Các điều tra viên và cảnh sát Philippines tối 13/5 tiến vào trụ sở Thượng viện để thi hành lệnh bắt của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) với thượng nghị sĩ Ronald Dela Rosa, đồng minh lâu năm của cựu tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người.
Ông Dela Rosa khi đó đang cố thủ trong văn phòng tại Thượng viện, nơi được bảo vệ bởi Đội An ninh và Hộ tống thuộc Thủy quân lục chiến Philippines. Một số nguồn tin cho hay các binh sĩ này đã được triển khai để ngăn đội truy nã thi hành lệnh bắt.
Loạt tiếng súng sau đó đã vang lên trong Thượng viện, chưa rõ bên nào khai hỏa, nhưng đã gây hỗn loạn trong tòa nhà.
Trong video từ camera giám sát được Thượng viện Philippines công bố ngày 13/5 cho thấy ông Dela Rosa bỏ chạy, luồn lách qua các hành lang và cầu thang trong tòa nhà, các thành viên Cục Điều tra Quốc gia Philippines (NBI) đuổi theo phía sau. Trong cuộc rượt đuổi, ông Dela Rosa, với thân hình to lớn, đã vấp ngã ít nhất một lần nhưng tiếp tục đứng dậy bỏ chạy.
Thượng nghị sĩ này sau đó lách vào một căn phòng rồi đóng chặt cửa, khiến các điều tra viên bất lực.
Do ông Dela Rosa cố thủ không chịu ra ngoài, lực lượng cảnh sát chống bạo động đã được triển khai xung quanh khu phức hợp tòa nhà Thượng viện đêm 13/5. Trong lúc đó, những người ủng hộ ông Dela Rosa và cựu tổng thống Duterte cũng tập trung tại khu vực này để biểu tình phản đối lệnh bắt của ICC.
Phát ngôn viên ICC rằng họ “dựa vào sự hợp tác của các quốc gia để thực thi lệnh bắt” nên sẽ cần chính quyền “bắt và giao nộp nghi phạm”.
Ông Dela Rosa đã cố thủ trong Thượng viện hai đêm liên tiếp và kêu gọi công chúng xuống đường ngăn cản việc giới chức Philippines bắt ông và dẫn độ tới trụ sở của ICC ở The Hague, Hà Lan.
“Tôi cầu xin mọi người. Tôi hy vọng mọi người có thể giúp tôi. Đừng để có thêm công dân Philippines nào bị đưa đến The Hague nữa”, thượng nghị sĩ nói trong video đăng trên Facebook cá nhân.
Ông Dela Rosa, cựu tư lệnh cảnh sát quốc gia Philippines, đối mặt cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người vì đã phụ trách cuộc chiến chống ma túy do ông Duterte phát động và thực hiện các vụ hành quyết không qua xét xử.
Sau vụ nổ súng tại Thượng viện tối qua, Bộ trưởng Nội vụ Philippines Jonvic Remulla cho biết ông Dela Rosa vẫn an toàn và đảm bảo rằng sẽ không có lệnh bắt nào được thực thi tại cơ quan lập pháp này.
ICC là tòa quốc tế thường trực được thành lập tháng 7/2002 dựa trên Quy chế Rome, văn kiện được hơn 100 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc thông qua năm 1998. Theo Quy chế Rome, ICC tập trung xét xử những cáo buộc nghiêm trọng nhất thế giới, gồm diệt chủng, tội ác chống lại nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.
Ông Duterte bị bắt tại Manila hồi tháng 3/2025 theo lệnh của ICC, rồi bị đưa sang Hà Lan, giam tại nhà tù Scheveningen, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người liên quan đến cuộc chiến chống ma túy.
Theo Hãng tin AP, 3 kẻ tấn công đã nổ súng vào cảnh sát bên ngoài tòa nhà Lãnh sự quán Israel. Các nhân chứng cho biết tiếng súng kéo dài trong 10 phút.
Sau vụ đấu súng căng thẳng, cơ quan chức năng Istanbul cho biết đã “vô hiệu hóa” các kẻ tấn công, trong đó 1 người bị tiêu diệt, 2 người khác bị thương và đã bị bắt. Ngoài ra, hai cảnh sát cũng đã bị thương nhẹ trong cuộc đụng độ.
