Đang trồng một khu vườn trên sân thượng khoảng 30 m2, anh Lê Minh Nhựt (36 tuổi, ngụ TP.HCM, trước kia là tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), cho biết vào mùa nắng nóng, nhiệt độ trên sân thượng rất cao và kéo dài trong ngày. Do đó, cây trồng dễ bị sốc nhiệt, thiếu nước dẫn đến suy yếu và là điều kiện cho rệp, nhện đỏ, bọ trĩ tấn công.
Theo anh Nhựt, để duy trì độ ẩm ổn định, anh áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt nhiều lần trong ngày, kết hợp phun sương để hạ nhiệt. “Tùy vào từng loại cây, tôi điều chỉnh số lần tưới khoảng 6–7 lần/ngày, mỗi lần từ 1–3 phút, tập trung trong khung giờ sáng sớm và chiều”, anh chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở việc tưới nước, anh Nhựt cho rằng việc che chắn và giảm nhiệt cho không gian trồng là rất quan trọng. Vào mùa nắng, anh chủ động phun nước lên sàn sân thượng, tạo độ ẩm không khí, đồng thời hạn chế tác động mạnh đến bộ rễ, vốn rất nhạy cảm trong điều kiện nhiệt độ cao.
Có kinh nghiệm hơn 3 năm làm “nông dân sân thượng”, anh Nhựt cũng từng gặp tình trạng cây héo úa, thậm chí chết hàng loạt do nắng nóng. Từ đó, anh rút ra bài học: không nên quá phụ thuộc vào hệ thống tưới tự động mà cần kiểm tra thường xuyên để tránh sự cố.
“Quan trọng là phải theo dõi cây mỗi ngày, vì chỉ cần hệ thống gặp trục trặc vài giờ là cây có thể bị ảnh hưởng ngay”, anh nói. Ngoài ra, anh Nhựt cũng ưu tiên trồng các loại cây phù hợp với mùa nắng như cà chua, dưa lưới, bầu, bí, ổi… để tăng khả năng thích nghi.
Cũng sở hữu một khu vườn xanh mướt trên sân thượng, chị Nguyễn Thị Hiếu (36 tuổi, ngụ tại Hưng Yên, trước đây là tỉnh Thái Bình), cho biết nắng nóng khiến cho việc trồng rau, cây ăn trái trên sân thượng khó chăm hơn các mùa khác.
“Ở trên sân thượng phải trồng cây vào khay, mà đất trong khay rất nông nên dễ bị khô. Bên cạnh đó khay nhựa hoặc thùng xốp hấp thụ nhiệt làm rễ bị nóng, bí nếu không bổ sung đủ nước cây có thể hỏng rễ, héo xanh, không phát triển được, thậm chí là chết”, chị cho hay.
Do đó, vào mùa nắng, chị Hiếu thường dùng lưới che, trồng những cây dây leo giàn như: mướp, bầu, bí để lấy bóng râm cho các loại rau khác bên dưới. Đồng thời, rải thêm bã mía hoặc xơ dừa lên trên mặt khay, dưới gốc cây để giảm sự thoát hơi nước, giúp đất giữ ẩm lâu hơn.
Chị Hiếu chia sẻ thêm: “Vào mùa hè, khi trộn đất phải tăng thêm giá thể so với các mùa khác, có thể là trấu hun, xơ dừa, bã mía để tăng độ tơi xốp, giữ ẩm lâu hơn. Vào những ngày nắng nóng, tôi sẽ tưới rau vào chiều muộn hoặc sáng sớm để cây không bị sốc nhiệt”.
Bên cạnh đó, một trong những sai lầm khi trồng cây mùa nắng nóng, theo chị Hiếu đó là chọn giống không chịu nhiệt khiến cây còi cọc, không phát triển được. Và trồng với mật độ quá dày khiến cây không đủ nước và dinh dưỡng nên còi cọc, nhanh tàn hơn. “Mùa nắng nóng nên trồng các cây đúng vụ xuân hè, chịu nắng nóng tốt như: mồng tơi, rau đay, rau dền, những cây dây leo như dưa chuột, bầu, mướp, đậu đũa”, chị Hiếu nói.
Ở góc độ chuyên môn về cây cảnh, chị Huỳnh Phượng (31 tuổi), làm việc trong lĩnh vực thiết kế, thi công cảnh quan sân vườn tại ForestBox Landscape (TP.HCM), cho biết cây kiểng lá thường nhạy cảm hơn với nắng gắt. Khi nhiệt độ cao, cây dễ bị cháy viền lá, mất nước và héo rũ.
