“Tôi rất thất vọng về người Kurd”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói tại Nhà Trắng hôm 11/5 khi đề cập nỗ lực vũ trang cho người biểu tình chống chính phủ Iran. “Họ muốn xuống đường nhưng không có vũ khí. Chúng tôi nghĩ người Kurd sẽ giúp chuyển vũ khí, nhưng họ lại khiến chúng tôi thất vọng”.
Theo ông chủ Nhà Trắng, Mỹ đã gửi đi “một số súng và đạn dược”, nhưng lô hàng “đáng lẽ phải được chuyển đi thì bị giữ lại”.
Những phát biểu này tiếp tục thổi bùng tranh cãi vốn xuất hiện từ đầu tháng 3. Tuy nhiên, cho tới nay chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy lô hàng này thực sự tồn tại hoặc đã được chuyển tới khu vực người Kurd ở Iraq.
Người Kurd là một trong những cộng đồng sắc tộc lớn nhất thế giới không có quốc gia riêng, dân số khoảng 30-40 triệu người sống rải rác tại Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Iran và Syria.
Các nhóm vũ trang người Kurd được biết đến là một trong những lực lượng chiến đấu hiệu quả tại Trung Đông, từng phối hợp với Mỹ trong chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Kinh nghiệm tác chiến tại vùng hiểm trở cùng mạng lưới hoạt động dọc biên giới Iran khiến người Kurd được xem là lựa chọn tiềm năng nếu Washington muốn tăng sức ép với Tehran.
Do đó, ngay sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến nhằm vào Iran cuối tháng 2, các quan chức của Washington đã xuất hiện trên truyền thông và đề cập khả năng các nhóm đối lập người Kurd ở Iran có thể tham gia gây bất ổn và lật đổ chính phủ nước này.
CNN đầu tháng 3 dẫn các nguồn tin cho biết Tổng thống Trump đã liên lạc với Mustafa Hijri, một trong những thủ lĩnh người Kurd bị Iran truy nã gắt gao nhất. Ông Trump cũng trao đổi về chiến dịch của Mỹ với các thủ lĩnh người Kurd tại Khu tự trị người Kurd ở miền bắc Iraq (KRG).
Theo các nguồn tin, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã lên kế hoạch hỗ trợ lực lượng người Kurd với mục tiêu châm ngòi một cuộc nổi dậy chống chính quyền Iran. CIA không bình luận về thông tin này.
Một tháng sau, Tổng thống Trump nói với Fox News rằng Washington đã gửi “rất nhiều súng trường” cho các nhóm đối lập người Kurd ở Iran, đồng thời tuyên bố người Kurd giữ lại số vũ khí này mà không đưa ra thêm chi tiết nào. Trong những ngày sau đó, ông Trump nhắc lại cáo buộc này rõ ràng hơn, sử dụng từ “lấy cắp”.
Daily Beast ngày 1/5 dẫn lời Tổng thống Trump nói ông “không hài lòng” với cách chuyển giao vũ khí và chỉ một “lượng nhỏ” đến tay người Kurd ở Iran.
“Chúng ta sẽ xem ai đang giữ số vũ khí đó. Tôi không hài lòng với những gì người Kurd đã làm”, ông nói.
Tuyên bố của ông Trump cho thấy dường như có một bên trung gian nào đó đã tham gia quá trình. Thông tin này lập tức gây chấn động KRG, khu vực vốn có quan hệ an ninh chặt chẽ với Mỹ.
Các nhóm vũ trang của người Kurd ở Iran đồng loạt bác bỏ cáo buộc. PJAK cho biết họ “không nhận bất cứ thứ gì”. KDPI khẳng định họ không nhận và thêm rằng không chuyển vũ khí cho người biểu tình tại Iran.
“Người biểu tình không thể xuống đường với súng. Nếu có vũ khí, đó sẽ là chiến tranh chứ không còn là biểu tình nữa”, Mustafa Mawloudi, phó tổng thư ký KDPI, nói.
Nhiều nhóm khác như Komala, PAK hay Khabat phủ nhận được Mỹ hỗ trợ quân sự. Hana Yazdanpanah, đại diện đối ngoại của PAK, cho biết lực lượng này vẫn chủ yếu sử dụng “những khẩu Kalashnikov cũ từng dùng để chiến đấu chống IS”.
Giới chức KRG tại Iraq cũng bác bỏ vai trò trung gian trong kế hoạch của CIA mà truyền thông Mỹ đề cập. Qubad Talabani, phó thủ hiến KRG, nói cuộc đối đầu Mỹ – Iran “không phải cuộc chiến của chúng tôi”.
Hai thế lực chính trị lớn nhất KRG là KDP ở thủ phủ Erbil và PUK tại Sulaymaniyah công khai đổ lỗi lẫn nhau. Một số quan chức PUK cho rằng nếu thực sự tồn tại lô vũ khí Mỹ, khả năng cao nó đi qua Erbil, nơi sân bay thường xuyên tiếp nhận máy bay quân sự Mỹ.
