Hãng AP hôm nay đưa tin Hungary đã chính thức hoàn trả cho Ukraine lô tiền mặt và vàng trị giá khoảng 82 triệu USD từng bị cơ quan an ninh Budapest (Hungary) tịch thu hồi tháng 3.
Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, toàn bộ tài sản của ngân hàng nhà nước Oschadbank (Ukraine) đã được đưa trở lại an toàn, bao gồm khoảng 40 triệu USD, 35 triệu euro tiền mặt và 9 kg vàng thỏi.
Nhà lãnh đạo Ukraine viết trên mạng xã hội rằng: “Tôi cảm ơn Hungary vì cách tiếp cận mang tính xây dựng và bước đi văn minh này. Cũng cảm ơn đội ngũ Ukraine vì đã đấu tranh bảo vệ lợi ích của nhà nước và người dân chúng tôi”.
Số tiền và vàng nói trên bị giới hữu trách Hungary tịch thu khai chặn một đoàn xe bọc thép của Ukraine đang quá cảnh qua lãnh thổ nước này. Khi đó, 7 công dân Ukraine là nhân viên Oschadbank cũng bị Hungary tạm giữ với cáo buộc liên quan đến hoạt động rửa tiền trong vòng 24 giờ trước khi bị trục xuất về nước.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã yêu cầu cơ quan thuế và an ninh mở cuộc điều tra toàn diện nhằm xác định nguồn gốc, điểm đến và mục đích sử dụng của số tài sản này, đồng thời rà soát danh tính 7 nhân viên hộ tống số tiền, vàng nói trên. Ông còn nghi ngờ số tiền có thể được sử dụng để hỗ trợ đối thủ Peter Magyar (đảng Tisza trung hữu).
Phía Ukraine khẳng dịnhđay chỉ là hoạt động chuyển tài sản thông thường giữa các ngân hàng nhà nước. Ukraine phản đối mạnh mẽ động thái của phía Hungary, gọi vụ việc là hành động “tống tiền” và “chiếm giữ trái phép tài sản nhà nước”. Kyiv còn cáo buộc ngược Budapest lợi dụng vụ việc để gây sức ép liên quan các tuyến vận chuyển dầu Nga qua đường ống Druzhba.
Thông tin về việc phía Hungary trả lại tiền và vàng cho Ukraine được đưa ra trong bối cảnh ông Orban đã thất bại trong cuộc bầu cử mới đây và người sắp nhậm chức thủ tướng tiếp theo là ông Magyar. Động thái trả lại tiền, vàng cũng làm dấy lên hy vọng ở Ukraine rằng chính phủ mới tại Hungary sẽ theo đuổi chính sách ít đối đầu hơn với Kyiv.
Mitch Sylvestre, lãnh đạo chiến dịch Stay Free Alberta, ngày 5/5 dẫn đầu đoàn xe tới văn phòng Cơ quan Bầu cử Alberta tại Edmonton để nộp danh sách chữ ký ủng hộ nỗ lực ly khai.
"Đây là ngày lịch sử đối với Alberta. Chúng tôi đã vượt qua vòng loại trực tiếp và giờ bước vào trận chung kết", ông Sylvestre nói.
Chính quyền tỉnh Alberta cuối năm 2025 cho phép Stay Free Alberta bắt đầu thu thập chữ ký cử tri về phương án tổ chức trưng cầu dân ý độc lập khỏi Canada. Sau 5 tháng, chiến dịch thu thập được gần 302.000 chữ ký, vượt xa ngưỡng tối thiểu 178.000 chữ ký theo quy định để đề xuất tổ chức trưng cầu dân ý.
Ông Sylvestre cho biết phần lớn hồ sơ đã được kiểm tra tới 5 lần, nhằm xác minh tính hợp lệ của chữ ký. Thủ hiến Alberta Danielle Smith tuyên bố sẽ xúc tiến quy trình nếu số chữ ký được xác minh hợp lệ. Cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra trên toàn tỉnh sớm nhất vào tháng 10.
Kinh tế khó khăn, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người Alberta ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada. Alberta nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ tỉnh này chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.
Thủ hiến Smith trước đó cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu của Alberta, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD.
Chính phủ của Thủ tướng Mark Carney chưa bình luận về việc Stay Free Alberta nộp danh sách chữ ký trong chiến dịch đòi ly khai.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định nỗ lực tổ chức trưng cầu dân ý của phe ủng hộ ly khai nhiều khả năng sẽ thất bại, do nhiều cộng đồng bản địa đang khởi kiện để ngăn chặn điều này.
"Hiện mức ủng hộ độc lập tại Alberta khá thấp, dưới 30%, và còn thấp hơn nữa nếu chỉ tính nhóm ủng hộ cứng rắn. Ở thời điểm này, khả năng phe ly khai giành chiến thắng là không cao", Daniel Beland, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Montreal, nhận xét.
