GreenHeal – keo dán y tế sinh học từ trà xanh là dự án của 5 học sinh trường Tiểu học, THCS và THPT IRIS, Thái Nguyên, gồm Nguyễn Phương Linh, Đoàn Gia Khiêm (cùng học lớp 10), Cao Thị Hồng Thu (lớp 11) và Đỗ Huyền Chi, Vương Khánh Linh (lớp 12).
Bằng việc kết hợp polyphenol từ lá trà, chitosan ở vỏ tôm và nano bạc (AgNPs), các học sinh tạo ra keo y tế để bôi lên vết thương hở, giúp làm dịu, kháng khuẩn và thúc đẩy tái tạo da. Đây là một trong 5 dự án giành giải nhất cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp (SV Start Up), do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức giữa tháng 4.
Ý tưởng về GreenHeal đến với Phương Linh vào mùa hè năm ngoái, khi sắp học xong lớp 9. Linh thích chơi thể thao, nên hay bị trầy xước chân, tay. Em thấy các loại băng, gạc truyền thống dễ bị dính vào vết thương, lúc gỡ ra gây đau, xót, mà lại khó phân hủy.
“Em tự hỏi về một sản phẩm bảo vệ vết thương mát dịu, an toàn hơn và không gây đau khi tháo bỏ”, Linh kể.
Nữ sinh chia sẻ ý tưởng với thầy cô, đồng thời rủ thêm 4 bạn cùng tham gia dự án. Các em được gợi ý tìm cách tận dụng nguyên liệu sẵn có, dễ tìm ở địa phương, nên nghĩ ngay tới chè xanh – đặc sản của Thái Nguyên.
Qua những tiết Giáo dục địa phương, nhóm nghiên cứu biết lá chè chứa polyphenol – chất có khả năng chống oxy hóa. Cùng đó, các em kết hợp với nano bạc để tăng tính kháng khuẩn, tiếp tục dùng chitosan tạo màng ngăn sinh học giữa vết thương và môi trường. Nhóm cho biết kiến thức về nano bạc và chitosan trong vỏ tôm được học từ môn Hóa.
Sau khi được thầy cô hướng dẫn và nhiều lần thử nghiệm, học sinh hoàn thiện quy trình tạo ra sản phẩm. Đầu tiên, lá chè già được thu gom, loại bỏ cành và làm sạch để sấy thăng hoa, nghiền mịn rồi tách chiết polyphenol. Tiếp đó, các em kết hợp dịch chiết trà với dung dịch bạc nitrat, tạo ra nano bạc rồi tiếp tục trộn với chitosan. Hỗn hợp cuối cùng được cân chỉnh theo tỷ lệ phù hợp để tạo thành keo.
Trong đó, trưởng nhóm Phương Linh theo dõi tiến độ chung, Gia Khiêm đảm nhận phát triển sản phẩm; Hồng Thu kiểm định chất lượng, thiết kế bao bì. Khánh Linh phụ trách truyền thông, marketing, còn Huyền Chi lo nghĩ cách bán hàng.
Theo Khánh Linh, phần khó nhất là tìm ra công thức. Các em từng gặp nhiều trục trặc, như keo bị quá lỏng hoặc quá nhớt, trước khi tìm được cách giải quyết là tăng tỷ lệ chitosan từ 7 lên 10% để tăng tính kết dính.
Trong quá trình nghiên cứu, nhóm được Đại học Phenikaa hỗ trợ phòng thí nghiệm, hỗ trợ đo đạc, thử nghiệm lâm sàng và mang sản phẩm đi kiểm nghiệm. Khiêm nhớ nhất lúc hoàn thành hồ sơ vòng loại SV Start Up vào tháng 8/2025, em và các bạn phải di chuyển liên tục giữa Thái Nguyên và Hà Nội để kịp hoàn thành sản phẩm.
