Trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi chiều hôm nay, nữ sinh Phạm Thị Ngọc Ánh đã bật mí một điều tưởng chừng là nghịch lý ấy, nhưng đã giúp cô nàng trở thành thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024.
Mở đầu video, Ánh chia sẻ: “Có bao giờ các bạn thắc mắc là mình dành rất nhiều thời gian để học, giải rất nhiều đề nhưng điểm lại không bao giờ cao hơn cái đứa luôn thong dong, thoải mái đi ngủ sớm? Vậy vấn đề nó nằm ở đâu?”.
Theo thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam, vấn đề là bạn đã rơi vào “cái bẫy” học vẹt.
“Bạn rất tự tin vào kiến thức của mình là do bạn chỉ nhìn vào số lượng chứ không phải chất lượng. Trong khi những kiến thức bạn ôn trong hôm nay có thể ngày mai sẽ quên, nhưng mà bản thân vẫn rất tự tin tại vì cứ nghĩ mình đã giải rất nhiều đề mà. Còn những bạn điểm cao lại tập trung vào chất lượng nhiều hơn. Nghĩa là người ta không học vẹt mà sẽ có phương pháp chỉn chu cho việc học”, Ánh phân tích.
Với Ánh, cô nàng đã từng áp dụng 4 phương pháp này trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT.
Đầu tiên, Ánh học tập theo hệ thống. Để mọi người hiểu rõ hơn về phương pháp học này, Ánh chỉ ra một thực tế mà nhiều học sinh đều mắc phải đó là khi nhận một cuốn sách, điều đầu tiên mọi người thường làm là mở ra đọc ngay chương 1. Nhưng nếu học có hệ thống, Ánh khuyên đừng làm như vậy.
“Mà các bạn hãy mở mục lục ra và đọc các nội dung của chương 1, 2, 3 và 4… Đọc cái sườn trước, sau khi nắm được cái sườn, đồng nghĩa bạn biết cuốn sách đang muốn nói về điều gì, lúc này hãy bắt đầu đi sâu vào từng chương. Khi đó bạn sẽ có sự liên kết giữa các chương để biết rằng chương 1 có liên quan gì đến chương 2 và chương 2 lại liên quan gì đến chương 3…”, Ánh chỉ ra và cho biết khi làm như vậy nếu vô tình trong lúc luyện đề lại quên kiến thức trong chương 2, bạn có thể dựa vào những nội dung của chương 1 và 3 mà bạn vẫn còn nhớ để suy ra được kiến thức còn lại trong chương 2.
Phương pháp thứ hai mà Ánh áp dụng là dạy để học. Với phương pháp này, Ánh bật mí thí sinh sẽ hóa thân thành một giáo viên để dạy lại cho chính mình hoặc tưởng tượng ra một bạn nhỏ 5 tuổi không biết gì và bạn sẽ giảng lại kiến thức đó. Trong quá trình tự đóng vai để giảng lại kiến thức vừa học này, nếu mà bài giảng rất suôn sẻ, giải thích điều đó rất đơn giản tức là kiến thức đó bạn đã nắm rõ. Ngược lại, nếu gặp một số trục trặc nhỏ hoặc chưa biết dùng công thức gì… đồng nghĩa đó cũng chính là những điểm mà bạn chưa thực sự hiểu rõ và nên học lại.
Một phương pháp mà thủ khoa Ngọc Ánh muốn nhấn mạnh với thí sinh là chú tâm vào chất lượng thay vì số lượng. Ánh cho rằng những bạn học giỏi sẽ chú tâm vào chất lượng nhiều hơn. “Thay vì giải 5 đề một ngày, các bạn ấy chỉ giải 1 đề thôi. Nhưng bí quyết nằm ở chỗ là họ sẽ tập trung vào những câu mà bản thân cần dành nhiều thời gian hơn. Có thể là dạng bài đó bản thân thường hay làm sai thì các bạn ấy có thể dành nguyên ngày hôm đó chỉ để ôn một dạng bài đó. Cũng nhờ vậy, khi gặp lại những câu dạng tương tự, xác xuất làm sai là rất thấp”, Ánh chia sẻ.
Phương pháp thứ 4 theo cô nàng thủ khoa là hãy tập trung vào bản chất của vấn đề. Ánh phân tích: “Thay vì bạn học thuộc lòng theo kiểu “S = V x T”, bạn hãy tự đặt cho mình câu hỏi rằng tại sao S lại bằng V nhân T. Chính những câu hỏi đó sẽ giúp bạn hiểu ra bản chất của vấn đề. Và bản chất sẽ là nền tảng rất quan trọng để bạn có thể giải được những câu khó hơn, câu mang tính vận dụng cao trong đề thi”.
