Định hướng của TP.HCM là từ năm 2027 sẽ tính toán mở rộng khu vực xét tuyển, học sinh không phải thi lớp 10 nhằm giảm áp lực thi cử.
Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương, Sở sẽ nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của học sinh mà còn để các trường THPT tuyển chọn được học sinh có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường.
Trước thông tin này, đã có nhiều luồng ý kiến và phân tích bày tỏ quan điểm nên hay không nên thi lớp 10.
Theo bạn đọc Nguyễn Tuyến, học tập là quyền lợi của tất cả trẻ em. Chúng ta nên xây dựng đủ trường lớp cho các cháu được học ở trường gần nhà nhất.
Đồng tình với phương án xét tuyển lớp 10, một phụ huynh cho hay: “Còn thi tuyển là còn mệt mỏi và dạy thêm tràn lan. Con tôi năm nay bước vào lớp 9. Bắt đầu từ hè và cả năm lớp 9 tới cháu sẽ chỉ đi học thêm 3 môn thi tuyển để đấu vào trường điểm cháu chọn. Giờ bậc phụ huynh như tôi biết phải làm sao? Cấm thì không ổn, mà để theo kế hoạch của cháu thì không đành. Vậy là năm nay không được nghỉ hè!”.
Trong khi đó, một giáo viên dạy toán gửi ý kiến đến Báo Thanh Niên bày tỏ quan điểm, nếu hệ thống giáo dục đáp ứng được hết nhu cầu học tập thì nên xét tuyển. Nếu không thì thi lớp 10 vẫn là giải pháp công bằng nhất, đánh giá theo học bạ hoàn toàn chưa đáng tin.
Một phụ huynh học sinh gửi ý kiến đến thanhnien.vn: “Tôi thấy hình thức xét tuyển nhìn thì nhẹ cho học sinh nhưng thực thế thì học sinh phải học nhiều hơn, học đều hơn và vất vả hơn, không còn vừa học vừa chơi nữa” (?).
Bạn đọc này đưa ra ví dụ: Nếu thi tuyển, học sinh lớp 6-7-8 học tầm tầm vừa học vừa chơi, lên lớp 9 cố gắng và tập trung học thi. Còn giờ xét tuyển học bạ thì học sinh sẽ phải học chăm chỉ từ lớp 6 đến lớp 9 để được thành tích cao mới xét tuyển được vào trường tốt. Điều này gây nên áp lực cho học sinh và phụ huynh nhiều hơn, học sinh đi học thêm sẽ nhiều hơn.
“Còn ai nói bây giờ nhà trường chạy theo thành tích nên học bạ điểm cao thì có con đi học mới biết được. Học sinh lớp 6, lớp 7 bây giờ bắt buộc phải biết vi tính, làm poster, canva một cách thuần thuật rồi trong khi thời tôi đi học, sinh viên năm nhất còn chưa biết làm Powerpoint. Đề thi bây giờ các con trắc nghiệm nhiều hơn (nhưng cũng chiếm không quá 70% điểm) thì để đạt điểm cao cần học rộng hơn. Còn các câu hỏi tự luận không hề dễ nên muốn có điểm cao các môn không dễ như phụ huynh nghĩ”, phụ huynh trên nêu quan điểm.
Để bảo vệ quan điểm đồng tình với việc thi tuyển lớp 10, bạn đọc Trí Điền nói, trước hết chúng ta cần hiểu rõ học tập ở đây không có nghĩa là chỉ học tập văn hóa, mà còn có học tập nghề nghiệp. Ở độ tuổi bước vào cấp THPT, các em bắt đầu có sự phân tầng, phân hóa rất rõ, sở trường, sở đoản được hình thành. Có những em cảm thấy học văn hóa như một cực hình, nhưng học nghề thì lại rất đam mê, và ngược lại… Vì vậy ở độ tuổi này không nhất thiết chỉ đào tạo văn hóa.
Bạn đọc trên tiếp tục đặt ra các vấn đề nếu xét tuyển vào lớp 10: Thử nghĩ xem một đất nước chỉ toàn là thầy hoặc toàn là thợ thì sẽ thế nào? Nếu như bỏ thi chuyển cấp thì liệu các em có cần học, cần phấn đấu không, khi biết chắc mình tự nhiên có chỗ học lớp 10? Liệu tình trạng “sáng 6 chiều 1” có tái hiện không? Và liệu có thầy cô tiêu cực giúp các em “chạy điểm” để được xét tuyển không?”.
