Ngày 6.4, tại thành phố Đà Nẵng, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam phối hợp với Vụ Giáo dục mầm non, Ngân hàng Thế giới và Sở GD-ĐT thành phố Đà Nẵng tổ chức hội thảo “Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non”.
Hội thảo thu hút gần 100 cán bộ quản lý đến từ các Sở GD-ĐT khu vực miền Trung cùng nhiều chuyên gia, tập trung trao đổi về nhu cầu và giải pháp phát triển giáo dục mầm non trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển các khu công nghiệp.
Theo ban tổ chức, quá trình đô thị hóa nhanh, đặc biệt tại các khu công nghiệp, kéo theo sự gia tăng lực lượng lao động khiến nhu cầu gửi trẻ, chăm sóc và giáo dục mầm non cho con em người lao động, nhất là lao động nữ, tăng mạnh.
Tuy nhiên, việc tiếp cận các dịch vụ mầm non bảo đảm chất lượng, an toàn và phù hợp với điều kiện làm việc vẫn còn nhiều hạn chế, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách.
Tại hội thảo, các đại biểu được chia sẻ kết quả nghiên cứu đánh giá nhu cầu nhà trẻ, giáo dục mầm non tại các đô thị có khu công nghiệp; đồng thời giới thiệu chương trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non giai đoạn 2025 – 2035, định hướng đến năm 2045.
Nhiều ý kiến cũng tập trung đề xuất các giải pháp, khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong thời gian tới.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh giáo dục mầm non là nền tảng cho sự phát triển lâu dài của trẻ. Giai đoạn từ 3 – 6 tuổi được xem là “thời điểm vàng”, khi trẻ phát triển nhanh nhất về thể chất, nhận thức và kỹ năng sống.
Theo ông Vinh, nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiếp cận giáo dục sớm giúp trẻ đạt kết quả học tập tốt hơn ở các cấp học sau, kéo dài thời gian học tập và hình thành năng lực học tập suốt đời. Do đó, đầu tư cho giáo dục mầm non không chỉ bảo đảm công bằng mà còn là chiến lược phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Thời gian qua, nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành, trong đó Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030 đặt mục tiêu mở rộng phổ cập cho trẻ từ 3 tuổi, tăng tỷ lệ trẻ đến trường và nâng cao chất lượng tại các địa bàn khó khăn, khu công nghiệp.
Đáng chú ý, năm 2026 bắt đầu triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới với 7 điểm cải cách, theo hướng tiếp cận năng lực, liên thông với chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và chú trọng phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ. Chương trình khung cũng tăng quyền chủ động cho địa phương, phù hợp thực tiễn từng cơ sở, đồng thời bảo đảm chế độ dinh dưỡng và giảm áp lực cho giáo viên.
Tuy nhiên, theo các đại biểu, tại các đô thị đông dân, khu công nghiệp có tỷ lệ di cư lớn vẫn còn nhiều thách thức trong việc bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục mầm non. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ mà còn tác động đến việc làm của phụ nữ và sự ổn định xã hội.
Ông Lê Anh Vinh cho biết thêm, thông qua hội thảo, ban tổ chức mong muốn tiếp nhận thêm ý kiến từ cơ quan quản lý và cơ sở giáo dục để hoàn thiện mô hình giáo dục mầm non tại các khu công nghiệp, khu chế xuất theo hướng sát thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của người dân.
Chính phủ Phần Lan tuần trước công bố các đề xuất mới để xử lý tình trạng khó khăn về tài chính của sinh viên quốc tế ngoài EU và EEA (Khu vực Kinh tế châu Âu).
Theo đó, nhóm này sẽ bị hủy giấy phép cư trú nếu nhận trợ cấp xã hội, dù chỉ một lần, thay vì rơi vào diện được xem xét hoàn cảnh như hiện nay. Thay đổi này sẽ có hiệu lực từ mùa thu tới, nếu được thông qua.
Ông Matias Marttinen, Bộ trưởng Việc làm Phần Lan, cho rằng quy định mới nhằm đảm bảo du học sinh tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện cư trú, vì lợi ích chung. Họ cần chứng minh khả năng tự trang trải chi phí sinh hoạt để được giữ giấy phép, nên việc nhận trợ cấp bị coi là không đáp ứng điều kiện.
Từ tháng 9/2023 đến cuối năm ngoái, hệ thống giám sát của cơ quan di trú Phần Lan ghi nhận hơn 300 sinh viên xin trợ cấp xã hội, trên tổng số 37.000 giấy phép cư trú được rà soát. Giới chức muốn giảm thiểu tối đa con số này.
