Giá thực phẩm tăng đang “quét” qua từng ngõ ngách từ khu chợ truyền thống đến các sạp hàng ven đường. Với 100.000 đồng trong tay, nhiều lao động ở TP.HCM từng có thể lo đủ 3 bữa cơm khá tươm tất cho gia đình, nhưng nay số tiền đó chỉ còn đủ cho những bữa ăn “vơi thịt kém cá”.
Một buổi chiều giữa tháng 4 nắng gắt, con đường Lã Xuân Oai (phường Trường Thạnh, TP.Thủ Đức cũ) hướng về Khu Công nghệ cao TP.HCM nghẹt thở trong luồng hơi nóng hắt lên từ mặt đường bỏng rát. Tại khu chợ tự phát ven đường nơi vốn được xem là “phao cứu sinh” thực phẩm giá rẻ cho công nhân đìu hiu đến lạ.
Giữa những sạp hàng thưa khách, bà Phạm Thị Sáu (46 tuổi) cầm lên vài con cá nhỏ, rồi lại đặt xuống, như thể đang “đo ni đóng giày” từng đồng cho bữa ăn. Làm công nhân gần 8 năm ở TP.HCM, bà Sáu quá quen với khu chợ này, nơi từng giúp bà xoay xở những bữa cơm đủ đầy hơn với túi tiền eo hẹp.
“Hồi trước, 100.000 đồng là lo được 3 bữa cơm có thịt có cá cho cả nhà. Còn bây giờ, với chừng đó tiền, muốn đủ bữa thì phải bớt thịt cá lại, đổi sang đậu hũ hoặc trứng có mức giá rẻ hơn”, bà Sáu chia sẻ.
Đợt giá xăng tăng kéo theo thực phẩm và các quán ăn bình dân đồng loạt điều chỉnh giá, buộc gia đình bà Sáu phải kích hoạt chế độ “thắt lưng buộc bụng” tối đa.
Đồng lương công nhân vốn đã mỏng, nay càng phải kéo giãn. Những khoản chi tưởng chừng bình thường như quần áo, đồ dùng trong nhà đều bị gác lại. Mọi tính toán giờ chỉ xoay quanh chữ “đủ sống”.
Tâm sự với phóng viên Báo Thanh Niên, bà Sáu kể từ năm 2011 chồng mất vì tai nạn, bà phải gồng gánh trên vai 2 người con ăn học. Có thời điểm, bà phải xin cơm từ thiện để cầm cự.
Hiện tại, thu nhập của bà Sáu dao động từ 7 – 9 triệu đồng mỗi tháng, tùy có tăng ca hay không. Nhưng sau khi trừ tiền trọ, ăn uống, học hành cho con, túi tiền gần như chạm đáy.
Sau 8 năm làm việc tại TP.HCM, số tiền tích lũy của bà vẫn chỉ là con số không tròn trĩnh. Ước mơ về quê thăm bố mẹ đã bị gác lại suốt từ năm 2018 đến nay.
“Nhớ nhà chứ, nhưng về một chuyến tốn kém lắm, mình còn phải gắng đi làm nuôi con nên chưa dám nghĩ”, bà nghẹn ngào.
Không riêng công nhân, những người lớn tuổi, lao động nghèo ở TP.HCM cũng đang áp lực trước giá thực phẩm tăng. Bà Bảy (76 tuổi, quê Bến Tre) chẳng còn sức để đi làm thuê như trước nên bà đành trồng ít rau đem ra chợ bán để “kiếm chút đỉnh”.
Bà Bảy kể, hôm nào may mắn bán hết, bà cũng chỉ lời được 30.000 – 40.000 đồng, còn phần nhiều rau không bán được lại xách về.
Nhắc đến chuyện đi chợ, bà Bảy thở dài. Có những hôm không đủ tiền mua thịt, mua cá, bà đành đổi sang đậu hũ, rau luộc, có bữa chỉ ăn cơm với trái cây như chuối, xoài cho qua bữa. Dù đã cố gắng chắt bóp hết mức, bà vẫn không khỏi lo lắng vì người lớn tuổi cần ăn uống đủ chất mới giữ được sức khỏe.
