Điều đáng nói, các vụ việc được phản ánh rầm rộ ban đầu, sau đó là thông báo sơ bộ, rồi dần chìm xuống mà không có kết luận rõ ràng hoặc xử lý triệt để, cho tới khi xuất hiện vụ tiếp theo.
Luật sư Hạ Thị Thu Thảo, Đoàn luật sư TP.HCM, nhấn mạnh có 6 bất cập trong quản lý bữa ăn bán trú hiện nay.
Đầu tiên là trách nhiệm bị phân tán, thiếu chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng. Một bữa ăn học đường có sự tham gia của nhiều bên: nhà trường, đơn vị cung cấp suất ăn, nhà cung ứng nguyên liệu, đơn vị vận chuyển, cơ quan quản lý… Khi xảy ra sự cố, các bên dễ dàng “đẩy trách nhiệm” cho nhau, có thể viện dẫn rằng mình “chỉ là một khâu”.
Trường học có thể nói do công ty suất ăn; công ty suất ăn nói do nguyên liệu; đơn vị cung ứng nói thực phẩm đã đạt kiểm định; còn cơ quan quản lý lại cho rằng trách nhiệm trực tiếp thuộc nhà trường. “Trong khi đó, pháp luật hiện nay chưa xác định rõ ràng “chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng” đối với bữa ăn học đường, dẫn đến khoảng trống lớn trong xử lý”, bà Thảo nhấn mạnh.
Thứ hai là hậu kiểm mang tính hình thức. Các cơ sở có đầy đủ hồ sơ pháp lý nhưng trên thực tế tại không ít nơi, việc kiểm tra chỉ mang tính thủ tục giấy tờ, kiểm tra theo lịch báo trước; thanh tra chủ yếu kiểm tra hồ sơ hơn là kiểm tra đột xuất thực chất. Vì vậy, có thể “đủ giấy nhưng không đủ an toàn”.
Thứ ba, việc lựa chọn nhà cung cấp suất ăn còn thiên về giá. Áp lực chi phí khiến nhiều đơn vị ưu tiên giá rẻ thay vì chất lượng. Trong khi đó, tiêu chí về dinh dưỡng, kiểm định độc lập và truy xuất nguồn gốc thực phẩm lại chưa được kiểm soát đủ mạnh.
Thứ tư, hiện nay hầu như phụ huynh không được tiếp cận thông tin về nguồn thực phẩm, quy trình chế biến hay kiểm tra nhà cung cấp. Đặc biệt, thứ năm, là chế tài hiện nay chưa đủ sức răn đe. Thứ sáu là thiếu minh bạch thông tin sau sự cố.
“Đây là vấn đề cốt lõi, trong nhiều vụ việc, dù hàng chục học sinh nhập viện nhưng chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính, rút kinh nghiệm hoặc chấn chỉnh nội bộ và tạm ngưng hợp đồng ngắn hạn. Rất hiếm trường hợp áp dụng các biện pháp mạnh như công khai trách nhiệm cá nhân, đình chỉ hoạt động dài hạn, hay truy cứu trách nhiệm hình sự, buộc bồi thường tương xứng thiệt hại. Khi hậu quả pháp lý chưa nghiêm khắc, nguy cơ tái diễn là điều dễ hiểu”, luật sư Thảo nhấn mạnh.
Trả lời PV Báo Thanh Niên, ông Cao Thanh Bình, Trưởng ban Văn hóa – Xã hội HĐND TP.HCM, cho biết TP.HCM có nhiều giải pháp để đảm bảo an toàn thực phẩm, sức khỏe người dân. Thành phố được T.Ư cho phép có mô hình Sở An toàn thực phẩm, tập trung chuyên sâu về quản lý an toàn thực phẩm. Đồng thời, thực hiện các đề án vành đai xanh, kiểm soát chặt chẽ, thực phẩm vào tới TP.HCM hay từ đây xuất đi các địa phương phải bảo đảm chất lượng, an toàn, nói không với thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc… Song vừa qua, vẫn có đơn vị xảy ra hiện tượng ngộ độc thực phẩm/nghi ngộ độc thực phẩm trong trường học.
