Điều đáng nói, các vụ việc được phản ánh rầm rộ ban đầu, sau đó là thông báo sơ bộ, rồi dần chìm xuống mà không có kết luận rõ ràng hoặc xử lý triệt để, cho tới khi xuất hiện vụ tiếp theo.
Luật sư Hạ Thị Thu Thảo, Đoàn luật sư TP.HCM, nhấn mạnh có 6 bất cập trong quản lý bữa ăn bán trú hiện nay.
Đầu tiên là trách nhiệm bị phân tán, thiếu chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng. Một bữa ăn học đường có sự tham gia của nhiều bên: nhà trường, đơn vị cung cấp suất ăn, nhà cung ứng nguyên liệu, đơn vị vận chuyển, cơ quan quản lý… Khi xảy ra sự cố, các bên dễ dàng “đẩy trách nhiệm” cho nhau, có thể viện dẫn rằng mình “chỉ là một khâu”.
Trường học có thể nói do công ty suất ăn; công ty suất ăn nói do nguyên liệu; đơn vị cung ứng nói thực phẩm đã đạt kiểm định; còn cơ quan quản lý lại cho rằng trách nhiệm trực tiếp thuộc nhà trường. “Trong khi đó, pháp luật hiện nay chưa xác định rõ ràng “chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng” đối với bữa ăn học đường, dẫn đến khoảng trống lớn trong xử lý”, bà Thảo nhấn mạnh.
Thứ hai là hậu kiểm mang tính hình thức. Các cơ sở có đầy đủ hồ sơ pháp lý nhưng trên thực tế tại không ít nơi, việc kiểm tra chỉ mang tính thủ tục giấy tờ, kiểm tra theo lịch báo trước; thanh tra chủ yếu kiểm tra hồ sơ hơn là kiểm tra đột xuất thực chất. Vì vậy, có thể “đủ giấy nhưng không đủ an toàn”.
Thứ ba, việc lựa chọn nhà cung cấp suất ăn còn thiên về giá. Áp lực chi phí khiến nhiều đơn vị ưu tiên giá rẻ thay vì chất lượng. Trong khi đó, tiêu chí về dinh dưỡng, kiểm định độc lập và truy xuất nguồn gốc thực phẩm lại chưa được kiểm soát đủ mạnh.
Thứ tư, hiện nay hầu như phụ huynh không được tiếp cận thông tin về nguồn thực phẩm, quy trình chế biến hay kiểm tra nhà cung cấp. Đặc biệt, thứ năm, là chế tài hiện nay chưa đủ sức răn đe. Thứ sáu là thiếu minh bạch thông tin sau sự cố.
“Đây là vấn đề cốt lõi, trong nhiều vụ việc, dù hàng chục học sinh nhập viện nhưng chỉ dừng ở mức xử phạt hành chính, rút kinh nghiệm hoặc chấn chỉnh nội bộ và tạm ngưng hợp đồng ngắn hạn. Rất hiếm trường hợp áp dụng các biện pháp mạnh như công khai trách nhiệm cá nhân, đình chỉ hoạt động dài hạn, hay truy cứu trách nhiệm hình sự, buộc bồi thường tương xứng thiệt hại. Khi hậu quả pháp lý chưa nghiêm khắc, nguy cơ tái diễn là điều dễ hiểu”, luật sư Thảo nhấn mạnh.
Trả lời PV Báo Thanh Niên, ông Cao Thanh Bình, Trưởng ban Văn hóa – Xã hội HĐND TP.HCM, cho biết TP.HCM có nhiều giải pháp để đảm bảo an toàn thực phẩm, sức khỏe người dân. Thành phố được T.Ư cho phép có mô hình Sở An toàn thực phẩm, tập trung chuyên sâu về quản lý an toàn thực phẩm. Đồng thời, thực hiện các đề án vành đai xanh, kiểm soát chặt chẽ, thực phẩm vào tới TP.HCM hay từ đây xuất đi các địa phương phải bảo đảm chất lượng, an toàn, nói không với thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc… Song vừa qua, vẫn có đơn vị xảy ra hiện tượng ngộ độc thực phẩm/nghi ngộ độc thực phẩm trong trường học.