Dạo quanh chợ một vòng, bà nói nhỏ: “Thôi, tối nay chắc không đi chợ nữa, ở nhà tui vẫn còn lát cá mỏng kho hồi sáng ăn chưa hết. Tui cũng cố gắng chắt bóp lắm rồi nhưng cái gì cũng tăng. Cũng muốn ăn thịt cá lắm nhưng không đủ tiền mua”, bà ngậm ngùi.
Không chỉ người mua chật vật, các tiểu thương tại chợ tự phát cũng đang rơi vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan”.
Bà Tâm (58 tuổi, quê Thanh Hóa), ngồi sau mẹt tôm sát mép đường, ánh mắt đầy hy vọng mỗi khi có người ghé hỏi giá, nhưng rồi hy vọng ấy vụt tắt nhanh chóng khi khách hàng nghe xong rồi lặng lẽ quay đi.
Theo bà Tâm, công nhân ở khu vực này giờ đi chợ cũng dè dặt hơn trước. Những món thiết yếu như bột ngọt, dầu ăn thì họ còn cố mua, nhưng cũng phải chọn loại rẻ nhất để cầm cự. Còn những mặt hàng như tôm, cá, rau cỏ, hễ tăng giá là sức mua giảm thấy rõ.
“Trước đây bán cứ vèo vèo, giờ họ tới hỏi giá, nghe xong chê mắc rồi bỏ đi liền. Mà mình còn cách nào khác đâu, giảm hết mức có thể giảm rồi, giảm nữa thì lỗ vốn, lấy gì mà ăn”, bà Tâm ngậm ngùi.
Người phụ nữ 58 tuổi nhẩm tính, ngay cả những vật dụng nhỏ nhất như túi ni lông cũng tăng từ 38.000 đồng lên 56.000 đồng.
Ngày trước, mỗi buổi bà bán được 20 kg tôm, lãi được 300.000 – 400.000 đồng, nay sức mua giảm nên bà bán được chưa đầy một nửa; thu nhập sụt giảm trong khi tiền thuê phòng trọ 15 m2 vẫn đều đặn 2 triệu đồng/tháng.
Các cửa hàng dịch vụ cũng bị ảnh hưởng bởi giá thực phẩm tăng.
Theo ghi nhận của phóng viên Thanh Niên, tại một quán cơm chay trên đường Huỳnh Thiện Lộc (quận Tân Phú cũ) cũng tăng giá từ 15.000 đồng lên 18.000 đồng/phần.
Với những người lao động ở TP.HCM đang phải “đo ni đóng giày” từng bữa ăn thì thực phẩm và hàng quán tăng giá thêm vài ngàn đồng cũng đủ khiến chiếc giỏ đi chợ của họ thêm phần trống trải.
Chiều 13/5, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Luật này có hiệu lực thi hành ngay từ 24/4, sau khi được Quốc hội thông qua.
Thông tin về nội dung chính của Luật, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn nêu bối cảnh tình hình kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, giá nhiên liệu tăng cao làm chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm, hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ, cá nhân kinh doanh gặp nhiều khó khăn.
Trong khi đó, chi phí nhiên liệu và logistics tăng cao, nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ rơi vào trạng thái khó khăn.
Điều đó đặt ra yêu cầu cần thiết phải sửa đổi một số quy định về thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế tiêu thụ đặc biệt.
Để hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, Luật đã sửa đổi theo hướng không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân kinh doanh, bổ sung mức doanh thu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Luật giao Chính phủ quy định mức doanh thu năm phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, căn cứ các chỉ số kinh tế vĩ mô, khả năng cân đối ngân sách để
Quy định này sẽ dựa trên cơ sở đánh giá tác động, cụ thể là cân đối giữa tác động giảm thu ngân sách với việc tạo điều kiện để hộ kinh doanh có nguồn lực để phát triển sản xuất kinh doanh, ổn định tâm lý xã hội.
Việc phân quyền cho Chính phủ, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, sẽ tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ có thể điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, trong đó có chính sách thuế.
Ông Tuấn cho biết sau ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành Nghị định 141, quyết định nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng một năm - gấp đôi mức hiện hành.
