Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột gần hai tháng qua giữa Mỹ – Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu của thế giới đến từ vùng Vịnh. Tuy nhiên, ngay khi chiến sự bùng phát, Hormuz đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, chỉ cho phép tàu của một số quốc gia “thân thiện” đi qua.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy lưu lượng tàu sau đó giảm tới 95%, từ khoảng 130 tàu mỗi ngày trước xung đột xuống còn trung bình 8 tàu mỗi ngày. Hàng trăm tàu chấp nhận mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, do lo ngại bị IRGC tấn công.
Để đi qua Hormuz, các hãng vận hành tàu phải tìm đến những bên trung gian có thể liên hệ với IRGC và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải thực hiện.
Dữ liệu từ nền tảng vận tải biển Lloyd’s List Intelligence cho thấy số tàu có liên hệ với Iran được di chuyển qua Hormuz nhiều hơn so với những tàu không có liên hệ nào.
Iran cũng tiếp tục cho đội tàu của mình vận chuyển dầu xuất khẩu qua eo biển Hormuz, với trung bình 1,7 triệu đến 1,8 triệu thùng từ 15/3 đến 14/4, giúp nước này thu về khoảng 5 tỷ USD, theo thống kê của công ty dữ liệu thương mại Kpler. Trước khi xung đột bùng phát, Iran chỉ thu về 115 triệu USD mỗi ngày hồi tháng 2 nhờ xuất khẩu dầu thô, tương đương 3,45 tỷ USD mỗi tháng.
Tuy nhiên, tình hình thay đổi khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/4 tuyên bố áp lệnh phong tỏa với các cảng biển Iran, nhằm cắt đứt nguồn thu từ xuất khẩu dầu, gia tăng sức ép về kinh tế với Tehran.
Theo lệnh này, các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở khu vực cách Hormuz hơn 600 km sẽ chặn những tàu hàng đến hoặc đi từ Iran, trong khi phương tiện đến hoặc đi từ cảng của những nước khác vẫn được phép đi qua eo biển.
“Chúng tôi triển khai trực thăng AH-64 Apache ở trong và quanh eo Hormuz, nhằm tạo hiện diện rõ ràng và răn đe, đồng thời thúc đẩy dòng chảy thương mại thông suốt”, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper nói.
CENTCOM sau đó cho biết lệnh phong tỏa đã “hoàn toàn chặn đứng” hoạt động giao thương bằng đường biển của Iran. Hàng loạt tàu dầu, tàu hàng đã phải quay đầu về cảng Iran khi đối mặt với vòng phong tỏa của Mỹ, khiến Tehran đối mặt tổn thất kinh tế ngày càng lớn.
Theo ước tính của Miad Maleki, nhà phân tích của Quỹ Phòng vệ Dân chủ tại Mỹ, Iran có thể mất khoảng 435 triệu USD mỗi ngày vì lệnh phong tỏa, trong đó có 276 triệu USD xuất khẩu và chủ yếu là dầu thô, sản phẩm hóa dầu.
Đến ngày 17/4, Iran bất ngờ thông báo gỡ phong tỏa Hormuz để hưởng ứng việc Israel và Hezbollah đạt thỏa thuận ngừng bắn. Nhiều tàu bắt đầu di chuyển về phía eo biển Hormuz với ý định đi qua. Nhưng chưa đầy 24 giờ sau đó, Iran đảo ngược quyết định, do Mỹ chưa chấm dứt phong tỏa đối với các cảng của Tehran.
“Trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, nhiều tàu đã vào vị trí để rời đi”, Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia tại công ty phân tích hàng hải Windward, cho biết. “Nhưng thông tin về việc hai tàu bị tấn công khi đi qua Hormuz xuất hiện và dữ liệu theo dõi cho thấy 33 tàu đã từ bỏ ý định ban đầu”.
Theo bà Bockmann, 12 tàu không có liên hệ rõ ràng với Iran đã đi qua được eo biển. Những tàu này cũng phải xin phép Iran và Tehran yêu cầu họ đi theo tuyến gần bờ nước này, thay vì hai luồng chính ở giữa eo biển như trước chiến sự.
“Không còn tự do hàng hải qua eo biển Hormuz”, bà Bockmann nói.
