AP ngày 3.5 đưa tin Bộ Chiến tranh Mỹ công bố các thỏa thuận với 7 công ty công nghệ (gồm Google, Microsoft, Amazon Web Services, NVIDIA, OpenAI, Reflection và SpaceX), cho phép triển khai mô hình AI trong các mạng lưới mật cấp cao nhằm hỗ trợ hoạt động quân sự.
Các hệ thống này được tích hợp vào môi trường “cấp độ tác động 6 và 7” – nơi xử lý dữ liệu bí mật và tối mật – nhằm nâng cao nhận thức tình huống và tăng tốc độ ra quyết định trên chiến trường. “Những thỏa thuận này sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi quân đội Mỹ thành lực lượng chiến đấu ưu tiên AI và giúp duy trì ưu thế quyết định trên mọi lĩnh vực chiến tranh”, Bộ Chiến tranh Mỹ nhấn mạnh.
Trong số các đối tác, Amazon và Microsoft đã có kinh nghiệm lâu năm trong các môi trường bảo mật cao, trong khi NVIDIA và Reflection lần đầu tham gia. Cách tiếp cận này, theo Lầu Năm Góc, nhằm tránh “khóa cứng” vào một nhà cung cấp duy nhất và mở rộng năng lực công nghệ.
Mỹ cũng đã đẩy mạnh AI trong quân sự nhiều năm qua. Theo báo cáo của Trung tâm vì công lý Brennan (Mỹ) công bố hồi tháng 3 vừa qua, công nghệ này giúp nâng cao hiệu quả phân tích dữ liệu, rút ngắn thời gian xử lý thông tin, đồng thời tối ưu hóa bảo trì và hậu cần quân sự.
Tháng 12.2025, chiến lược “ưu tiên AI” được thúc đẩy, với nền tảng GenAI.mil thu hút hơn 1,3 triệu người dùng chỉ sau 5 tháng vận hành. Song song đó, chi tiêu tăng mạnh, với hàng chục tỉ USD được rót vào các chương trình AI phục vụ tình báo, chiến tranh bằng máy bay không người lái và hệ thống thông tin, theo tờ The Guardian.
Bên cạnh đó, trong ngân sách năm 2027, Lầu Năm Góc đã đề xuất hơn 54 tỉ USD cho Nhóm tác chiến tự động quốc phòng, tập trung vào các hệ thống tự hành và điều khiển từ xa trên không, trên bộ, trên và dưới biển. Cựu Giám đốc Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) David Petraeus nhận định đây là “cam kết lớn nhất từ trước đến nay đối với chiến tranh tự động”, với chi phí tương đương hơn một nửa ngân sách quốc phòng của Anh.
Sự bùng nổ của AI trong quân sự đang kéo theo những câu hỏi ngày càng gai góc về mức độ phụ thuộc vào công nghệ.
Ông Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh trung ương Mỹ (CENTCOM), khẳng định con người vẫn giữ quyền quyết định cuối cùng trên chiến trường. Tuy nhiên, ranh giới giữa “hỗ trợ” và “thay thế” của AI ngày càng mờ nhạt, làm gia tăng nguy cơ “thiên kiến tự động hóa” – khi con người có xu hướng tin vào máy móc hơn thực tế, theo Đài Al Jazeera.
Bà Helen Toner, quyền Giám đốc Trung tâm an ninh và công nghệ mới nổi thuộc Đại học Georgetown (Mỹ), cho rằng bài toán hiện nay là làm thế nào để triển khai nhanh các công cụ AI mà vẫn bảo đảm người vận hành được đào tạo đầy đủ và không quá phụ thuộc vào hệ thống.
Rủi ro không chỉ nằm ở nhận thức, mà còn ở sai lệch kỹ thuật. “Các chuyên gia liên tục phát hiện những lỗ hổng có thể bị khai thác ngay cả trong các hệ thống tiên tiến nhất”, ông Peter Wallich, cựu quan chức Viện An ninh AI Anh, nhận định. Trên chiến trường những lỗ hổng đó có thể gây nguy hiểm cho binh lính và thường dân.
Bên cạnh đó, AI mở ra khả năng giám sát ở quy mô chưa từng có khi có thể kết hợp dữ liệu vị trí, mạng xã hội và hành vi để tái dựng hoạt động của cá nhân, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư và các quyền hiến pháp của công dân khi được áp dụng trong nước. Những lo ngại vừa nêu cũng là một phần nguyên nhân dẫn tới tranh chấp pháp lý giữa Lầu Năm Góc và Công ty nghiên cứu và phát triển AI Anthropic (Mỹ) gần đây, theo The Guardian.
Việc phụ thuộc vào các công ty công nghệ tư nhân cũng đặt ra câu hỏi về minh bạch và kiểm soát. Nhiều hệ thống AI hoạt động như “hộp đen”, khiến quân đội khó kiểm chứng thuật toán hoặc phát hiện sai lệch. Điều này làm gia tăng rủi ro trong các quyết định nhạy cảm, đặc biệt khi liên quan việc sử dụng vũ lực, theo Trung tâm vì công lý Brennan.