Để có thời gian nghiên cứu vào buổi tối, nhóm học chương trình chính khóa cả ngày, làm bài về nhà từ 17 tới 18h.
“Có những hôm chúng em ở lại trường đến tận 22-23h để theo dõi từng phản ứng của các chất”, Khiêm kể.
Phụ trách phần dự toán kinh phí, Huyền Chi cho biết tới tháng 4/2026, nhóm bán được hơn 6.000 sản phẩm, với hai loại: tuýp keo và băng gạc tẩm keo. Một tuýp keo 15 ml bán với giá 35.000 đồng; còn gạc giá 18.000, đã có lãi.
Trong khi đó, khi nghiên cứu thị trường, nhóm thấy trong phân khúc gel và vật liệu y sinh, sản phẩm có giá thấp nhất khoảng 365.000 đồng cho tuýp 30 gram, là hàng nhập ngoại. Vì vậy, các em nhìn nhận sản phẩm của mình dễ tiếp cận với tệp khách hàng là học sinh, sinh viên.
Là người hướng dẫn, thầy Đặng Đứng Toàn kể thầy trò đã “ôm nhau khóc” khi nghe ban tổ chức công bố giải nhất SV Start Up.
Nhớ lại tháng 6/2025 khi nghe Phương Linh đề xuất ý tưởng, thầy Toàn đánh giá đề tài có tính khả thi cao. Các em cũng rất nhạy bén khi biết kết nối kiến thức từ sách giáo khoa với đặc thù địa phương.
“Có những lúc tôi bất ngờ vì các em tự tìm tòi và đọc hiểu các bài báo khoa học tiếng Anh chuyên sâu”, thầy nói.
Thầy Toàn cho rằng điểm nhấn đáng chú ý là quy trình “công nghệ xanh” mà nhóm áp dụng. Thay vì dùng các dung môi hóa học, các em đã dùng nhiệt và chính các polyphenol để tổng hợp nano bạc, tạo ra một quy trình “xanh”.
“Giải nhất là kết quả xứng đáng”, thầy nói.
Thầy Toàn đã hỗ trợ học sinh đăng ký nhãn hiệu sản phẩm. Sắp tới, các em muốn bổ sung chất curcumin trong củ nghệ để tăng khả năng kháng khuẩn cho keo, giúp quá trình lành sẹo nhanh hơn.
Với nhóm nghiên cứu, GreenHeal không dừng ở một giải thưởng khởi nghiệp, mà còn là trải nghiệm để các em thấy kiến thức trong sách có thể ra thực tế, tạo thành sản phẩm hữu ích.
Là học sinh lớp 12 duy nhất trong nhóm, Khánh Linh cảm thấy được truyền cảm hứng từ dự án này, nên quyết định theo đuổi lĩnh vực Hóa Sinh ở đại học.
Nhiều người suy nghĩ rằng "có áp lực mới có kim cương" nhưng không phải mọi áp lực đều tạo nên kim cương mà đôi khi, nó chỉ khiến một tâm hồn non trẻ rạn vỡ...
Trong suy nghĩ của không ít phụ huynh, con cái là "dự án tương lai" cần được đầu tư và tối ưu hóa. Mùa thi vì thế không chỉ là thử thách của học sinh mà còn là "cuộc đua" âm thầm của cha mẹ. Những câu nói tưởng như vô hại: "Con phải vào trường top", "không được thua bạn bè", "ba mẹ đã hy sinh rất nhiều cho con"… lại vô tình trở thành những gánh nặng đè lên vai trẻ.
Áp lực ấy không chỉ đến từ lời nói mà còn từ cách so sánh, kỳ vọng và cả những khoản đầu tư lớn cho việc học thêm, luyện thi. Có những gia đình chi hàng chục triệu đồng cho các lớp ôn luyện, vô hình trung biến việc học thành một "cuộc đặt cược" mà đứa trẻ buộc phải thắng. Khi kết quả không như mong muốn, cảm giác thất bại không chỉ là của riêng học sinh, mà còn là nỗi ám ảnh "phụ lòng cha mẹ".
Điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh nhầm lẫn giữa động lực và áp lực. Động lực giúp con tiến lên, còn áp lực quá mức lại khiến con sợ hãi, thu mình và mất phương hướng. Trong trạng thái căng thẳng kéo dài, trẻ dễ rơi vào lo âu, trầm cảm, thậm chí có những suy nghĩ tiêu cực. Những vụ việc đau lòng xảy ra thời gian qua không phải là cá biệt, mà là hồi chuông cảnh báo về một cách giáo dục đang đi chệch hướng ngay từ phía cha mẹ các em.
Một giáo viên dạy toán tại phường Tây Thạnh, TP.HCM kể với người viết: "Có phụ huynh (con học lớp 10) bao giờ cũng cằn nhằn điểm môn toán của con. Mỗi lần trả bài kiểm tra mà điểm không cao là học sinh về nhà bị la mắng thậm tệ. Nhưng phụ huynh lại không thấy được sự tiến bộ về điểm số trong việc học toán của con mình".
Thực tế, không phải đứa trẻ nào cũng có cùng năng lực, cùng đam mê hay cùng tốc độ phát triển. Khi cha mẹ áp đặt một "khuôn mẫu thành công" duy nhất, vô tình họ đã phủ nhận sự khác biệt tự nhiên của con mình.
Hình ảnh kim cương thường được dùng để nói về sự rèn giũa qua áp lực. Nhưng không phải viên đá nào cũng cần trở thành kim cương mới có giá trị. Có những viên đá mang vẻ đẹp riêng từ sự bình dị, bền bỉ và phù hợp với vị trí của nó trong cuộc sống.
Mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập với những thế mạnh khác nhau. Có em học giỏi, có em giàu cảm xúc, có em khéo léo, có em sáng tạo. Giá trị của một con người không thể chỉ đo bằng điểm số hay một kỳ thi. Khi bị đặt trong áp lực phải "trở thành ai đó", trẻ dễ đánh mất chính mình và quên đi việc khám phá năng lực thật sự.
Điều trẻ cần không phải là những kỳ vọng khổng lồ, mà là sự đồng hành và thấu hiểu. Một lời động viên đúng lúc, một cái ôm khi con thất bại, hay đơn giản là sự công nhận nỗ lực của con... đôi khi có giá trị hơn bất kỳ lớp học thêm nào.
Khi được sống trong môi trường an toàn về tâm lý, trẻ sẽ có đủ tự tin để phát triển theo cách riêng của mình. Không phải ai vào trường THPT mong muốn, trường đại học danh tiếng, hay đạt điểm số tuyệt đối mới là thành công. Một người sống tử tế, có kỹ năng, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng thì đó cũng là một giá trị đáng trân trọng.
Mùa thi sẽ còn lặp lại mỗi năm, nhưng những bi kịch không đáng có thì hoàn toàn có thể tránh được. Khi cha mẹ biết tiết chế kỳ vọng, nhà trường chú trọng hơn đến sức khỏe tinh thần, và xã hội nhìn nhận thành công một cách đa chiều hơn thì áp lực sẽ không còn đè nặng lên vai thí sinh. Bởi suy cho cùng, điều quan trọng nhất không phải là con trở thành "kim cương", mà là con được lớn lên một cách lành mạnh và hạnh phúc.
Trả lời phóng viên Dân trí trưa nay, đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết, Sở đã tiếp nhận phản ánh của phụ huynh học sinh và thông tin từ báo chí liên quan đến hoạt động giáo dục tại cơ sở mang tên “St. Mary’s International School”, địa chỉ Lô C3, khu đô thị mới Yên Hòa, Hà Nội.
Việc xác minh được tiến hành thận trọng, chi tiết bởi nhà trường có liên quan đến yếu tố nước ngoài.
