Nếu có dịp về với xứ Đoài, sau khi đã mải miết với những bức tường đá ong tại làng cổ Đường Lâm hay nét uy nghiêm của Thành cổ Sơn Tây, xin hãy chậm lại một nhịp chân để ghé thăm Sùng Nghiêm Tự (phường Sơn Tây, Hà Nội). Người dân nơi đây vẫn gọi bằng cái tên nôm na, ngọt ngào như thức quà quê: Chùa Mía.
Với người dân phường Đường Lâm, chùa Mía không chỉ là một di tích, mà là một phần máu thịt. Những bậc cao niên cũng chẳng nhớ rõ chùa có từ bao giờ, chỉ biết rằng bóng dáng ngôi chùa cổ đã in hằn trong tâm thức bao thế hệ.
Bà Khanh, 70 tuổi, kể rằng từ thuở nhỏ đã theo mẹ đến chùa, và đến nay, mỗi ngày rằm hay mùng một, bà vẫn giữ thói quen ấy. “Chùa cổ lắm, nhiều tượng Phật, nhưng mái hơi thấp, ai cao dễ bị cộc đầu”, bà cười hiền, như kể lại một điều rất đỗi quen thuộc.
Ngay từ bên ngoài, du khách đã có thể cảm nhận được sự uy nghi của ngôi chùa qua tòa tam quan hai tầng, tám mái, một kiến trúc độc đáo trong hệ thống chùa Việt. Bước qua cổng, không gian mở ra với những công trình bề thế nối tiếp nhau, nổi bật là tháp cửu phẩm liên hoa cao 13 mét, hình bát giác, gồm chín tầng. Trên mỗi tầng, những hình rồng uốn lượn được chạm khắc tinh xảo, như đang chuyển động giữa trời đất.
Khu nội điện được bố trí theo kiểu “nội công ngoại quốc” – đặc trưng của kiến trúc chùa Việt. Những hàng cột gỗ lớn, có cây một người ôm không xuể, nâng đỡ không gian linh thiêng. Tòa tiền đường với 32 cột, bảy gian hai chái trải dài, song song với bái đường, tạo nên một khoảng không gian mở để ánh sáng tự nhiên len lỏi. Vào những ngày nắng, ánh sáng phản chiếu qua mái ngói xuống nền gạch, làm bừng lên vẻ huyền ảo, khiến không gian như sống dậy.
Nhưng điều làm nên sự đặc biệt của chùa Mía chính là hệ thống tượng cổ đồ sộ với 287 pho tượng lớn nhỏ – một con số hiếm nơi nào có được. Trong đó có tượng đồng, tượng gỗ và đặc biệt là tượng đất.
Theo Ni trưởng Thích Đàm Cẩn, điểm đặc biệt nhất của chùa nằm ở chính những pho tượng này. Trong khi nhiều nơi sử dụng vật liệu hiện đại để phục dựng hay đắp mới tượng, chùa Mía vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn hệ thống tượng cổ.
Điều kỳ diệu nằm ở chất liệu: các nghệ nhân xưa đã dùng hỗn hợp thạch cao, giấy bản, trấu và rễ cây si để đắp tượng, kết hợp với “bí thuật” mật mía – thứ đặc sản của vùng Đường Lâm. Chính hỗn hợp vôi mật này đã tạo nên độ bền phi thường, giúp các pho tượng tồn tại suốt gần 4 thế kỷ mà không bị hư hại.
Nổi bật trong đó là bộ tượng Bát Bộ Kim Cương với tám vị hộ pháp trong tư thế chiến đấu mạnh mẽ, mỗi pho mang một thần thái riêng. Hay hai pho tượng Hộ Pháp lớn nhất của chùa – Khuyến Thiện và Trừng Ác – đứng sừng sững như biểu tượng của thiện và ác, của lòng từ bi và sự nghiêm minh.
Mỗi pho tượng không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một câu chuyện, một bài học đạo đức, phản chiếu đời sống tâm linh phong phú của người Việt. Tất cả hòa quyện, tạo nên một không gian vừa linh thiêng, vừa gần gũi, nơi con người có thể tìm thấy sự tĩnh tại giữa nhịp sống hiện đại.
