Học sinh tiểu học sẽ nói gì với chúng ta về bảo vệ môi trường và sống xanh?

Ngày 16-5, Cục Truyền thông Công an nhân dân phối hợp Công an tỉnh Sơn La cùng các đơn vị tổ chức chương trình Ngày hội báo chí, truyền thông Công an nhân dân hướng về cơ sở với chủ đề "Vì bình yên bản làng".

Chương trình được tổ chức tại bản Chiềng Đi 2, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La.

Phát biểu tại chương trình, đại tá Nguyễn Thị Thu Hằng - Phó cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân - cho biết "Vì bình yên bản làng" là hoạt động nhằm cụ thể hóa phong trào thi đua Ba nhất: kỷ luật nhất - trung thành nhất - gần dân nhất do Bộ Công an phát động.

Đồng thời thể hiện tinh thần đổi mới, hướng về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm trong công tác tuyên truyền, báo chí, truyền thông của lực lượng Công an nhân dân.

Ban tổ chức lựa chọn Sơn La và Vân Hồ bởi đây là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, giàu bản sắc văn hóa và cũng là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng.

"Vì bình yên bản làng còn là không gian kết nối giữa lực lượng công an, chính quyền, báo chí, doanh nghiệp và Nhân dân, là dịp để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của bà con, lan tỏa những câu chuyện đẹp, mô hình hay từ cơ sở", đại tá Hằng nhấn mạnh.

Chương trình diễn ra với nhiều hoạt động như giao lưu văn hóa cộng đồng, giới thiệu sản vật địa phương, tuyên truyền pháp luật, trải nghiệm chuyển đổi số, các hoạt động an sinh xã hội và chương trình nghệ thuật đặc sắc đậm bản sắc dân tộc.

Bên cạnh đó còn có các hoạt động an sinh xã hội, "Gian hàng 0 đồng", vận động giao nộp vũ khí tự chế...

Tại chương trình, người dân cùng cán bộ công an hào hứng, rộn ràng tham gia nhiều hoạt động văn hóa, dân gian đặc sắc như thi giã bánh dày, thi nấu cỗ, tạo nên không khí vui tươi, đoàn kết và đậm đà bản sắc truyền thống.

Người dân thể hiện tài năng vẽ sáp ong lên vải lanh, làm trang phục truyền thống dân tộc Mông, nhiều trang phục thổ cẩm của các dân tộc cũng được bày bán tại chương trình - Ảnh: DANH TRỌNG

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bên trong, thợ ảnh đang đi lại cùng những tấm hắt sáng đặt sát lối đi. Nhiều người đang thay trang phục hay dặm lại lớp trang điểm. Delima đợi 30 phút mới có chỗ ngồi "Tôi định ra về vì tưởng đây là sự kiện của các KOL quảng bá thương hiệu", nữ du khách Malaysia nói.

Cô tìm đến quán cà phê này theo gợi ý trên mạng xã hội và phải đợi 30 phút mới có chỗ ngồi. Delima nói bất ngờ khi được nhân viên giải thích đó là khách tới check-in. Ở Malaysia, quán cà phê là không gian để làm việc hoặc trò chuyện. Việc thuê thợ trang điểm, thợ ảnh riêng thường chỉ dành cho đám cưới hoặc sự kiện lớn.

Aleksandra Sorokina, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, sau một năm ở Hà Nội đã quen với việc người trẻ xếp hàng chụp ảnh từ đường phố đến quán cà phê hay những con ngõ nhỏ. "Tôi từng nghĩ những nơi đó mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt, nhưng hóa ra không phải", cô nói.

Tại quê nhà của Aleksandra, cô không gặp cảnh này vì mọi người đề cao quyền riêng tư. Việc chụp ảnh quá lâu ở nơi công cộng bị coi là thiếu lịch sự. Dù vậy, cô vẫn coi đây là một nét văn hóa bởi người Việt thể hiện sự tự tin, sáng tạo khi biến mỗi góc phố thành bối cảnh nghệ thuật.

Thời gian qua, "văn hóa check-in" của người trẻ Việt là đề tài được thảo luận trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Các video thể hiện góc nhìn của người nước ngoài thu hút hàng nghìn lượt tương tác. "Tôi hỏi nhiều người và được giải thích thói quen này xuất phát từ nhu cầu lưu giữ kỷ niệm", Delima nói. Một số ý kiến khác cho rằng sự bùng nổ của các công việc tự do như sáng tạo nội dung, đánh giá dịch vụ (reviewer) hay tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO) trước các địa điểm xu hướng đã thúc đẩy trào lưu này.

