Hãng AFP ngày 25.4 đưa tin Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký một thỏa thuận nhằm phối hợp cung cấp các khoáng sản thiết yếu cho các ngành công nghiệp trọng điểm, bao gồm cả quốc phòng, nhằm giảm lệ thuộc vào Trung Quốc.
Thỏa thuận này đánh dấu sự ủng hộ hiếm hoi từ chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với vai trò của EU, tổ chức mà Washington thường chỉ trích.
Vào những thời điểm căng thẳng, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng cần thiết cho các sản phẩm như chất bán dẫn, pin xe điện và các hệ thống vũ khí.
“Việc tập trung quá mức các nguồn tài nguyên này, thực tế là chúng bị chi phối ở một hoặc hai nơi, là một rủi ro không thể chấp nhận được”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu khi ký biên bản ghi nhớ với quan chức phụ trách thương mại EU Maros Sefcovic.
Trong một cuộc họp báo, ông Sefcovic cho biết thỏa thuận này “chính thức hóa quan hệ đối tác của chúng ta trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ thăm dò và khai thác đến chế biến, tinh chế, tái chế và thu hồi”.
Trước những lo ngại rằng Trung Quốc có thể trả đũa một thỏa thuận khoáng sản quan trọng tiềm năng liên quan nhiều bên, ông Sefcovic cho rằng đó sẽ là vấn đề an ninh kinh tế, vượt qua sự phụ thuộc.
“Chúng tôi biết sự phụ thuộc có thể tốn kém như thế nào, và chúng tôi phải trả giá rất đắt cho việc phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch. Chúng tôi chỉ đơn giản muốn học hỏi từ kinh nghiệm đó và có một danh mục nhà cung cấp đa dạng hơn nhiều”, ông nói thêm.
Ngoại trưởng Rubio lưu ý rằng Mỹ và EU cộng lại là “những khách hàng và bên sử dụng lớn nhất” các khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta phải đảm bảo rằng nguồn cung có sẵn cho tương lai và theo những cách không bị độc quyền ở một nơi hoặc tập trung quá mức ở một nơi nào đó”, ông Rubio nói thêm.
Một kế hoạch hành động nêu rõ rằng EU và Mỹ sẽ xem xét việc thiết lập giá tối thiểu cho các khoáng sản quan trọng, nhằm ngăn chặn Trung Quốc hoặc các cường quốc bên ngoài khác tràn ngập thị trường với hàng xuất khẩu giá rẻ.
Hai bên cũng sẽ xem xét việc phối hợp mọi khoản trợ cấp và dự trữ khoáng sản quan trọng, có thể phối hợp các tiêu chuẩn chung để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại giữa các nước phương Tây và cùng đầu tư vào nghiên cứu.
“Thế giới đã chứng kiến sự kìm chế và thiện chí hòa giải của Iran. Những gì đang được thực hiện dưới vỏ bọc phong tỏa hải quân là sự tiếp nối các hoạt động quân sự nhằm vào một quốc gia đang phải trả giá cho sự kháng cự và độc lập của mình”, nhà lãnh đạo Iran viết trên mạng xã hội X.
Ông Pezeshkian cho rằng việc Mỹ tiếp tục cách tiếp cận này đối với Iran là “điều không thể chấp nhận được”.
Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã chế giễu ý tưởng phong tỏa nước này của Washington, đồng thời nhấn mạnh quy mô rộng lớn của toàn bộ biên giới trên bộ và trên biển của Iran.
“Nếu bạn xây hai bức tường, một bức từ New York đến bờ Tây và một bức từ Los Angeles đến bờ Đông, tổng chiều dài sẽ là 7.755km, vẫn còn thiếu khoảng 1.000km so với tổng chiều dài biên giới Iran.
Chúc may mắn khi phong tỏa một quốc gia có biên giới như vậy”, ông Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội.
Trong cuộc phỏng vấn trước đó với Axios vào ngày 29-4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận hạt nhân với Tehran.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng việc phong tỏa các cảng của Iran - điều mà Tehran yêu cầu phải chấm dứt trước khi đạt được bất kỳ thỏa thuận nào - còn hiệu quả hơn so với việc ném bom.
Trong cuộc gặp với các giám đốc điều hành ngành dầu mỏ hôm 28-4, ông Trump đã đề cập đến những nỗ lực “nhằm xoa dịu thị trường dầu mỏ toàn cầu và các bước có thể thực hiện để tiếp tục lệnh phong tỏa hiện tại trong nhiều tháng nếu cần thiết, đồng thời giảm thiểu tác động đến người tiêu dùng Mỹ”.
Theo nhiều hãng tin quốc tế, Iran đã đặt ra yêu cầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa như một điều kiện để quay lại bàn đàm phán với Mỹ.
Theo Hãng tin AFP ngày 19-4, một quan chức Nhà Trắng xác nhận Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia các cuộc đàm phán với Iran tại Pakistan tối 20-4.
Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ cử các nhà đàm phán tới Islamabad để tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột đang leo thang tại Trung Đông, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sẽ hết hiệu lực ngày 22-4.
Ban đầu, ông Trump cho biết Phó tổng thống Vance - người từng dẫn đầu vòng đàm phán trước đó với Tehran tại Islamabad - sẽ không tham dự vì lý do an ninh.