Từng là một người thợ xây khỏe mạnh ở vùng quê Indonesia, Dede Koswara không ngờ cuộc đời mình lại rẽ sang một ngã tối tăm chỉ sau một vết xước nhỏ tưởng như vô hại.
Năm 15 tuổi, trong một lần vui chơi ngoài trời, Dede bị trầy đầu gối. Vết thương nhanh chóng lành lại, nhưng chỉ ít lâu sau, quanh chỗ trầy bắt đầu xuất hiện những nốt mụn sần nhỏ li ti. Ban đầu anh và gia đình đều nghĩ đó chỉ là mụn cóc thông thường nên không mấy bận tâm. Thế nhưng càng ngày, những nốt sần ấy càng lan rộng với tốc độ khó tin, bò dần lên chân, tay rồi phủ kín nhiều vùng trên cơ thể.
Vài năm sau, Dede không còn nhận ra chính mình trong gương. Từ bàn tay, những khối sừng vàng nâu cứng như gỗ bắt đầu mọc tua tủa, chồng lớp lên nhau như rễ cây mục. Các ngón tay dần bị che lấp hoàn toàn, biến mất dưới những mảng u sần dày cộp. Ở bàn chân, lớp da xù xì phình to khiến ông bước đi nặng nề, mỗi bước nhấc lên như kéo theo cả khúc thân cây.
Hình ảnh Dede khi ấy khiến bất cứ ai nhìn thấy cũng phải rùng mình: Một người đàn ông gầy gò nhưng tay chân lại phủ kín những "cành cây" dị dạng, tua tủa và đen sạm như vừa bước ra từ phim kinh dị.
Chính vì thế, truyền thông quốc tế đã đặt cho ông biệt danh ám ảnh: "Tree Man" – Người cây Indonesia.
Căn bệnh quái ác không chỉ hủy hoại ngoại hình mà còn cướp đi toàn bộ cuộc sống bình thường của Dede.
Ông không thể cầm nắm đồ vật, không tự ăn uống, thậm chí việc mặc quần áo hay bước vài bước cũng trở thành cực hình. Từ một lao động chính trong nhà, Dede mất việc, mất khả năng kiếm tiền và dần trở thành gánh nặng cho gia đình.
Bi kịch hơn, người vợ từng đầu ấp tay gối cũng rời bỏ ông sau nhiều năm chịu cảnh nghèo túng và ám ảnh vì bệnh tật. Hai con nhỏ gửi lại cho gia đình, còn Dede sống lặng lẽ trong căn nhà tồi tàn, ngày ngày chịu đựng những ánh mắt sợ hãi lẫn thương hại của dân làng. Có thời điểm, để kiếm chút tiền mua thức ăn, ông phải tham gia các gánh xiếc dị nhân lưu động, đứng cho thiên hạ chỉ trỏ như một "quái vật sống".
Sau khi câu chuyện lan ra toàn cầu, nhiều bác sĩ Mỹ và Indonesia vào cuộc nghiên cứu. Họ xác định Dede mắc chứng epidermodysplasia verruciformis — rối loạn di truyền cực hiếm khiến hệ miễn dịch gần như bất lực trước virus HPV, làm da mọc lên những khối u sừng khổng lồ giống vỏ cây. Đây là căn bệnh hiếm đến mức y văn thế giới chỉ ghi nhận vài trường hợp tương tự.
Năm 2008, Dede trải qua cuộc đại phẫu gây chấn động: các bác sĩ cắt bỏ gần 6kg mụn sừng trên tay, chân và nhiều phần cơ thể. Sau ca mổ, lần đầu tiên sau nhiều năm ông có thể cử động bàn tay, cầm bút, bấm bàn phím và đi dép như một người bình thường. Khoảnh khắc ấy từng khiến hàng triệu khán giả truyền hình xúc động, tưởng rằng cuộc đời "người cây" cuối cùng cũng được hồi sinh.
Nhưng phép màu không kéo dài. Chỉ vài tháng sau, những khối sừng lại âm thầm mọc trở lại, dày lên từng ngày như chưa từng bị cắt bỏ. Dede tiếp tục phải bước vào những ca phẫu thuật triền miên, năm này qua năm khác, trong đau đớn và tuyệt vọng.