"Nhưng chủ yếu là nhu cầu xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội. Họ đầu tư để có ảnh đẹp đăng lên mạng", Aleksandra nói.

Với những người có sở thích check-in, quán cà phê là "studio lý tưởng". "Thay vì chi 250.000 - 500.000 đồng mỗi giờ thuê studio chuyên nghiệp, tôi chọn các quán có không gian đẹp, ánh sáng tự nhiên", Lê Thùy, 27 tuổi, mẫu ảnh tại Hà Nội, nói.

Điểm bất tiện của việc chụp ảnh tại quán cà phê là thiếu không gian để đạo cụ. Thùy cho biết thường mang theo nhiều đồ, nhưng sẽ ý thức để gọn gàng và xin phép quán. Với những nơi thu phí, cô sẵn sàng chi trả.

Dù vậy cô thừa nhận người chụp ảnh khiến việc tìm không gian yên tĩnh để gặp gỡ bạn bè trở nên khó khăn. "Giờ muốn yên tĩnh, tôi chỉ có thể vào các quán chuyên để làm việc", cô nói.

Hoàng Hải Anh, 21 tuổi, TP HCM, kể việc xuất hiện chỉn chu để chụp ảnh ở nơi công cộng là cách tăng sự tự tin. Cô dành nhiều giờ chờ đợi tại những địa điểm đang "hot". "Chụp ảnh tại nơi đang thu hút cộng đồng giúp tôi cảm thấy bắt kịp xã hội. Việc chờ đợi để có bức ảnh đẹp cũng là một trải nghiệm", Hải Anh nói.

Xu hướng này buộc nhiều hộ kinh doanh thay đổi quy định. Tại Hà Nội và TP HCM, hàng chục quán treo biển "Cấm máy ảnh chuyên dụng" hoặc thông báo thu phí chụp ảnh từ 300.000 đến 600.000 đồng mỗi giờ.

Chị Nguyễn Thu Hường, 43 tuổi, chủ một quán cà phê tại phường Hoàn Kiếm, cho biết thường xuyên gặp những nhóm khách mang theo vali quần áo, chiếm dụng nhà vệ sinh 30 phút, thậm chí cả tiếng để thay đồ.

"Để bảo vệ khách hàng cần sự yên tĩnh, chúng tôi buộc phải giới hạn thiết bị. Khách ngồi trang điểm tại chỗ quá lâu cũng bị tính phí 150.000 đồng mỗi giờ. Với êkíp chụp ảnh chỉ được ngồi 1-2 tiếng", chị Hường nói.

Nhưng một số chủ quán coi đây là cơ hội quảng bá miễn phí. Anh Duy Nam, 32 tuổi, chủ một quán cà phê tại TP HCM, nói việc đầu tư trang trí theo mùa giúp quán thu hút lượng lớn khách hàng trẻ. "Khách đến chụp ảnh đông giúp quán được biết đến nhiều hơn", anh nói.

PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho biết "văn hóa check in" của người trẻ Việt phản ánh nhu cầu khẳng định giá trị cá nhân khi chất lượng cuộc sống tăng cao. Đây là kênh quảng bá hiệu quả cho các điểm đến, giúp phát triển kinh tế dịch vụ.

"Tuy nhiên, người phương Tây đề cao sự riêng tư và khoảng cách cá nhân. Việc chiếm dụng không gian chung quá lâu để chụp ảnh dễ tạo ra ấn tượng về sự thiếu tinh tế", ông Trung nói. Chuyên gia đề xuất người trẻ nên thiết lập quy tắc ứng xử văn minh: chụp ảnh có ý thức tại không gian chung, tránh gây phiền hà cho người xung quanh.

Monica Niebrit, 26 tuổi, người Mỹ, nói nhờ có xu hướng này mà cô khám phá thêm nhiều điểm đến tại Hà Nội và TP HCM. Nữ du khách từng thuê dịch vụ chụp ảnh để trải nghiệm như một người bản địa và bất ngờ khi việc trang điểm diễn ra ngay tại bàn cà phê. "Ai cũng thích có ảnh đẹp, nhưng ở phương Tây mọi người thường e ngại vì xung quanh không có thói quen đó", Monica nói.

Cô gái người Nga Aleksandra nói mình đã bị "Việt hóa" khi cũng mặc áo dài đi chụp ảnh cùng đồng nghiệp vào mỗi dịp lễ. "Giờ tôi thấy đây là một hoạt động tích cực, miễn là không làm phiền ai. Chụp ảnh đăng mạng xã hội cũng là cách họ chia sẻ cuộc sống", cô giáo tiếng Nga nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Nhiều quốc gia đang xem việc kiểm soát trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội là một vấn đề khẩn cấp, cần được điều chỉnh bằng luật pháp thay vì chỉ phụ thuộc vào lựa chọn riêng của từng gia đình hay từng cá nhân.