Một số đề xuất khác cũng nhằm ngăn ngừa rủi ro tài chính với du học sinh ngay từ sớm. Cụ thể, người thân của họ chỉ được phép nộp đơn xin cư trú sau khi con em đã sống tại Phần Lan ít nhất một năm, có cái nhìn thực tế về mức chi phí sinh hoạt đắt đỏ ở đây.
Ngoài ra, Phần Lan sẽ ra quy định cụ thể về mức tài chính của du học sinh (bằng euro) thay vì hướng dẫn chung như hiện nay, kèm yêu cầu về trình độ ngoại ngữ để chặn các trường hợp "mượn danh" du học.
Phần Lan có khoảng 22.000 sinh viên quốc tế, trong đó người Việt khoảng 2.000, theo số liệu năm 2023 của chính phủ nước này. Nhóm ngoài EU/EEA hiện phải chi trả mức học phí dao động 8.000-20.000 euro/năm (246 - 615 triệu đồng), tùy ngành học và cơ sở đào tạo.
Ngày 4.4, đại diện Bộ GD-ĐT đã trao quyết định công nhận trường cao đẳng chất lượng cao cho Trường CĐ Viễn Đông. Đây là dấu mốc đáng chú ý của giáo dục nghề nghiệp khi lần đầu tiên một cơ sở ngoài công lập đạt danh hiệu này trong đợt công nhận chính thức của Bộ GD-ĐT.
Theo quyết định phê duyệt danh sách các trường triển khai đánh giá, công nhận trường cao đẳng chất lượng cao năm 2025, cả nước có 10 cơ sở đạt chuẩn. Trong đó, Trường CĐ Viễn Đông là đơn vị ngoài công lập duy nhất đạt danh hiệu này.
Theo quyết định, 9 trường công lập còn lại được công nhận là trường cao đẳng chất lượng cao gồm: Trường CĐ Cơ khí nông nghiệp, Trường CĐ Kỹ thuật công nghiệp, Trường CĐ Y tế Thanh Hóa, Trường CĐ Y tế Thái Bình, Trường CĐ Công nghiệp Huế, Trường CĐ Cơ giới và Thủy lợi, Trường CĐ Công nghệ quốc tế LILAMA 2, Trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng và Trường CĐ Kỹ thuật công nghệ Bà Rịa - Vũng Tàu.
Trong lễ trao quyết định, GS-TS Lê Quân nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, giáo dục nghề nghiệp đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ và toàn diện. Những nhiệm vụ trọng tâm bao gồm nâng cao chất lượng đào tạo, hiện đại hóa cơ sở vật chất, tăng cường tự chủ, nâng cao năng lực quản trị và đặc biệt là thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn hệ thống.
Theo lãnh đạo Bộ GD-ĐT, các trường cao đẳng chất lượng cao không chỉ dừng lại ở việc đạt chuẩn, mà phải đóng vai trò là hạt nhân đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là những đơn vị tiên phong trong đổi mới mô hình quản trị, xây dựng chương trình đào tạo tiên tiến và áp dụng phương thức đào tạo hiện đại, từ đó lan tỏa và nâng cao chất lượng chung của giáo dục nghề nghiệp.
"Các trường cao đẳng chất lượng cao phải thực sự trở thành hạt nhân đổi mới sáng tạo; tiên phong trong mô hình quản trị hiện đại, chương trình và phương thức đào tạo tiên tiến; có khả năng dẫn dắt, lan tỏa và nâng cao mặt bằng chất lượng chung của hệ thống giáo dục nghề nghiệp", GS-TS Lê Quân nhấn mạnh.
GS-TS Lê Quân cũng chỉ rõ thực tế mạng lưới hơn với hơn 400 trường cao đẳng với tổng quy mô tuyển sinh đào tạo trình độ cao đẳng, trung cấp, sơ cấp khoảng gần 900.000 học sinh, sinh viên tại 20 lĩnh vực; quy mô tuyển sinh và đào tạo trình độ cao đẳng còn hạn chế; còn trùng lắp về địa bàn, ngành nghề đào tạo; tính thích ứng chưa cao để ứng phó kịp với sự thay đổi của khoa học công nghệ và yêu cầu đào tạo kỹ năng nghề cao; chưa thống nhất, đồng bộ giữa định hướng phát triển, dự báo nhu cầu và phát triển chương trình, hệ thống quản trị trong đào tạo chất lượng cao nói chung và các trường chất lượng cao nói riêng.