Còn bạn đọc Q.V, phụ huynh học sinh Trường THCS Nguyễn Gia Thiều (P.Tân Hòa, TP.HCM), bày tỏ quan điểm, phổ cập là chủ trương đúng nhưng cần cho học sinh đăng ký dựa trên nhu cầu và nguyện vọng lớp 10. Những học sinh nào có nhu cầu đăng ký không thi tuyển thì TP phân tuyến. Đồng thời cần có trường hoặc lớp phải tổ chức thi với đề chung toàn thành phố, để có sự đánh giá công bằng, minh bạch nếu học sinh muốn đăng ký vào học trường, lớp mình mong muốn.
Bên cạnh đó, vị phụ huynh này cũng cho biết, nếu xét bằng học bạ vào lớp 10 còn có thể nảy sinh các tiêu chí phụ vì có nhiều học sinh có điểm học bạ bằng nhau. Vì vậy đảm bảo chủ trương nhân văn thì vẫn cần có những phương án sao cho đảm bảo việc phổ cập nhưng học sinh vẫn có quyền lợi học tập theo nguyện vọng.
Tại Hội nghị tuyển sinh đại học ngày 20/4, GS. TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, nêu quan điểm về chi phí và đầu ra của đại học.
Ông dẫn dữ liệu của Bộ Nội vụ cho biết thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 là 8,31 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi thống kê sơ bộ học phí và các chi phí khác cho thấy một sinh viên tiêu tốn không dưới 100 triệu đồng mỗi năm. Ông nhìn nhận việc lo cho con học đại học hiện là áp lực không nhỏ với người lao động.
"Đại học không phải là chỗ để học đại", ông Quân nói. "Chi phí học tập ngày càng lớn và tổng 4 năm là con số không nhỏ".
Trong bối cảnh đó, ông Quân bày tỏ lo ngại về hệ lụy nếu sinh viên ra trường không đáp ứng được yêu cầu công việc hoặc không thích nghi với sự thay đổi công nghệ. Đây sẽ là sự lãng phí nguồn lực đầu tư của cả gia đình, xã hội, ảnh hưởng đến lực lượng lao động.
Vì thế, ông đề nghị các trường coi trọng chất lượng đầu ra. Vì sứ mệnh của giáo dục đại học là bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, trường phải có trách nhiệm tuyển, đào tạo và tạo cơ hội việc làm đúng người.
"Quan điểm của tôi và lãnh đạo Bộ là phải dần hướng đến chuẩn đầu ra cao hơn", Thứ trưởng nói.
Ông Quân nhìn nhận chất lượng đầu ra chủ yếu được đánh giá qua thị trường lao động. Hiện, tỷ lệ sinh viên có việc do trường đại học thống kê chưa thật sự đầy đủ và không phản ánh hết vấn đề. Vì thế, thời gian tới, ngành giáo dục sẽ phối hợp Bộ Công an đồng bộ dữ liệu, ghi nhận thông tin từ lúc sinh viên nhập học đến khi tốt nghiệp, đóng bảo hiểm xã hội.
Mặt khác, Bộ đang xây dựng Quỹ học bổng quốc gia để miễn, giảm học phí cho các nhóm sinh viên xuất sắc hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Một số lĩnh vực đặc thù như sư phạm, công nghệ chiến lược, STEM có học bổng, chính sách hỗ trợ theo chương trình riêng.
Thống kê của VnExpress ở 130 trường đại học năm ngoái cho thấy học phí khoảng 9,8 - 170 triệu đồng một năm, mức phổ biến là 15-40 triệu. Năm nay, mức thu của nhiều trường tiếp tục tăng, thường khoảng 10%, cá biệt lên tới 47% do tự chủ hoặc đạt kiểm định chất lượng.
Danh sách do Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, công bố cho thấy trong số này có khoảng 2.500 chương trình từ 192 trường đạt tiêu chuẩn trong nước.
Số còn lại của 66 đại học đạt tiêu chuẩn kiểm định của các tổ chức nước ngoài, như AUN-QA (Mạng lưới Đảm bảo chất lượng các trường đại học ASEAN), HCERES (Hội đồng cấp cao về đánh giá nghiên cứu và giáo dục đại học Pháp), ABET (Hội đồng Kiểm định Kỹ thuật và Công nghệ Mỹ), FIBAA (Quỹ Kiểm định các chương trình Quản trị kinh doanh quốc tế)...
Theo nghị định của Chính phủ về học phí, mức trần (mức cao nhất được thu) năm học 2026-2027 là 1,71 đến 3,5 triệu đồng mỗi tháng, áp dụng với các trường công chưa tự chủ. Nhóm tự chủ, tùy mức độ có thể thu học phí cao hơn trần 2-2,5 lần.
Với chương trình đạt kiểm định, các trường được tự quyết học phí.
Ngoài chương trình đào tạo, Bộ cũng cập nhật danh sách 17 trường đạt tiêu chuẩn kiểm định nước ngoài, không tăng so với năm ngoái. Số cơ sở đạt tiêu chuẩn của các tổ chức kiểm định trong nước là 206 đại học và 12 cao đẳng sư phạm.
