Ngày 14/4, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM gần đây tiếp tục ghi nhận các trường hợp người dân ở nhiều độ tuổi phát bệnh dại không thể cứu chữa.
Trường hợp thứ nhất là một nữ bệnh nhân 25 tuổi (ngụ tỉnh Gia Lai), nhập viện ngày 11/4. Trước đó 2 ngày, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ớn lạnh, đau 2 chân tăng dần, khó đi lại, tức nặng ngực, nôn ói ra thức ăn cũ.
Tại 2 cơ sở y tế ban đầu, bệnh nhân được chỉ định chụp chiếu hình ảnh nhưng kích động không hợp tác, nghi ngờ viêm màng não. Sau đó, bệnh nhân biểu hiện sợ tiếng động, sợ gió, nói nhảm, được chẩn đoán theo dõi dại và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM.
Tại đây, các bác sĩ không ghi nhận bệnh nhân có tiền căn bị động vật tấn công, cũng không rõ lịch sử tiêm ngừa dại. Dù vậy, với các triệu chứng điển hình của việc phát bệnh dại, bệnh nhân được cho về một ngày sau đó vì không còn khả năng cứu chữa.
Trường hợp thứ hai là một người đàn ông 81 tuổi (ngụ xã Long Hải, TPHCM), phát bệnh từ 3 ngày trước khi nhập viện. Ban đầu, bệnh nhân đau 2 chân dữ dội, sau đó đột ngột lên cơn hoảng loạn, kích động tăng dần khi có gió, không uống được.
Theo bệnh sử, khoảng 1 năm trước, bệnh nhân bị con chó nhà chưa tiêm ngừa dại cắn vào mu bàn tay trái, gây vết thương chảy máu nhiều. Sau sự việc, bệnh nhân cũng không đi tiêm ngừa.
Tại một bệnh viện tuyến cuối, bệnh nhân được hồi sức nội khoa, thở máy, vận mạch rồi chuyển sang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM. Trong quá trình chuyển viện, bệnh nhân ngưng tim, phải hồi sức tim phổi. Chỉ sau một giờ nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, cụ ông được trả về vì không còn khả năng điều trị.
Đáng chú ý, đây là trường hợp thứ 2 từ đầu năm tại cùng một xã ở TPHCM được ghi nhận mắc bệnh dại. Vào tháng 1, trong lúc tập thể dục trước nhà, ông H.M.Đ. (64 tuổi, ngụ xã Long Hải) bị một con chó cắn vào khuỷu chân phải, gây 4 vết thương sâu và chảy máu nhiều.
Sau sự việc, vì nhiều lý do mà người đàn ông không được tiêm ngừa, chỉ tự xử lý vết thương và đi “lấy nọc” tại một cơ sở gần nhà. Đến ngày 18/2, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, sợ ánh sáng, sợ gió, sợ tiếng ồn và được đưa vào bệnh viện địa phương điều trị.
Tuy nhiên, bệnh nhân tử vong vào ngày 19/2.
Tỷ lệ tử vong 100% khi đã lên cơn dại
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết.
Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với virus dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc cấy ghép mô/cơ quan bị nhiễm virus dại.
Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều có tỷ lệ tử vong gần như 100%. Dại có 3 giai đoạn gồm ủ bệnh, khởi phát và toàn phát (hoặc giai đoạn viêm não).
Đáng chú ý, giai đoạn ủ bệnh thường trong 20-60 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài từ 4 ngày đến nhiều năm sau (y văn ghi nhận có trường hợp ủ bệnh đến 19 năm), thời kỳ ủ bệnh ngắn khi vết thương ở vùng đầu mặt hoặc lây bệnh qua ghép giác mạc.
Hiện chưa có phương thức điều trị đặc hiệu cho bệnh dại, mà chủ yếu là hỗ trợ (oxy liệu pháp, thở máy, truyền dịch, vận mạch) và chăm sóc giảm nhẹ (an thần, giảm đau, chống co giật …).
