Gmail tung mã hóa đầu cuối cho ứng dụng di động

Đây là chuyến bay thứ 12 của Falcon Heavy, dự kiến bắt đầu lúc 10h21 ngày 27/4 (21h21 cùng ngày theo giờ Hà Nội) từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA tại Florida, Mỹ. Chuyến bay cũng đánh dấu lần trở lại của tên lửa hạng nặng SpaceX sau gần một năm rưỡi vắng bóng, kể từ sứ mệnh Europa Clipper hồi tháng 10/2024.

Trong nhiệm vụ lần này, Falcon Heavy mang theo ViaSat-3 F3 - vệ tinh truyền thông nặng khoảng 6,6 tấn. Buổi phóng sẽ được phát trực tiếp trên các kênh truyền thông của SpaceX khoảng 15 phút trước khi rời bệ phóng.

Theo kịch bản, khoảng 8 phút sau khi rời bệ phóng, hai tầng đẩy phụ của Falcon Heavy sẽ tách ra và quay trở lại hạ cánh tại Trạm Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral ở Florida.

Tầng đẩy trung tâm sau khi hoàn thành nhiệm vụ đẩy tầng trên chứa vệ tinh ra khỏi bầu khí quyển, sẽ rơi xuống Đại Tây Dương. Tầng trên của tên lửa sẽ tiếp tục hành trình đưa ViaSat-3 F3 đến quỹ đạo chuyển tiếp địa tĩnh và tách vệ tinh sau khoảng năm giờ bay.

Kể từ khi ra mắt lần đầu vào tháng 2/2018 với việc đưa chiếc xe Tesla Roadster của Elon Musk vào vũ trụ, Falcon Heavy đã thực hiện tổng cộng 11 nhiệm vụ và đều thành công.

Tên lửa hạng nặng này được cấu tạo từ ba lõi tên lửa Falcon 9 cải tiến ghép lại với nhau. Hệ thống này sở hữu 27 động cơ Merlin, tạo ra lực đẩy 5,1 triệu pound (khoảng 2.300 tấn) khi rời bệ phóng. Với thông số này, Falcon Heavy hiện là tên lửa mạnh thứ hai đang hoạt động trên thế giới, chỉ đứng sau hệ thống phóng không gian (SLS) của NASA với lực đẩy 8,8 triệu pound. SpaceX cũng từng giới thiệu hệ thống mạnh nhất của mình là Starship với lực đẩy 16,7 triệu pound, nhưng tên lửa này vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và chưa đi vào vận hành chính thức.

ViaSat-3 F3 trong chuyến vận chuyển lần này là mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới vệ tinh của hãng ViaSat, chuyên cung cấp dịch vụ Internet băng thông rộng tốc độ cao cho khách hàng thương mại, quốc phòng và người tiêu dùng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Hai vệ tinh trước đó trong mạng lưới này là ViaSat-3 F1 phóng bằng Falcon Heavy tháng 4/2023, đang phục vụ hành khách trên các chuyến bay; và ViaSat-3 F2 được phóng bằng tên lửa Atlas V tháng 11/2025, dự kiến sẽ đi vào hoạt động tại khu vực châu Mỹ trong tháng tới.

Trong chuyến bay này, ViaSat-3 F3 sẽ được đưa lên quỹ đạo địa tĩnh (GEO), cách Trái Đất khoảng 35.786 km. Ở độ cao này, tốc độ quỹ đạo của vệ tinh khớp với tốc độ tự quay của Trái Đất, giúp nó luôn "lơ lửng" tại một vị trí cố định để duy trì kết nối liên tục.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Reuters, những cáo buộc được đưa ra tại tòa án liên bang ở Oakland hôm 14/5, trong phần tranh luận cuối cùng của phiên xét xử vụ kiện giữa Elon Musk với OpenAI và CEO Sam Altman.

