Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch chiều 1-5 (giờ Việt Nam), giá dầu thế giới lại đồng loạt tăng. Trong đó giá dầu Brent chuẩn quốc tế tăng hơn 1% lên 111,63 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ tăng gần 1% lên 105,54 USD.
Trước đó, giá dầu thậm chí từng nhảy vọt qua mốc 126 USD/thùng, đánh dấu mức cao nhất kể từ năm 2022, phản ánh tâm lý lo ngại của thị trường trước bất ổn địa chính trị tại Trung Đông.
Mặc dù Mỹ – Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hơn 3 tuần và chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố “chấm dứt” thù địch với Tehran, nhưng căng thẳng vẫn chưa thật sự hạ nhiệt. Các kịch bản quân sự vẫn đang được chuẩn bị, làm gia tăng nguy cơ xung đột bùng phát trở lại và gây cú sốc mới cho thị trường năng lượng.
Hiện Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân nhằm gây sức ép buộc Tehran quay lại bàn đàm phán, còn Iran kiên quyết từ chối mở lại eo biển Hormuz nếu các biện pháp này không được dỡ bỏ.
Trong khi đó, lưu thông qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới – vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng và là điểm nghẽn lớn nhất của thị trường.
Nhà phân tích Anushree Ganeriwala của Economist Intelligence Unit nhận định thị trường đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào biến số này, do đó nếu dòng chảy dầu không sớm phục hồi, giá có thể tiếp tục leo thang.
Thực tế, việc đóng cửa kéo dài hơn 50 ngày đã khiến khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày bị “kẹt”, tạo ra cú sốc nguồn cung chưa từng có.
Bên cạnh đó, dù giá dầu chưa chạm mức lịch sử như năm 2008, tác động thực tế lên nền kinh tế vẫn rất lớn do thiếu hụt nguồn cung. Lý do là các quốc gia đang tiêu thụ nhanh chóng dầu dự trữ khẩn cấp để bù đắp sự thâm hụt đó.
Ngân hàng Goldman Sachs ước lượng dầu dự trữ toàn cầu có thể giảm từ 8,2 tỉ thùng trước chiến sự xuống dưới 7,4 tỉ thùng nếu khủng hoảng kéo dài đến cuối tháng 5.
Tại châu Á, nhiều quốc gia đã bắt đầu “thấm đòn”, áp dụng hàng loạt biện pháp như cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu, thậm chí hạn chế cung cấp khí đốt và cắt giảm giao thông công cộng.
Theo JPMorgan, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm tới 4,3 triệu thùng/ngày trong tháng 4, chủ yếu tại châu Á và Trung Đông. Bà Bridget Payne (Oxford Economics) dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục bị kéo giảm do chi phí nhiên liệu tăng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực như hàng không.
Hiện tượng này cho thấy giá dầu cao đang bắt đầu “phá hủy nhu cầu”, buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh hành vi tiêu dùng năng lượng.
Nhà kinh tế học Paul Krugman cảnh báo một cuộc suy thoái toàn diện trên toàn cầu là hoàn toàn có thể xảy ra nếu eo Hormuz tiếp tục bị đóng cửa trong 3 tháng tới.
Trong khi đó, chuyên gia Jim Reid từ Deutsche Bank cho rằng thế giới đang đối mặt với nguy cơ “cú sốc lạm phát đình trệ kéo dài”, khi giá năng lượng tăng đẩy lạm phát lên cao trong lúc tăng trưởng suy yếu. Thực tế, lợi suất trái phiếu tại nhiều nền kinh tế lớn đã tăng mạnh, còn lạm phát tại Mỹ đang ở mức 3,3%.
Do đó, nếu khủng hoảng nguồn cung và xung đột Trung Đông không sớm được giải quyết, thị trường dầu mỏ không chỉ đối mặt với biến động giá mạnh mà còn có thể trở thành tác nhân kích hoạt tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu mới.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao Việt Nam, nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã gửi điện mừng đến Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
Nội dung điện mừng có đoạn viết:
"Đại thắng mùa xuân đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước Việt Nam vào ngày 30 tháng 4 năm 1975. Đây là sự kiện trọng đại, là dấu mốc lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam và được lưu lại trong lịch sử thế giới.