“Chúng ta phải mạnh dạn nhìn nhận một cách khách quan, trung thực, yếu tố quản lý an toàn thực phẩm tại các trường học/bếp ăn tập thể đã chặt chẽ chưa, nếu đã chặt chẽ rồi thì tại sao vẫn còn xảy ra hiện tượng đó? Cũng phải đặt câu hỏi TP.HCM có những cơ sở nấu ăn, cung cấp suất ăn uy tín, chất lượng, đảm bảo nguồn gốc rõ ràng, đến giờ chưa có hiện tượng ngộ độc nào xảy ra, nhưng tại sao cơ sở đó khi muốn mở rộng địa bàn để hoạt động thì lại khó? Trong khi đó, một số cơ sở đã xảy ra nhiều vụ việc, nhưng vẫn được ký hợp đồng và cung cấp suất ăn cho nhiều trường học? Vậy thì thẩm quyền của người quyết định các cơ sở đó, phải chăng đằng sau đó còn yếu tố gì hay không?”, ông Bình nêu hàng loạt câu hỏi. “Phải chăng ở một số trường, sự lạm quyền của hiệu trưởng quá lớn?”, ông thẳng thắn đặt vấn đề thêm.
Theo ông Bình, cần phải công khai khi truy xuất nguồn gốc bữa ăn gây ngộ độc cho học sinh, công khai trường học đó nhận suất ăn từ doanh nghiệp nào. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta sống và làm việc theo pháp luật, người nào làm không đúng, người đó phải chịu trách nhiệm, ngay cả việc có phải phá sản hay không. Bởi suất ăn học đường không chỉ là chuyện kinh doanh đơn thuần mà ảnh hưởng tới sức khỏe, tính mạng của con người, tương lai giống nòi”.
Đáng chú ý, ông Cao Thanh Bình đề nghị phải quy rõ trách nhiệm về bữa ăn bán trú, không thể chung chung. Việc phân cấp, phân quyền rõ ràng, trách nhiệm của đơn vị cấp phép cho công ty cung cấp suất ăn bán trú, trách nhiệm về việc hậu kiểm để đơn vị đó có đủ điều kiện hoạt động hay không. Đồng thời, với Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, nếu nhận thấy có vấn đề gì về an toàn thực phẩm chưa đúng, cần phải báo cáo UBND thành phố và đứng ra chủ trì các cuộc họp, mời các sở ngành liên quan, như Sở Y tế, Sở NN-MT, Sở Công thương, Sở GD-ĐT, UBND các phường/xã cùng ngồi lại làm việc… Khi truy xuất nguồn gốc, địa phương cũng phải chịu trách nhiệm về quản lý địa bàn, nếu trên địa bàn đó xảy ra tình trạng hàng gian hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng. Và đặc biệt là phải nêu trách nhiệm của hiệu trưởng.
Từ đó, ông Bình nêu sáng kiến Sở An toàn thực phẩm phối hợp chặt chẽ với Sở GD-ĐT, đồng thời quy trách nhiệm từ đầu, để quản lý chặt suất ăn bán trú. Mỗi năm Sở An toàn thực phẩm tổ chức bình chọn, giới thiệu những đơn vị tiêu biểu, uy tín trong cung cấp suất ăn trường học, ví dụ 10 – 20 đơn vị nổi bật. Các trường học căn cứ tình hình thực tế, số lượng người ăn, giá thành, tiêu chuẩn bữa ăn, để đấu thầu công khai, tìm ra nhà cung cấp suất ăn trong số các đơn vị nói trên. Như vậy, hằng năm, việc thanh tra, kiểm tra, giám sát các đơn vị cung cấp suất ăn không bị phân tán mà sẽ chặt chẽ hơn, từng bước loại bỏ ngay những đơn vị cung cấp thức ăn không đảm bảo an toàn, chưa đảm bảo dinh dưỡng cho học sinh.
“Còn nếu như nhà trường quyết chọn một doanh nghiệp khác, nằm ngoài danh mục trên, không may xảy ra sự cố thì hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm với hình thức kỷ luật thích đáng, như vậy mới sòng phẳng”, ông Cao Thanh Bình nhấn mạnh.
Đồng thời, ông Bình cho rằng với nghiệp vụ của cơ quan chức năng, sẽ không khó để điều tra một trường học có nhận chiết khấu từ đơn vị cung cấp suất ăn hay không.