Theo Luật giáo dục đại học, việc kiểm định là bắt buộc và định kỳ, nhằm bảo đảm và nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Các trường có thể chọn tổ chức kiểm định, trong danh mục được cấp phép (gồm 13 tổ chức nước ngoài, 8 trong nước). Mỗi tổ chức có tiêu chí đánh giá, trọng số và chi phí khác nhau.
Cả nước hiện có khoảng 240 cơ sở giáo dục đại học. Thông thường, mỗi trường có vài chục chương trình đào tạo, một số ít lên tới hàng trăm. Số chương trình đạt kiểm định, được thu học phí vượt trần đều tăng hàng năm.
Tại hội thảo Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ ngày 13/4, TS Phạm Hy Hiếu, giáo sư thỉnh giảng Đại học Quốc gia TP HCM, được hỏi quan điểm về việc cho học sinh tiếp xúc sớm và lập lớp chuyên AI ở phổ thông.
Hiện, nội dung về trí tuệ nhân tạo được Bộ Giáo dục và Đào tạo thí điểm giảng dạy từ bậc tiểu học đến THPT, trước khi đánh giá kết quả và hoàn thiện khung nội dung để triển khai rộng rãi.
TS Hiếu nhìn nhận với tốc độ phát triển vũ bão, khoảng 5 năm nữa, AI sẽ trở thành công cụ phổ biến và ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, tương tự WiFi hay Google.
"Ở những nơi tôi từng làm việc, ngày nào WiFi bị hỏng thì hôm đó nhân viên được nghỉ. Tương lai, ngày nào Chat GPT, Grok hay Gemini bị lỗi thì các công ty cũng cho nhân viên nghỉ", TS Hiếu dự báo.
Dù ủng hộ việc cho học sinh phổ thông sớm tiếp xúc và được hướng dẫn sử dụng AI, có thể từ cấp THCS, TS Hiếu cho rằng việc mở lớp chuyên AI như chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa lại không cần thiết.
Ông dẫn câu chuyện về một nhân sự từng giành huy chương vàng Olymic Trí tuệ nhân tạo quốc tế (IAIO) trong nhóm phát triển Grok 3. Người này đánh giá IAIO là một cuộc thi "vô bổ". Sau khi đọc đề thi, anh đồng tình vì nội dung xa rời những kiến thức chuyên sâu, mới nhất về trí tuệ nhân tạo.
TS Hiếu nhìn nhận đầu tư một lớp chuyên cần mất vài năm, mà dạy học sinh giỏi những thứ không cập nhật thì phí hoài.
"AI của ngày hôm nay đã rất khác với chính nó của vài tháng trước. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh như vậy, chúng ta không nên chạy theo phần ngọn mà quên cái gốc", ông nói, cho biết thay vào đó, học sinh nên chú trọng các nội dung Toán học. Nhiều lý thuyết Toán học nền tảng đã có 200-300 năm trước vẫn nguyên giá trị cho đến nay. Trí tuệ nhân tạo cũng bắt nguồn từ các lý thuyết Toán học.
Trước đó, cũng ở hội thảo, GS Vũ Hà Văn ở Đại học Hong Kong, kiêm Giám đốc Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF, khẳng định nhân lực ngành Toán sẽ là "điểm tựa" để Việt Nam thực hiện mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Ông cho rằng nhiều sinh viên vẫn học Toán để đối phó, thay vì có mục tiêu ứng dụng. Bất cập này do nội dung đào tạo dàn trải, giáo trình cũ kỹ, phương pháp giảng dạy nặng về truyền thụ lý thuyết. Do đó, việc đổi mới giáo trình và phương pháp giảng dạy Toán là nhu cầu bức thiết.
TS Phạm Hy Hiếu là cựu học sinh trường Phổ thông Năng khiếu, giành học bổng toàn phần 5 đại học danh tiếng Mỹ năm 2011. Tốt nghiệp Đại học Stanford năm 2015, anh được Microsoft, Facebook, Google cùng lúc mời về làm việc.
TS Hiếu sau đó tham gia phát triển ứng dụng của mạng neuron tại Google Brain, lấy bằng tiến sĩ ngành Học máy và Ngôn ngữ học tính toán vào năm 2021, ở tuổi 29. Thời gian ở Mỹ, Hiếu từng làm việc tại xAI, là thành viên kỹ thuật phát triển Grok 3 - AI được tỷ phú Elon Musk mô tả là "thông minh nhất Trái Đất".
Đại học Quốc gia TP HCM cho biết TS Hiếu là một trong 16 giáo sư thỉnh giảng đầu tiên, tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Công nghệ Thông tin.