Căng thẳng ở eo biển Hormuz sau đó gia tăng đáng kể, khi các tàu thương mại đối mặt với vòng “phong tỏa kép”. Chỉ những tàu đã xin phép hoặc nộp phí cho Iran mới được đi qua eo biển Hormuz, nhưng khi ra tới vịnh Oman, họ đối mặt nguy cơ bị hải quân Mỹ chặn bắt.
Quân đội Mỹ ngày 19/4 đã bắt giữ một tàu chở dầu của Iran, khi phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa. CENTCOM cho biết hôm 22/4 rằng quân đội Mỹ đã buộc 29 tàu phải quay đầu kể từ khi áp lệnh phong tỏa.
Iran đáp trả bằng cách tăng cường nhắm mục tiêu vào các tàu hàng di chuyển qua Hormuz. Ít nhất ba tàu container đã bị xuồng vũ trang Iran nhắm bắn khi đi qua Hormuz trong ngày 22/4, theo Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO). IRGC sau đó thông báo bắt hai tàu hàng MSC Francesca và Epaminondas với cáo buộc “hoạt động mà không có giấy phép cần thiết”.
Các diễn biến cho thấy Tehran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, “át chủ bài” có thể mang lại lợi thế cho Iran trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh.
“Iran đang nhắc nhở Mỹ rằng những lời đe dọa tấn công tàu thuyền là thật, và riêng điều đó cũng đủ để làm suy giảm lưu lượng qua Hormuz”, Rosemary Kelanic, giám đốc tổ chức nghiên cứu đối ngoại Defense Priorities, cho biết.
Một nhà ngoại giao châu Âu tại Trung Đông nói với Washington Post rằng đây là cách Iran phát thông điệp “đừng thách chúng tôi, chúng tôi nói là làm”, thêm rằng Tehran tin họ đang ở vị thế có lợi hơn và quyết định chưa tham gia đàm phán vòng hai với Mỹ.
Theo một số nhà phân tích, việc thiếu vắng sự hiện diện hải quân quy mô lớn của Mỹ tại Hormuz cho thấy Iran vẫn tạo ra sức ép đáng kể ở eo biển.
“Không ai cảm thấy yên tâm để nối lại hoạt động vận tải qua Hormuz, nếu chính hải quân Mỹ còn không muốn hoạt động tại đây”, bà Kelanic nhận định.
“Chừng nào Iran còn tấn công, các hãng vận tải biển nhiều khả năng sẽ tiếp tục tránh xa khu vực”, Anders Boenaes, giám đốc điều hành cấp cao của tập đoàn vận tải biển Đức Hapag-Lloyd, cho biết. “Việc không có cảnh báo trước đang khiến tình hình trở nên khó lường hơn”.
Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cho biết khi đang tiếp cận để hạ cánh xuống sân bay quốc tế Newark Liberty tại bang New Jersey, máy bay Boeing 767-400 của hãng hàng không United Airlines có trụ sở ở thành phố Chicago đã va phải một cột đèn trên đường cao tốc gần đó vào khoảng 14h ngày 3/5.
Phi cơ xuất phát từ Venice, Italy và chở theo 221 hành khách cùng 10 thành viên phi hành đoàn. FAA cho biết chiếc Boeing đã hạ cánh an toàn.
Theo Cảng vụ New York và New Jersey (PANYNJ), sự việc khiến cột đèn và một xe đầu kéo đang di chuyển trên đường cao tốc bị hư hại. Tài xế đã được đưa đến bệnh viện do bị thương nhẹ và đã xuất viện.
PANYNJ cho biết không ai bị thương trên máy bay, còn phi cơ bị hư hại nhẹ. Nhân viên sân bay đã kiểm tra đường băng để tìm mảnh vỡ và hoạt động tại đây nhanh chóng khôi phục bình thường.
"Đội ngũ bảo dưỡng của chúng tôi đang đánh giá thiệt hại đối với máy bay", phát ngôn viên của United Airlines cho biết. "Chúng tôi sẽ tiến hành cuộc điều tra nghiêm ngặt về vấn đề an toàn bay liên quan sự cố này, cũng như cho phi hành đoàn tạm ngừng làm nhiệm vụ theo quy trình".
FAA và Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) đã mở cuộc điều tra về sự việc. NTSB cho biết đã yêu cầu United Airlines cung cấp thiết bị ghi âm buồng lái và thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay để phục vụ công tác điều tra.