Từ tháng 12-2025, Úc chính thức cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội. Sau đó, Indonesia và Pháp cũng triển khai các quy định tương tự từ tháng 3-2026. Anh đang thí điểm hạn chế trẻ vị thành niên tiếp cận một số nền tảng, trong khi Hy Lạp dự kiến cấm người dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội từ năm 2027.

Điều đó cho thấy nhiều quốc gia không còn nhìn mạng xã hội đơn thuần như một công cụ giải trí hay kết nối. Trong bối cảnh công nghệ và nền tảng số phát triển vũ bão, kéo theo hàng loạt hệ lụy về nghiện thiết bị, bắt nạt trực tuyến, nội dung độc hại và khủng hoảng sức khỏe tinh thần ở thanh thiếu niên, mạng xã hội đang được xem là vấn đề liên quan trực tiếp đến sự phát triển nhận thức, tâm lý và sự an toàn của trẻ em.

Ở Việt Nam, câu chuyện ấy cũng đang hiện diện rất rõ trong trường học và từng gia đình. Không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều học sinh hôm nay vừa ăn vừa cầm điện thoại, học được vài phút lại vô thức mở mạng xã hội, thức "cày" những video ngắn đến tận khuya rồi sáng hôm sau vào lớp trong trạng thái vật vờ, thiếu tập trung.

Cùng với đó là việc nhiều em dễ bị cuốn vào các trào lưu phản cảm, nội dung cực đoan hay "hóng" những "drama" vô bổ xuất hiện dày đặc mỗi ngày trên mạng xã hội.

Tôi cho rằng vấn đề không đơn thuần nằm ở việc trẻ em dành bao nhiêu thời gian cho mạng xã hội, mà đáng lo hơn là các em đang lớn lên giữa những nội dung gì, những hệ giá trị nào và kiểu tác động tâm lý ra sao từ môi trường mạng.

Một đứa trẻ thường xuyên tiếp xúc với những nội dung lệch chuẩn, phản khoa học hay cực đoan rất dễ dần xem đó là điều bình thường. Một đứa trẻ lớn lên giữa văn hóa công kích, chế giễu và bạo lực ngôn từ cũng dễ trở nên chai lì cảm xúc, thậm chí vô cảm trước tổn thương của người khác.

Trong khi đó, việc mỗi ngày liên tục nhìn thấy những hình ảnh hào nhoáng, những cuộc sống được tô vẽ quá mức đến mức "không tì vết" trên mạng xã hội rất dễ khiến nhiều em rơi vào tâm lý tự ti, so sánh bản thân hoặc hình thành những lệch lạc về giá trị sống và cách nhìn nhận chính mình.

Theo khảo sát của UNICEF, 21% thanh thiếu niên Việt Nam từng là nạn nhân của bắt nạt trên mạng. Nhưng điều khiến tôi ám ảnh hơn là có tới 75% các em không biết tìm sự trợ giúp ở đâu nếu bị bạo lực mạng. Điều đó đồng nghĩa rất nhiều đứa trẻ đang chịu tổn thương trong im lặng, một mình đối diện với áp lực, sự công kích hay nỗi sợ ngay trên chiếc điện thoại mà mỗi ngày các em vẫn cầm trên tay.

Chúng ta phải thẳng thắn thừa nhận với nhau rằng trẻ em hiện nay tiếp cận Internet quá sớm, nhưng lại gần như chưa được trang bị đủ kỹ năng để tự bảo vệ mình trên không gian mạng.

Ở tuổi dưới 16, khả năng kiểm soát cảm xúc, nhận thức đúng - sai hay tự điều chỉnh hành vi của các em vẫn chưa hoàn thiện. Trong khi đó, không ít đối tượng đang lợi dụng mạng xã hội để tạo ra các nội dung phản khoa học, lệch chuẩn hoặc độc hại nhằm thu hút lượt xem và trục lợi.

Người lớn đôi khi còn có những lúc cầm điện thoại lên chỉ định xem vài phút, nhưng rồi bị cuốn từ video này sang video khác đến cả tiếng đồng hồ mà không nhận ra. Với trẻ em, "sức đề kháng" trước những cơ chế gây nghiện ấy càng yếu hơn nhiều, dễ bị dẫn dắt, thao túng bởi sự tò mò, hiếu kỳ tuổi mới lớn.