Trả lời câu hỏi của báo chí về những nội dung này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết chính sách mới về thuế nhận được sự phản hồi rất tích cực của các hộ kinh doanh và doanh nghiệp.
Ông cho biết khi trình Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã đánh giá tác động và thấy rằng có khoảng hơn 2,5 triệu hộ kinh doanh thuộc diện không phải nộp thuế khi ngưỡng doanh thu được nâng lên 1 tỷ đồng. Ngoài ra, còn có khoảng 235.800 doanh nghiệp cũng được hưởng lợi.
So với năm 2025, tổng số thuế các hộ và cá nhân kinh doanh không phải nộp là trên 16.000 tỷ đồng, còn đối với doanh nghiệp là trên 2.000 tỷ đồng. “Số tiền này sẽ được để lại cho cá nhân và doanh nghiệp đầu tư sản xuất kinh doanh, tạo công ăn việc làm nên dư luận rất ủng hộ”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Về yêu cầu với sổ sách kế toán, thông báo doanh thu của hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết đã rà soát để giảm tối đa thủ tục hành chính cho các đối tượng này.
Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng cũng chỉ cần thực hiện một sổ ghi chép doanh thu của cả năm để tự theo dõi. Nếu doanh thu trên 1 tỷ đồng, năm tiếp theo mới phải kê khai thuế. Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh các thủ tục này đã được đơn giản hóa rất nhiều.
Dấu hiệu nhận biết ông lão ngoài 70 tuổi chạy xe ôm là đôi mũ một vàng, một xanh của hai hãng xe công nghệ được treo trên móc. "Xe không cháu?", ông Tiến chào mời khi thấy khách du lịch đi ngang. Nhưng không ai đáp lại. Ông cũng không buồn chèo kéo thêm.
Hơn 20 năm đưa đón khách trên tuyến phố đắt đỏ bậc nhất thành phố, ông Tiến "không biết sắp tới còn trụ được bao lâu". Bởi Tràng Tiền, con phố dẫn từ Nhà Hát Lớn ra khu vực Hồ Gươm cùng hàng loạt tuyến phố trung tâm vùng lõi phường Hoàn Kiếm dự kiến bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp từ 1/7 đến hết năm. Khu vực rộng nửa cây số vuông, bao trùm 11 tuyến phố gồm Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.
Xe ôm truyền thống chạy xăng - tức loại hình chở khách, hàng hóa không dùng phần mềm ứng dụng, sẽ bị cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp theo khung giờ quy định. Ngoài thời điểm trên, phương tiện muốn đi lại phải đáp ứng quy chuẩn khí thải mà cấp ngành quy định. Riêng xe ôm công nghệ chạy xăng bị cấm hoàn toàn trong khu vực này.
Những lao động tự do chạy xe ôm truyền thống như ông Tiến hai thập niên qua chứng kiến nhiều thay đổi của nghề. Họ dần mất đi thị trường, khách hàng trước làn sóng bùng nổ của xe ôm công nghệ, nay đứng trước lựa chọn chuyển đổi phương tiện sang xe điện hoặc nghề nghiệp nếu đề xuất được thông qua.
"Chưa dự tính được gì, cũng không biết tính thế nào cho ổn thỏa", ông Tiến không phản đối chủ trương của thành phố nhưng trăn trở với sinh kế của mình. Bởi chuyển sang xe điện để tiếp tục với nghề thì không thành thạo công nghệ, tiền sắm xe mới là khoản đáng kể với người già không có lương hưu. Chiếc xe cũ dùng để đi lại cũng là phương tiện mưu sinh, với ông Tiến vẫn là gia tài không nỡ bỏ. Xe ông mua 17 năm trước, giá bằng gần bằng cây vàng thời ấy.
Những năm đầu chạy xe, ông Tiến nhận trung bình 4-5 khách, sau còn một nửa, có ngày không nổi cuốc nào. Nhiều bạn nghề không bám trụ được với nắng mưa đã nghỉ xoay sang việc khác hoặc về quê. Riêng ông Tiến cố "túc tắc kiếm tiền tiêu vặt" khi còn sức khỏe. Ông chuyển sang nhận những cuốc ngắn hơn, chủ yếu chở khách du lịch lên chợ Đồng Xuân hoặc vào phố cổ với giá thỏa thuận 20.000-30.000 đồng. Nếu di chuyển xa hơn, xe ôm truyền thống thường "không có cửa" bởi khách chọn đặt tài xế công nghệ để được chiết khấu cao.
