Lý Tĩnh Huấn sinh năm 599 ở Long Tây, nay là tỉnh Cam Túc, tây bắc Trung Quốc. Cô bé là con cháu thế gia, có bà ngoại là Dương Lệ Hoa – hoàng hậu của Bắc Chu Tuyên đế và là trưởng nữ của hoàng đế khai quốc nhà Tùy Dương Kiên.
Cô bé sinh ra khi nhà Tùy (581-618) hoàn thành thống nhất đất nước sau thời kỳ Nam – Bắc triều (386-581) chia cắt, đóng vai trò là tiền đề quan trọng cho thời đại nhà Đường (618-907) rực rỡ.
Cô bé được bà ngoại nuôi dưỡng và dạy dỗ, tính tình ngoan ngoãn, hiếu thuận. Dù không còn bức chân dung nào tồn tại, các bản phục dựng hiện đại đều khắc họa chân dung cô bé là một tiểu thư cao quý, tóc búi kép tròn, da trắng mịn như sứ.
Năm 608, Lý Tĩnh Huấn lâm bệnh và qua đời khi mới 9 tuổi tại hành cung Phần Nguyên, nơi nghỉ mát mùa hè của hoàng gia nhà Tùy tại tỉnh Sơn Tây.
Hoàng đế đương thời Tùy Dạng đế, ông cậu của cô bé, đã ra lệnh đưa linh cữu về kinh đô bằng nghi thức cao nhất, ngừng ca múa trong cung và ăn chay để tang.
Bà ngoại thương xót Lý Tĩnh Huấn, đã vi phạm lệnh cấm đương triều là “người chết phải chôn cách xa kinh thành 3,5 km”, khi ra lệnh chôn cất cô bé tại chùa Vạn Thiện trong kinh thành và cho xây một tòa bảo tháp nhiều tầng lộng lẫy phía trên. Theo quan niệm truyền thống của Trung Quốc, xây chùa nhằm xoa dịu linh hồn của những đứa trẻ yểu mệnh.
Năm 1957, các nhà khảo cổ Trung Quốc đã khai quật mộ của Lý Tĩnh Huấn tại Tây An, thuộc tỉnh Thiểm Tây, miền trung bắc Trung Quốc. Đây là ngôi mộ thời Tùy còn nguyên vẹn nhất và có cấp bậc cao nhất được bảo tồn.
Lý Tĩnh Huấn nằm trong quan quách bằng đá hình cung điện ba gian khắc chữ cảnh báo: “Kẻ nào mở quan tài này sẽ chết”. Quách chạm khắc thị vệ nam, người hầu, hoa sen, rồng và chim chu tước tô điểm cho cánh cửa, cửa sổ và cột trụ.
Văn bia trong mộ khắc danh tính, ngày sinh, ngày mất, dòng dõi gia tộc và các nghi thức tang lễ của Lý Tĩnh Huấn cùng lời thương tiếc của bà ngoại: “Như nhành lan bị ngắt quá sớm, vẻ đẹp và tương lai héo tàn trước khi kịp nở rộ”.
Trong mộ có hơn 240 đồ tùy táng bao gồm các món đồ thủy tinh, trang sức vàng bạc, cũng như những vật dụng sinh hoạt hàng ngày mà cô bé có thể đã sử dụng khi còn sống, từ đồ chơi, chén, đến quần áo, các món đồ dệt lụa. Những bức tượng nhỏ tinh xảo hình người và động vật có thể được bà ngoại cho đặt vào để bầu bạn với cháu gái ở thế giới bên kia. Do đó, truyền thông Trung Quốc gọi Lý Tĩnh Huấn là “đứa trẻ được cưng chiều nhất Trung Quốc”.
Trong số những cổ vật đáng chú ý nhất là chiếc mão chế tác từ dây vàng, lá vàng, ngọc trai và đá quý, tạo hình như một cụm hoa với một con ngài bay lượn phía trên. Mộ cũng có những món đồ từ nước ngoài như vòng tay vàng Ba Tư, nước hoa.
Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc tại Bắc Kinh hồi tháng 4 đã mở cửa triển lãm các cổ vật của Lý Tĩnh Huấn, thu hút hàng triệu khách tham quan.
“Tôi có thể cảm nhận được sợi dây liên kết giữa bà và cháu xuyên qua hàng nghìn năm. Sau khi xem triển lãm, tôi càng nhớ người bà đã khuất của mình hơn”, một người bày tỏ.
“Những người được yêu thương sẽ không bao giờ thực sự biến mất, bất kể thời gian có trôi qua bao lâu”, một người khác nhận xét.
Trong công văn gửi tới các phái đoàn ngoại giao nước ngoài và tổ chức quốc tế, Nga cảnh báo sẽ phát động một "cuộc tấn công trả đũa" vào thủ đô Kyiv của Ukraine, "bao gồm cả những trung tâm ra quyết định", nếu Ukraine phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng vào ngày 9.5.
Nga kêu gọi họ "đảm bảo việc sơ tán kịp thời nhân viên từ các phái đoàn ngoại giao và những phái đoàn khác, cũng như công dân, khỏi thành phố Kyiv". Hiện chưa có thông tin phản ứng ngay lập tức từ Ukraine.
Nga đã công bố lệnh ngừng bắn từ ngày 8 - 9.5 nhân dịp kỷ niệm 81 năm ngày Hồng quân Liên Xô giành chiến thắng trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại trước Đức Quốc xã.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chỉ trích Moscow vì lệnh ngừng bắn này. Hôm 5.5, ông Zelensky ám chỉ rằng Moscow lo sợ máy bay không người lái của Ukraine sẽ "bay lượn trên Quảng trường Đỏ".