Qua rà soát hồ sơ pháp lý thì UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 2131/QĐ-UBND ngày 13/5/2021 cho phép thành lập Trường Mầm non quốc tế St. Mary’s tại địa chỉ trên.
Đồng thời, Sở GD&ĐT Hà Nội đã ban hành Quyết định số 872/QĐ-SGDĐT ngày 16/6/2021 cho phép tổ chức hoạt động giáo dục mầm non.
“Các nội dung liên quan khác đang được tiếp tục rà soát, xác minh theo quy định”, theo Sở GD&ĐT Hà Nội.
Sở này cũng yêu cầu Trường Mầm non quốc tế St. Mary’s và Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Giáo dục Toàn Cầu (GIS) báo cáo, giải trình và cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan; đồng thời tiếp tục rà soát, đối chiếu thông tin để làm rõ các nội dung theo phản ánh.
“Sở GD&ĐT Hà Nội đã thành lập tổ công tác để kiểm tra, xác minh các nội dung liên quan, làm cơ sở xem xét, xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định (nếu có).
Đồng thời, Sở tiếp tục phối hợp với các phường, xã rà soát, tăng cường thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với các cơ sở giáo dục trên địa bàn theo phân cấp và thực hiện việc cung cấp, cập nhật thông tin theo quy định”, đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết.
Trước đó, một phụ huynh phản ánh, Cơ sở giáo dục “St. Mary’s International School”, có địa chỉ tại Khu đô thị mới Yên Hòa, do Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Giáo dục Toàn Cầu (GIS) làm chủ đầu tư, chưa được cấp phép hoạt động.
Theo nội dung phụ huynh này đưa ra, con chị đã từng theo học tại cơ sở giáo dục nói trên từ tháng 8/2021 đến tháng 6/2025 trong điều kiện học tập ổn định, không gián đoạn.
Trong suốt thời gian này, gia đình đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính cũng như phối hợp chặt chẽ với nhà trường, không phát sinh bất kỳ tranh chấp nào.
Tuy nhiên, khi thực hiện thủ tục chuyển trường cho con, gia đình phát hiện có nhiều dấu hiệu cho thấy nhà trường không có hoặc không chứng minh được việc đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoạt động giáo dục theo quy định.
Do vậy khi gia đình chuyển trường cho học sinh này, hồ sơ của học sinh bị nghi ngờ về tính hợp lệ trong quá trình học tập trước đây.
Các cơ quan chức năng đang vào cuộc và tiếp tục xác minh các vấn đề liên quan.
Trường học cần làm gì để bảo vệ năng lực suy nghĩ độc lập của con người trước sức mạnh của AI?
Giảng dạy đại học, tôi thấy một số sinh viên không thể tự tin trả lời những vấn đề khá đơn giản bởi thói quen xử lý tất cả các dạng bài tập hay câu hỏi của giảng viên bằng AI.
Như khi tôi trình chiếu một đoạn quảng cáo nổi tiếng và hỏi về cảm nhận cá nhân, ngay lập tức một số em thao tác trên máy nhờ các "trợ lý AI" phân tích những tầng ý nghĩa của quảng cáo. Dù cảm nhận, cảm xúc cá nhân là dạng câu hỏi vốn không phân định đúng - sai và rất cần góc nhìn đa chiều từ người học.
Khi sinh viên có thể nhận được câu trả lời trọn vẹn chỉ sau vài giây nhờ công cụ AI hỗ trợ, quá trình vật lộn với vấn đề, tìm kiếm dữ liệu, suy đoán hay phản biện..., vốn là cốt lõi của tư duy, đã bị rút ngắn, thậm chí bị bỏ qua.