Hôm qua, tôi đọc thông tin tại Tây Ninh xuất hiện một số trường hợp học sinh tiểu học và trung học cơ sở có hành vi liên quan đến việc mua bán, sử dụng và thờ cúng búp bê Kuman Thong.

Câu chuyện khiến nhiều người lớn giật mình, nhưng nếu nhìn rộng hơn, đó không phải hiện tượng quá khó hiểu trong bối cảnh trẻ em đang tiếp xúc với đủ loại nội dung thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội, trong đó có loạt video mang màu sắc tâm linh, giật gân, huyền bí được dựng với mục đích câu view, tăng tương tác, nhiều học sinh có thể tò mò làm theo mà chưa đủ nhận thức để hiểu bản chất vấn đề.

Một nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học California tại San Francisco (Mỹ), theo dõi gần 12.000 trẻ em từ 9-13 tuổi trong suốt 3 năm, cho thấy thời gian sử dụng mạng xã hội tăng mạnh đi kèm với mức gia tăng khoảng 35% các triệu chứng trầm cảm ở trẻ vị thành niên. Nghiên cứu cũng ghi nhận những trẻ bị bắt nạt trên mạng có nguy cơ xuất hiện ý nghĩ tự tử cao hơn đáng kể.

Vì thế, tôi hiểu vì sao nhiều quốc gia buộc phải hành động mạnh tay hơn. Bởi nếu tiếp tục xem mạng xã hội đơn thuần là một công cụ giải trí vô hại, cái giá phải trả có thể không chỉ là vài giờ trẻ em "nghiện điện thoại", mà là sự bào mòn về nhận thức, sức khỏe tinh thần, cả tuổi thơ của một thế hệ và thậm chí còn hơn cả thế.

Tôi không phủ nhận sức mạnh của pháp luật trong việc tạo ra những giới hạn cần thiết và tác động đến ý thức xã hội. Dẫu vậy, tôi cho rằng sẽ rất khó giải quyết tận gốc vấn đề nếu chỉ trông chờ vào một lệnh cấm.

Thực tế, nhiều học sinh hiện nay đã biết cách tạo tài khoản bằng ngày sinh giả, nhờ người thân đăng ký hộ, thậm chí sử dụng công nghệ để vượt qua các bước xác minh độ tuổi. Công nghệ càng phát triển, việc "lách" quy định càng trở nên dễ dàng hơn.

Thiết nghĩ, điều quan trọng không chỉ "cậy nhờ" những hàng rào pháp lý, mà là cách gia đình, nhà trường và xã hội cùng tạo ra một "hệ miễn dịch số" cho trẻ em. Bởi sẽ không có cha mẹ nào đủ khả năng ngồi cạnh con 24/24 giờ để kiểm tra xem các em đang xem gì, trò chuyện với ai hay bị tác động bởi điều gì trên mạng xã hội.

Điều chúng ta có thể làm không phải là nhốt trẻ khỏi Internet, mà là trao cho các em một "lớp kháng thể" trước thế giới số. Đó là kỹ năng nhận diện đúng - sai, khả năng phản biện, năng lực tự bảo vệ mình trước những nội dung độc hại và cả cảm giác đủ được yêu thương để không quá lệ thuộc vào sự công nhận từ thế giới ảo.

Nếu một đứa trẻ thiếu bản lĩnh, thiếu kỹ năng số và thiếu sự đồng hành từ gia đình, thì ngay cả khi bị cấm mạng xã hội hôm nay, các em vẫn có thể đối diện những rủi ro khác vào ngày mai.

Tôi nghĩ điều trẻ em cần không phải là sự kiểm soát, mà hơn hết là sự hiện diện thật sự của cha mẹ. Là khi người lớn học cách làm bạn với con, chịu đặt điện thoại xuống để lắng nghe xem con đang nghĩ gì, gặp chuyện gì, đang vui hay đang tổn thương vì điều gì.

Một đứa trẻ được quan tâm, được kết nối và có đời sống tinh thần đủ đầy thường sẽ không quá khao khát tìm kiếm sự công nhận từ mạng xã hội. Ngược lại, nhiều em tìm đến và bị cuốn vào thế giới ảo đôi khi chỉ vì ngoài đời thực quá cô đơn, thiếu sẻ chia và không tìm thấy cảm giác được lắng nghe.

Suy cho cùng, điều đáng sợ nhất không phải là trẻ em biết dùng công nghệ quá sớm, mà là người lớn đang để các em bước vào thế giới số quá sớm nhưng lại chưa kịp trang bị đủ kỹ năng, bản lĩnh và điểm tựa tinh thần để tự bảo vệ mình trước những mặt trái của nó.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