Theo chị Phượng, giải pháp là tạo môi trường dễ chịu hơn cho cây bằng cách bố trí ở nơi có ánh sáng gián tiếp, dùng lưới che nắng nhiều lớp hoặc tận dụng bóng mát từ cây lớn. Ngoài ra, cần duy trì độ ẩm không khí bằng hệ thống phun sương hoặc máy tạo ẩm.
Chị cũng lưu ý, nên hạn chế tưới nước vào sau 8 giờ sáng, tránh để nước đọng trên lá vì có thể gây cháy lá. Việc tưới nên tập trung vào gốc và vào thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát.
Một điểm đáng chú ý, theo chị Phượng, là nhiều người thấy cây héo vào buổi trưa liền vội vàng tưới nước, trong khi đây có thể chỉ là phản ứng tự nhiên của cây để giảm thoát hơi nước. “Quan trọng là phải kiểm tra độ ẩm của đất trước khi tưới, không nên tưới theo cảm tính hay lịch cố định”, chị nhấn mạnh.
Tốt nghiệp THPT, anh Bình chọn dừng lại con đường học vấn để phụ giúp gia đình kinh doanh quán ăn ở phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ (trước đây là thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng). Từ trăn trở về bài toán tăng thu nhập và khát vọng làm giàu trên quê hương, anh mạnh dạn khởi nghiệp với mô hình nuôi cua đinh.
"Năm 2019, trong quá trình tìm kiếm mô hình kinh tế phù hợp, tôi có dịp tham quan mô hình nuôi cua đinh của một hộ dân tại xã Thạnh Xuân. Nhận thấy vật nuôi này mang lại hiệu quả kinh tế cao, đầu ra ổn định, tôi quyết định đầu tư hơn 40 triệu đồng xây dựng 4 hồ xi măng và mua 20 con cua đinh giống về nuôi thử nghiệm", anh Bình kể.
Thời gian đầu nuôi cua đinh, anh Bình gần như phải tự học tất cả. Ban ngày phụ quán ăn, ban đêm anh lên mạng tìm hiểu kỹ thuật nuôi cua đinh, đồng thời đến các hộ nuôi lâu năm để học hỏi kinh nghiệm. Nhờ chịu khó nghiên cứu, chăm sóc đúng kỹ thuật, đàn cua đinh phát triển tốt. Đến năm 2021, những con cua đinh đầu tiên bắt đầu sinh sản, mở ra hướng đi mới cho mô hình.
Hiện nay, cơ sở nuôi cua đinh của anh Bình duy trì khoảng 20 con cua đinh bố mẹ. Mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 400 - 500 con cua đinh giống, phục vụ nhu cầu nuôi thương phẩm của người dân trong và ngoài địa phương.
Để bảo đảm cua đinh sinh trưởng tốt, anh Bình thiết kế hệ thống hồ nuôi khoa học, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Hồ cua đinh bố mẹ rộng khoảng 7m2, mỗi hồ nuôi 5 con. Hồ nuôi cua đinh con diện tích khoảng 24 m2, mật độ thả từ 50 - 60 con/hồ. Các hồ đều được bố trí ở khu vực cao ráo để cua đinh nghỉ ngơi và sinh sản.
Theo anh Bình, cua đinh khoảng 2 năm tuổi bắt đầu đẻ trứng, mỗi lứa 10 - 12 trứng. "Sau khoảng 3 ngày, tôi lấy trứng ra khỏi hồ rồi đưa vào bể cát để ấp. Khoảng 3 tháng trứng nở. Cua đinh con được nuôi riêng để dễ chăm sóc", anh Bình chia sẻ.
Trong tháng đầu tiên, anh Bình cho cua đinh con ăn thức ăn công nghiệp để tăng sức đề kháng; sau đó chuyển dần sang các loại thức ăn tự nhiên như tép rong, cá rô phi, thịt vụn… nhằm giúp cua đinh thích nghi tốt và dễ chăm sóc khi người dân mua về nuôi.
Hiện cua đinh giống được anh Bình bán với giá từ 270.000 - 350.000 đồng/con. Ngoài cung cấp con giống, anh còn chế biến cua đinh thành các món ăn phục vụ thực khách với giá khoảng 650.000 đồng/kg.
