Thủ đô Islamabad của Pakistan đang là địa điểm thu hút sự chú ý, khi Mỹ và Iran xác nhận phái đoàn hai nước cuối tuần này sẽ đến thành phố để đàm phán. Theo đề xuất của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Mỹ và Iran ngày 7/4 đã đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần, tạo điều kiện cho nỗ lực ngoại giao tiếp diễn.
Trên cương vị chủ nhà, Pakistan đang tập trung chuẩn bị để đàm phán diễn ra thuận lợi. Quốc gia này sở hữu lợi thế để trở thành cầu nối hóa giải xung đột, bởi Pakistan là một trong những bên hiếm hoi còn duy trì được quan hệ với cả Mỹ và Iran.
Giới chức Pakistan đã tuyên bố ngày 9-10/4 là ngày nghỉ lễ tại Islamabad, chỉ duy trì các dịch vụ thiết yếu như cảnh sát, bệnh viện và hệ thống tiện ích công cộng. An ninh được siết chặt trên toàn thành phố, trong đó Vùng Đỏ, nơi đặt các cơ quan quan trọng của chính phủ Pakistan được phong tỏa hoàn toàn.
Đàm phán có thể diễn ra thế nào
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 8/4 thông báo các cuộc thương lượng sẽ bắt đầu vào sáng 11/4. Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn của Mỹ. Các đại diện từ Washington còn có đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump.
Dẫn đầu phái đoàn phía Iran được cho là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Hiện chưa rõ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), lực lượng có ảnh hưởng đáng kể trên chính trường, có cử đại diện tham gia hay không.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết các cuộc đàm phán có thể kéo dài tới 15 ngày. Điều này mở ra khả năng ít nhất một số thành viên trong các phái đoàn sẽ lưu lại Islamabad sau ngày 11/4, hoặc quay trở lại thủ đô của Pakistan để tham gia các vòng đàm phán tiếp theo.
Giới chức Pakistan lưu ý không có điều gì là chắc chắn, cho đến khi các phái đoàn thực sự đặt chân đến Islamabad.
Nơi tiếp đón phái đoàn Mỹ và Iran là khách sạn Serena, nằm gần Bộ Ngoại giao Pakistan trong Vùng Đỏ. Đây là khu vực có nhiều tòa nhà quan trọng của chính phủ Pakistan cùng đại sứ quán các nước. Khách sạn đã được trưng dụng từ ngày 8/4 đến hết 12/4, yêu cầu khách lưu trú rời đi để phục vụ công tác tổ chức. Khách sạn này cũng được cho là nơi tổ chức đàm phán.
Thủ tướng Sharif dự kiến chủ trì đàm phán và sẽ họp sơ bộ với riêng từng bên trong ngày 10/4 hoặc sáng sớm 11/4, tùy thuộc vào thời điểm phái đoàn hai bên đến khách sạn.
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar, người đã tham gia nỗ lực ngoại giao con thoi trong suốt thời gian xung đột diễn ra, dự kiến trực tiếp điều phối các cuộc đàm phán. Hiện vẫn chưa rõ Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir có tham gia hay không.
Theo kế hoạch, phái đoàn Mỹ và Iran sẽ ngồi ở hai phòng riêng biệt, trong khi các quan chức Pakistan đảm nhiệm việc chuyển thông điệp qua lại giữa hai bên.
Việc Phó tổng thống Vance tham gia đàm phán được xem là diễn biến đáng chú ý, bởi ông vốn có quan điểm phản đối Mỹ can thiệp quân sự tại Trung Đông.
Nội dung đàm phán
Phái đoàn Mỹ và Iran bước vào đàm phán với những khác biệt đáng kể về phương hướng chấm dứt xung đột.
Iran đã đưa ra đề xuất hòa bình 10 điểm, bao gồm các yêu cầu như quyền giám sát eo biển Hormuz, Mỹ rút lực lượng chiến đấu khỏi Trung Đông, và chấm dứt các chiến dịch nhằm vào những nhóm vũ trang đồng minh của Tehran cùng nhiều điều khoản khác. Mỹ chưa chính thức chấp nhận các điều kiện này, dù Tổng thống Trump từng mô tả kế hoạch 10 điểm là “có thể đàm phán được”.
Washington trước đó được cho là đã chuyển đề xuất 15 điểm cho Tehran, thông qua các trung gian. Trong số các điều khoản có yêu cầu Iran phải từ bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có, chấm dứt làm giàu uranium và cam kết vĩnh viễn không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đảm bảo eo biển Hormuz luôn thông suốt. Đổi lại, Washington đề xuất dỡ bỏ tất cả lệnh trừng phạt Iran, hỗ trợ phát triển chương trình hạt nhân dân sự.