Trong khi đó, KDP phủ nhận liên quan và cho rằng các cáo buộc qua lại chỉ làm tổn hại lợi ích của người Kurd. Majid Shingali, lãnh đạo KDP, nhấn mạnh chính quyền KRG không muốn trở thành một phần trong cuộc chiến với Iran.
Tranh cãi càng trở nên phức tạp sau phát biểu của Bafel Talabani, lãnh đạo PUK. Trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Anh Piers Morgan, ông không phủ nhận hoàn toàn khả năng lô vũ khí tồn tại.
“Tuyên bố của ông Trump không phải tự nhiên mà có”, Talabani nói, đồng thời mô tả sự việc là “đáng xấu hổ”.
Tuy nhiên, nhiều quan chức và nhà nghiên cứu khu vực cho rằng toàn bộ câu chuyện có thể xuất phát từ thông tin sai lệch hoặc sự phóng đại của Tổng thống Trump. Ông có thể đã nhầm lẫn giữa các nhóm người Kurd tại Iraq, Iran, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ, vốn có quan hệ chồng chéo nhưng không phải là một.
“Những gì Tổng thống Trump nói là không chính xác và chúng tôi đã đề nghị các quan chức Nhà Trắng làm rõ điều đó, nhưng dường như họ khó có thể công khai bác bỏ hoặc nói rằng những phát biểu của ông ấy là không chính xác”, một quan chức người Kurd ở Erbil nói với New Arab.
Người này nhấn mạnh nếu thực sự có một lô vũ khí lớn được chuyển tới khu vực này, thông tin chắc chắn đã bị rò rỉ từ lâu.
“Chỉ cần một viên đạn được chuyển tới đây, cả thế giới đều biết”, quan chức Kurd nói.
"Mọi nỗ lực áp đặt phong tỏa hoặc hạn chế hàng hải đều trái với luật pháp quốc tế và chắc chắn sẽ thất bại", Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ra thông cáo cho biết hôm nay. Ông cảnh báo những biện pháp phong tỏa như vậy không giúp cải thiện an ninh khu vực, mà thực tế còn là "nguồn cơn gây căng thẳng và làm gián đoạn sự ổn định lâu dài tại vịnh Ba Tư".
Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, trước đó tuyên bố Iran sẽ "không dung thứ" cho lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ và sẵn sàng đáp trả nếu biện pháp này tiếp diễn.
Ông đề cập nguy cơ tái bùng phát xung đột, nói rằng điều đó có thể gây tổn thất nặng nề cho Washington. "Nếu Mỹ bắt đầu cuộc chiến mới, họ nên lường trước rằng chúng tôi sẽ bắt giữ lượng lớn tù binh", cố vấn Rezaei nói.
Bộ trưởng Dầu mỏ Mohsen Paknejad cho biết Mỹ "sẽ không thu được bất kỳ kết quả nào" từ lệnh phong tỏa. "Các nhân viên ngành dầu khí Iran đang làm việc suốt ngày đêm để đảm bảo rằng không có vấn đề gì trong cung cấp dịch vụ", ông nói.
Các tuyên bố được đưa ra sau khi trang Axios dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết lãnh đạo quân sự nước này dự kiến trình bày cho Tổng thống Donald Trump về những biện pháp quân sự có thể thực hiện nhằm vào Iran.
Mỹ áp lệnh phong tỏa đối với các cảng biển Iran từ hôm 13/4, vài ngày sau khi vòng đàm phán đầu tiên giữa hai nước kết thúc mà không có kết quả. Động thái được cho là nhằm gây sức ép để Tehran chấp nhận các điều khoản thỏa thuận mà Washington đưa ra.
Tổng thống Trump cảnh báo lệnh phong tỏa của Mỹ có thể kéo dài nhiều tháng, cho rằng biện pháp này hiệu quả hơn chiến dịch tấn công Iran. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, ngày 29/4 cho biết các lực lượng nước này đã buộc 42 tàu thương mại quay đầu trên eo biển Hormuz.
Theo Wall Street Journal, kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, những đề xuất của Iran lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.
Thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.
Theo AP ngày 19.4, chiếc áo phao nêu trên thuộc về bà Laura Mabel Francatelli, một hành khách ở khoang hạng nhất trên con tàu RMS Titanic chìm vào năm 1912. Trên áo có chữ ký của bà, cùng những người khác trên cùng chiếc xuồng cứu sinh đã may mắn thoát nạn.
Áo phao là món đồ nổi bật nhất trong các món đồ liên quan tàu Titanic, được đơn vị Henry Aldridge & Son đưa ra trong buổi đấu giá tại Anh hôm 18.4. Chủ nhân mới là một người mua qua điện thoại, đã trả giá 906.000 USD (hơn 23 tỉ đồng), cao hơn giá dự kiến khoảng 400.000 USD.
“Những mức giá kỷ lục này minh họa cho sự quan tâm không ngừng đối với câu chuyện về Titanic, cũng như sự tôn trọng dành cho các hành khách và thủy thủ đoàn, với câu chuyện của họ được lưu giữ mãi mãi qua những vật phẩm kỷ niệm này”, nhà đấu giá Andrew Aldridge cho biết.