Đại thắng mùa xuân năm 1975 không chỉ là chiến thắng của Quân đội và Nhân dân Việt Nam, mà còn là chiến thắng của liên minh đoàn kết chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương Việt Nam - Lào - Campuchia, đã tạo điều kiện thuận lợi để cách mạng Lào giành thắng lợi, thành lập nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào vào ngày 2-12-1975.
Chúng tôi nhiệt liệt chúc mừng những thành tựu to lớn, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử mà Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhân dân Việt Nam anh em đã giành được thời gian qua, nhất là sau 40 năm đổi mới, vị thế và vai trò của Việt Nam ngày càng được nâng cao trong khu vực và trên thế giới.
Chúng tôi tin tưởng chắc chắn rằng dưới sự lãnh đạo sáng suốt và tài tình của Đảng Cộng sản Việt Nam do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đứng đầu, Nhân dân Việt Nam anh em sẽ thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, tạo nền tảng vững chắc để đất nước Việt Nam phát triển mạnh mẽ, bước vào kỷ nguyên mới và hoàn thành hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước".
Cũng nhân dịp này, ông Bounleua Phandanouvong - Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào - đã gửi thư chúc mừng đến ông Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.
Hôm qua 2.5, AP đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh giữa hai nước. Ông tuyên bố không hài lòng với đề xuất từ Tehran, đồng thời đổ lỗi cho sự lãnh đạo "rạn nứt" của Iran. Trước đó, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin nước này đã chuyển kế hoạch cho các nhà hòa giải ở Pakistan vào tối 30.4.
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.5 (theo giờ địa phương) gửi văn bản đến Quốc hội Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran thực tế đã ngừng bắn từ ngày 7.4. Đây được xem là động thái nhằm né tránh quy định Quốc hội phải thông qua nếu cuộc chiến kéo dài quá 60 ngày.
Trả lời trang Axios cùng ngày 1.5, Tổng thống Trump cho rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran để ngăn chặn xuất khẩu hiệu quả hơn là dùng vũ lực tấn công nước này. Chủ nhân Nhà Trắng còn khẳng định các kho dự trữ và đường ống dẫn dầu của Iran "sắp phát nổ" vì Tehran không thể xuất khẩu dầu do phong tỏa. Ông Trump tuyên bố chỉ dừng phong tỏa cảng biển Iran khi Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.
Việc chặn nguồn xuất khẩu dầu thô của Tehran đang là chiến lược của Nhà Trắng nhằm làm kiệt quệ nền kinh tế của Iran. Liên quan chiến lược này, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang tăng cường nỗ lực cắt đứt huyết mạch tài chính quan trọng nhất của Iran là các giao dịch dầu mỏ bí mật với Trung Quốc. Cụ thể hơn, song song việc phong tỏa các cảng và chặn tàu chở dầu, Washington gần đây thực hiện các bước mới nhắm đến các nhà máy lọc dầu tư nhân, thường được gọi là các "ấm trà". Đây là các nhà máy lọc dầu nhỏ, tách biệt khỏi các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc, chuyên tiếp nhận hầu hết nguồn dầu xuất khẩu của Iran. Cách thức này giúp các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc né tránh nguy cơ bị trừng phạt vì các lệnh cấm vận nhằm vào Iran.
Để gây áp lực với nhóm "ấm trà", Bộ Tài chính Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một đơn vị của Hengli Petrochemical, một nhà máy lọc dầu được cho đã mua hàng tỉ USD dầu mỏ của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc có liên quan đến hoạt động này. Đáp trả lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ "không có cơ sở trong luật pháp quốc tế" và Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của các công ty của nước này.
Mặc dù tập trung vào chiến lược bào mòn trên, nhưng Tổng thống Trump cũng không từ bỏ biện pháp quân sự. Axios dẫn một số nguồn tin tiết lộ Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị kế hoạch cho một đợt tấn công "ngắn và mạnh" vào Iran với hy vọng phá vỡ bế tắc đàm phán.
Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc - Cố vấn cấp cao Chương trình Trung Đông của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ trước đã đánh giá: "Khi cuộc chiến chính thức với Iran kết thúc, Israel có thể hy vọng rằng Mỹ sẽ đồng ý xoay trục sang chiến lược "cắt cỏ" chống lại Iran bằng cách thực hiện các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm khả năng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và khiến nước này mất cân bằng".