Hãng AFP ngày 27.4 dẫn số liệu vừa công bố của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI - Thụy Điển) cho thấy chi tiêu quân sự toàn cầu đạt gần 2,9 ngàn tỉ USD vào năm 2025, đánh dấu năm tăng trưởng thứ 11 liên tiếp, do tình trạng bất ổn và việc tái vũ trang thúc đẩy ngân sách quốc phòng.
Ba quốc gia chi tiêu nhiều nhất là Mỹ, Trung Quốc và Nga, chi tổng cộng 1,48 ngàn tỉ USD, chiếm hơn một nửa tổng chi tiêu toàn cầu.
Chi tiêu năm ngoái đã tăng 2,9% so với năm 2024, bất chấp sự sụt giảm chi tiêu của Mỹ, quốc gia chi tiêu nhiều nhất thế giới, theo báo cáo.
Theo nhà nghiên cứu Lorenzo Scarazzato, sự sụt giảm từ Mỹ được bù đắp nhiều hơn bởi sự gia tăng ở châu Âu và châu Á, khi thế giới bước vào "một năm nữa của chiến sự và căng thẳng gia tăng".
Ông Scarazzato cho biết điều này cũng được phản ánh khi "gánh nặng quân sự" toàn cầu, tỷ lệ GDP toàn cầu dành cho chi tiêu quân sự, đạt mức cao nhất kể từ năm 2009.
"Mọi thứ đều chỉ ra một thế giới cảm thấy kém an toàn hơn và chi tiêu quân sự nhằm bù đắp cho bối cảnh toàn cầu", ông nhận định.
Mỹ đã chi 954 tỉ USD trong năm 2025, ít hơn 7,5% so với năm 2024, chủ yếu do không có khoản viện trợ quân sự mới nào cho Ukraine được phê duyệt. Ngược lại, Washington đã cam kết tổng cộng 127 tỉ USD cho Kyiv trong ba năm trước đó.
Tuy nhiên, sự sụt giảm này dự kiến sẽ chỉ diễn ra trong thời gian ngắn vì Quốc hội Mỹ đã phê duyệt khoản chi tiêu hơn 1 ngàn tỉ USD cho năm 2026, và con số này có thể tăng lên 1,5 ngàn tỉ USD vào năm 2027 nếu đề xuất ngân sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump được thông qua.
Năm ngoái, động lực chính thúc đẩy sự gia tăng chi tiêu quân sự toàn cầu là châu Âu, bao gồm Nga và Ukraine, nơi chi tiêu tăng vọt 14% lên 864 tỉ USD. Chi tiêu của Nga tăng 5,9% lên 190 tỉ USD, tương đương 7,5% GDP. Trong khi đó, Ukraine tăng chi tiêu thêm 20% lên 84,1 tỉ USD, chiếm 40% GDP.
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chi tiêu đạt 681 tỉ USD, tăng 8,5% so với năm 2024 - mức tăng hàng năm lớn nhất trong khu vực kể từ năm 2009.
Ông Scarazzato cho biết nhân tố chính trong khu vực là Trung Quốc, quốc gia đã tăng chi tiêu mỗi năm trong ba thập niên qua và ước tính đã chi 336 tỉ USD vào năm 2025.
"Nhưng có lẽ điều thú vị là phản ứng của một số quốc gia và vùng lãnh thổ khác, chẳng hạn như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, trước nhận thức về các mối đe dọa", ông nói.
Nhật Bản đã tăng chi tiêu quân sự thêm 9,7%, lên 62,2 tỉ USD vào năm 2025, tương đương 1,4% GDP, mức cao nhất kể từ năm 1958, trong khi vùng lãnh thổ Đài Loan tăng chi tiêu thêm 14% lên 18,2 tỉ USD.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 6-4, truyền thông Iran dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận ông Majid Khademi - người đứng đầu cơ quan tình báo của lực lượng này - đã thiệt mạng trong vụ tấn công của Mỹ - Israel.
Ông Majid Khademi có hàng chục năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tình báo và phản gián. Ông thăng tiến qua nhiều vị trí trong bộ máy an ninh của Iran và từng là lãnh đạo Tổ chức Bảo vệ tình báo của IRGC - cơ quan phụ trách giám sát nội bộ và phản gián, đồng thời nắm giữ nhiều vị trí cấp cao trong Bộ Quốc phòng Iran.
Ông được bổ nhiệm làm người đứng đầu cơ quan tình báo của IRGC vào tháng 6-2025, sau khi người tiền nhiệm của ông thiệt mạng do các cuộc tấn công của Israel trong "cuộc chiến 12 ngày".