Chỉ ra 4 phương pháp mà bản thân từng áp dụng, nhưng Ánh cho rằng thí sinh có thể lựa chọn một phương pháp cũng được; miễn phương pháp ấy phù hợp nhất với bản thân để có thể tránh được việc học vẹt trong lúc ôn thi.
Là một thủ khoa từng trải qua những đêm dài thao thức, lo nghĩ, hơn ai hết Ánh hiểu được cảm giác của thí sinh. Trong giai đoạn ôn thi căng thẳng này, Ánh muốn nhắn gửi: “Kỳ thi tốt nghiệp THPT là một quá trình rất dài. Người ta không đo dựa trên thời gian bạn học mà đo dựa trên kiến thức bền vững bạn đạt được. Thủ khoa không phải là người học nhanh nhất mà là người biến kiến thức đó thành kiến thức bền vững nhiều nhất. Do đó hãy học tập một cách khoa học và có phương pháp rõ ràng. Chúc các bạn có một kỳ thi thật thành công, đạt được số điểm mơ ước”.
Thủ khoa Phạm Thị Ngọc Ánh, Học viện Hàng không VN, cho biết chính những căng thẳng trong giai đoạn ôn thi khiến thí sinh dễ rơi vào vấn đề áp lực đồng trang lứa, vì thiếu tự tin vào khả năng của bản thân và chưa có định hướng rõ ràng nên dễ cảm thấy mình kém cỏi so với bạn bè, nhất là trong giai đoạn vô cùng áp lực của mùa thi.
"Chính những áp lực đồng trang lứa đó sẽ là "kẻ thù" âm thầm làm mất sự tập trung vào lộ trình của bản thân. Mỗi người có một lực học khác nhau, thế nhưng áp lực làm cho ta bỏ qua thiếu sót của bản thân để đi theo lộ trình của người khác. Chính sự chạy đua đó sẽ khiến hiệu quả của quá trình ôn thi giảm sút nghiêm trọng", Ánh khẳng định.
"Có khi nào các bạn lướt TikTok, Facebook rồi cảm thấy áp lực vì bạn bè đồng trang lứa của mình có IELTS cao, có giải nọ, giải kia? Hoặc đơn giản là thấy bạn của mình đã bắt đầu giải tới đề thứ năm, thứ sáu, trong khi mình mới chỉ đang ôn lý thuyết; rồi bạn lao vào giải đề luôn, mặc dù lý thuyết bạn chưa nắm vững?", Ngọc Ánh đặt câu hỏi.
Cô nàng thủ khoa hỏi vậy để khẳng định rằng đây không phải là trường hợp cá biệt, mà phần đông thí sinh đều dễ gặp phải và bản thân Ánh cũng từng như vậy. Ánh nhớ lại: "Có những đêm mình ôn thi tới 2 giờ sáng nhưng không dám ngủ chỉ vì thấy đứa bạn đang thức. Mình sợ ngủ là sẽ thua bạn, mặc dù bản thân quá buồn ngủ và có học thêm cũng không tiếp thu được, nhưng vẫn thức tới lúc bạn đi ngủ mới thôi, chỉ để thỏa mãn những áp lực của mình".
Theo Ánh, những áp lực đồng trang lứa này đến từ sự so sánh khập khiễng. Bạn thường bỏ qua những thành tựu của bản thân để so sánh với kết quả rực rỡ của người khác. Một số bạn thường nói: "Ôi, mình chẳng có thành tựu gì cả; mình bình thường quá", nhưng thành tựu theo Ánh lại là những điều đơn giản. Chẳng hạn hôm nay mình đã giải được hai đề, ôn được hết lý thuyết của học kỳ một… thì đó đều là những thành tựu bản thân đã đạt được.
Ánh khẳng định: "Phải có những thành tựu nhỏ như vậy, bạn mới đạt được thành tựu lớn như đỗ nguyện vọng một hay đỗ thủ khoa". Tuy vậy, Ánh cũng cho rằng áp lực có mặt tích cực: "Sự áp lực một mặt nào đó chứng tỏ bạn có sự cầu tiến. Điều quan trọng là bạn biết biến áp lực đó thành động lực để có thể đi xa hơn nữa".
Cũng từng trải qua áp lực đồng trang lứa, vậy Ánh đã vượt qua như thế nào? Cô nàng bắt đầu bằng một việc rất thực tế, rằng những ai, những điều gì gây cho bản thân sự áp lực và cảm thấy tự ti thì lập tức "block" (chặn) tạm thời trên mạng xã hội để có thể tập trung hơn vào lộ trình của cá nhân.