Do đó, để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện phối hợp nhiều biện pháp, bao gồm: cảnh giác với động vật có nguy cơ lây bệnh dại, tiêm ngừa bệnh dại cho chó, mèo; phòng bệnh dại trước và sau tiếp xúc ở các đối tượng nguy cơ cao (tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại đúng phác đồ).
Theo thống kê, trong 3 tháng đầu năm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM đã ghi nhận hơn 8.900 lượt tiêm ngừa dại vì nhiều nguyên nhân. Trong đó, bị chó cắn và tấn công chiếm số lượng cao nhất, với hơn 5.800 lượt.
Bệnh viện cũng ghi nhận nhiều trường hợp phát bệnh dại không thể cứu chữa, với thời gian ủ bệnh trong nhiều tháng.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội thuộc Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nhìn bằng mắt thường, methanol giống hệt ethanol an toàn do có dạng lỏng, trong suốt và mang mùi cồn. Tuy nhiên, ngay khi người dùng uống vào, cơ thể sẽ hấp thu nhanh độc chất qua dạ dày, ruột rồi phân bố khắp hệ tuần hoàn.
Điểm nguy hiểm nhất của ngộ độc methanol là giai đoạn "êm" đánh lừa nạn nhân. Trong vài giờ đầu, người uống chỉ thấy hơi chếnh choáng, buồn nôn, choáng váng giống hệt say rượu thông thường. Phải đến 12-24 giờ sau, khi gan dùng men alcohol dehydrogenase (ADH) biến methanol thành formaldehyde, rồi men aldehyde dehydrogenase (ALDH) tiếp tục chuyển hóa chúng thành acid formic, độc tính mới thực sự bùng phát. Chính acid formic trực tiếp tàn phá các cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng như não, dây thần kinh thị giác, tim và thận.
Lúc này, nạn nhân bắt đầu đau đầu dữ dội, nôn mửa, khó thở và rối loạn ý thức. Mắt họ mờ dần, nhìn thấy cảnh vật như có sương mù bao phủ, hiện tượng "tuyết rơi" hoặc trắng xóa trước mặt. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh đây là dấu hiệu hệ thần kinh thị giác đang chịu tổn thương nặng nề. Mọi ly rượu không nhãn mác, không kiểm định đều mang nguy cơ trở thành liều thuốc độc âm thầm.
Các bác sĩ hoàn toàn có thể cứu sống bệnh nhân ngộ độc methanol nếu người nhà đưa họ đến viện kịp thời. Cơ sở y tế sẽ lập tức áp dụng biện pháp lọc máu để loại bỏ nhanh methanol cùng acid formic ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải và hỗ trợ hô hấp. Ngược lại, việc cấp cứu muộn khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, toan máu nặng. Khi đó, độc tố phá hủy não và mắt không thể đảo ngược, đẩy người bệnh vào cảnh mù lòa, tàn phế hoặc tử vong dù qua cơn nguy kịch.
Chuyên gia y tế khuyên người dân cảnh giác cao độ với đồ uống không rõ nguồn gốc. Nếu cơ thể xuất hiện triệu chứng đau đầu khác thường, nôn nhiều, mệt lả, mờ mắt hay thở sâu sau khi uống rượu 12-24 giờ, nạn nhân phải lập tức đến phòng cấp cứu. Mọi người tuyệt đối không giữ suy nghĩ "ngủ một giấc sáng mai sẽ đỡ" nhằm tránh đánh mất cơ hội chữa trị vàng.
Nước là yếu tố không thể thiếu để duy trì sự sống, nhưng việc chỉ uống nước lọc mỗi ngày đôi khi khiến nhiều người nhanh chán. Chính vì vậy, những lựa chọn như nước dừa hay nước dưa leo trở thành giải pháp giúp việc bổ sung nước vừa hiệu quả, vừa thú vị và dễ duy trì hơn trong thói quen hằng ngày.
Mặc dù nước dừa và nước dưa leo đều mang lại lợi ích cho sức khỏe, mỗi người lại có sở thích và nhu cầu khác nhau.
Dưới đây là những điểm nổi bật của từng loại, từ khả năng cấp nước, thành phần dinh dưỡng đến cách sử dụng trong đời sống hằng ngày, theo Times of India (Ấn Độ).