Đến năm 2016, sau gần 3 thập kỷ sống trong thân xác dị dạng, "người cây" nổi tiếng nhất thế giới trút hơi thở cuối cùng tại bệnh viện ở Bandung vì hàng loạt biến chứng liên quan đến bệnh. Ông ra đi ở tuổi ngoài 40, khép lại cuộc đời của một con người từng bị cả thế giới nhìn như quái vật nhưng thực chất chỉ là nạn nhân đáng thương của số phận.
Có lẽ điều ám ảnh nhất trong câu chuyện này không nằm ở đôi bàn tay như rễ mục, mà là ở chỗ: bên trong hình hài khiến hàng triệu người sợ hãi ấy vẫn là một con người đã từng chỉ mong được sống bình thường như bao người khác.
Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của các trào lưu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên mạng xã hội, khi chỉ với một chiếc điện thoại và vài thao tác đơn giản, người dùng đã có thể tạo ra những hình ảnh mang tính cá nhân hóa cao.
Từ việc "du lịch ảo" đến bất kỳ đâu trên thế giới cho tới hóa thân thành các mô hình thu nhỏ, đồ lưu niệm hay nhân vật giả tưởng, AI đã biến việc sáng tạo nội dung trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Các nền tảng như TikTok, Facebook hay Instagram nhanh chóng tràn ngập những sản phẩm sáng tạo kiểu này, thu hút hàng triệu lượt tương tác nhờ sự mới lạ và tính giải trí cao.
Điểm đáng chú ý là không chỉ dừng lại ở việc tạo ảnh "cho vui", nhiều trào lưu còn đánh trúng yếu tố cảm xúc, khiến người dùng tham gia mạnh mẽ hơn. Một trong những xu hướng gây chú ý nhất là việc tận dụng dữ liệu bản đồ để tìm lại ký ức. Khi Google Maps mở rộng tính năng Google Street View tại Việt Nam, cộng đồng mạng nhanh chóng phát hiện họ có thể "quay ngược thời gian" thông qua những hình ảnh được ghi lại từ nhiều năm trước.
Chỉ bằng cách nhập địa chỉ quen thuộc, người dùng có thể nhìn lại ngôi nhà cũ, con đường từng đi qua hay những góc phố gắn liền với tuổi thơ. Điều khiến trào lưu này lan tỏa mạnh mẽ chính là những khoảnh khắc bất ngờ: có người nhìn thấy hình ảnh cha mẹ đứng trước cửa nhà từ nhiều năm trước, có người bắt gặp chính mình trong quá khứ, thậm chí có trường hợp vô tình nhìn thấy người thân đã qua đời. Những câu chuyện như vậy nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi, tạo nên làn sóng cảm xúc mạnh trên mạng xã hội.
Không ít bài đăng thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác, với phần bình luận tràn ngập những chia sẻ về ký ức, gia đình và thời gian. Nhiều người cho rằng công nghệ đã giúp họ "gặp lại" những điều tưởng chừng không thể quay lại, biến Google Maps thành một dạng "cỗ máy thời gian" đặc biệt. Ở góc độ tích cực, trào lưu này góp phần gợi nhắc về giá trị của ký ức, khiến người dùng trân trọng hơn những khoảnh khắc đời thường tưởng như rất đỗi bình dị.
Tuy nhiên, chính sự lan tỏa mạnh mẽ đó cũng kéo theo nhiều tranh cãi. Một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều nhất là quyền riêng tư. Việc hình ảnh cá nhân bị ghi lại một cách ngẫu nhiên trên đường phố và tồn tại lâu dài trên nền tảng số khiến không ít người cảm thấy bị xâm phạm. Dù các nền tảng thường áp dụng biện pháp làm mờ khuôn mặt hoặc biển số xe, nhưng trong nhiều trường hợp, người quen vẫn có thể nhận ra nhân vật trong ảnh dựa vào bối cảnh hoặc đặc điểm riêng.