Tòa án Toronto, Canada tuần trước bắt đầu xét xử Khoa Tran, 36 tuổi, và vợ là Quynh Isabelle Nguyen, 30 tuổi, liên quan đến cái chết của nhà làm phim Reeyaz Habib ở khu Liberty Village hồi năm 2023.
Tran bị truy tố tội giết người, còn Nguyen bị truy tố tội che giấu, giúp sức tội phạm và xâm phạm thi thể. Cả hai đều không nhận tội.
Ngày 8/6/2023, giới chức Toronto phát hiện thi thể ông Habib, 53 tuổi, trong máy ép rác tại một chung cư ở Liberty Village. Ông Habib sống tại căn hộ chung cư phía trên căn nhà phố của Tran và Nguyen tại đường Western Battery Road.
Trong phần trình bày mở đầu trước bồi thẩm đoàn tại tòa, phó công tố viên Nathaniel Smith cho biết Habib từng nhiều lần bày tỏ khó chịu vì khói thịt nướng từ căn nhà của Tran và Nguyen bốc lên phía căn hộ mình.
Theo thỏa thuận giữa hai bên, Tran từng đồng ý sẽ nhắn tin báo trước cho Habib mỗi khi dùng lò nướng thịt.
Tòa án đã triệu tập Linh Hua, người ở cùng cặp vợ chồng này, để cung cấp lời khai. Hua cho biết cô thường ngủ trên tấm đệm đặt ở phòng khách, nhưng vào tối 6/6/2023, hai ngày trước khi thi thể Habib được tìm thấy, Tran đã đề nghị cô vào ngủ cùng Nguyen trong phòng ngủ để anh ta có thể làm việc ở phòng khách.
Hua khai cô tỉnh giấc giữa đêm vì tiếng bước chân lớn, âm thanh rượt đuổi và tiếng đồ đạc bị xê dịch kéo lê, rồi có người hét: "Cứu! Cứu!". Tuy nhiên, Hua cho biết Nguyen đã bảo cô ngủ tiếp, nói rằng: "Có lẽ họ đang quay phim".
Sau khi cảnh sát đến căn nhà vào ngày 9/6, Hua nói hai vợ chồng Tran và Nguyen nhiều lần dặn cô không nói chuyện với các sĩ quan. "Họ bảo tôi có quyền giữ im lặng, nhưng nếu bị ép, tôi nên nói cả ba đều ở trong phòng ngủ vào tối hôm đó", Hua khai, nhắc tới đêm 6/6.
Hua dọn đi sau khi Tran bị bắt vào năm 2023. Nguyen tiếp tục yêu cầu cô giữ im lặng, theo loạt tin nhắn qua Facebook được trình trước tòa.
Trong một tin nhắn gửi vào ngày 3/7/2023, Nguyen viết: "Làm ơn hứa với tôi đừng nói gì vụ của Tran. Cô phải im lặng và yêu cầu được nói chuyện với luật sư trước. Nếu cô không làm vậy, chúng ta sẽ gặp rủi ro. Tôi nhắc đi nhắc lại vì đó là cách duy nhất cô có thể tự bảo vệ mình".
Hua cũng khai cô từng chứng kiến một cuộc cãi vã giữa Habib và Tran vào ngày 20/5/2023. Sự việc xảy ra khi cô và Tran đang nướng thịt ở sân hiên ngay bên dưới căn hộ của Habib. Hua kể rằng ông Habib đã xuống nhà và yêu cầu Tran dời bếp nướng ra xa, trước khi quay đi và đóng sầm cửa, dường như tức giận.
Cô khai rằng muộn hơn cùng ngày hôm đó, cô nhìn thấy Tran và Habib cùng đi bộ trong khu chung cư.
Phiên tòa xét xử Tran và Nguyen dự kiến kéo dài khoảng 4 tuần. Các nhà điều tra đã tìm thấy dấu vết ADN của cặp vợ chồng trên băng keo dán quanh tấm chăn quấn thi thể ông Habib.
Truyền thông Mỹ hồi đầu tuần dẫn cáo trạng của cơ quan công tố liên bang về bê bối gian lận nhập cư tại Oakdale, thành phố với khoảng 6.600 dân ở phía tây nam bang Louisiana, miền nam nước Mỹ, trong đó có sự tham gia của ba cảnh sát trưởng đương chức hoặc đã về hưu, một cảnh sát tư pháp và một chủ cửa hàng địa phương.