Theo chuyên gia Mona Yacoubian, thực tế cho thấy hầu như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran. Thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện, Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm năng lực Iran bất cứ khi nào nhận thấy Tehran tái thiết đáng kể kho vũ khí. Với cách thức này, Mỹ và đồng minh có thể kiểm soát mối đe dọa từ Iran, mà vẫn hạn chế các rủi ro chính trị nếu xung đột lớn với Iran. Đây là phương pháp mà giới chuyên gia quân sự Israel đã áp dụng với các lực lượng vũ trang Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng…
Tuy nhiên, chuyên gia Yacoubian cho rằng: "Iran không phải là Hamas. Đây là quốc gia lớn thứ hai ở Trung Đông với dân số hơn 90 triệu người; nước này hiện sở hữu 400 kg uranium được làm giàu cao và cũng đang kiểm soát eo biển Hormuz trên thực tế. Quan trọng nhất, Iran sẽ tiếp tục có đủ UAV và tên lửa để tái lập chiến lược phá vỡ mới của mình nếu họ cảm thấy bị đe dọa đáng kể". "Chiến lược "cắt cỏ" cũng sẽ không giải quyết được thách thức về tham vọng hạt nhân của Iran. Thay vào đó, theo đuổi chính sách tấn công từng đợt vào Iran sẽ tái khẳng định tham vọng của Tehran về khả năng răn đe lâu dài - có thể thông qua việc theo đuổi vũ khí hạt nhân", vị chuyên gia cảnh báo.
Thực tế, Press TV mới đây dẫn nguồn tin an ninh cấp cao của Iran tiết lộ việc phong tỏa hải quân của Mỹ "sẽ sớm được đáp trả bằng hành động thực tế và chưa từng có".
Hãng AP hôm nay đưa tin Hungary đã chính thức hoàn trả cho Ukraine lô tiền mặt và vàng trị giá khoảng 82 triệu USD từng bị cơ quan an ninh Budapest (Hungary) tịch thu hồi tháng 3.
Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, toàn bộ tài sản của ngân hàng nhà nước Oschadbank (Ukraine) đã được đưa trở lại an toàn, bao gồm khoảng 40 triệu USD, 35 triệu euro tiền mặt và 9 kg vàng thỏi.
Nhà lãnh đạo Ukraine viết trên mạng xã hội rằng: “Tôi cảm ơn Hungary vì cách tiếp cận mang tính xây dựng và bước đi văn minh này. Cũng cảm ơn đội ngũ Ukraine vì đã đấu tranh bảo vệ lợi ích của nhà nước và người dân chúng tôi".
Số tiền và vàng nói trên bị giới hữu trách Hungary tịch thu khai chặn một đoàn xe bọc thép của Ukraine đang quá cảnh qua lãnh thổ nước này. Khi đó, 7 công dân Ukraine là nhân viên Oschadbank cũng bị Hungary tạm giữ với cáo buộc liên quan đến hoạt động rửa tiền trong vòng 24 giờ trước khi bị trục xuất về nước.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã yêu cầu cơ quan thuế và an ninh mở cuộc điều tra toàn diện nhằm xác định nguồn gốc, điểm đến và mục đích sử dụng của số tài sản này, đồng thời rà soát danh tính 7 nhân viên hộ tống số tiền, vàng nói trên. Ông còn nghi ngờ số tiền có thể được sử dụng để hỗ trợ đối thủ Peter Magyar (đảng Tisza trung hữu).
Phía Ukraine khẳng dịnhđay chỉ là hoạt động chuyển tài sản thông thường giữa các ngân hàng nhà nước. Ukraine phản đối mạnh mẽ động thái của phía Hungary, gọi vụ việc là hành động “tống tiền” và “chiếm giữ trái phép tài sản nhà nước”. Kyiv còn cáo buộc ngược Budapest lợi dụng vụ việc để gây sức ép liên quan các tuyến vận chuyển dầu Nga qua đường ống Druzhba.
Thông tin về việc phía Hungary trả lại tiền và vàng cho Ukraine được đưa ra trong bối cảnh ông Orban đã thất bại trong cuộc bầu cử mới đây và người sắp nhậm chức thủ tướng tiếp theo là ông Magyar. Động thái trả lại tiền, vàng cũng làm dấy lên hy vọng ở Ukraine rằng chính phủ mới tại Hungary sẽ theo đuổi chính sách ít đối đầu hơn với Kyiv.