“Chúng ta phải mạnh dạn nhìn nhận một cách khách quan, trung thực, yếu tố quản lý an toàn thực phẩm tại các trường học/bếp ăn tập thể đã chặt chẽ chưa, nếu đã chặt chẽ rồi thì tại sao vẫn còn xảy ra hiện tượng đó? Cũng phải đặt câu hỏi TP.HCM có những cơ sở nấu ăn, cung cấp suất ăn uy tín, chất lượng, đảm bảo nguồn gốc rõ ràng, đến giờ chưa có hiện tượng ngộ độc nào xảy ra, nhưng tại sao cơ sở đó khi muốn mở rộng địa bàn để hoạt động thì lại khó? Trong khi đó, một số cơ sở đã xảy ra nhiều vụ việc, nhưng vẫn được ký hợp đồng và cung cấp suất ăn cho nhiều trường học? Vậy thì thẩm quyền của người quyết định các cơ sở đó, phải chăng đằng sau đó còn yếu tố gì hay không?”, ông Bình nêu hàng loạt câu hỏi. “Phải chăng ở một số trường, sự lạm quyền của hiệu trưởng quá lớn?”, ông thẳng thắn đặt vấn đề thêm.
Theo ông Bình, cần phải công khai khi truy xuất nguồn gốc bữa ăn gây ngộ độc cho học sinh, công khai trường học đó nhận suất ăn từ doanh nghiệp nào. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta sống và làm việc theo pháp luật, người nào làm không đúng, người đó phải chịu trách nhiệm, ngay cả việc có phải phá sản hay không. Bởi suất ăn học đường không chỉ là chuyện kinh doanh đơn thuần mà ảnh hưởng tới sức khỏe, tính mạng của con người, tương lai giống nòi”.
Đáng chú ý, ông Cao Thanh Bình đề nghị phải quy rõ trách nhiệm về bữa ăn bán trú, không thể chung chung. Việc phân cấp, phân quyền rõ ràng, trách nhiệm của đơn vị cấp phép cho công ty cung cấp suất ăn bán trú, trách nhiệm về việc hậu kiểm để đơn vị đó có đủ điều kiện hoạt động hay không. Đồng thời, với Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, nếu nhận thấy có vấn đề gì về an toàn thực phẩm chưa đúng, cần phải báo cáo UBND thành phố và đứng ra chủ trì các cuộc họp, mời các sở ngành liên quan, như Sở Y tế, Sở NN-MT, Sở Công thương, Sở GD-ĐT, UBND các phường/xã cùng ngồi lại làm việc… Khi truy xuất nguồn gốc, địa phương cũng phải chịu trách nhiệm về quản lý địa bàn, nếu trên địa bàn đó xảy ra tình trạng hàng gian hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng. Và đặc biệt là phải nêu trách nhiệm của hiệu trưởng.
Từ đó, ông Bình nêu sáng kiến Sở An toàn thực phẩm phối hợp chặt chẽ với Sở GD-ĐT, đồng thời quy trách nhiệm từ đầu, để quản lý chặt suất ăn bán trú. Mỗi năm Sở An toàn thực phẩm tổ chức bình chọn, giới thiệu những đơn vị tiêu biểu, uy tín trong cung cấp suất ăn trường học, ví dụ 10 – 20 đơn vị nổi bật. Các trường học căn cứ tình hình thực tế, số lượng người ăn, giá thành, tiêu chuẩn bữa ăn, để đấu thầu công khai, tìm ra nhà cung cấp suất ăn trong số các đơn vị nói trên. Như vậy, hằng năm, việc thanh tra, kiểm tra, giám sát các đơn vị cung cấp suất ăn không bị phân tán mà sẽ chặt chẽ hơn, từng bước loại bỏ ngay những đơn vị cung cấp thức ăn không đảm bảo an toàn, chưa đảm bảo dinh dưỡng cho học sinh.