Theo GS-TS Lê Quân, trong bối cảnh đó, việc sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phân tầng rõ ràng; hình thành các trường cao đẳng chất lượng cao và trường trọng điểm quốc gia làm hạt nhân dẫn dắt; đồng thời nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số và hiện đại hóa điều kiện bảo đảm là nhiệm vụ trọng tâm của toàn hệ thống.
GS-TS Lê Quân xác định việc xây dựng và phát triển các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao đóng vai trò trung tâm, nòng cốt, dẫn dắt trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ, định hướng chiến lược quan trọng của Đảng và Nhà nước, đã được thể chế hóa bằng các nghị quyết và quy định pháp luật.
Cụ thể, theo Quyết định 2239/QĐ-TTg, mục tiêu đặt ra là phát triển một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt trình độ các nước tiên tiến trong khu vực, tiến tới chuẩn quốc tế, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao. Bên cạnh đó, luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 (có hiệu lực từ 1.1.2026) cũng nhấn mạnh yêu cầu chuẩn hóa và hiện đại hóa các cơ sở đào tạo, trong đó ưu tiên đầu tư các trường cao đẳng chất lượng cao tại các trung tâm kinh tế lớn.
Chị Đinh Thị Hà, nhân viên văn thư Trường THCS Anh Xuân, xã Đại Huệ, được UBND H.Nam Đàn (cũ) ký hợp đồng từ năm 2007. Mặc dù hợp đồng ghi dài hạn, nhưng chị Hà chỉ được trả mức lương 1,86 (mức lương khởi điểm của người tốt nghiệp hệ trung cấp) nhân với lương cơ bản suốt từ đó đến nay, dù hiện đã có bằng ĐH kế toán.
Tương tự, hàng chục giáo viên (GV) hợp đồng ở H.Nam Đàn (cũ) đều chỉ được trả mức lương tương tự, hệ số 2,34 (bậc lương khởi điểm của người tốt nghiệp ĐH) nhân với lương cơ bản, dù họ vẫn dạy đủ số tiết như các GV biên chế.
Cũng là GV hợp đồng do UBND huyện ký từ nhiều năm trước, nhưng theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, nhiều GV và các nhân viên trường học ở nhiều xã của Nghệ An lại chỉ được trả mức lương theo lương tối thiểu vùng, 3 - 4 triệu đồng/tháng và không được tăng lương trong nhiều năm qua, mặc dù họ vẫn phải dạy đủ số tiết quy định như GV biên chế.
Nghệ An hiện còn hơn 200 GV, nhân viên hợp đồng do các huyện, thị cũ ký hợp đồng từ nhiều năm trước. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, số GV, nhân viên này được chuyển về cho các trường, trong khi các trường học hầu hết không có kinh phí để chi trả lương cho số GV và nhân viên hợp đồng này dẫn đến tình trạng nợ lương.
P.Cửa Lò hiện có hơn 30 GV, nhân viên hợp đồng. Một lãnh đạo phường cho hay những GV, nhân viên này trước đây do UBND TX.Cửa Lò (cũ) ký hợp đồng và cấp kinh phí trả lương, nhưng sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, phường không còn nguồn để chi trả. "Chúng tôi rất chia sẻ với các GV, nhân viên nhưng phường không đủ khả năng và thẩm quyền nên không thể giải quyết được. Phường đã có văn bản kiến nghị gửi Sở GD-ĐT và các cấp có thẩm quyền giải quyết", vị này nói.
Trao đổi với PV, ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở GD-ĐT Nghệ An, cho biết sau khi làm việc với các sở liên quan, phương án trước mắt là Sở chỉ đạo các trường sử dụng nguồn cấp bù học phí để trả lương đang nợ cho GV và nhân viên hợp đồng. "Từ tháng 6 tới, phương án chi trả lương cho GV và nhân viên hợp đồng sẽ phải trình HĐND tỉnh để ban hành nghị quyết mới về vấn đề này", ông Khoa nói.
Về việc GV và nhân viên hợp đồng ở mỗi xã trả lương một kiểu, ông Khoa cũng cho hay đây là vấn đề do lịch sử để lại. Sở GD-ĐT Nghệ An đã kiến nghị UBND tỉnh sớm có chính sách trả lương thống nhất trong toàn tỉnh để những GV, nhân viên hợp đồng này sẽ được hưởng quyền lợi như nhau.