“Vụ tấn công đã được khống chế với thiệt hại tối thiểu, nhờ các biện pháp phòng ngừa của lực lượng cảnh sát”, Thống đốc Istanbul Davut Gul phát biểu tại họp báo.
Bộ trưởng Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Ciftci cho biết 3 kẻ tấn công có liên hệ với một tổ chức “lợi dụng danh nghĩa tôn giáo” và 2 người bị thương anh em ruột. Ông nói thêm những người này đã thuê xe đi từ thành phố Izmit, cách Istanbul khoảng 100 km về phía đông.
Bộ Ngoại giao Israel xác nhận không có nhân viên nào tại lãnh sự quán vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng. Reuters dẫn lời ông Ciftci cho biết kể từ khi xung đột Hamas - Israel nổ ra tháng 10.2023, quan hệ giữa Tel Aviv và Ankara rạn nứt. Thổ Nhĩ Kỳ đã triệu đại sứ rời khỏi Israel từ tháng 11.2023 và quan hệ ngoại giao 2 nước đóng băng kể từ đó. Ông Ciftci xác nhận thông tin không có nhân viên Israel tại lãnh sự quán ở Istanbul.
Hiện nguyên nhân vụ tấn công đang được điều tra làm rõ. Israel lên án mạnh mẽ vụ tấn công nêu trên. "Chúng tôi đánh giá cao hành động nhanh chóng của lực lượng an ninh Thổ Nhĩ Kỳ trong việc ngăn chặn cuộc tấn công này", Bộ Ngoại giao Israel ra tuyên bố trên mạng xã hội X.
Trả lời phỏng vấn Fox News được phát vào ngày 14.4 (theo giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng cuộc chiến Iran "sắp kết thúc". "Tôi cho rằng cuộc chiến đến gần hồi kết", ông Trump nói.
Trả lời phỏng vấn với phóng viên tờ New York Post qua điện thoại, ông tiết lộ "có thể sẽ có điều gì đó diễn ra" trong 2 ngày tới ở Pakistan. "Điều gì đó" được cho là vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran. Thừa nhận đang có một số cuộc thảo luận, ông Trump nói với phóng viên này - đang tác nghiệp tại Islamabad (Pakistan) - rằng: "Anh nên ở lại đó, thật đấy, bởi vì có thể sẽ có điều gì đó diễn ra trong 2 ngày tới, và chúng tôi muốn đến đó".
Mặc dù có tín hiệu lạc quan cho đàm phán nhưng Washington đang không ngừng gia tăng sức ép quân sự nhằm vào Tehran. Tối qua (15.4, theo giờ VN), tờ The Washington Post dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ nước này đang điều động khoảng 10.000 binh sĩ đến vùng vịnh. Cụ thể, khoảng 6.000 binh sĩ trên nhóm tác chiến tàu sân bay USS George H.W. Bush đến vùng Vịnh. Bên cạnh đó, khoảng 4.200 binh sĩ khác trên nhóm tác chiến sẵn sàng đổ bộ được dẫn đầu bởi tàu đổ bộ tấn công USS Boxer và lực lượng đặc nhiệm thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11 cũng dự kiến đến Trung Đông vào cuối tháng này.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đang có khoảng 10.000 binh sĩ cùng hơn 10 tàu chiến nước này đang thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu đi hoặc đến Iran, nhằm vào các cảng của nước này ở cả vịnh Ba Tư và vịnh Oman. "Trong 24 giờ
đầu tiên, không có tàu nào vượt qua được sự phong tỏa của Mỹ và 6 tàu buôn đã tuân theo chỉ thị của lực lượng Mỹ để quay trở lại cảng của Iran trên vịnh Oman", CENTCOM thông báo.
Chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) đã giải thích cách quân đội Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa trên. Theo đó, tàu sân bay mang theo máy bay giám sát và máy bay chiến đấu để tuần tra chiến đấu trên không. Tàu sân bay cũng là nơi thiết lập trung tâm chỉ huy, kiểm soát, liên lạc và tình báo quan trọng. Tàu đổ bộ tấn công cũng mang theo máy bay giám sát và tấn công, trung tâm chỉ huy, kiểm soát, liên lạc và tình báo khác, và hàng trăm lính thủy đánh bộ có thể lên tàu thương mại để kiểm tra. Tàu vận tải đổ bộ chở binh sĩ thủy quân lục chiến, trực thăng và tàu vận tải Osprey. Các tàu khu trục với ưu thế về tốc độ và vũ khí có thể phát hiện, đánh chặn và nếu cần thì lên tàu, bắt giữ và đưa con tàu vi phạm đi nơi khác.