Được mệnh danh là con tàu biển sang trọng nhất thế giới và được mô tả là “gần như không thể chìm”, Titanic đã đâm phải một tảng băng trôi ngoài khơi Newfoundland (Canada) trong chuyến hải hành đầu tiên từ Anh đến New York (Mỹ). Nó đã chìm chỉ trong vài giờ vào ngày 15.4.1912. Khoảng 1.500 trong số 2.200 hành khách và thủy thủ đoàn đã thiệt mạng.
Món đồ kỷ niệm về tàu Titanic được bán với giá kỷ lục hiện nay là chiếc đồng hồ bỏ túi bằng vàng, với giá gần 2 triệu USD vào năm 2024. Đồng hồ này từng được tặng cho thuyền trưởng của tàu RMS Carpathia, con tàu đã cứu 700 người sống sót đang lênh đênh sau khi Titanic chìm.
Ngày 24-4, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên nền tảng X: "Lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, 3 tàu sân bay (của Hải quân Mỹ) đang hoạt động đồng thời tại Trung Đông.
Đi cùng các phi đội máy bay trên tàu, các tàu sân bay USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford và USS George H.W. Bush mang theo hơn 200 máy bay cùng khoảng 15.000 thủy thủ và lính thủy đánh bộ".
Tối 24-4 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin Reuters tường thuật ông Pete Hegseth - Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ (tức Bộ trưởng Quốc phòng) - vừa tuyên bố lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Iran đang được mở rộng ra toàn cầu, đồng thời nói rằng Tehran trước đây từng có cơ hội đạt được "thỏa thuận tốt" với Washington.
"Lệnh phong tỏa của chúng tôi đang được mở rộng và vươn ra toàn cầu" - ông Hegseth nói với các phóng viên hôm nay.
Vị bộ trưởng khẳng định: "Không có tàu nào có thể rời khỏi eo biển Hormuz để đi bất cứ đâu trên thế giới mà không có sự cho phép của Hải quân Mỹ".
Ông cập nhật đến nay Hải quân Mỹ đã buộc 34 tàu phải quay đầu khỏi eo biển Hormuz.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ lưu ý bất kỳ nỗ lực nào của Iran nhằm rải thêm thủy lôi sẽ bị coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Ông Hegseth cũng bác bỏ những chỉ trích của Giáo hoàng Leo XIV về cuộc chiến ở Iran, nói rằng Giáo hoàng "cứ làm việc của ông ấy" và điều đó sẽ không vấn đề gì.
Hôm 16-4, Giáo hoàng Leo XIV đã lên án các nhà lãnh đạo chi hàng tỉ USD cho chiến tranh và cho rằng thế giới "đang bị tàn phá bởi một số ít bạo chúa".
Ngày 24-4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi bắt đầu chuyến công du nước ngoài, với các điểm đến là Islamabad (Pakistan), Muscat (Oman) và Matxcơva (Nga), theo truyền thông Iran.
"Mục đích của chuyến đi này là tiến hành các cuộc tham vấn song phương, thảo luận về những diễn biến hiện nay trong khu vực, cũng như tình hình mới nhất của cuộc chiến do Mỹ và Israel thực hiện chống lại Iran" - Hãng tin IRNA thông tin.
Hãng tin Reuters dẫn một nguồn tin chính phủ cho biết Ngoại trưởng Iran Araghchi dự kiến đến thủ đô Islamabad của Pakistan vào tối 24-4 cùng một phái đoàn nhỏ, và cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ có khả năng sẽ diễn ra.
Nguồn tin này nói thêm đội hậu cần và an ninh của Mỹ đã có mặt tại Islamabad để chuẩn bị cho các cuộc đàm phán.
Ngày 24-4, ông Anwar Gargash, Cố vấn của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), nhận định việc xây dựng lại lòng tin giữa nước này và Iran sẽ mất "rất lâu", sau khi Iran tấn công UAE trong cuộc xung đột những tuần qua ở Trung Đông, theo Hãng tin AFP.
"Các vị không thể nói với tôi về chuyện lòng tin sau khi đã tấn công chúng tôi bằng 2.800 tên lửa và máy bay không người lái. Việc đó sẽ mất rất lâu" - ông Gargash phát biểu tại Hội nghị Chính sách thế giới ở thị trấn Chantilly (Pháp).
Theo Hãng tin Reuters, ngày 24-4, quân đội Israel yêu cầu cư dân rời khỏi thị trấn Deir Ames ở miền nam Lebanon, phía bắc "vùng an ninh" mà họ tự tuyên bố. Quân đội Israel nói rằng họ sẽ tiến hành các cuộc tấn công tại đây, chỉ một ngày sau khi Israel và Lebanon gia hạn thỏa thuận ngừng bắn thêm 3 tuần.
Quân đội Israel cho rằng nhóm vũ trang Hezbollah đang hoạt động tại thị trấn này, nhưng không đưa ra bằng chứng hay thời điểm cụ thể. Họ cảnh báo rằng bất kỳ hoạt động vũ trang nào xuất phát từ Deir Ames cũng sẽ dẫn đến hành động từ phía Israel.