Theo anh Bình, nhu cầu nuôi cua đinh hiện rất lớn nhưng nguồn cung con giống trên thị trường vẫn còn hạn chế. Vì vậy, anh đang tiếp tục mở rộng thêm hồ nuôi, tăng số lượng cua đinh bố mẹ và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử.
Ngoài cua đinh, anh Bình còn mở rộng sang nhiều loại vật nuôi khác như gà thả vườn với hơn 200 con và rắn ri cá với trên 200 con. Việc đa dạng hóa vật nuôi giúp anh chủ động nguồn thực phẩm sạch phục vụ cho quán ăn gia đình, đồng thời tạo thêm thu nhập, hướng đến mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín.
Cơ sở nuôi cua đinh của anh Bình được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sóc Trăng (cũ) cấp phép.
Từ hiệu quả kinh tế đạt được, anh Bình trở thành gương thanh niên khởi nghiệp tiêu biểu tại địa phương. Không chỉ làm kinh tế giỏi, anh còn thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đoàn viên, thanh niên tiếp cận kỹ thuật chăn nuôi và phát triển mô hình kinh tế hộ gia đình.
Theo anh Võ Phú Quốc, Phó bí thư Đoàn phường Sóc Trăng, mô hình nuôi cua đinh của anh Bình là một trong những mô hình kinh tế tiêu biểu của thanh niên địa phương. "Đoàn phường thường xuyên phối hợp cùng anh Bình tổ chức các buổi tham quan, chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi cho đoàn viên, thanh niên; đồng thời hỗ trợ quảng bá sản phẩm, tiếp cận nguồn vốn để mở rộng quy mô sản xuất", anh Quốc cho biết.
Chiều 12.4 tại Hà Nội, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam đã có buổi làm việc với Đoàn đại biểu Hội đồng Giao lưu chính trị Úc do bà Sook Yee Lai, quyền Chủ tịch Hạ viện bang Tây Úc, dẫn đầu đến thăm và làm việc tại Việt Nam.
Tại buổi làm việc, anh Nguyễn Tường Lâm, thay mặt Ban Bí thư T.Ư Đoàn và tuổi trẻ Việt Nam, đã nhiệt liệt chào mừng đoàn sang thăm và làm việc tại Việt Nam.
Anh Nguyễn Tường Lâm cho biết, quan hệ hợp tác giữa T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Hội đồng Giao lưu chính trị Úc được thiết lập từ năm 1993, trở thành một trong những kênh giao lưu chính trị - thanh niên đặc thù, có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường hiểu biết, xây dựng lòng tin và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước.
Trải qua hơn 30 năm, hai bên đã duy trì thường xuyên các hoạt động trao đổi đoàn lãnh đạo trẻ, tổ chức nhiều chương trình giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng chính sách, quản trị và phát triển thanh niên. Qua đó, góp phần đào tạo, bồi dưỡng thế hệ lãnh đạo tương lai của mỗi quốc gia.
Theo anh Nguyễn Tường Lâm, quan hệ hợp tác này không ngừng được củng cố và phát triển, trở thành điểm sáng trong tổng thể quan hệ Việt Nam - Úc, đặc biệt trong lĩnh vực ngoại giao nhân dân và giao lưu thế hệ trẻ.
Đánh giá cao ý nghĩa chuyến thăm của đoàn trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Úc đang phát triển tốt đẹp và toàn diện trên nhiều lĩnh vực, anh Nguyễn Tường Lâm nhấn mạnh, việc hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn, trong đó có hợp tác về thanh niên và giao lưu nhân dân.
Anh tin tưởng chuyến thăm lần này sẽ góp phần củng cố hơn nữa sự hiểu biết lẫn nhau, tăng cường tin cậy chính trị, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác giữa thanh niên và các tổ chức của hai nước trong thời gian tới.
Trao đổi tại buổi làm việc, bà Sook Yee Lai bày tỏ lòng biết ơn trước sự đón tiếp chu đáo tại Hà Nội và khẳng định niềm vinh dự khi đại diện bang Tây Úc và Úc trong chuyến thăm này. Bà chia sẻ mình từng đến TP.HCM nhiều năm trước khi còn trẻ và hiện vừa đắc cử vào Nghị viện bang Tây Úc.
Đánh giá về quan hệ song phương, bà nhận định mối quan hệ nhân dân giữa hai nước rất khăng khít, mở ra nhiều cơ hội hợp tác đối tác chiến lược toàn diện. Đặc biệt, bà nhấn mạnh hai nước cùng chia sẻ mục tiêu về năng lượng tái tạo, an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
Với tư cách Úc là đối tác đối thoại của ASEAN, bà khẳng định Việt Nam là thành viên then chốt trong khối này. Bà mong muốn các thành viên trong đoàn đại biểu có cơ hội tự giới thiệu và đặt câu hỏi để thúc đẩy trao đổi, tìm hiểu sâu sắc lẫn nhau.