Trong khi đó, phía Ukraine công bố lệnh ngừng bắn riêng từ ngày 6.5, và cáo buộc phía Nga không làm theo.
"Hôm nay, hầu như cả ngày, hầu như mỗi giờ, chúng tôi đều nhận được báo cáo về các cuộc tấn công từ nhiều khu vực khác nhau", nhà lãnh đạo Ukraine nói tối 6.5.
Trong bài phát biểu buổi tối, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẽ "đáp trả tương xứng" đối với các hành vi vi phạm của Nga và quyết định các bước tiếp theo của mình cho phù hợp.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga ngày 6.5 nói Ukraine đã mất tới 290 binh sĩ trong các cuộc giao tranh với Nhóm tác chiến Tsentr của Nga trong 24 giờ trước đó, theo Hãng tin Sputnik. Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố trong cùng thời gian, lực lượng phòng không Nga đã bắn hạ 12 quả bom dẫn đường và 605 máy bay không người lái của Ukraine.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 5-4, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov, tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng tăng cường phối hợp với Nga tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhằm góp phần hạ nhiệt tình hình Trung Đông.
Trong cuộc trao đổi, ông Vương Nghị nhấn mạnh giải pháp căn bản cho vấn đề tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là đạt được lệnh ngừng bắn càng sớm càng tốt, đồng thời kêu gọi giải quyết các điểm nóng quốc tế thông qua đối thoại và đàm phán thay vì đối đầu quân sự.
Cuộc điện đàm diễn ra trước thềm phiên bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an dự kiến diễn ra vào tuần tới, liên quan đến dự thảo nghị quyết do Bahrain đề xuất nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an, Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh và Matxcơva cần "duy trì cách tiếp cận khách quan, cân bằng, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng quốc tế".
Về phía Nga, Bộ Ngoại giao nước này cho biết hai bên đã thảo luận các biện pháp nhằm sớm đạt được lệnh ngừng bắn và khởi động tiến trình đối thoại giữa Mỹ và Iran, đồng thời bày tỏ sự đồng thuận cao với Bắc Kinh trên nhiều vấn đề, trong đó có tình hình liên quan đến Tehran.
Tuy nhiên, Viện Kinh tế và Khoa học chính trị London (LSE) dẫn nhận định của nhà nghiên cứu Maria Papageorgiou cho biết phản ứng thực tế của cả hai nước về cơ bản vẫn chủ yếu là các tuyên bố ngoại giao.
Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược thận trọng của Trung Quốc - ưu tiên bảo toàn uy tín, đồng thời thể hiện tinh thần có trách nhiệm và không hiếu chiến.
Nga cũng không có bất kỳ hành động quân sự cụ thể nào liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả khi muốn can thiệp, khả năng hành động của Matxcơva cũng bị hạn chế bởi cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine.
Do đó, giới phân tích nhận định hai nước đang thực hiện chiến lược "chờ đợi có tính toán" - không đưa ra giải pháp quân sự cụ thể, nhưng cũng không để Iran cô lập hoàn toàn về ngoại giao.
Nói cách khác, cả Matxcơva lẫn Bắc Kinh đều không sẵn sàng leo thang để bảo vệ Iran, mà đang dựa vào kịch bản chờ đợi Mỹ "tự bị quá tải".
Nhà nghiên cứu chính sách cấp cao Michelle Grisé thuộc tổ chức RAND nhận định dù quan hệ đối tác các bên đã được tăng cường đáng kể, cuộc xung đột hiện tại là minh chứng rõ ràng cho thấy mối quan hệ nào cũng có những giới hạn nhất định.
Trong thông cáo của Bộ Ngoại giao Nga về cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và người đồng cấp Iran Abbas Araghchi ngày 5/4, Moskva bày tỏ hy vọng những nỗ lực nhằm giảm căng thẳng về Iran sẽ đạt tiến triển thực chất.
"Tiến trình đó sẽ suôn sẻ hơn nếu phía Mỹ thôi dùng những ngôn từ mang tính tối hậu thư và đưa tình hình trở lại quỹ đạo đàm phán", thông cáo cho hay.
Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga nêu rằng cả Moskva và Tehran "kêu gọi các bên nỗ lực tránh các hành động, kể cả tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, có thể làm suy yếu những cơ hội còn lại để thúc đẩy các nỗ lực chính trị và ngoại giao nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng".
Ông Lavrov và ông Araghchi cũng kêu gọi Washington ngừng "các cuộc tấn công bất hợp pháp vào cơ sở hạ tầng dân sự", như nhà máy điện hạt nhân Bushehr, nơi các nhân viên người Nga đang làm việc với tư cách kỹ thuật viên.
Theo truyền thông Nga, Moskva ngày 4/4 bắt đầu sơ tán 198 công nhân của nước này tại nhà máy Bushehr sau khi một quả đạn của Mỹ và Israel rơi gần cơ sở.
Tehran - Moskva duy trì quan hệ mật thiết trong những năm qua. Mỹ cùng các nước châu Âu từng cáo buộc Iran hỗ trợ Nga trong xung đột ở Ukraine. Trong khi đó, Nga chỉ trích Mỹ - Israel tiến hành "cuộc tấn công nguy hiểm và vô trách nhiệm" vào Iran, điều mà Moskva cho rằng đang đẩy toàn bộ Trung Đông vào vực thẳm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5/4 ấn định tối hậu thư mới với Iran, yêu cầu Tehran đạt thỏa thuận mở eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội) nếu không muốn bị tàn phá cơ sở hạ tầng.
