Ngày 14/4, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM gần đây tiếp tục ghi nhận các trường hợp người dân ở nhiều độ tuổi phát bệnh dại không thể cứu chữa.
Trường hợp thứ nhất là một nữ bệnh nhân 25 tuổi (ngụ tỉnh Gia Lai), nhập viện ngày 11/4. Trước đó 2 ngày, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ớn lạnh, đau 2 chân tăng dần, khó đi lại, tức nặng ngực, nôn ói ra thức ăn cũ.
Tại 2 cơ sở y tế ban đầu, bệnh nhân được chỉ định chụp chiếu hình ảnh nhưng kích động không hợp tác, nghi ngờ viêm màng não. Sau đó, bệnh nhân biểu hiện sợ tiếng động, sợ gió, nói nhảm, được chẩn đoán theo dõi dại và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM.
Tại đây, các bác sĩ không ghi nhận bệnh nhân có tiền căn bị động vật tấn công, cũng không rõ lịch sử tiêm ngừa dại. Dù vậy, với các triệu chứng điển hình của việc phát bệnh dại, bệnh nhân được cho về một ngày sau đó vì không còn khả năng cứu chữa.
Trường hợp thứ hai là một người đàn ông 81 tuổi (ngụ xã Long Hải, TPHCM), phát bệnh từ 3 ngày trước khi nhập viện. Ban đầu, bệnh nhân đau 2 chân dữ dội, sau đó đột ngột lên cơn hoảng loạn, kích động tăng dần khi có gió, không uống được.
Theo bệnh sử, khoảng 1 năm trước, bệnh nhân bị con chó nhà chưa tiêm ngừa dại cắn vào mu bàn tay trái, gây vết thương chảy máu nhiều. Sau sự việc, bệnh nhân cũng không đi tiêm ngừa.
Tại một bệnh viện tuyến cuối, bệnh nhân được hồi sức nội khoa, thở máy, vận mạch rồi chuyển sang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM. Trong quá trình chuyển viện, bệnh nhân ngưng tim, phải hồi sức tim phổi. Chỉ sau một giờ nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, cụ ông được trả về vì không còn khả năng điều trị.
Đáng chú ý, đây là trường hợp thứ 2 từ đầu năm tại cùng một xã ở TPHCM được ghi nhận mắc bệnh dại. Vào tháng 1, trong lúc tập thể dục trước nhà, ông H.M.Đ. (64 tuổi, ngụ xã Long Hải) bị một con chó cắn vào khuỷu chân phải, gây 4 vết thương sâu và chảy máu nhiều.
Sau sự việc, vì nhiều lý do mà người đàn ông không được tiêm ngừa, chỉ tự xử lý vết thương và đi “lấy nọc” tại một cơ sở gần nhà. Đến ngày 18/2, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, sợ ánh sáng, sợ gió, sợ tiếng ồn và được đưa vào bệnh viện địa phương điều trị.
Tuy nhiên, bệnh nhân tử vong vào ngày 19/2.
Tỷ lệ tử vong 100% khi đã lên cơn dại
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM, bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết.
Hầu hết các trường hợp phơi nhiễm với virus dại qua vết cắn, vết liếm của động vật mắc bệnh dại, đôi khi qua đường tiếp xúc như hít phải khí dung hoặc cấy ghép mô/cơ quan bị nhiễm virus dại.
Khi đã lên cơn dại, kể cả động vật và người đều có tỷ lệ tử vong gần như 100%. Dại có 3 giai đoạn gồm ủ bệnh, khởi phát và toàn phát (hoặc giai đoạn viêm não).
Đáng chú ý, giai đoạn ủ bệnh thường trong 20-60 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài từ 4 ngày đến nhiều năm sau (y văn ghi nhận có trường hợp ủ bệnh đến 19 năm), thời kỳ ủ bệnh ngắn khi vết thương ở vùng đầu mặt hoặc lây bệnh qua ghép giác mạc.
Hiện chưa có phương thức điều trị đặc hiệu cho bệnh dại, mà chủ yếu là hỗ trợ (oxy liệu pháp, thở máy, truyền dịch, vận mạch) và chăm sóc giảm nhẹ (an thần, giảm đau, chống co giật …).
Do đó, để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo cần thực hiện phối hợp nhiều biện pháp, bao gồm: cảnh giác với động vật có nguy cơ lây bệnh dại, tiêm ngừa bệnh dại cho chó, mèo; phòng bệnh dại trước và sau tiếp xúc ở các đối tượng nguy cơ cao (tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại đúng phác đồ).
Theo thống kê, trong 3 tháng đầu năm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM đã ghi nhận hơn 8.900 lượt tiêm ngừa dại vì nhiều nguyên nhân. Trong đó, bị chó cắn và tấn công chiếm số lượng cao nhất, với hơn 5.800 lượt.