Theo cáo trạng, trong gần 10 năm qua, nhóm cảnh sát tại thành phố Oakdale và các thị trấn lân cận đã tạo ra hàng loạt báo cáo tội phạm, trong đó các "nạn nhân", chủ yếu là người nhập cư, trình báo về việc bị cướp dọc quốc lộ 165, nối liền Oakdale, thị trấn Glenmora và làng Forest Hill.
Hồi tháng 7/2025, Alexander Van Hook, khi đó là quyền công tố viên liên bang tại Louisiana, các vụ cướp "xuất hiện với mật độ dày đặc bất thường" tại Oakdale và khu vực lân cận, trong đó nạn nhân người thường không phải cư dân Louisiana. Sau khi điều tra, Van Hook đã đưa ra kết luận gây sốc: "Trên thực tế, các vụ cướp đó chưa từng xảy ra".
Cuộc điều tra liên ngành được khởi động sau khi các nhà điều tra của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) phát hiện nhiều điểm bất thường trong các hồ sơ xin visa loại U ở Oakdale. Đây là loại visa dành cho nạn nhân trong các vụ án, cho phép họ ở lại Mỹ để tiếp tục hợp tác với cơ quan điều tra.
Lợi dụng lỗ hổng này, hàng trăm người nhập cư đã móc nối với các cảnh sát trưởng ở Oakdale và khu vực xung quanh để làm giả các báo cáo về những vụ cướp chưa từng xảy ra. Mỗi "nạn nhân" nộp cho cảnh sát trưởng 5.000 USD để được xác nhận đủ điều kiện được cấp visa U nhằm "phục vụ điều tra".
Giới chức Oakdale cho biết chủ mưu của đường dây này là Chandrakant "Lala" Patel, chủ cửa hàng Subway cùng một số cơ sở kinh doanh nhỏ khác tại địa phương và được cư dân mô tả là rất thân thiện.
Patel, từng được cấp visa U, bị cáo buộc đứng ra kết nối những người nhập cư muốn ở lại Mỹ với cảnh sát để khai khống hồ sơ những vụ cướp.
Đầu tháng này, một đại bồi thẩm đoàn tại Boston đã truy tố 10 công dân Ấn Độ với cáo buộc dàn dựng các vụ cướp cửa hàng tiện lợi ở Massachusetts và nhiều nơi khác để có được visa U.
Theo cơ quan chức năng, một kẻ giả danh cướp và một tài xế sẽ xuất hiện để dùng súng cướp tiền của nhân viên bán hàng hoặc chủ cửa hàng, rồi bỏ chạy. Vài phút sau, "nạn nhân" sẽ gọi cảnh sát và đưa video từ camera an ninh làm bằng chứng, giúp họ có visa U.
Bản cáo trạng liên bang đã làm rung chuyển vùng nông thôn bang Louisiana, không chỉ vì mức độ nghiêm trọng của vụ án mà còn vì danh tính các bị cáo. Những cái tên bị nêu trong hồ sơ gồm cảnh sát trưởng Oakdale Chad Doyle, cảnh sát tư pháp Michael Slaney, cảnh sát trưởng ở Forest Hill Glynn Dixon, và cựu cảnh sát trưởng tại Glenmora Tebo Onishea.
Herbert Byrd, 57 tuổi, cựu cảnh sát Oakdale, cho hay cảnh sát trưởng Doyle từng được đánh giá là mang lại thay đổi sau khi được bổ nhiệm năm 2020. Doyle đã giúp sở cảnh sát Oakdale nâng cấp trang thiết bị và giúp họ được tăng lương sau nhiều năm chờ đợi.
Tuy nhiên, Byrd về sau bắt đầu nhận thấy những dấu hiệu bất thường ở Doyle. "Tôi để ý thấy anh ta đi du thuyền rất nhiều. Điều đó hơi kỳ lạ, nhưng tôi không phán xét, vì biết đâu anh ta xuất thân từ một gia đình giàu có", Byrd kể lại.
4 cảnh sát và chủ cửa hàng Patel đều phủ nhận cáo buộc. Phiên xét xử dự kiến diễn ra hồi tháng 3 tại Louisiana đã bị hoãn và chưa có lịch mới.