Musk đệ đơn kiện tử năm 2024 với lý do OpenAI và Altman đi chệch sứ mệnh phi lợi nhuận và làm giàu bất chính. Vị tỷ phú cáo buộc công ty thao túng, khiến ông đóng góp 38 triệu USD, âm thầm đưa mô hình kinh doanh vì lợi nhuận vào tổ chức phi lợi nhuận ban đầu, nhận hàng chục tỷ USD từ Microsoft và các nhà đầu tư khác để phát triển. Musk đòi bồi thường khoảng 130-150 tỷ USD và số tiền sẽ được chuyển cho tổ chức phi lợi nhuận của OpenAI. Ông đồng thời yêu cầu cách chức Altman và Chủ tịch Greg Brockman. Phiên tòa diễn ra từ 28/4 và kéo dài khoảng ba tuần.

Sam Altman bị đặt nghi vấn về tính trung thực

Trong phần tranh luận cuối cùng, Steven Molo, luật sư của Musk, nói với bồi thẩm đoàn rằng 5 nhân chứng gồm Musk, các cựu thành viên hội đồng quản trị và cựu nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever của OpenAI, đều khai Altman là "kẻ nói dối". Luật sư cũng lưu ý, trong phiên đối chất hôm 12/5, Altman đã không trả lời "có" dứt khoát khi được hỏi liệu ông có hoàn toàn đáng tin cậy và không lừa dối trong kinh doanh hay không.

Molo cáo buộc Altman cố gắng làm giàu bất chính, gây thiệt hại cho tổ chức phi lợi nhuận, không ưu tiên an toàn AI. Ông cũng chất vấn mục tiêu kinh doanh của Brockman, dẫn lại tuyên bố của Brockman rằng cổ phần của ông tại OpenAI trị giá gần 30 tỷ USD.

Microsoft, từng đầu tư cho OpenAI một tỷ USD năm 2019 và 10 tỷ USD năm 2023, cũng bị cáo buộc tiếp tay cho hành vi sai trái của nhà phát triển ChatGPT.

Elon Musk bị cáo buộc "mất trí nhớ có chọn lọc"

Sarah Eddy, luật sư của OpenAI, cho rằng Musk cùng nhóm luật sư của ông sử dụng "những câu nói ngắn gọn dễ gây chú ý và cáo buộc sai sự thật không liên quan". Theo Eddy, đến 2017, toàn bộ những người liên quan đến OpenAI - bao gồm Musk, khi đó vẫn trong hội đồng quản trị - đều biết rằng để hoàn thành sứ mệnh, công ty cần nhiều tiền hơn mức huy động được với tư cách tổ chức phi lợi nhuận.

"Musk muốn biến OpenAI thành công ty vì lợi nhuận mà ông ấy có thể kiểm soát. Nhưng các nhà sáng lập khác từ chối giao 'chìa khóa' trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) cho một cá nhân, chưa nói đến Elon Musk", Eddy nói. Bà nhận định, nếu Musk thực sự tin AI nên phục vụ nhân loại, ông đã không thúc đẩy việc sáp nhập OpenAI vào hãng xe điện Tesla hay biến xAI thành công ty vì lợi nhuận.

Các luật sư của OpenAI cho rằng việc tỷ phú khởi kiện vào tháng 8/2024 là quá muộn vì ông vốn đã biết về kế hoạch phát triển của OpenAI từ nhiều năm trước.

Eddy bày tỏ sự hoài nghi trước tuyên bố của Musk rằng ông không đọc bản điều khoản dài bốn trang về kế hoạch tìm kiếm đầu tư bên ngoài của OpenAI năm 2018. Bà cho rằng "một trong những doanh nhân tài ba nhất lịch sử thế giới" sẽ không mù mờ như vậy. William Savitt, một luật sư khác phía OpenAI, cũng nhận xét Musk "mất trí nhớ có chọn lọc".

Russell Cohen, luật sư phía Microsoft, khẳng định hãng không liên quan đến các sự kiện chính của vụ kiện và là "đối tác có trách nhiệm ở mọi giai đoạn".

Musk vắng mặt

Trong khi Altman và Brockman đều có mặt tại tòa, Musk tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc ngày 12-14/5.

Savitt nhắc đến việc này trong phần tranh luận cuối cùng: "Musk không có mặt ở đây hôm nay, nhưng các thân chủ của tôi thì có. Họ ở đây vì quan tâm đến vấn đề này".