Cụ thể hơn, theo Ánh, mỗi thí sinh nên xây dựng một lộ trình cá nhân phù hợp với năng lực và mục tiêu bản thân. Đừng thấy bạn mình giải đề nhiều quá rồi mình cũng lao theo giải đề giống như vậy. Nên tập trung vào những kiến thức lý thuyết mà bản thân chưa vững trước, ôn hết lý thuyết mới bắt đầu giải đề để củng cố kiến thức cũng như luyện phản xạ khi đi thi.
Một cách khác giúp Ánh vượt qua áp lực đồng trang lứa là biến đối thủ thành đối tác. "Khi thấy bạn kia quá giỏi nhưng mình cứ ngồi yên như vậy rồi áp lực, tự ti, thì hãy thử chủ động hỏi bạn cách giải bài này, cách bạn học như thế nào để đạt kết quả tốt… Từ đó sẽ thu hẹp được khoảng cách giữa bạn và người bạn học giỏi đó, dần dần bạn cũng sẽ tiến gần đến thành công thôi".
Ánh luôn tâm niệm rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT không đánh giá dựa trên việc bạn đi nhanh bao nhiêu mà là bạn đã kiên trì bao lâu. "Thủ khoa không phải người đi nhanh nhất mà là người bám trụ lâu nhất, kiên trì nhất với mục tiêu của mình. Do đó, hãy cứ cố gắng nhất có thể, biến những áp lực bây giờ trở thành động lực để mình có thể tiến gần tới thành công hơn", Ánh nhắn gửi.
Không gian được thiết kế gợi nhớ thế giới của Harry Potter với ánh đèn ấm, kệ sách cổ và những góc decor đầy chất "phù thủy". Đây không chỉ là điểm hẹn lý tưởng để chill, đọc sách mà còn là background "xịn sò" cho những bức ảnh đậm chất huyền bí.
Nằm trong con hẻm 42 Hồ Hảo Hớn (P.Cầu Ông Lãnh, TP.HCM) quán cà phê Bibli Library Cafe là một địa chỉ đang hút khách trẻ vì không gian như trong truyện Harry Potter, khiến khách đến như lạc vào thế giới phù thủy.
Bước vào quán, ngay trước mắt là "chiếc bàn ma thuật" với mũ và chổi phù thủy, chiếc lông gà, đũa phép… tất cả làm bạn như lạc bước vào một khung cảnh kỳ ảo giữa lòng TP.HCM, nơi mọi giác quan đều bị cuốn vào sự huyền bí tựa thế giới của Harry Potter.
Không chỉ mang không gian huyền bí, quán cà phê giống như một thư viện thu nhỏ, ở đây bạn có thể khám phá nhiều loại sách từ tiểu thuyết Harry Potter lừng danh cho đến truyện cổ điển, cổ tích nước ngoài hay sách ảnh về Việt Nam…
Là khách quen của quán, Trần Ngọc Linh, sinh viên năm 2 Trường ĐH Luật TP.HCM cho biết: "Ngoài không gian yên ả, thư thái thì quán có nhiều sách rất thích hợp cho các bạn trẻ học tập, tìm hiểu kiến thức hoặc giải trí".
"Quán nằm trong hẻm nên rất yên để học tập, khá rộng rãi, phong cách dịu dàng và huyền bí, rất hợp với ai mê cậu phù thủy nhỏ Potter hoặc đến đây đọc sách cũng thú vị và chill", Nguyễn Phạm Bảo Trâm, sinh viên Trường ĐH Luật TP.HCM chia sẻ.
Trên nền nhạc cổ điển, bạn có thể thưởng thức những món đồ uống với những cái tên độc lạ đầy chất văn học như: "Ông già và biển cả" (cà phê muối hồng Himalaya), "Tùy bút giọt Cafe" (cà phê đen) hay "Bia bơ làng Hogsmeade" (trà ô long kết hợp bột gừng và lớp foam bơ).
Anh Đàm Nguyên Nguyên, đồng sáng lập quán, cho biết quán được hình thành với mong muốn mang đến cho khách một không gian trải nghiệm đa giác quan, nơi niềm vui được tạo nên từ những điều giản dị như những trang sách, ly nước, bản nhạc hay mùi hương.