Bệnh viện cũng ghi nhận nhiều trường hợp phát bệnh dại không thể cứu chữa, với thời gian ủ bệnh trong nhiều tháng.
Trên thực tế, chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy uống nước trước, trong hay sau bữa ăn gây hại cho hệ tiêu hóa ở người khỏe mạnh, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Dạ dày và ruột có cơ chế điều chỉnh rất linh hoạt. Khi thức ăn đi vào, cơ thể sẽ tự tiết a xít dạ dày, enzyme tiêu hóa và kiểm soát tốc độ tiêu hóa của dạ dày. Sự điều chỉnh này sẽ tương thích với lượng thức ăn và chất lỏng được nạp vào. Vì vậy, điều quan trọng thường không nằm ở chuyện có uống trước hay sau ăn mà là uống bao nhiêu và cơ thể phản ứng như thế nào.
Uống một ly nước trước bữa ăn có thể giúp cơ thể bù nước nếu đang khát, đồng thời tạo cảm giác no nhẹ. Điều này đặc biệt hữu ích với những người đang ăn kiêng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Obesity cho thấy trong chương trình giảm cân kéo dài 12 tuần, những người thừa cân uống khoảng 500 ml nước trước bữa ăn có thể giảm cân nhiều hơn nhóm không uống nước.
Với uống nước trong bữa ăn, một số bằng chứng khoa học cho thấy nước có thể làm tăng độ pH trong dạ dày. Tuy nhiên, tác động này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, sau đó dạ dày sẽ nhanh chóng điều chỉnh và trở lại trạng thái bình thường.
Trên thực tế, uống từng ngụm nhỏ trong khi ăn sẽ giúp làm mềm thức ăn, hỗ trợ quá trình nhai nuốt và giúp thức ăn di chuyển dễ dàng hơn trong hệ tiêu hóa.
Dù nước không gây hại trực tiếp cho tiêu hóa nhưng uống quá nhiều ngay sau bữa ăn có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu. Khi dạ dày đã chứa nhiều thức ăn, nạp thêm một lượng lớn nước trong thời gian ngắn có thể làm tăng cảm giác căng tức, đầy bụng hoặc buồn nôn nhẹ.
Phần lớn người khỏe mạnh không cần quá lo lắng về thời điểm uống nước. Tuy nhiên, một số nhóm có thể cần điều chỉnh thói quen này.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản có thể thấy triệu chứng nặng hơn nếu uống quá nhiều nước trong bữa ăn. Nguyên nhân là do áp lực trong dạ dày tăng lên. Những người từng phẫu thuật dạ dày cũng có thể nhanh no hoặc khó chịu nếu vừa ăn vừa uống nước.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, lựa chọn món ăn sáng phù hợp có thể giúp “giải nhiệt từ bên trong”. Một trong những gợi ý đáng chú ý là cháo cá rau đắng - món quen thuộc của người Việt nhưng lại hội tụ nhiều yếu tố tốt cho sức khỏe trong mùa nắng nóng.
Trong thời tiết oi bức, bữa sáng nên ưu tiên các món “nhẹ, giàu nước và dễ tiêu” để giúp cơ thể thích nghi với nhiệt độ cao. Các món dạng cháo được đánh giá cao vì vừa bổ sung nước, vừa không gây áp lực lên hệ tiêu hóa, theo NDTV (Ấn Độ).
Cháo cá rau đắng là sự kết hợp giữa protein dễ hấp thu từ cá và chất xơ từ rau xanh. Đặc biệt, rau đắng có vị thanh mát, thường được xem là loại rau giúp “làm dịu cơ thể” trong những ngày nóng.
Theo Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng Ấn Độ, các loại rau có vị đắng tự nhiên thường hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn và giúp cơ thể cảm thấy “nhẹ” hơn trong điều kiện nhiệt độ cao. Bà cho rằng việc kết hợp rau xanh với các món ăn mềm như cháo là lựa chọn lý tưởng cho bữa sáng mùa nắng nóng.
Bên cạnh đó, cá là nguồn protein ít chất béo, dễ tiêu hơn so với thịt đỏ. Điều này giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng hiệu quả mà không gây cảm giác đầy bụng hay khó chịu - vấn đề thường gặp trong thời tiết nóng.
Theo Anju Sood, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, trong mùa nắng nóng, cơ thể cần được bổ sung nước không chỉ qua đồ uống mà còn từ thực phẩm. Các món ăn dạng lỏng như cháo giúp bù nước, hỗ trợ cân bằng điện giải và duy trì năng lượng ổn định suốt buổi sáng.
Quan điểm này cũng được nhiều chuyên gia dinh dưỡng châu Á đồng thuận, khi cho rằng bữa sáng quá nhiều dầu mỡ hoặc khô cứng có thể khiến cơ thể “sinh nhiệt”, làm tăng cảm giác mệt mỏi và uể oải.