Nỗ lực này của Mỹ nhằm ngăn chặn việc Iran xuất khẩu dầu thô vốn là một nguồn thu nhập quan trọng của nước này.
Trong khi đó, Hãng tin Tasnim tối qua (giờ VN) dẫn lời thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ Tư lệnh trung ương Khatam al-Anbiya - bộ chỉ huy thống nhất của các lực lượng vũ trang Iran, chỉ trích việc Mỹ phong tỏa là "bất hợp pháp" và nếu điều này vẫn tiếp diễn thì có thể xem là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Tướng Abdollahi đe dọa Iran "sẽ không cho phép bất kỳ hoạt động xuất khẩu hoặc nhập khẩu nào tiếp tục diễn ra ở vịnh Ba Tư, biển Oman và biển Đỏ trong điều kiện như vậy".
Thực tế, việc Mỹ huy động lực lượng hùng hậu ở khu vực eo biển Hormuz, vịnh Ba Tư khiến cho quân đội nước này nằm gần hơn trong khả năng tấn công của Iran. Ở cự ly gần, Iran có thể triển khai máy bay không người lái (UAV), tàu tấn công không người lái và cả các loại tàu tấn công nhanh để tập kích lực lượng Mỹ.
Những vũ khí này cũng chính là mối đe dọa lớn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Vốn dĩ, eo biển này đã hẹp nhưng còn hẹp hơn vì phải tránh khu vực Iran thả thủy lôi. Nên rủi ro cho các tàu hàng là rất lớn. Các tàu hàng băng qua eo biển thường rất lớn và di chuyển chậm, khiến việc đi qua trở nên vô cùng nguy hiểm khi Iran tấn công. Khi rủi ro vẫn còn lớn, các hãng bảo hiểm hàng hải có thể tiếp tục từ chối trách nhiệm bảo hiểm khiến các tàu khó di chuyển. Tờ The Washington Post dẫn số liệu cho hay đến ngày 14.4, vẫn còn khoảng 800 tàu đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư.
Về việc giải quyết rủi ro thủy lôi, cựu đại tá Schuster chỉ ra rằng các tàu chiến mà Mỹ triển khai ở khu vực đều không có khả năng quét mìn.
Chính vì thế, vẫn chưa có lối thoát cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Điều này tiếp tục gây khó cho nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Mỹ cùng Bolivia, Costa Rica, Guyana, Paraguay, Trinidad và Tobago ngày 28.4 đã ra tuyên bố chung phản đối Trung Quốc liên quan vấn đề Panama.
Tuyên bố chung do Bộ Ngoại giao Mỹ công bố viết: "Panama là trụ cột trong hệ thống thương mại hàng hải của chúng ta, nên phải được giữ vững độc lập khỏi bất kỳ áp lực bên ngoài không đáng có nào. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm làm suy yếu chủ quyền của Panama đều là mối đe dọa đối với tất cả chúng ta".
Đáp lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm nay 29.4 gọi tuyên bố chung nói trên là "hoàn toàn vô căn cứ và gây hiểu nhầm", cáo buộc Mỹ chính trị hóa các cảng, và tuyên bố Bắc Kinh sẽ có những bước đi để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc tại Panama, theo Reuters.
"Trung Quốc cũng kêu gọi các quốc gia liên quan không bị những thế lực xấu lừa dối hoặc lợi dụng", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nói thêm.
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Panama hồi tháng 1, chính phủ Panama đã giành lại quyền kiểm soát hai cảng ở hai bên của kênh đào Panama từ một tập đoàn có trụ sở tại Hồng Kông.
Trong tháng trước, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã cáo buộc Bắc Kinh bắt giữ hai tàu mang cờ Panama để trả đũa việc Panama tiếp quản hai cảng, theo AFP.
Trung Quốc đã đe dọa sẽ trả đũa Panama về vụ tiếp quản hai cảng, nhưng phủ nhận việc bắt giữ tàu mang cờ Panama, cáo buộc Mỹ bịa đặt, theo AFP.