Nếu làm được mọi thứ minh bạch như vậy, ông Bình khẳng định giá suất ăn bán trú của học sinh sẽ giảm và các trường học không dám ký kết hợp đồng với các đơn vị không đảm bảo chất lượng.
Hội thao Giáo dục quốc phòng và an ninh học sinh THPT toàn quốc năm 2026 do UBND TP.HCM đăng cai tổ chức. Hội thao diễn ra từ ngày 14 đến ngày 19.4 với sự tham dự của 250 cán bộ quản lý, các thầy cô giáo, huấn luyện viên và 730 học sinh là vận động viên đến từ 34 địa phương trên cả nước tham gia ở 9 bộ môn.
Kết quả, đoàn Sở GD-ĐT Hà Tĩnh giành giải nhất; Hai giải nhì thuộc về đoàn Sở GD-ĐT Quảng Trị và Sở GD-ĐT Ninh Bình. Các đoàn Sở GD-ĐT Thái Nguyên, Sở GD-ĐT Vĩnh Long và Sở GD-ĐT Bắc Ninh cùng đoạt giải ba.
Phát biểu tại lễ bế mạc, ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, nhấn mạnh kết quả phản ánh đúng chất lượng công tác dạy và học môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại các trường THPT trong thời gian qua, thúc đẩy phong trào thi đua học tập môn học này trong nhà trường.
"Những trải nghiệm và tình bạn, tinh thần thi đấu cao thượng là kỷ niệm đẹp, là động lực để các em phấn đấu và rèn luyện. Bộ sẽ tiếp tục chỉ đạo, rút kinh nghiệm để những lần tổ chức hội thao sau tốt hơn", ông Thưởng nói.
Trước đó, tại lễ khai mạc vào ngày 14.4, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, chia sẻ thành phố vinh dự được chọn đăng cai tổ chức hội thao. Ông Cường nhìn nhận, giáo dục quốc phòng và an ninh giữ vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, lòng yêu nước và tinh thần sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc. Việc triển khai hiệu quả nội dung này cũng là cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, gắn tri thức với rèn luyện phẩm chất, đạo đức và ý thức công dân.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, TP.HCM luôn chú trọng đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục quốc phòng - an ninh, gắn với giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và rèn luyện thể chất cho học sinh, qua đó góp phần xây dựng thế hệ trẻ phát triển toàn diện. Thành phố kỳ vọng đây sẽ là dịp để các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh giao lưu, học hỏi, đồng thời quảng bá hình ảnh một TP.HCM năng động, hiện đại, nghĩa tình.
Để chuẩn bị cho Hội thao Giáo dục quốc phòng và an ninh học sinh THPT toàn quốc, TP.HCM đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, đơn vị liên quan chuẩn bị đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hậu cần, đảm bảo an ninh, an toàn tuyệt đối để hội thao diễn ra nghiêm túc, hiệu quả.
Theo đó, công tác tuyển sinh lớp 1 và 6 được triển khai theo lộ trình cụ thể, đảm bảo đồng bộ dữ liệu, tạo thuận lợi cho phụ huynh trong quá trình đăng ký, xác nhận và nhập học cho học sinh. Cụ thể như sau:
Giai đoạn 1 (từ ngày 14-4 đến 25-5): Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM triển khai kế hoạch tổng thể tuyển sinh lớp 1 và 6. UBND xã, phường xây dựng hệ thống kết nối với cổng tuyển sinh tại địa chỉ: tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, đồng thời tổ chức tập huấn cho các đơn vị tham gia.
Giai đoạn 2 (từ ngày 27-5 đến 7-6): Phụ huynh đăng ký nguyện vọng trực tuyến trên hệ thống. Việc đăng ký được thực hiện song song cho cả diện đại trà và chương trình đặc thù.
Chương trình đặc thù gồm: chương trình chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; chương trình tiếng Anh tích hợp theo đề án 5695; chương trình tăng cường tiếng Pháp; các trường có mô hình đặc thù như Trường tiểu học - THCS - THPT Nam Sài Gòn, Trường THCS - THPT Lương Thế Vinh.
Giai đoạn 3 (từ ngày 8 đến 15-6): UBND cấp xã và các trường thuộc diện đặc thù tiến hành xét tuyển và công bố kết quả. Dữ liệu phải được đồng bộ lên hệ thống trước 17h ngày 15-6.