Nước dừa được xem là một trong những “nước thể thao tự nhiên” tốt nhất. Loại nước này giàu kali, natri và magie - những khoáng chất giúp cơ thể duy trì cân bằng nước, đặc biệt sau khi vận động mạnh hoặc trong thời tiết nóng.
Theo một nghiên cứu tại Viện Sức khỏe và Phúc lợi thuộc Đại học Federation (Úc), nước dừa có hiệu quả bù nước tương đương với các loại nước thể thao chứa carbohydrate và điện giải sau khi tập luyện. Vì vậy, đây là lựa chọn phù hợp cho những người ra nhiều mồ hôi.
Ngoài ra, nước dừa có hàm lượng chất béo thấp và chứa nhiều chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nước dừa vẫn có đường tự nhiên, nên chỉ nên uống ở mức vừa phải.
Nước dưa leo đơn giản là nước lọc kết hợp với các lát dưa leo, nhưng vẫn mang lại nhiều lợi ích riêng. Loại nước này gần như không chứa calo, có hương vị nhẹ nhàng, giúp bạn uống nhiều nước hơn mỗi ngày.
Theo nghiên cứu khoa học về lợi ích sức khỏe của dưa leo tại Ấn Độ, dưa leo chứa một lượng nhỏ vitamin (như vitamin K) và chất chống oxy hóa, nhưng lợi ích chính vẫn nằm ở khả năng cấp nước.
Vì dưa leo chủ yếu là nước, nên có thể hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện làn da và giúp điều hòa nhiệt độ cơ thể - mà không bổ sung thêm đường hay calo.
Ngoài ra, nhiều người lựa chọn nước dưa leo như một phần trong chế độ giảm cân, vì nó có thể thay thế các loại đồ uống nhiều đường và mang lại cảm giác tươi mát.
Việc lựa chọn nước dừa hay nước dưa leo phụ thuộc vào nhu cầu và lối sống của bạn.
Hãy chọn nước dừa nếu bạn cần bù nước nhanh sau khi vận động hoặc khi cơ thể mất nước do thời tiết nóng. Nhờ chứa điện giải, nước dừa giúp bổ sung những gì cơ thể mất qua mồ hôi.
Ngược lại, nước dưa leo phù hợp nếu bạn cần một loại thức uống hằng ngày, ít calo, dễ làm tại nhà và có thể uống thường xuyên mà không lo nạp thêm đường.
Nước dừa cung cấp giá trị dinh dưỡng cao và đặc biệt hiệu quả trong việc bù nước nhanh. Trong khi đó, nước dưa leo nhẹ nhàng, tươi mát và thích hợp để duy trì thói quen uống nước mỗi ngày. Cả hai đều có thể kết hợp linh hoạt trong chế độ ăn uống, tùy theo thời điểm và mục đích sử dụng, giúp bạn lựa chọn cách bổ sung nước phù hợp nhất cho cơ thể.
Ngày 15/5, Sở Y tế tỉnh Cà Mau tổ chức lễ ra quân phát động phong trào khám, sàng lọc sức khỏe cho người dân trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.
Theo Sở Y tế Cà Mau, việc phát động nhằm tạo đợt cao điểm truyền thông, nâng cao nhận thức phòng bệnh chủ động, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống; đảm bảo 100% người dân Cà Mau được lập sổ sức khỏe điện tử và tích hợp trên ứng dụng VNeID trong năm 2026.
Cùng với đó là tầm soát sớm các bệnh không lây nhiễm, bệnh nghề nghiệp để giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân.
Theo Sở Y tế Cà Mau, năm nay chủ đề của ngày sức khỏe toàn dân là “Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh”. Đây không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một sự chuyển đổi về tư duy, tầm nhìn từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa.
Để chương trình khám sức khỏe cho người dân đạt hiệu quả, ngành y tế Cà Mau cho hay, năm 2026 sẽ tập trung triển khai nhiều loại hình khám sức khỏe.