“Còn nếu như nhà trường quyết chọn một doanh nghiệp khác, nằm ngoài danh mục trên, không may xảy ra sự cố thì hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm với hình thức kỷ luật thích đáng, như vậy mới sòng phẳng”, ông Cao Thanh Bình nhấn mạnh.
Đồng thời, ông Bình cho rằng với nghiệp vụ của cơ quan chức năng, sẽ không khó để điều tra một trường học có nhận chiết khấu từ đơn vị cung cấp suất ăn hay không.
Nếu làm được mọi thứ minh bạch như vậy, ông Bình khẳng định giá suất ăn bán trú của học sinh sẽ giảm và các trường học không dám ký kết hợp đồng với các đơn vị không đảm bảo chất lượng.
Điểm đáng chú ý, thông tư 26 - quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học áp dụng đối với toàn bộ đội ngũ giảng viên đại học, bao gồm: giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và ngoài công lập.
Trước đó, quy định cũ chỉ áp dụng đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Thông tư 26 quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học gồm 3 nhóm tiêu chuẩn cơ bản: tiêu chuẩn về đạo đức; tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng; tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.
Trong đó, tiêu chuẩn về đạo đức nhấn mạnh giảng viên đại học phải giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự nhà giáo. Đối xử công bằng, đúng mực với người học, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học, đồng nghiệp.
Đặc biệt, giảng viên đại học phải tuân thủ các quy định về đạo đức học thuật và bảo đảm liêm chính khoa học, thực hiện trung thực, minh bạch trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, công bố kết quả nghiên cứu và các hoạt động chuyên môn khác.
Giảng viên đại học cần đáp ứng các tiêu chí, gồm: có bằng thạc sĩ trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy; có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học; thực hiện được các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; ứng dụng được công nghệ thông tin và sử dụng được ngoại ngữ...
Giảng viên đại học chính ngoài yêu cầu bằng thạc sĩ còn phải chủ trì ít nhất 1 hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở hoặc cấp cao hơn đã nghiệm thu với kết quả đạt yêu cầu; chủ trì hoặc tham gia biên soạn ít nhất 1 sách; có ít nhất 3 bài báo khoa học được công bố trên tạp chí quốc tế có mã số ISSN; giữ chức danh giảng viên đại học từ 4-6 năm tùy theo bằng cấp...
Giảng viên đại học cao cấp phải có bằng tiến sĩ, chủ trì ít nhất 2 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở hoặc 1 đề tài cấp cao hơn; hướng dẫn ít nhất 2 học viên thạc sĩ hoặc 1 nghiên cứu sinh tiến sĩ; biên soạn sách chuyên môn có mã số ISBN; có ít nhất 6 bài báo khoa học quốc tế (ISSN); giữ chức danh giảng viên chính ít nhất 4 năm...
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31-12-2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp theo quy định mới.
Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc thay đổi vị trí việc làm giảng viên đại học trước ngày 9-4-2026 thì không yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học.
Chiều nay, Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (P. Sài Gòn, TP.HCM) phát đi thông báo khẩn về việc giả mạo liên quan đến công tác tuyển sinh, cập nhật dữ liệu học sinh lớp 5.
Theo đó, vào sáng cùng ngày, Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm ghi nhận một số phản ánh từ phụ huynh học sinh về việc nhận được các cuộc gọi từ số điện thoại lạ, tự xưng là đại diện các cơ quan, ban ngành (cụ thể như công an phường, ban giám hiệu nhà trường) liên hệ trao đổi về một số nội dung như: Yêu cầu cung cấp hồ sơ học sinh, mang hồ sơ đến trường hoặc cung cấp thông tin liên quan đến việc làm căn cước công dân cho học sinh.
Bà Đỗ Ngọc Chi, Hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, khẳng định hiện tại nhà trường không có bất kỳ thông báo nào yêu cầu phụ huynh học sinh thực hiện các nội dung nêu trên qua điện thoại hoặc thông qua các số liên lạc không chính thức.