Tại chương trình, hai bên đã trao đổi về việc hợp tác trong giáo dục. Đại diện Úc, đặc biệt là từ bang New South Wales, nhấn mạnh sự hỗ trợ dành cho sinh viên quốc tế thông qua các chương trình như "Study NSW". Phía Úc bày tỏ mong muốn tìm hiểu sâu hơn về nhu cầu thực tế và những ngành học cụ thể mà sinh viên Việt Nam quan tâm để cải thiện sự gắn kết và nâng cao chất lượng hỗ trợ.
Về phía Việt Nam, anh Nguyễn Tường Lâm khẳng định Úc là điểm đến hàng đầu của du học sinh Việt Nam. Việt Nam xem đây là nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 10% GDP mỗi năm.
Anh Nguyễn Tường Lâm đề xuất hai bên phối hợp quảng bá hình ảnh giáo dục Úc rộng rãi hơn tới thanh thiếu niên, đồng thời mong muốn đẩy mạnh hợp tác đào tạo trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 của nhóm sinh viên gồm: Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý.
Điểm đặc biệt của dự án nằm ở việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương là lúa chét ở giai đoạn lúa sữa. Đây là những bông lúa mọc lại tự nhiên sau khoảng 15 ngày thu hoạch, thường bị bỏ lại trên đồng hoặc chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc.
Đỗ Thị Mỹ Hằng (trưởng nhóm) cho biết lúa chét thực chất là "hạt ngọc trời thứ hai" nhưng lâu nay chưa được khai thác đúng giá trị. Đây là nguồn nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, không phân bón, không hóa chất nhưng lại giàu dinh dưỡng. Từ nhận thức đó, nhóm quyết định nghiên cứu và phát triển thành trà.
Đáng chú ý, nhóm chọn lúa chét của giống ST25, một đặc sản nổi tiếng của Sóc Trăng. "Đặc điểm lúa chét của giống ST25 là phần đầu hạt có gai nhọn nên nông dân thường bỏ đi, thậm chí không dùng làm thức ăn cho gia cầm vì sợ gây tổn thương. Tuy nhiên khi chế biến, lúa lại cho hương thơm đậm và đặc trưng hơn so với nhiều loại khác", Mỹ Hằng cho biết.
Từ nguồn nguyên liệu đó, nhóm phát triển sản phẩm trà từ lúa chét ST25 dưới dạng túi lọc tiện lợi, không sử dụng chất bảo quản. Sản phẩm hướng đến nhiều nhóm người tiêu dùng, đặc biệt là người thuần chay. "Chúng em kết hợp lúa chét với hoa cúc và rễ cỏ tranh để tạo nên trà lúa non, một sản phẩm thảo dược tự nhiên", Mỹ Hằng chia sẻ.
Thành phần chính của sản phẩm là lúa chét ở giai đoạn sữa, giàu hợp chất polyphenols, có tác dụng chống ô xy hóa. Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ. Lúa chét sau thu hoạch được loại bỏ tạp chất, rửa sạch, chần qua nước sôi để diệt vi sinh vật, sau đó sấy lạnh nhằm giữ màu xanh tự nhiên và bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng.
"Đặc biệt, công đoạn phối trộn giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh đóng vai trò quyết định đến hương vị sản phẩm. Trà khi pha có hậu ngọt, hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của lúa non", bà Huỳnh Thị Thủy Tiên, Phó trưởng khoa Nông nghiệp - thủy sản, Trường cao đẳng nghề Sóc Trăng, giảng viên hướng dẫn, cho biết.
Theo cô Nguyễn Thị Thảo Nguyên, giảng viên Khoa Nông nghiệp - thủy sản, nhà trường đã ký kết hợp tác với các HTX tại xã Vĩnh Lợi và Phú Lộc (TP.Cần Thơ) để đảm bảo nguồn cung lúa chét ST25. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp không chỉ giúp giảm lãng phí mà còn phù hợp với xu hướng "zero waste" trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời, sản phẩm có chi phí thấp, tiềm năng thương mại cao.
Sản phẩm độc lạ: trà từ lúa chét ST25 đã giành giải nhất tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ 8 năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức.