Tuy nhiên Nhà Trắng sau đó đã đính chính. Theo nguồn tin, Phó tổng thống Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner - con rể ông Trump - đều sẽ tham gia. Ba nhân vật này cũng từng góp mặt trong vòng đàm phán diễn ra ngày 11 và 12-4.
Trên nền tảng Truth Social, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép khi cáo buộc Iran "vi phạm hoàn toàn" thỏa thuận ngừng bắn sau các vụ tấn công tại eo biển Hormuz, đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và cầu của nước này nếu không đạt được thỏa thuận.
Ông Trump khẳng định Mỹ đang đưa ra "một thỏa thuận hợp lý", nhưng cảnh báo nếu Tehran từ chối, Mỹ "sẽ không nhân nhượng".
Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz nhận định vòng đàm phán mới có thể sẽ mang lại kết quả "cực kỳ quan trọng".
Trong khi đó, Hãng thông tấn Tasnim của Iran ngày 19-4 cho biết Tehran chưa quyết định cử đoàn đàm phán tới Pakistan "chừng nào lệnh phong tỏa hải quân vẫn còn áp đặt".
Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran ra tuyên bố coi việc Mỹ phong tỏa các cảng nước này là hành động vi phạm ngừng bắn. Tehran tiếp tục khẳng định sẽ duy trì hạn chế đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz nếu lệnh phong tỏa của Mỹ chưa được dỡ bỏ.
Nhà bán hàng trực tuyến hàng đầu Thái Lan Pimradaporn "Pimrypie" Benjawattanapat tối 28/4 dẫn dắt phiên livestream sôi động, chào bán sản phẩm tới 31 triệu người theo dõi trên TikTok và Facebook.
Ngoài nhiều mặt hàng từ nước mắm đến nước hoa, Pimrypie chào bán sầu riêng Monthong loại tuyển, giá thấp nhất 100 baht (3 USD) một quả, thấp hơn nhiều so với mặt bằng thị trường. Quả cỡ lớn (jumbo) được bán với giá 480 baht, trong khi giá thị trường thường là 700-800 baht.
"Tôi kêu gọi người Thái cùng nhau giữ lấy trái tim cuối cùng của quốc gia, loại trái vẫn còn mang lại thu nhập cho chúng ta: sầu riêng. Đừng để niềm tự hào này héo úa trong vườn", Pimrypie nói trên phiên livestream kéo dài 4 tiếng.
Phiên livestream thu hút lượt xem cùng lúc cao nhất là 800.000 trên các nền tảng. Riêng trên Facebook, gần 8 triệu người đã xem livestream của Pimrypie, với gần hai triệu bình luận.
Theo Pimrypie, cô chấp nhận lỗ 10 triệu baht (307.000 USD) để tổ chức chiến dịch "giải cứu" sầu riêng nhằm giúp nông dân Thái Lan giải phóng nguồn cung dư thừa 30% khi nhu cầu suy yếu. "Tôi trực tiếp đến Chanthaburi, mua trọn vườn, tự gánh lỗ".
Tuy nhiên, phiên livestream của cô vấp phải làn sóng chỉ trích, cho rằng cô làm méo mó giá thị trường. Trả lời truyền thông Thái Lan, Pimrypie cho biết cô chưa từng thực hiện một chiến dịch nông sản quy mô lớn như vậy, và đã chịu sức ép từ cả những người chỉ trích lẫn các nhà cung cấp.
Một số vườn tăng giá, số khác hạ giá lúc thị trường xáo động, nên Pimrypie quyết định mua trọn vườn. Streamer này chưa công bố tổng đơn hàng có được sau phiên livestream, nhưng Bangkok Post ước tính số đơn có thể vượt 200.000.
Chiến dịch giải cứu của Pimrypie còn bị chỉ trích vì sự xuất hiện của Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun trong một video quảng bá cùng cô. Bộ trưởng Suphajee sau đó phủ nhận liên quan, nói rằng bộ không tổ chức hay bảo chứng cho các chiến dịch bán hàng cụ thể, mà chỉ giám sát tiêu chuẩn.
Sầu riêng là một trong những mặt hàng nông sản giá trị nhất của Thái Lan. Năm 2025, Thái Lan xuất khẩu hơn 979.000 tấn sầu riêng, trị giá 4,37 tỷ USD.
Cuộc tranh cãi liên quan đến phiên livestream của Pimrypie xuất hiện trong lúc sản lượng sầu riêng mùa này dự kiến tăng 33% lên 2,1 triệu tấn, với vụ thu hoạch đạt đỉnh trong tháng này, song nhu cầu nhập khẩu của các nước giảm. Nông dân trồng sầu riêng ở Thái Lan cũng bị ảnh hưởng bởi chiến sự Trung Đông.
Krit Silapachai, nghị sĩ đảng Nhân dân tại Rayong, trong phiên họp quốc hội ngày 29/4 cảnh báo tình trạng thu hoạch non và suy giảm chất lượng, đồng thời chỉ trích chiến dịch bán sầu riêng 100 baht của Pimrypie vì làm dấy nguy cơ gây xáo trộn thị trường.
Pai Leeke, nghị sĩ đảng Klatham tại Kamphaeng Phet, đặt câu hỏi liệu mức giá 100 baht có phản ánh đúng thực tế hay không và cảnh báo điều này có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai. Ông kêu gọi chính phủ cải thiện quản lý nông nghiệp, bình ổn giá và thúc đẩy cải cách dài hạn.