"Thanh niên trẻ khỏe chạy xe công nghệ còn dịch chuyển nơi khác được chứ cánh già như mình khó lắm. Tuổi này cũng không còn sức đi làm bảo vệ, chẳng ai thuê", ông nói, tính nếu không chuyển đổi sang xe điện sẽ nghỉ ở nhà. Những lao động tự do lớn tuổi như ông Tiến biết khó còn cơ hội chuyển đổi nghề.
Cách gần một cây số, ông Thái mỗi ngày từ phòng trọ qua cầu Chương Dương, loanh quanh mạn phố cổ đón khách, mua đồ giúp hoặc giao đồ ăn, đón trẻ con đi học về. Nguồn thu nhập của tài xế 68 tuổi chủ yếu từ tệp khách hàng quen trong khu tập thể cũ.
"Ai thuê gì thì chạy. Nhưng chạy đi đâu cũng ít nhiều đều dính vào vành đai 1, ít nhiều đều ảnh hưởng", ông Thái trăn trở. Bởi quán xá bán đồ ăn ngon khách đặt thường nằm trong phố cổ. Nguồn thu nhập ổn định nhất của ông là cố định 5 buổi một tuần đón trẻ con đi học về. Trường học trên phố Lý Thái Tổ, nơi sẽ là vùng phát thải thấp từ ngày 1/7. Ông Thái chỉ mong khung giờ hạn chế xe xăng không trùng với lịch tan trường của học sinh để có thể duy trì thu nhập.
"Xe xăng khó chạy quá thì chuyển sang chạy xe điện, không biết thành phố có phương án hỗ trợ không?", tài xế già thắc mắc. Hơn 30 năm chạy xe ôm, ông Thái đã quen với Lò Sũ, Hàng Dầu, Hàng Mắm, loanh quanh lại về Hàng Khay, Tràng Tiền. Đi nơi khác ông sợ khó bắt khách lại không quen địa bàn.
Con cái đã lập gia đình và đi làm ăn xa. Ở quê nhà Hưng Yên, vợ ông chăm sóc ruộng vườn, nhà cửa. Người tài xế già cố chạy xe thêm vài năm khi còn sức khỏe để tích cóp cho tuổi già không có hưu trí. Chế độ duy nhất ông được hưởng là bảo hiểm y tế 100% khi từng là cựu chiến binh bảo vệ biên giới phía Bắc.
"Cũng đương tính, có vài lựa chọn, không được thì về quê với vườn tược, lợn gà, mấy sào ruộng, cũng đến tuổi rồi", ông Thái cười lớn, tổng kết sau hơn nửa đời người bám trụ với phố xá Thủ đô.
Với những tài xế xe công nghệ chạy bằng xăng như Nguyễn Đức, lựa chọn lại dễ dàng hơn xe ôm truyền thống: không nhận chuyến hoặc thỏa thuận trước với khách chỉ di chuyển tới sát vùng phát thải thấp. Địa bàn hoạt động của nam tài xế trải dài nhưng thường nhận khách từ Lĩnh Nam về khu vực phố cổ, chủ yếu ngoài vành đai 1.
"Chắc hệ thống sẽ có phương án điều hướng xe máy điện với xe xăng, trong vùng cấm thì phân phối cho xe điện và ngoài phạm vi thì chuyển cho xe xăng", tài xế 22 tuổi dự đoán.
Đức cho rằng cấm xe công nghệ lưu thông trong vùng phát thải thấp trước mắt chưa ảnh hưởng nhiều đến cơ hội việc làm, bởi có thể chuyển địa bàn nhận khách. Như cậu chủ yếu di chuyển ở phía Nam, thi thoảng mới chở khách vào vùng lõi. Khu vực này thời gian qua dần hạn chế phương tiện và tổ chức tuyến phố đi bộ, các tài xế cũng dần quen.