Bên cạnh đó, khi kết hợp với các công cụ AI, những hình ảnh này có thể bị chỉnh sửa, cắt ghép hoặc sử dụng lại trong các ngữ cảnh khác, làm gia tăng nguy cơ sai lệch thông tin. Một số ý kiến lo ngại rằng việc khai thác lại dữ liệu hình ảnh cũ, đặc biệt là liên quan đến người đã khuất, có thể vô tình chạm đến những vấn đề nhạy cảm về đạo đức và cảm xúc cá nhân.
Ngoài ra, sự phát triển quá nhanh của các công cụ AI cũng khiến ranh giới giữa thật và giả trở nên mờ nhạt hơn. Người dùng có thể dễ dàng tạo ra những hình ảnh "có vẻ chân thực" nhưng không hề tồn tại, từ đó gây hiểu lầm hoặc lan truyền thông tin không chính xác. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ đối với việc kiểm chứng nội dung trên mạng xã hội.
Có thể thấy, các trào lưu AI trong năm 2025, đặc biệt là xu hướng "xuyên không" bằng dữ liệu bản đồ, đã phản ánh rõ hai mặt của công nghệ. Một mặt, chúng mở ra khả năng sáng tạo không giới hạn, giúp con người lưu giữ và tái hiện ký ức theo cách chưa từng có. Mặt khác, chúng cũng đặt ra những câu hỏi lớn về quyền riêng tư, đạo đức và trách nhiệm khi sử dụng công nghệ.
Trong bối cảnh đó, việc tận dụng AI như một công cụ tích cực hay biến nó thành nguồn gây tranh cãi phụ thuộc rất lớn vào cách người dùng lựa chọn và sử dụng. Khi ký ức có thể được "truy xuất" chỉ bằng vài cú chạm, điều quan trọng không chỉ là công nghệ làm được gì, mà còn là con người nên dừng lại ở đâu để không vượt qua những ranh giới cần thiết.
Thông tin ban đầu, vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 10h40 ngày 30/4. Thời điểm này, bà Phạm Thị Ngọc Th. (SN 1959, ngụ xã Tân Long, tỉnh Đồng Tháp) lên phà đi từ An Giang về xã Tân Long.
Khi phà đang tiến vào bến, mỏ phà chưa tiếp giáp hoàn toàn với lối lên, bà Th. đã vội bước xuống nên hụt chân. Do phà đang tiến, nên mỏ phà đã chèn trực tiếp lên người bà Th.. Sau khi xảy ra vụ việc, nạn nhân được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện. Do bị chấn thương nặng, bà Th. đã tử vong ngay sau đó.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an xã Tân Long đã phong tỏa, bảo vệ hiện trường và phương tiện liên quan. Cơ quan chức năng cũng đang tiến hành làm việc với chủ bến đò và người điều khiển phương tiện để kiểm tra giấy phép hoạt động, bằng cấp chuyên môn cũng như các điều kiện an toàn kỹ thuật của phà.
Trước đó, ngày 25/11/2024, tại bến phà thị trấn Trà Ôn - Lục Sĩ Thành (huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long) xảy ra vụ tai nạn nghiêm trọng khiến bà Lê Thị Thu Sương (52 tuổi) bị mỏ bàn phà nghiền dập nát chân.
Theo thông tin ban đầu, thời điểm trên, thuyền trưởng Phạm Văn Bé Bảy điều khiển phà AG-23887 chở khách từ bến thị trấn Trà Ôn sang xã Lục Sĩ Thành. Khi phà đang chuẩn bị cập bến nhưng chưa dừng hẳn, bà Sương đã nóng vội tự ý đi bộ lên bờ. Do trượt chân ngã đúng lúc mỏ bàn phà đang hạ xuống, nạn nhân bị mỏ phà cán trúng nhưng may mắn chỉ chấn thương nặng.
Ngay sau vụ việc, bà Sương được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và được các bác sĩ tích cực điều trị.
Lực lượng cảnh sát giao thông cùng công an địa phương nhanh chóng khám nghiệm hiện trường, trích xuất camera để làm rõ nguyên nhân. Kết quả xác định ban đầu cho thấy thuyền trưởng có đầy đủ giấy tờ, không sử dụng chất kích thích, song chưa quản lý, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hành khách; trong khi nạn nhân cũng chủ quan, vội vàng lên bờ nên dẫn đến tai nạn đáng tiếc.