Cụ thể, đối với nội dung khám sức khỏe, khám sàng lọc sẽ thực hiện khám lâm sàng theo phụ lục khám sức khỏe tại Thông tư 32/2023/BYT; Đối với trẻ em dưới 6 tuổi khám theo phụ lục Quyết định 1284/BYT; thực hiện cận lâm sàng đo điện tim, siêu âm bụng tổng quát và các chỉ định cần thiết.
Đối tượng khám sàng lọc là tất cả người dân trên địa bàn tỉnh, ưu tiên cho các đối tượng như: người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em, người lao động, người có yếu tố nguy cơ cao, hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng chính sách và các nhóm yếu thế...
Lãnh đạo Sở Y tế Cà Mau cho biết, ngành sẽ huy động nhân lực và trang thiết bị từ các bệnh viện để hỗ trợ việc khám sức khỏe cho người dân.
Sở cũng mong muốn đội ngũ y bác sĩ hãy tham gia chương trình với tinh thần, trách nhiệm cao. Đặc biệt, mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, thay đổi nhận thức từ “có bệnh mới đi khám” sang “khám để phòng bệnh”, từ đó xây dựng lối sống lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Theo kế hoạch, sau lễ phát động, ngành y tế Cà Mau đồng loạt ra quân khám, sàng lọc sức khỏe cho người dân tại 18 xã, phường. Sau đó, tiếp tục duy trì triển khai khám sức khỏe cho tất cả người dân tại 64 xã, phường của tỉnh Cà Mau.
Ghi nhận của phóng viên Dân trí tại Trung tâm Bảo trợ xã hội Bạc Liêu (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau), một trong những điểm ra quân của tỉnh Cà Mau, đoàn y bác sĩ của các bệnh viện phối hợp trung tâm để khám, sàng lọc sức khỏe cho hơn 100 người đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại đây.
Đối tượng tại trung tâm chủ yếu người lớn tuổi, trẻ em là người yếu thế, không nơi nương tựa, không người phụng dưỡng, người tâm thần, mồ côi, khuyết tật…
Cụ bà Huỳnh Thị Trắng (72 tuổi, quê xã An Trạch, sống ở trung tâm) cho biết, do hoàn cảnh gia đình, cụ vào trung tâm đã nhiều năm qua. Vào đây, cụ cũng như nhiều người lớn tuổi khác được các cán bộ, nhân viên của trung tâm chăm sóc chu đáo.
"Tôi lớn tuổi hay bị đau nhức xương khớp, khó ngủ, được bác sĩ vào thăm khám, hỏi han ân cần rất nhiệt tình, biết được tình trạng sức khỏe của mình cũng an tâm hơn”, cụ Trắng chia sẻ và cho biết nghe có chương trình khám sức khỏe toàn dân cụ thấy rất vui.
Bà Trương Minh Thùy, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo trợ xã hội Bạc Liêu, nhấn mạnh chương trình khám, sàng lọc sức khỏe toàn dân rất thiết thực, hết sức có ý nghĩa, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe của người dân.
Với những đối tượng yếu thế như ở trung tâm, bà Thùy mong muốn mỗi năm có thể triển khai khám sức khỏe 2 lần, cũng như được thực hiện thăm khám chuyên sâu hơn.
Theo lộ trình của UBND tỉnh Cà Mau, năm 2026, tỉnh triển khai khám sức khỏe cho các đối tượng, gồm: trẻ em dưới 24 tháng tuổi; người học tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và người từ đủ 24 tháng tuổi đến dưới 18 tuổi không đi học.
Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động; người thử việc; người học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động; cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân;
Đối tượng bảo trợ xã hội; người đang được quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng và các cơ sở trợ giúp xã hội; người cao tuổi từ đủ 60 tuổi trở lên.
Trong giai đoạn 2027-2030, ngoài các nhóm đối tượng trên, sẽ mở rộng sang những người đang theo học tại cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp; người dân không ký hợp đồng lao động hoặc không thuộc phạm vi quản lý của người sử dụng lao động như lao động tự do, buôn bán nhỏ, nông dân, ngư dân, nội trợ.