Tài xế xe công nghệ phần lớn là người trẻ, sinh viên làm thêm, không gắn bó lâu dài và vẫn có thể chuyển đổi nghề nghiệp. Cậu dẫn chứng bản thân chỉ chạy theo giờ để có thêm 5-6 triệu đồng mỗi tháng chi phí phòng trọ, tiền ăn. Với người xác định chạy toàn thời gian, lâu dài nên đưa vào nhóm lao động chính thức, có đóng bảo hiểm xã hội để hưởng quyền lợi.
"Tốt nghiệp xong em về quê tìm việc cho nhàn người, ở lại sợ kham không nổi với chi phí đắt đỏ. Thanh niên cũng không chạy xe mãi được", tài xế quê Phú Thọ tính, nhẩm đếm quanh vùng có 5 khu công nghiệp. Cước xe tăng, mỗi chuyến cậu nhận được thêm vài nghìn, nhưng giá mỗi suất cơm, bát bún cũng tăng tương ứng.
Hà Nội hiện có khoảng 6,9 triệu xe môtô, xe gắn máy và hơn 11.000 xe đạp điện, xe máy điện, chưa tính 10-15% phương tiện các tỉnh lân cận hoạt động thường xuyên. Khoảng 126.000 xe ôm công nghệ và chưa thể thống kê tổ chức, cá nhân hoạt động kinh doanh vận tải tự phát.
Thành phố cho rằng loại hình xe môtô, xe gắn máy và các loại tương tự kinh doanh vận tải hành khách, hàng hóa, gồm cả xe ôm truyền thống và xe ôm công nghệ, ba gác, xích lô chở khách tăng nhanh về số lượng, khó kiểm soát đang gây nhiều bất cập nên cần quản lý chặt. Dự thảo Quyết định về sử dụng xe môtô, xe gắn máy, xe thô sơ để kinh doanh vận chuyển hành khách, hàng hóa trên địa bàn sau khi lấy ý kiến sẽ được trình cấp thẩm quyền, ban hành vào tháng 6 năm nay.
Theo đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ trưởng các Bộ: Công an, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Xây dựng chỉ đạo các đơn vị liên quan:
Nghiên cứu các ý kiến hợp lý của Bộ Tư pháp tại Công văn số 3185/BTP-KSTT ngày 12.5 để xây dựng và chủ động thực thi phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan theo thẩm quyền, hoàn thành trong tháng 5.2026; báo cáo cấp có thẩm quyền cắt giảm, đơn giản hóa đối với các phương án vượt thẩm quyền, hoàn thành thực thi trong tháng 6.2026.
Khẩn trương rà soát, hoàn thiện các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan tại dự thảo Nghị quyết phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, gửi Bộ Tư pháp để hoàn thiện, trình Chính phủ.
Đồng thời, Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng chỉ đạo các đơn vị liên quan rà soát, sửa đổi các quy chuẩn, tiêu chuẩn về phòng cháy, chữa cháy theo hướng phù hợp thực tiễn, bảo đảm an toàn cho người, cho công trình và tiết kiệm tối đa cho chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ cho tổ chức, cá nhân; rà soát, đơn giản hóa danh mục phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc diện cấp giấy phép trước khi lưu thông trên thị trường để tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân; báo cáo Thủ tướng trước ngày 15.6.
Bộ trưởng Bộ Công thương chỉ đạo đơn vị liên quan nghiên cứu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục thành lập/mở rộng cụm công nghiệp theo hướng tăng cường liên thông, tích hợp, thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp, trình Chính phủ ban hành trong tháng 5.2026.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ đạo đơn vị liên quan: Rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, trình Chính phủ ban hành trong tháng 5.2026; phối hợp với Bộ Công an thực hiện nội dung nêu trên.
Bộ trưởng Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương và các bộ, cơ quan chỉ đạo các đơn vị liên quan nghiên cứu, tham mưu cấp có thẩm quyền thống nhất một đầu mối quản lý khu công nghiệp và cụm công nghiệp, trong quá trình xây dựng, ban hành các nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các bộ, hoàn thành trong tháng 5 này.