Và không chỉ có sinh viên. Gần đây tại hội thảo có chủ đề "Khi sinh viên dùng AI: Phát hiện, đánh giá và xử lý ra sao", một học giả đã chia sẻ câu chuyện về học viên cao học lập bảng hỏi nghiên cứu trông có vẻ rất chỉn chu, mạch lạc. Tuy nhiên khi được hỏi, học viên này lại không thể lý giải vì sao mình chọn cách tiếp cận đó, cũng không đủ khả năng phản biện những câu hỏi mở rộng từ chính đề tài của mình.
Đây là hậu quả của quá trình sử dụng AI tạo ra sản phẩm nghiên cứu một cách thụ động. Một giáo sư nói vui rằng sinh viên bây giờ đã có thể nộp bài luận dựa trên nền tảng học thuật "cao siêu" nào đó... mà chính ông nghiên cứu mấy chục năm cũng chưa từng nghe qua. Nhưng khi kiểm chứng lại phát hiện các lý thuyết trên hoàn toàn không có thật, tài liệu tham khảo bị AI ngụy tạo.
Không thể phủ nhận được sức mạnh của AI với câu trả lời có cấu trúc rõ ràng, trình bày hợp logic, thậm chí mang dáng dấp của những công trình học thuật được nghiên cứu kỹ lưỡng. Và chính điều này khiến người học mất cảnh giác, tin rằng cỗ máy AI biết tư duy, biết suy nghĩ nghiêm túc dựa trên bộ dữ liệu khổng lồ do con người cung cấp.
Tuy nhiên trên thực tế, nội dung do AI tạo ra có khả năng che giấu các sai lệch rất tinh vi. Hiện tượng đó được các nhà khoa học gọi là "AI hallucination" (tạm dịch: ảo giác AI) - hệ thống tạo ra thông tin sai lệch, không có thật nhưng được diễn giải rất hợp lý và thuyết phục.
Tuy vậy, theo tôi, hiện tượng ảo giác AI không hẳn là tín hiệu đáng sợ, mà ngược lại nó phơi bày một giới hạn quan trọng: AI vẫn chưa thay thế được năng lực tư duy phản biện của con người.
Khi người học đối diện với các "sai lệch tinh vi" từ AI, họ buộc phải quay lại với chính năng lực tư duy của mình để kiểm chứng câu trả lời, đọc sâu và tìm ra đáp án. Ở góc nhìn này, AI có thể trở thành loại công cụ buộc con người phải tỉnh táo hơn khi tiếp cận tri thức.
Việc cấm sử dụng AI trong môi trường giáo dục có thể là bất khả thi. Do đó, để tránh khỏi hiện tượng lười tư duy, bị ảo giác AI dẫn dắt hoặc đánh mất khả năng phân biệt giữa tri thức thật và tri thức AI ngụy tạo, rất cần các cơ chế chính sách đồng bộ từ trường đại học.
Thay vì đánh giá sản phẩm cuối cùng, thứ AI có thể dễ dàng hỗ trợ tạo ra, cần chuyển sang đánh giá quá trình, yêu cầu người học giải thích lập luận, bảo vệ quan điểm. Như trường Nanyang Technological University tại Singapore ra thông báo không khuyến khích phụ thuộc vào các công cụ phát hiện AI, bởi độ chính xác còn nhiều hạn chế. Trường này nhấn mạnh việc đào tạo sinh viên sử dụng AI một cách có trách nhiệm và hiểu rõ giới hạn của nó.
Ngay cả những đại học hàng đầu thế giới như University of Sydney (Úc) cũng phải điều chỉnh cách đánh giá theo mô hình "tiếp cận 2 chiều". Một mặt cho phép sinh viên sử dụng AI trong các bài tập mở, mặt khác vẫn duy trì các hình thức đánh giá trực tiếp, có kiểm soát như thi tại lớp hoặc kiểm tra vấn đáp, không dùng công cụ hỗ trợ, để đảm bảo năng lực thật của người học.
Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm rõ ràng: AI có thể hỗ trợ quá trình học, nhưng không thể thay thế việc kiểm chứng năng lực cá nhân.