Ngoài đọc sách, tìm sự bình yên ở một góc nhỏ nào đó thì quán cũng là nơi check in lý tưởng cho ai yêu thích bối cảnh huyền ảo, mang màu sắc kỳ bí, chẳng hạn một bức ảnh bên chiếc đồng hồ cổ lớn. Theo anh Nguyên, mỗi lần nhịp chuông của đồng hồ vang lên như một lời nhắc nhẹ để khách dừng lại, chậm hơn và quý trọng từng khoảnh khắc hiện tại. "Yếu tố thính giác cũng được chăm chút với tiếng nhạc nhỏ nhẹ trong không gian an tĩnh. Quán không chỉ bán cà phê mà còn "bán" không gian, nhiều tiểu cảnh nhỏ phục vụ cho trải nghiệm và cảm giác riêng tư của nhiều khách hàng muốn tìm kiếm sự thư thái giữa nhịp sống ồn ào", anh Nguyên chia sẻ.
"Vừa thưởng thức một đồ uống ngon, vừa có không gian chill, vừa đắm chìm vào thế giới của những câu chuyện qua từng trang sách. Nơi đây thực sự quyến rũ các bạn trẻ đến trải nghiệm, nhất là những ai yêu và mê đọc", Vũ Duy Hải, sinh viên Trường ĐH Sài Gòn chia sẻ cảm nhận khi đến quán.
Nguyễn Ngọc Ánh, người sáng lập Cộng đồng xanh Việt Nam (Giải thưởng Thanh niên sống đẹp 2023, Giải thưởng Tình nguyện quốc gia năm 2022), nhấn mạnh lối sống xanh của giới trẻ. Chị cho biết mỗi người có thể sống xanh từ những hành động thiết thực trong đời sống hằng ngày. "Chúng ta nên chủ động mang theo bình nước cá nhân khi ra ngoài, dù là đi làm hay đi quán cà phê. Đây là giải pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả để cắt giảm lượng ly nhựa và ống hút dùng một lần thải ra môi trường", Ngọc Ánh chia sẻ.
Bên cạnh đó, Ngọc Ánh còn gợi ý mô hình đi chợ xanh bằng cách sử dụng giỏ xách hoặc hộp đựng cá nhân để thay thế hoàn toàn túi ni lông. "Hôm nay chúng ta từ chối 5 túi ni lông, ngày mai có thể nhiều hơn. Quan trọng sự kiên trì thay đổi mỗi ngày từ những bước đi nhỏ nhất", Ngọc Ánh nói.
Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà, Miss Eco International 2023, Hoa hậu Môi trường Việt Nam 2022, cho biết dự án bản thân đang theo đuổi là cuộc thi vẽ tranh bảo vệ môi trường. "Mỗi bức tranh là một câu chuyện, phản ánh góc nhìn riêng về môi trường. Điều đáng mừng là không chỉ các bạn trẻ mà cả học sinh tiểu học, thậm chí những em chưa từng có cơ hội vẽ trước đó cũng mạnh dạn thể hiện suy nghĩ của mình", Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà nói.
Bên cạnh việc nâng cao nhận thức, Hoa hậu Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh cần lan tỏa hành động bằng những cách cụ thể như tổ chức workshop, tham gia các hoạt động nhặt rác cuối tuần hoặc xây dựng những dự án cộng đồng thiết thực.
Chia sẻ tại ngày hội, Nguyễn Đình Minh Tâm, sinh viên Trường ĐH Văn Hiến TP.HCM, bày tỏ: "Mình luôn kỳ vọng Việt Nam có thể trở thành một quốc gia không rác thải. Nhận thấy nước ta đang ngày càng có nhiều các hoạt động dọn dẹp môi trường, mình và nhiều bạn trẻ khác cảm thấy rất hào hứng và sẵn sàng tham gia".
Là một trong những thành viên tích cực của nhóm Sài Gòn Xanh, bản thân Tâm cảm thấy rất phấn khởi trước sự lan tỏa mạnh mẽ của lối sống xanh trong cộng đồng sinh viên. "Được góp một phần sức nhỏ để giúp Việt Nam thêm sạch đẹp hơn là điều khiến mình cảm thấy rất tự hào", Tâm nói.
Dương Tạ Linh Đan, sinh viên Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho rằng giải pháp tạo ra tác động mạnh mẽ nhất hiện nay chính là công tác tuyên truyền. "Với hoạt động truyền thông được thực hiện đủ sâu và rộng, mỗi người sẽ tự nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Một khi chúng ta biết điều gì là tốt cho không gian sống xung quanh, việc hành động vì mục tiêu đó sẽ trở nên rất tự nhiên và dễ dàng", Đan bộc bạch.