Để món cháo cá rau đắng thực sự trở thành “món giải nhiệt”, các chuyên gia khuyến nghị:
Ngoài ra, nên hạn chế tiêu, ớt hoặc gia vị cay vì có thể làm cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn trong mùa nóng.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng, không cần tìm kiếm những thực phẩm đắt tiền hay cầu kỳ, nhiều món ăn truyền thống đã sẵn phù hợp với điều kiện khí hậu. Cháo cá rau đắng là ví dụ điển hình khi vừa dễ nấu, vừa đáp ứng tiêu chí “mát - nhẹ - đủ chất”.
Chỉ cần một tô cháo vào buổi sáng, bạn không chỉ bắt đầu ngày mới nhẹ nhàng hơn mà còn giúp cơ thể thích nghi tốt với nắng nóng, hạn chế mệt mỏi và duy trì sức khỏe lâu dài.
Bác sĩ y học chức năng Trương Thích Hằng (Đài Loan) cho biết, các nghiên cứu về thực phẩm kháng ung thư đang ngày càng tăng mạnh. Dưới đây là cơ chế cụ thể giúp 5 loại rau củ này bảo vệ cơ thể trước các tế bào ác tính:
Hoạt chất apigenin trong cần tây có khả năng kích hoạt protein p53 trong tế bào. Khi DNA bị tổn thương tích tụ, tế bào sẽ trở nên khiếm khuyết và có nguy cơ phát triển thành khối u. Protein p53 đóng vai trò như một "công tắc", ra lệnh cho các tế bào lỗi này tự hủy diệt (apoptosis), từ đó ngăn chặn sự hình thành khối u.
Ngoài ra, apigenin còn ức chế các thụ thể estrogen, giúp phòng ngừa các dòng tế bào ung thư vú nhạy cảm với hormone. Hoạt chất này cũng tìm thấy nhiều trong rau mùi, hoa cúc La Mã và mùi tây.
Súp lơ xanh (Bông cải xanh)
Súp lơ xanh chứa hợp chất glucoraphanin. Trong quá trình chế biến, khi cấu trúc rau bị phá vỡ (cắt, thái), chất này sẽ chuyển hóa thành sulforaphane - một chất kháng ung thư thực thụ.
Sulforaphane không chỉ thúc đẩy tế bào ung thư tự hủy mà còn ngăn chặn sự di căn và giảm tình trạng kháng thuốc của khối u.
Khi chế biến, nên cắt nhỏ súp lơ và để yên khoảng 10 phút trước khi nấu để enzyme hoạt hóa tối đa lượng sulforaphane.
Cà rốt
Bên cạnh các vitamin A, B6, B7, K và lycopene, cà rốt còn chứa luteolin. Chất này giúp điều chỉnh quá trình tự hủy của tế bào ung thư và đặc biệt là ngăn chặn sự hình thành mạch máu mới xung quanh khối u, từ đó cắt đứt nguồn cung cấp dinh dưỡng của chúng. Luteolin cũng có trong dầu ôliu nguyên chất, lá bạc hà và các loại trái cây họ cam quýt.
Hành tây
Hành tây (đặc biệt là hành tây tím) sở hữu nồng độ quercetin cao nhất trong các loại rau củ. Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy người tiêu thụ nhiều quercetin có nguy cơ mắc ung thư phổi thấp hơn đáng kể.
Quercetin hoạt động bằng cách ức chế các đoạn RNA lỗi trong tế bào ung thư, khiến chúng không thể hoạt động và phải tự hủy. Vì đây là chất tan trong chất béo, bạn nên ăn hành tây kèm với các món có dầu mỡ để hấp thụ tốt nhất.
Cà chua
Hoạt chất lycopene trong cà chua đại đã được chứng minh có thể phòng ngừa 12 loại ung thư, bao gồm: ung thư tuyến tiền liệt, vú, cổ tử cung, buồng trứng, nội mạc tử cung, phổi, bàng quang, miệng, thực quản, dạ dày, đại trực tràng và tuyến tụy.
Lycopene giúp điều chỉnh hormone IGF-1 (yếu tố tăng trưởng giống insulin). Khi IGF-1 quá cao sẽ kích thích tế bào phân chia vô tội vạ dẫn đến ung thư. Lycopene giúp chặn đứng sự kích thích này.
Lycopene sẽ được giải phóng nhiều nhất khi nấu chín với dầu mỡ hoặc xay thành nước ép để phá vỡ thành tế bào.
Dù rau củ rất tốt, bác sĩ Trương Thích Hằng cũng đưa ra cảnh báo đặc biệt. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu truyền thống nên hạn chế ăn súp lơ xanh để tránh tương tác thuốc. Việc hấp thụ dinh dưỡng từ thực phẩm tự nhiên luôn đạt hiệu quả cao hơn thực phẩm chức năng vì cơ thể cần sự kết hợp đa dạng của các nguyên tố vi lượng để hấp thụ tối ưu.
