Không chạy theo AI, CEO Apple tương lai đang tính nước cờ lớn hơn

Trong hai năm qua, làn sóng sa thải nhân sự để nhường chỗ cho AI đã trở thành nỗi ám ảnh toàn cầu. Tuy nhiên, khi "cơn say" công nghệ bắt đầu hạ nhiệt, các doanh nghiệp đang đối mặt với một thực tế phũ phàng rằng AI không hề rẻ và đôi khi nó còn kém hiệu quả hơn một nhân viên bằng xương bằng thịt.

Hiện tượng "AI bị sa thải" để tái tuyển dụng con người đang dần hiện hữu như một sự điều chỉnh tất yếu của thị trường.

Lý do lớn nhất khiến các doanh nghiệp quay lưng với AI chính là gánh nặng tài chính. Dù được kỳ vọng giúp tinh gọn bộ máy, AI thực tế đang ngốn ngân sách với tốc độ chóng mặt. Uber là một ví dụ điển hình, khi Giám đốc công nghệ Praveen Neppalli Naga thừa nhận công ty đã tiêu hết ngân sách AI cho cả năm 2026 chỉ trong vài tháng.

Khi chi phí điện toán vượt xa chi phí nhân sự, phương trình kinh tế của doanh nghiệp bắt đầu bị đảo lộn, như lời Phó chủ tịch Nvidia Bryan Catanzaro.

Sự tốn kém này không chỉ đến từ phí bản quyền mà còn từ tài nguyên tiêu thụ. Mỗi câu hỏi, mỗi dòng code được tạo ra đều tiêu tốn "token". Nếu không kiểm soát chặt chẽ, hóa đơn hằng tháng có thể lên đến hàng chục nghìn USD cho mỗi "nhân viên AI" - con số vượt xa mức lương của những lập trình viên cao cấp nhất.

Không chỉ chi phí, độ tin cậy đang trở thành rào cản lớn khi doanh nghiệp ứng dụng AI. Một ví dụ điển hình là vụ việc năm 2023 tại Mỹ, khi một luật sư sử dụng AI để soạn hồ sơ tòa án. Công cụ này đưa ra hàng loạt trích dẫn án lệ với số hiệu, tình tiết đầy đủ và có vẻ thuyết phục, nhưng sau đó được xác định là hoàn toàn bịa đặt.

Sự cố khiến luật sư bị xử phạt, đồng thời kéo theo chi phí lớn để xử lý hậu quả pháp lý và khôi phục uy tín.

Những rủi ro tương tự khiến một số doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận. Một người dùng trên Reddit cho biết công ty của anh đã hủy nhiều gói dịch vụ AI để tuyển lại lập trình viên. Theo đánh giá của họ, con người vẫn có lợi thế về khả năng phản biện và kiểm chứng thực tế, giúp hạn chế sai sót và chi phí phát sinh.

Nghiên cứu của MIT cho thấy chỉ khoảng 23% vị trí hiện nay có thể thay thế bằng AI một cách hiệu quả về chi phí. Ở phần lớn còn lại, con người vẫn là lựa chọn hợp lý hơn nhờ sự linh hoạt và khả năng xử lý tình huống thực tế.

Không chỉ thực hiện công việc, nhân sự còn đóng vai trò duy trì môi trường làm việc và tương tác - những yếu tố mà AI chưa thể thay thế. Xét về hiệu quả đầu tư, nhiều doanh nghiệp nhận thấy con người vẫn mang lại giá trị ổn định hơn.

Trường hợp của Klarna là ví dụ đáng chú ý. Sau khi thay thế khoảng 700 nhân viên bằng AI, công ty ghi nhận khoản lỗ tăng mạnh do trải nghiệm khách hàng không như kỳ vọng. Việc lên kế hoạch tuyển dụng trở lại cho thấy AI có thể xử lý dữ liệu nhanh, nhưng chưa thay thế được sự thấu cảm và linh hoạt của con người.