Cơ quan tình báo của IRGC là một trong những đơn vị an ninh quyền lực nhất của Iran, đóng vai trò trung tâm trong việc giám sát trong nước nhằm ứng phó với ảnh hưởng từ nước ngoài, và thường hoạt động song song với Bộ Tình báo.
Ông Khademi là nhân vật chủ chốt tiếp theo ở Iran thiệt mạng trong các trận không kích của Mỹ và Israel, sau khi xung đột bùng phát vào ngày 28-2.
Cuộc chiến đến nay vẫn chưa có dấu hiệu sẽ sớm hạ nhiệt. Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục đe dọa sẽ tấn công các hạ tầng dân sự ở Iran nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz, song cũng gia hạn thêm 24 giờ đến 20h tối 7-4 (giờ Mỹ) để Tehran đạt được thỏa thuận.
Đáp lại những tuyên bố của ông Trump, IRGC tuyên bố lực lượng này đang hoàn tất các chuẩn bị để áp đặt những điều kiện hoạt động mới tại eo biển Hormuz.
Trưởng đoàn Hải quân Việt Nam là Đại tá Lê Đình Nghi, Phó tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân Việt Nam, đã chào đón chỉ huy tàu KRI Bima Suci là Trung tá Sugeng Hariyanto và phái đoàn Indonesia.
Phía Việt Nam có đại diện UBND TP.HCM, Quân chủng Hải quân, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, Bộ Tư lệnh TP.HCM, Cục Đối ngoại, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP.HCM, Cảng vụ Hàng hải TP.HCM. Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng TP.HCM; các cơ quan, đơn vị Vùng 2 Hải quân.
Dự lễ đón tàu còn có Đại sứ Indonesia tại Việt Nam Adam Mulawarman Tugio, Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM Carolina Tinangon, tùy viên quốc phòng, cán bộ nhân viên của phái bộ Indonesia tại Việt Nam.
Trả lời Thanh Niên, Đại sứ Tugio cho biết chuyến thăm là một điểm nhấn trong khuôn khổ chương trình ASEAN Plus Cadet Sail (APCS) 2026, theo đó quy tụ học viên các trường hải quân đến từ 26 quốc gia, trong đó có Việt Nam, cùng tham gia hải trình với các học viên của Indonesia.
"Ba học viên sĩ quan đến từ Việt Nam đã tham gia hải trình trên tàu. Trên thực tế, họ đã đồng hành cùng con tàu vào thời điểm khởi hành từ Surabaya", theo đại sứ.
Theo khuôn khổ APCS 2026, KRI Bima Suci rời cảng Surabaya (Indonesia) hôm 26.3 và lần lượt đi qua Jakarta, Belawan cũng thuộc Indonesia, Colombo (Sri Lanka), Singapore trước khi đến TP.HCM hôm nay.
Trong thời gian lưu lại TP.HCM đến ngày 13.5, các học viên sĩ quan của Hải quân Indonesia dự kiến sẽ tổ chức các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, giao lưu văn hóa, thể thao với phía Hải quân Việt Nam.
Bên cạnh các hoạt động chính thức, thủy thủ đoàn KRI Bima Suci cũng sẽ tham gia chương trình giao lưu do Hải quân Việt Nam tổ chức nhằm tăng cường tình hữu nghị và thúc đẩy hợp tác giữa hải quân hai nước.
Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM Carolina Tinangon cho biết KRI Bima Suci là tàu buồm huấn luyện hiện đại nhất tính đến thời điểm này của Hải quân Indonesia.
KRI Bima Suci cũng hiện giữ kỷ lục là tàu buồm huấn luyện hải quân lớn nhất Đông Nam Á, với chiều dài 111,2 m, chiều rộng 13,65 m, sâu 5,6 m, nặng 2.346 tấn, tốc độ 12 hải lý/giờ và sức chứa lên đến 200 học viên.
Tàu được trang bị ba cột buồm chính với tổng cộng 26 cánh buồm, cột buồm cao nhất đạt 49 m tính từ boong trên cùng.
Đại sứ Tugio cho biết cũng vì chiều cao quá khổ của con tàu, KRI Bima Suci đã không thể vào được cảng Sài Gòn sát trung tâm thành phố.
Con tàu được sử dụng để đào tạo các học viên sĩ quan hải quân, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hải thiên văn, bao gồm kỹ năng quan sát thiên thể và thực hiện các phép tính toán để xác định vị trí trên biển.
"Có thể nói, đây là một "phòng thí nghiệm thực hành" giúp các học viên vận dụng những kiến thức đã học trên lớp vào điều kiện hoạt động thực tế trên đại dương", Đại sứ Tugio cho biết.
Bên cạnh vai trò huấn luyện, KRI Bima Suci cũng là một tàu tham gia thi đấu. Con tàu từng góp mặt tại nhiều cuộc đua và giành được không ít thành tích đáng chú ý, theo đại sứ.