Theo CNBC, Molo sau đó phải xin lỗi bồi thẩm đoàn và khẳng định Musk rất chú trọng đến vụ kiện. "Ông ấy rất tâm huyết", luật sư này cho biết.

Thẩm phán tòa án quận Mỹ Yvonne Gonzalez Rogers trước đó đã đưa Musk vào "trạng thái triệu tập", tức ông phải luôn sẵn sàng trở lại tòa trong thời gian ngắn nếu cần để làm chứng. Thông thường, các nhân chứng trong một phiên tòa phải nộp đơn xin phép di chuyển và chờ thẩm phán chấp thuận trước khi đi xa. Người phát ngôn của tòa án cho biết họ không rõ Musk đã được phép di chuyển hay chưa.

Jeffrey Bellin, giáo sư luật tại Đại học Vanderbilt, nhận định tình huống này không phổ biến. "Nhân chứng thường sẽ không rời khỏi đất nước nếu thuộc diện có thể bị triệu tập lại", ông nói với NBC News, thêm rằng không có quy định cụ thể nào về việc nhân chứng nên ở gần tòa án bao nhiêu. Điều này tùy vào từng thẩm phán và luật sư của nhân chứng thường sẽ trao đổi trước với thẩm phán.

Theo Reuters, bồi thẩm đoàn gồm 9 người dự kiến bắt đầu thảo luận ngày 18/5 để đưa ra phán quyết về việc OpenAI nên được tái cấu trúc thế nào và mức bồi thường phải trả nếu Musk chiến thắng. Trong trường hợp Musk thua, sẽ không có biện pháp khắc phục nào được đưa ra.

Tin Gốc: Vnexpress

Sau hơn 30 phút kể từ lúc khoang chở người và tàu Orion chia tách, lúc 7h03 (giờ Hà Nội), ở độ cao khoảng 7.130 m, dù hãm tốc của Orion bung ra nhằm làm chậm và ổn định khoang tàu. Bốn phút sau đó, tàu đáp xuống biển Thái Bình Dương.

Trước đó, từ 11h35 ngày 10/4 (22h35 cùng ngày theo giờ Hà Nội), phi hành đoàn Artemis II gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) thức dậy để chuẩn bị cho hành trình trở về Trái Đất. Khi đó, họ vẫn đang cách Trái Đất 98.695 km.

14h53 ngày 10/4 (1h53 ngày 11/4 giờ Hà Nội), động cơ đẩy được khai hỏa trong 8 giây, tạo ra sự thay đổi vận tốc 1,3 m/giây và đẩy tàu về phía Trái Đất. Các phi hành gia tiếp tục hoàn tất việc điều chỉnh, sắp xếp lại khoang chở người, kiểm tra danh sách các bước chuẩn bị trước khi tái nhập khí quyển, đảm bảo mọi thứ được cố định và sẵn sàng. Họ cũng mặc lại bộ đồ vũ trụ màu cam để bảo vệ cơ thể trong quá trình hạ cánh.

Đến 6h15 ngày 11/4 (giờ Hà Nội), tàu Orion hoàn tất quá trình chuyển đổi từ Mạng lưới Không gian Sâu (Deep Space Network) của NASA sang hệ thống Vệ tinh Chuyển tiếp Theo dõi và Truyền dữ liệu (Tracking and Data Relay Satellite) của Mạng lưới Không gian Gần (Near Space Network), đảm bảo liên lạc khi phi hành đoàn bước vào giai đoạn cuối cùng của chuyến "hồi hương".

Lúc 6h33 ngày 11/4, khoang chở người của tàu Orion tách khỏi khoang dịch vụ - vốn do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) chế tạo để cung cấp năng lượng và vật tư như nhiên liệu, nước, không khí, pin Mặt Trời.

6h37 ngày 11/4, thao tác đốt động cơ nâng khoang phi hành đoàn diễn ra, giúp điều chỉnh để căn đúng hướng cho tấm chắn nhiệt, chuẩn bị tái nhập khí quyển.