Để đảm bảo an toàn thông tin, nhà trường kính đề nghị phụ huynh học sinh không làm theo hướng dẫn từ các cuộc gọi lạ; không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mã hồ sơ, hình ảnh giấy tờ của học sinh, phụ huynh; không đến làm việc theo yêu cầu khi chưa có thông báo chính thức từ nhà trường hoặc cơ quan chức năng.
Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm cảnh báo thêm khi nhận được cuộc gọi tương tự, vui lòng báo ngay cho giáo viên chủ nhiệm để nhà trường kịp thời nắm bắt và xử lý thông tin. Mọi thông báo chính thức của nhà trường sẽ được chuyển tải thông qua: Giáo viên chủ nhiệm lớp; thông báo trực tiếp từ nhà trường. Phụ huynh học sinh cần nâng cao tinh thần cảnh giác, phối hợp cùng nhà trường nhằm phòng tránh các hành vi giả mạo, lừa đảo.
Cũng trong chiều nay, Trường THPT Ernst Thälmann (P.Bến Thành, TP.HCM) phát đi cảnh báo trên cổng thông tin điện tử và fanpage của trường về việc cảnh giác các hành vi mạo danh lãnh đạo, cán bộ, giáo viên hoặc nhân viên nhà trường liên quan đến giao dịch, thanh toán và vay mượn.
Trong cảnh báo của nhà trường nêu rõ, trong thời gian gần đây, nhà trường ghi nhận có dấu hiệu một số cá nhân, tổ chức lợi dụng danh nghĩa lãnh đạo, cán bộ, giáo viên hoặc nhân viên nhà trường để thực hiện các hành vi như đặt hàng, giao hàng, yêu cầu thanh toán, vay mượn tiền hoặc liên hệ thu các khoản không chính thức.
Để đảm bảo an toàn và tránh các trường hợp bị lợi dụng, nhà trường đề nghị toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và phụ huynh nâng cao cảnh giác:
Nhà trường khẳng định không chịu trách nhiệm đối với các giao dịch, khoản vay mượn, chuyển khoản, thanh toán hoặc đơn hàng phát sinh từ hành vi mạo danh, giả danh cá nhân, tổ chức liên quan đến nhà trường. Khi phát hiện các trường hợp nghi vấn, đề nghị báo ngay cho ban giám hiệu hoặc bộ phận văn phòng để được xác minh và xử lý kịp thời.
Trước đó, vào tháng 2 vừa qua, Sở GD-ĐT TP.HCM phát cảnh báo tình trạng lừa đảo phụ huynh học sinh trong thời gian thực hiện việc rà soát, cập nhật thông tin phục vụ cho tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6.
Sở GD-ĐT TP.HCM ghi nhận tình trạng một số đối tượng mạo danh cán bộ tuyển sinh của sở, cán bộ phụ trách tuyển sinh các trường học và đội ngũ hỗ trợ tuyển sinh để liên hệ với phụ huynh nhằm thu thập thông tin cá nhân hoặc cung cấp thông tin sai lệch về tuyển sinh đầu cấp.
Chính vì vậy, để bảo vệ quyền lợi của phụ huynh và học sinh, Sở GD-ĐT thông tin về phương thức liên lạc và khẳng định Sở GD-ĐT, trường học và đội hỗ trợ tuyển sinh không chủ động gọi điện trao đổi về tuyển sinh với phụ huynh.
Nguồn thông tin chính thức sẽ công bố trên cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp tại địa chỉ https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn hoặc cổng thông tin điện tử của các trường học, và văn bản chính của nhà trường.
Từ đó, Sở GD-ĐT cảnh báo phụ huynh không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc đóng phí không chính thức khi có người gọi điện. Mọi thắc mắc phụ huynh học sinh liên hệ trực tiếp với nhà trường và giáo viên chủ nhiệm.
Hiện nay công tác rà soát, cập nhật dữ liệu học sinh tham gia tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6 đã hoàn tất. Dữ liệu đã được Sở GD-ĐT tổng hợp và chuyển về phường, xã để chuẩn bị cho công tác phân bổ học sinh vào các trường tiểu học, THCS năm học 2026-2027.