Một bất đồng khác là về Lebanon, nơi Israel đang không kích nhằm vào nhóm vũ trang Hezbollah, đồng minh của Iran, và gây thương vong lớn. Ngoại trưởng Araghchi cảnh báo Iran có thể rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel tiếp diễn. Ông viện dẫn quan điểm của Thủ tướng Sharif rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm toàn khu vực, trong đó có Lebanon.
Trong khi đó, ông Vance cho hay vấn đề Lebanon không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn, cảnh báo Iran gánh hậu quả nghiêm trọng nếu phá vỡ cam kết. Tổng thống Trump sau đó cho biết ông đã điện đàm với Thủ tướng Israel và đề nghị nước này giảm tấn công vào Lebanon.
Cựu đại sứ Pakistan tại Trung Quốc Masood Khalid cho rằng bầu không khí trước thềm đàm phán đang trở nên không thuận lợi. Ông cảnh báo các diễn biến quân sự, đặc biệt tại Lebanon, có thể khiến lập trường của các bên trở nên cứng rắn hơn và làm gia tăng thách thức cho tiến trình đối thoại.
Theo ông Khalid, triển vọng hiện tại chỉ cho phép duy trì sự lạc quan thận trọng, trong bối cảnh đàm phán có thể phức tạp, kéo dài và thậm chí vượt quá thời hạn 15 ngày dự kiến.
Nhà phân tích Sahar Khan tại Washington cho rằng trở ngại lớn nhất là sự thiếu lòng tin giữa các bên.
“Hiện tại, cả Washington và Tehran đều tìm cách thể hiện lợi thế của mình thông qua các yêu cầu ở mức cao”, bà Khan nói với Al Jazeera. “Tuy nhiên, nếu lệnh ngừng bắn được duy trì và hai bên có thể gặp trực tiếp, đó sẽ là bước tiến đáng kể”.
Dù vậy, ông Khalid cho rằng các lập trường cứng rắn hiện tại có thể sẽ dần được điều chỉnh, khi cả hai bên đều bắt đầu chịu áp lực và có dấu hiệu mệt mỏi sau thời gian dài đối đầu.
“Một mức độ đồng thuận nhất định giữa Mỹ và Iran về vấn đề hạt nhân cùng với hình thức đa phương nhằm mở lại eo biển Hormuz là điều có thể đạt được, khi cả hai bên đều cho thấy dấu hiệu mệt mỏi và muốn tạm thời giảm căng thẳng”, cựu đại sứ Pakistan nói.
Theo những nguồn tin này, chính quyền Tổng thống Donald Trump không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn vô thời hạn, đồng thời cũng không muốn để Iran tiếp tục kéo dài các cuộc đàm phán mà không có kết quả.
Do đó, ông Trump dự kiến cho Tehran một khoảng thời gian giới hạn để họ đưa ra đề xuất thống nhất và đưa các cuộc đàm phán trở lại đúng hướng.
Những nguồn tin này cho hay ông chủ Nhà Trắng mong muốn có một thỏa thuận được hoàn tất càng sớm càng tốt, cũng như hy vọng sức ép hạn chót sẽ buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Các nguồn tin cho biết việc cho Iran thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất phản ánh mong muốn của chính quyền Mỹ trong việc giải quyết cuộc xung đột Trung Đông bằng con đường ngoại giao. Đồng thời cho thấy sự miễn cưỡng trong việc nối lại các cuộc không kích quân sự.
Ngoài ra, đội ngũ của ông Trump cũng thừa nhận rằng việc kéo dài phong tỏa càng lâu sẽ càng gây thiệt hại lớn hơn cho nền kinh tế toàn cầu.
Trong khi đó, các nguồn tin của Hãng tin Reuters tiết lộ Tổng thống Trump sẵn sàng cho Iran thêm 3-5 ngày ngừng bắn, song ông vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về mốc thời gian này.
“Ông Trump sẵn sàng cho Iran thêm 3-5 ngày ngừng bắn để họ thống nhất nội bộ. Tuy nhiên khoảng thời gian này sẽ không kéo dài vô thời hạn”, một nguồn tin cho hay.
Trước đó, ngày 21-4 giờ Mỹ, Tổng thống Trump đã thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của nước này với Iran nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Tuy nhiên ông khẳng định sẽ duy trì phỏng tỏa các cảng của Iran.
Tổng thống Trump cho rằng các vòng đàm phán tiếp theo với Tehran bị đình trệ là do “tình trạng đấu đá nội bộ” tại Iran, đồng thời quốc gia trung gian Pakistan đã đề nghị Washington gia hạn lệnh ngừng bắn.
Diễn biến này diễn ra không lâu trước thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dự kiến kết thúc vào 6h50 sáng 22-4 (giờ Việt Nam).