Trong lúc khoang chở người tiếp tục hạ cánh, khoang dịch vụ sẽ bốc cháy an toàn trong khí quyển phía trên Thái Bình Dương. Quỹ đạo trở về của Artemis II được thiết kế nhằm đảm bảo bất kỳ mảnh vỡ nào còn sót lại cũng không gây nguy hiểm cho đất liền, con người hay các tuyến đường vận chuyển.

6h53, tàu Orion tiến vào khí quyển ở độ cao khoảng 120.000 m, di chuyển với tốc độ gấp 35 lần tốc độ âm thanh và cách địa điểm hạ cánh khoảng 3.148 km. Đây là nơi tàu vũ trụ tiếp xúc với lớp khí quyển trên cao và bắt đầu quá trình hạ cánh có kiểm soát. Ngay sau đó, Orion gián đoạn liên lạc khoảng 6 phút, khi plasma hình thành xung quanh khoang chở người trong quá trình gia nhiệt.

7h, NASA thông báo khôi phục liên lạc với phi hành đoàn Artemis II.

7h03, ở độ cao khoảng 7.130 m, dù hãm tốc của Orion bung ra nhằm làm chậm và ổn định khoang tàu. Vận tốc của Orion giảm xuống còn 146 mét mỗi giây và chỉ còn cách vị trí hạ cánh trên mặt nước 1,3 km.

7h04, ở độ cao khoảng 1.650 m, dù hãm tốc của Orion được cắt bỏ và ba dù chính bung ra, làm giảm vận tốc khoang tàu xuống dưới 60 mét mỗi giây, dẫn hướng cho tàu trong quá trình hạ cánh cuối cùng xuống biển.

Các kỹ sư tiến hành một số kiểm tra bổ sung trong lúc Orion ở dưới nước, sau đó tắt con tàu và bàn giao cho đội cứu hộ trên tàu USS John P. Murtha. Đội cứu hộ đã có mặt tại địa điểm hạ cánh và đang tiến đến khoang tàu để hỗ trợ phi hành đoàn ra ngoài.

Các nhân viên kiểm soát bay sẽ tắt những hệ thống không thiết yếu và chuyển khoang tàu sang trạng thái cứu hộ. Điều này giúp giảm nhu cầu năng lượng và chuẩn bị cho việc đưa phi hành đoàn ra ngoài khi đội cứu hộ tiếp cận.

7h12 giờ Hà Nội, theo chỉ đạo của giám đốc cứu hộ NASA, các nhóm từ cơ quan này và quân đội Mỹ bắt đầu tiếp cận tàu Orion bằng thuyền bơm hơi. Khoảng một giờ sau khi đáp xuống biển, phi hành đoàn Artemis II sẽ được đưa ra khỏi Orion, vận chuyển đến tàu USS John P. Murtha bay trực thăng của Hải quân Mỹ. Bốn phi hành gia sẽ trải qua các cuộc kiểm tra y tế, sau đó trở về bờ để lên máy bay đến Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.

Khi sẵn sàng, thợ lặn của hải quân sẽ gắn dây cáp vào Orion để kéo lên giá đỡ được thiết kế đặc biệt trong khoang chứa của tàu thủy. Nhóm kỹ thuật viên tiếp theo sẽ xả hết nước trong khoang chứa này và cố định Orion. Tàu vũ trụ sẽ được đưa đến Căn cứ Hải quân Mỹ San Diego, sau đó tới Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA ở Florida. Tại đó, kỹ thuật viên dự kiến kiểm tra kỹ lưỡng tàu vũ trụ, thu thập dữ liệu của tàu, tháo dỡ thiết bị và tiến hành các kiểm tra bổ sung sau chuyến bay.

Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.

Artemis II cũng là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.

Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng. Tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.

Điểm nhấn của nhiệm vụ là chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng ngày 6/4 (ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km. Trong chuyến bay, phi hành đoàn quan sát cảnh tượng Trái Đất lặn, Trái Đất mọc, nhật thực và nhiều cấu trúc trên bề mặt Mặt Trăng. Bên cạnh đó, họ cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.

Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.

Thu Thảo tổng hợp

Tin Gốc: https://vnexpress.net/phi-hanh-doan-artemis-ii-ha-canh-thanh-cong-ngoai-khoi-san-diego-5061105.html