Dù một số doanh nghiệp đang giảm phụ thuộc vào AI, xu hướng này không đồng nghĩa với sự thoái trào của công nghệ. Các chuyên gia nhận định chi phí vận hành AI có thể giảm trong những năm tới nhờ tiến bộ về phần cứng và mô hình ngôn ngữ.

Tuy vậy, thực tế hiện nay cho thấy AI chưa phải giải pháp cắt giảm chi phí tuyệt đối. Doanh nghiệp cần tiếp cận thận trọng, kết hợp AI với nguồn nhân lực thay vì thay thế hoàn toàn.

Việc điều chỉnh chiến lược - trong đó có cả việc "sa thải AI" - phản ánh quá trình tái cân bằng, hướng đến sử dụng công nghệ hiệu quả hơn trong quản trị và vận hành.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online ngày 13-5, đại diện UBND phường An Đông cho biết ứng dụng dự kiến vận hành từ 15-5. Từ mốc này, người dân có thể đăng ký, nộp hồ sơ, nhận kết quả cấp phép và thanh toán online khi có nhu cầu sử dụng một phần vỉa hè, lòng đường.

Đại diện UBND phường An Đông cho biết phần mềm sẽ áp dụng trên toàn địa bàn phường. App sẽ phân định rõ thẩm quyền giải quyết việc cấp phép, thu phí của cấp phường đối với các tuyến đường do phường quản lý và các cơ quan chuyên môn của thành phố.

Hồ sơ thuộc thẩm quyền phường sẽ được xử lý trực tiếp trên hệ thống, còn trường hợp vượt thẩm quyền sẽ được phần mềm tự động dự thảo văn bản chuyển đến cơ quan liên quan.

Bên cạnh đó, địa phương cũng bổ sung tính năng dùng căn cước công dân gắn chip hoặc giấy phép lái xe để gửi xe tại các vị trí được phép trên lòng đường mà không cần nhân viên trực tiếp.

Người dân có thể quét mã QR hoặc truy cập cổng trực tuyến, khai báo thông tin, xác thực qua VNeID hoặc căn cước công dân gắn chip, tải hồ sơ cần thiết và nhận kết quả qua email. Hệ thống cũng gửi mã QR phục vụ thanh toán không tiền mặt.

Theo quy định hiện hành, 6 nhóm mục đích được xem xét cấp phép gồm: phục vụ sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao; phòng chống thiên tai, cứu nạn cứu hộ; thi công công trình; tập kết rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức tang lễ, đám cưới và trông giữ xe khi cần thiết.

Cũng theo đại diện UBND phường An Đông, toàn bộ số phí thu được sẽ được phường sử dụng để tái duy tu các tuyến đường, vỉa hè trên địa bàn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Chiều muộn cuối tháng 4, khi cơn mưa lớn bắt đầu trút xuống Hà Nội đúng giờ tan tầm, anh Tuấn Minh, làm việc tại Cầu Giấy, không mở ứng dụng thời tiết mặc định trên iPhone như thường lệ. Thay vào đó, anh bật ứng dụng xem lượng mưa tại trạm đo gần nhà để phán đoán tình hình.

"68 mm. Mưa to", ứng dụng thông báo với những con số chuyển từ màu xanh sang cam, báo hiệu mưa lớn, đủ để anh hiểu con đường cạnh nhà có thể sẽ ngập.

Hơn một năm nay, VRain trở thành ứng dụng quen thuộc với anh. "Các app khác chỉ thông báo mưa hay không. còn ứng dụng này cho biết lượng mưa bao nhiêu. Đôi khi chỉ cách vài km mà lượng mưa đã khác hẳn", anh Minh nói lý do chọn ứng dụng. Sau vài lần dùng thử, anh dần chuyển sang sử dụng thường xuyên hơn, đặc biệt vào những ngày thời tiết xấu hoặc khi đi công tác đến các tỉnh, thay cho app dự báo truyền thống.