Ngay sau thông báo về việc gia hạn ngừng bắn, Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ không đến Pakistan tham dự vòng đàm phán thứ hai như dự kiến.
"Nga đã chuẩn bị để tiếp nhận lượng uranium làm giàu của Iran, cất giữ chúng trên lãnh thổ Nga. Đáng lẽ đây sẽ là một giải pháp tốt, nhưng tiếc rằng phía Mỹ đã khước từ sáng kiến này", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với India Today ngày 15/4.
Ông cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin vẫn sẵn sàng nêu lại phương án nếu các bên có nhu cầu. Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, nhiều lần nói nước này có thể chuyển đổi lượng uranium đã làm giàu của Iran thành nhiên liệu cho lò phản ứng dân sự, nhằm tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán và giảm căng thẳng.
Người phát ngôn Điện Kremlin cho rằng lo ngại của Washington về chương trình hạt nhân tại Iran "chỉ là cách viện cớ để tấn công", đồng thời nhắc lại rằng Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chưa bao giờ phát hiện bằng chứng cho thấy Iran đang phát triển vũ khí hạt nhân.
Mỹ và Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Theo truyền thông Nga, phương án tiếp nhận uranium từ Iran từng được Moskva đưa ra từ tháng 6/2025, sau khi cuộc chiến 12 ngày giữa Israel và Iran kết thúc. Mỹ đã can thiệp vào ngày cuối đợt giao tranh, không kích loạt cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran nhằm chấm dứt mối đe dọa từ chương trình hạt nhân nước này.
Nga lặp lại đề xuất một lần nữa trong tuần này, sau khi vòng đàm phán hòa bình giữa Iran và Mỹ tại Islamabad kết thúc cuối tuần qua mà không đạt được thỏa thuận nào. Ông Peskov hôm 13/4 tiết lộ Nga đã nêu phương án này trong các cuộc tiếp xúc với lãnh đạo Mỹ lẫn Iran.
Giới chức Tehran và Washington cho hay hai bên vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, trong đó mấu chốt là chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ được cho là đã đề xuất Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi phía Iran chỉ chấp thuận đình chỉ trong 5 năm.
Phó tổng thống JD Vance cho biết Washington không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, bao gồm việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
Theo các ước tính của IAEA, Iran đang nắm giữ khoảng 400 kg uranium được làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Tuy nhiên, sau các cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025, hiện chưa rõ số uranium này đang được cất giữ ở đâu.
Theo Hãng tin Reuters ngày 25-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đang chuẩn bị đưa ra một đề xuất nhằm đáp ứng các yêu cầu của Washington, trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình có thể được nối lại tại Islamabad (Pakistan).
Ông nói chưa rõ nội dung cụ thể, song tiếp tục khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc Tehran từ bỏ uranium làm giàu và đảm bảo tự do lưu thông dầu qua eo biển Hormuz.
Các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến lên đường tới Islamabad ngày 25-4 để gặp phái đoàn Iran, trong khi Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã có mặt tại đây từ tối 24-4.
Ông Trump cho biết Mỹ đang làm việc với "những người hiện nắm quyền" tại Iran, nhưng không nêu danh tính. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhấn mạnh sẽ duy trì phong tỏa các cảng Iran cho đến khi đạt được thỏa thuận.
Trong khi đó, Hãng tin Tasnim của Iran phủ nhận thông tin Tehran đề nghị đàm phán trực tiếp, khẳng định nước này hiện chưa có ý định đối thoại với Washington trong điều kiện hiện nay.
"Iran chưa từng đưa ra bất kỳ yêu cầu nào để đối thoại với người Mỹ, và ngược lại, đã hoàn toàn bác bỏ các đề nghị đàm phán từ phía Mỹ do thái độ ngạo mạn của họ cho đến thời điểm này", Tasnim đăng tải tuyên bố trên Telegram.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cảnh báo châu Âu đang đối mặt với sức ép từ các cường quốc, khi ông cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đều "chống lại" châu lục này.
Phát biểu tại Athens trong cuộc gặp Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis ngày 24-4, ông Macron kêu gọi châu Âu "thức tỉnh" và chủ động hơn trong việc khẳng định vai trò toàn cầu.
Ông cũng nhấn mạnh nhu cầu tăng cường năng lực an ninh, giảm phụ thuộc vào Mỹ và củng cố vai trò của châu Âu trong NATO.
Nhà lãnh đạo Pháp bày tỏ lo ngại về Điều 5 của NATO - nguyên tắc phòng thủ tập thể - trong bối cảnh ông Trump nhiều lần đặt dấu hỏi về cam kết này và chỉ trích liên minh không hỗ trợ Mỹ trong chiến sự với Iran.
Theo ông Macron, những nghi ngờ đó đang làm suy yếu sức mạnh của NATO.