Giai đoạn 4 (từ ngày 16 đến 23-6): Các trường tiếp nhận hồ sơ nhập học, phụ huynh xác nhận trực tuyến. Những học sinh đã xác nhận sẽ không tham gia xét tuyển đại trà.
Giai đoạn 5 (từ ngày 24-6 đến 10-7): Phân bổ học sinh diện đại trà. UBND cấp xã sử dụng dữ liệu từ hệ thống, bản đồ số và địa chỉ VNeID để phân bổ học sinh vào các trường phù hợp, ưu tiên gần nơi cư trú. Kết quả phải được đồng bộ lên hệ thống trước 17h ngày 10-7.
Giai đoạn 6 (từ ngày 11 đến 20-7): Phụ huynh đăng nhập hệ thống để xem kết quả phân bổ và xác nhận nhập học trực tuyến. Sau đó nộp hồ sơ trực tiếp tại trường theo danh sách.
Giai đoạn 7 (từ ngày 21 đến 23-7): Các trường tổng hợp kết quả tuyển sinh gửi về UBND cấp xã. Sau khi phê duyệt, UBND cấp xã báo cáo toàn bộ kết quả về Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM.
Giai đoạn 8 (trước khai giảng): Các đơn vị rà soát học sinh chưa được phân bổ, tổ chức tuyển sinh bổ sung nếu còn chỉ tiêu, đảm bảo tất cả học sinh đều có chỗ học trước khi năm học mới bắt đầu.
Tại hội thảo, bà Helle Buchhave, trưởng nhóm toàn cầu về giới của World Bank, cho biết thiếu dịch vụ chăm sóc trẻ đang trở thành một trong những rào cản lớn khiến lao động nữ khó quay lại làm việc tại các khu công nghiệp sau khi sinh con.
Theo nghiên cứu trong khuôn khổ Chương trình đối tác chiến lược Ngân hàng Thế giới - Úc, phụ nữ hiện chiếm khoảng 58% lực lượng lao động trong khu công nghiệp.
Tuy nhiên việc sinh con làm giảm khả năng phụ nữ có việc làm hưởng lương khoảng 8,1 điểm phần trăm, đồng thời thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình có thể giảm tới 27%.
Khảo sát cũng cho thấy nhu cầu gửi trẻ tại các khu công nghiệp rất lớn nhưng chưa được đáp ứng đầy đủ, đặc biệt đối với nhóm trẻ dưới 3 tuổi.
Hiện có gần 560.000 trẻ em dưới 6 tuổi là con của công nhân khu công nghiệp, song khả năng tiếp cận các cơ sở mầm non công lập còn hạn chế, nhất là với con em lao động nhập cư.
Chi phí gửi trẻ cũng là rào cản lớn khi khoảng 42% gia đình thu nhập thấp không sử dụng dịch vụ giữ trẻ vì giá cao, trong khi mức hỗ trợ hiện nay khoảng 160.000 đồng mỗi tháng được cho là chưa đủ.
Báo cáo cũng cho thấy đầu tư vào dịch vụ chăm sóc trẻ không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội mà còn mang lại lợi ích kinh tế đáng kể.
GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, thông tin thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách quan trọng đối với giáo dục mầm non.
Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030 đặt mục tiêu mở rộng phổ cập giáo dục cho trẻ từ 3 tuổi, tăng tỉ lệ trẻ đến trường và nâng cao chất lượng giáo dục tại các địa bàn khó khăn, khu công nghiệp.
Năm 2026, ngành giáo dục bắt đầu triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới với nhiều điểm đổi mới theo hướng tiếp cận năng lực, liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và chú trọng phát triển kỹ năng xã hội cho trẻ.
Chương trình khung cũng được xây dựng theo hướng tăng quyền chủ động cho địa phương, phù hợp với điều kiện từng cơ sở.
Tuy nhiên theo ông Vinh, tại các đô thị đông dân và khu công nghiệp có tỉ lệ di cư lớn vẫn còn nhiều thách thức trong việc bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục mầm non cho trẻ.
Hội thảo cũng đưa ra các giải pháp tăng đầu tư cho dịch vụ chăm sóc trẻ, hỗ trợ các nhóm lớp mầm non độc lập và thúc đẩy sự tham gia của khu vực tư nhân nhằm đáp ứng nhu cầu gửi trẻ ngày càng lớn tại các khu công nghiệp.