Ứng dụng của công ty Việt Watec cũng trở thành lựa chọn của nhiều người muốn theo dõi dữ liệu thời tiết thời gian thực thay vì chỉ xem các bản dự báo tổng quát. VRain liên tục nằm trong top 20 ứng dụng thời tiết được tải nhiều tại Việt Nam. Đầu tháng 5, sản phẩm được Apple giới thiệu nổi bật trên App Store như một ví dụ về nền tảng do người Việt phát triển và giúp được cho hàng chục nghìn người.

Kết quả này được coi như một kỳ tích với Watec - công ty về quan trắc thành lập năm 2003 tại Đà Nẵng, vốn xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ cơ quan khí tượng thủy văn và các đơn vị phòng chống thiên tai theo dõi dữ liệu thực địa. Từ nhu cầu thực tế của người dân trong mùa mưa bão, dự án được mở rộng thành ứng dụng công khai, miễn phí, với tham vọng đưa dữ liệu môi trường trở thành một phần của đời sống số hàng ngày.

Từ hệ thống nội bộ đến ứng dụng thời tiết phổ biến

Ông Văn Phú Chính, Tổng giám đốc Watec, cho biết hơn 10 năm trước, công ty chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực tư vấn kỹ thuật và thường xuyên làm việc với các địa phương, đơn vị phòng chống thiên tai. Trong quá trình triển khai dự án thực tế, đội ngũ nhận thấy nhiều quyết định quan trọng lại thiếu dữ liệu thời gian thực để đối chiếu.

Năm 2015, khi hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn cục bộ, ngập lụt hay hạn mặn xuất hiện ngày càng nhiều, đội ngũ nhận ra khoảng trống lớn trong lĩnh vực quan trắc môi trường tại Việt Nam: dữ liệu thực tế ngoài hiện trường thiếu, phân tán và cập nhật chậm.

Thay vì dừng ở vai trò tư vấn, Watec quyết định tự xây dựng mạng lưới quan trắc riêng. Đây cũng là giai đoạn công ty bắt đầu phát triển nhiều lớp công nghệ khác nhau, từ thiết bị IoT ngoài thực địa, hệ thống truyền dữ liệu, hạ tầng đám mây đến phần mềm phân tích và hiển thị bản đồ. Theo ông Chính, thời tiết tại Việt Nam có tính cục bộ cao, cách vài km lượng mưa đã khác biệt. Đây là lý do công ty đầu tư mở rộng mạng lưới hàng nghìn trạm quan trắc trên toàn quốc.

"Khi mạng lưới đạt quy mô đủ lớn, chúng tôi nhận ra dữ liệu không nên chỉ nằm trong dashboard nội bộ. Người dân mới là những người cần dữ liệu thời gian thực nhất", ông Chính nói.

Từ đó, VRain ra đời, hướng đến thành ứng dụng dành cho cộng đồng. Thay vì chỉ dự báo, nền tảng hiển thị chi tiết lượng mưa theo mm đo được tại trạm đo từng khu vực, từ đó cho phép người dùng phổ thông nhanh chóng theo dõi lượng mưa, mực nước hoặc nguy cơ ngập tại khu vực xung quanh.

Một trong những thách thức là làm sao biến dữ liệu chuyên ngành trở nên dễ hiểu với số đông. Theo nhà phát triển, chỉ riêng một tính năng hiển thị lượng mưa trên ứng dụng cũng liên quan đến nhiều lớp hệ thống phía sau, từ thiết bị quan trắc, đường truyền dữ liệu đến xử lý máy chủ và trải nghiệm người dùng. Ứng dụng cũng được phát triển theo hướng của một sản phẩm công nghệ tiêu dùng hiện đại với giao diện đơn giản, tốc độ cập nhật nhanh và không hiển thị quảng cáo. Theo ông Chính, đội ngũ muốn giữ trải nghiệm "sạch" và đáng tin cậy, đặc biệt trong các tình huống thời tiết cực đoan hoặc thiên tai.