Cùng ngày, lãnh đạo Tây Ban Nha và Ý cũng lên tiếng bảo vệ đóng góp của mình, sau khi có thông tin Mỹ cân nhắc biện pháp đối với các đồng minh không tham gia chiến sự.
Chính quyền Tổng thống Trump đã đóng băng 344 triệu USD tiền mã hóa bị cho là có liên quan đến Iran, trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép kinh tế giữa lúc các nỗ lực ngoại giao vẫn đình trệ, Đài CNN ngày 25-4 đưa tin.
Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Washington đang áp lệnh trừng phạt đối với nhiều ví tiền số có liên hệ với Tehran và sẽ "lần theo dòng tiền" để cắt các nguồn tài chính của nước này.
Công ty tiền mã hóa Tether - đơn vị hỗ trợ các giao dịch tiền số trên toàn cầu - cho biết đã hỗ trợ Chính phủ Mỹ đóng băng 344 triệu USD tiền mã hóa tại hai địa chỉ ví, sau khi nhận thông tin từ cơ quan chức năng về các giao dịch bị nghi ngờ.
Một quan chức Mỹ chia sẻ với Đài CNN rằng có bằng chứng cho thấy các giao dịch liên quan đến Iran, bao gồm kết nối với các sàn giao dịch trong nước và các ví gắn với Ngân hàng Trung ương Iran.
Theo Chainalysis, giá trị tiền mã hóa tại Iran đạt khoảng 7,8 tỉ USD trong năm 2025.
Các chỉ số chính của Phố Wall đã đóng cửa ở mức cao kỷ lục trong phiên giao dịch ngày 24-4, khi nhà đầu tư đánh giá tín hiệu tích cực từ đàm phán Mỹ - Iran cùng kết quả kinh doanh khả quan, dù triển vọng vẫn chịu sức ép từ giá năng lượng.
Chốt phiên, chỉ số Dow Jones giảm 79,61 điểm (0,16%) xuống 49.230,71 điểm. Ngược lại, S&P 500 tăng 56,68 điểm (0,80%) lên 7.165,08 điểm, còn Nasdaq Composite tăng 398,09 điểm (1,63%) lên 24.836,60 điểm, qua đó cùng lập đỉnh đóng cửa mới.
Nhóm công nghệ, đặc biệt là Intel, là động lực chính thúc đẩy Nasdaq.
Tính chung cả tuần, S&P 500 và Nasdaq ghi nhận mức tăng nhẹ, trong khi Dow Jones giảm so với cuối tuần trước.
Giá dầu giảm nhẹ trong ngày do kỳ vọng hòa đàm, khi dầu WTI giảm 1,51% xuống 94,40 USD/thùng, còn dầu thô Brent giảm 0,25% xuống 105,33 USD/thùng, dù vẫn tăng mạnh nếu tính theo tuần.
Ngày 24-4, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo sẽ tạm nghỉ thai sản trước khi sinh con thứ hai, song chưa công bố người thay thế.
Phát biểu với báo chí, bà nói đây "có thể là buổi trao đổi cuối cùng trong một thời gian", đồng thời bày tỏ tin tưởng đội ngũ tại Nhà Trắng sẽ đảm nhiệm công việc trong thời gian bà vắng mặt.
Nhà Trắng cũng chưa xác nhận thời gian nghỉ cụ thể, nhưng một số nguồn tin cho biết các quan chức cấp cao, trong đó có Phó Tổng thống JD Vance, có thể luân phiên chủ trì họp báo.
Bà Leavitt, 28 tuổi, hiện là người trẻ nhất từng giữ cương vị này. Bà đã có một con trai sinh năm 2024 và từng quay lại làm việc cho chiến dịch của Tổng thống Trump chỉ vài ngày sau sinh.
Theo Hãng tin AFP, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) ngày 24-4 đã ký kết thỏa thuận phối hợp bảo đảm nguồn cung khoáng sản thiết yếu cho các ngành then chốt như quốc phòng, trong bối cảnh lo ngại gia tăng về sự thống trị của Trung Quốc.
Hai bên cho biết mục tiêu của thỏa thuận nhằm tăng cường an ninh kinh tế, giảm phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài, đặc biệt sau những bài học từ khủng hoảng năng lượng trước đây. Mỹ và EU hiện là hai thị trường tiêu thụ khoáng sản lớn nhất thế giới.
Theo kế hoạch, hai bên sẽ xem xét thiết lập giá tối thiểu nhằm ngăn tình trạng bán phá giá, đồng thời phối hợp về trợ cấp, dự trữ và tiêu chuẩn chung để thúc đẩy thương mại. Thỏa thuận cũng được xem là nền tảng hướng tới một hiệp định đa phương ràng buộc về chuỗi cung ứng khoáng sản trong tương lai.