Ngoài ứng dụng trên iOS và Android, nền tảng còn có phiên bản trên trình duyệt web, tích hợp thêm bản đồ và thông tin từ ứng dụng Windy để đưa thông tin đa dạng hơn.

Dù vậy, theo một số người dùng, trải nghiệm của VRain vẫn thiên về hiển thị dữ liệu hơn là chú trọng yếu tố thị giác như các ứng dụng thời tiết quốc tế phổ biến. Theo anh Minh, nếu so với Apple Weather hay AccuWeather, giao diện VRain khá đơn giản. "Thiết kế giúp ứng dụng tải nhanh và dễ theo dõi ngay cả khi mạng yếu hoặc thời tiết xấu, nhưng tạo cảm giác khô và ít trực quan", anh nói.

Ngoài ra, số lượng trạm quan trắc của VRain mới phân bổ tập trung ở một số khu vực như Tây Bắc Bộ, Tây Nam Bộ và một số tỉnh thành trung tâm, chưa đủ dữ liệu chi tiết trên khắp cả nước.

Kỳ vọng thành ứng dụng thời tiết quốc dân

Theo ông Chính, lượng truy cập thường tăng mạnh trong giai đoạn xuất hiện mưa lớn, bão hoặc ngập lụt tại nhiều địa phương. Khi đó, hệ thống phải xử lý số lượng cảnh báo tăng đột biến, trong khi hàng nghìn trạm quan trắc vẫn cần hoạt động ổn định liên tục. Tuy nhiên, đó cũng là lúc họ cảm nhận rõ ý nghĩa của hệ thống mình xây dựng.

"Cảm giác nhìn dữ liệu từ hàng nghìn trạm hoạt động liên tục giữa lúc thời tiết cực đoan, và biết thông tin đang giúp ai đó đưa ra quyết định sớm hơn, an toàn hơn, là điều rất đặc biệt", ông nói. "Watec không xem mình chỉ là một công ty thiết bị hay tư vấn kỹ thuật, mà là công ty công nghệ làm trong lĩnh vực môi trường và thiên tai".

Từ đó, những tiến bộ công nghệ mới được nhóm liên tục thử nghiệm, áp dụng. Chẳng hạn với hệ thống bản đồ, thay vì chỉ sử dụng Google Maps, họ dần tích hợp cả Apple MapKit để tối ưu trải nghiệm, đặc biệt trên bản web nhằm phục vụ lượng lớn người dùng miễn phí. Trong đó, công cụ Weather Kit có sẵn được dùng để bổ sung các lớp dữ liệu dự báo ngắn hạn, dữ liệu khí quyển quy mô lớn và thông tin thời tiết lịch sử. Theo công ty, các ứng dụng thời tiết quốc tế mạnh ở mô hình dự báo quy mô lớn, trong khi VRain tập trung vào dữ liệu quan trắc thực tế ở địa phương.

Trong thời gian tới, VRain dự kiến thực hiện một số thay đổi lớn. Ngoài dữ liệu lượng mưa, nền tảng mở rộng các lớp thông tin như mức gió, nguy cơ ngập, chất lượng không khí và cảnh báo thiên tai. Đây cũng là thế mạnh của công ty Việt khi có hệ thống trạm đo mưa, đo gió, đo mực nước trên khắp Việt Nam.

Ngoài ra, phiên bản mới sẽ tích hợp AI để người dùng đặt câu hỏi bằng tiếng Việt. Theo đại diện Watec, mục tiêu dài hạn là xây dựng trợ lý dữ liệu môi trường thời gian thực cho người Việt. "Chúng tôi tin trong tương lai, dữ liệu môi trường không còn chỉ dành cho cơ quan chuyên môn, mà trở thành một hạ tầng dữ liệu quan trọng cho toàn xã hội", ông Chính nói.

Tin Gốc: Vnexpress