Ông Beland cũng chỉ ra quy trình xác minh chữ ký đặc biệt quan trọng, nhất là khi gần đây xuất hiện thông tin về vụ rò rỉ dữ liệu lớn liên quan tới một nhóm ly khai ở Alberta.
Hồi tháng 3, Pháp, với tư cách chủ tịch luân phiên nhóm G7 (gồm Mỹ, Canada, Anh, Pháp, Ý và Nhật Bản), thông báo việc sửa chữa một cấu trúc bê tông và thép hình vòm ngăn chặn rò rỉ phóng xạ từ thảm họa hạt nhân Chernobyl ở Ukraine sẽ tiêu tốn 500 triệu euro (580 triệu USD) và kêu gọi các thành viên khác cùng đóng góp, theo AFP.
Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 28.4 cho hay chính quyền của Tổng thống Donald Trump sẽ làm việc với quốc hội để cung cấp tiền cho việc sửa chữa cấu trúc hình vòm, "phù hợp với vai trò lãnh đạo liên tục của Mỹ về các vấn đề an toàn hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân".
"Chúng tôi kêu gọi các đối tác G7 và châu Âu của chúng tôi noi theo và đưa ra những cam kết tài chính đáng kể để chia sẻ gánh nặng liên quan những công việc sửa chữa thiết yếu này", Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh trong một tuyên bố.
Lò phản ứng số 4 tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl đã phát nổ trong một cuộc thử nghiệm an toàn thất bại vào ngày 26.4.1986, khi Ukraine vẫn còn là một phần của Liên Xô. Đó là một trong những thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất thế giới, khiến những đám mây phóng xạ lan rộng khắp châu Âu và buộc hàng chục ngàn người phải sơ tán.
Vào tháng 11.2016, một cấu trúc bê tông và thép hình vòm khổng lồ được dựng ở phía trên phần còn lại của lò phản ứng số 4 từ nguồn vốn quốc tế 2,1 tỉ euro, để ngăn chặn rò rỉ trong tương lai.
Tuy nhiên, một vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào tháng 2.2025 đã để lại một lỗ lớn trên lớp ngoài của hai lớp vỏ chống phóng xạ bao phủ phần còn lại của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl. Moscow và Kyiv đã tố cáo lẫn nhau về vụ việc.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ không đổ lỗi cho Nga về vụ UAV tấn công cấu trúc hình vòm, cho rằng cấu trúc đó bị hư hại "trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái trong cuộc xung đột vô nghĩa đang diễn ra giữa Nga và Ukraine".
Quân đội Nga đã giành được quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Chernobyl trong ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự do Moscow phát động vào ngày 24.2.2022, nhưng sau đó vài tuần đã rút lui, theo AFP.
"Nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin thấy hồi kết của cuộc chiến này đang đến gần, tại sao ông ấy không tự chấm dứt nó? Khi đó, ông ấy hoàn toàn có thể kiểm soát được thời điểm", Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nói khi thăm Kiev hôm nay.
Phát biểu được ông Pistorius đưa ra sau khi Tổng thống Putin nói trong cuộc họp báo ngày 9/5 rằng "cuộc xung đột với Ukraine đang đi đến hồi kết". Ông Putin không nêu chi tiết về điều này, nhưng tuyên bố của ông khiến nhiều người kỳ vọng chiến sự Nga - Ukraine sắp kết thúc.
Ông Putin cũng cho biết sẵn sàng gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ sau khi mọi điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình đã được dàn xếp xong.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức bày tỏ hoài nghi về phát biểu trên của Tổng thống Nga. "Như mọi khi, ông ấy lại đưa ra các điều kiện. Tôi lo ngại đây chỉ là một chiến thuật đánh lạc hướng khác, dù hy vọng là mình sai", ông Pistorius nói. "Tuy nhiên, không thể loại trừ khả năng này và nó dường như là một phần trong chiến lược chiến tranh của ông ấy".
Tổng thống Putin hôm 9/5 cũng nói rằng ông thích đàm phán với cựu thủ tướng Đức Gerhard Schroeder nếu tham gia đối thoại với châu Âu. "Với tôi, cựu thủ tướng Cộng hòa Liên bang Đức Schroeder là lựa chọn ưu tiên", ông nói.
Bộ trưởng Pistorius cho rằng những tuyên bố như vậy của Tổng thống Nga chỉ nhằm "đánh lạc hướng dư luận" khỏi những tổn thất quân sự gần đây trên chiến trường.
Phát ngôn viên chính phủ Đức Stefan Kornelius cùng ngày cho biết ông chưa thấy bất kỳ "tiến triển thực chất" nào hướng tới đàm phán bất chấp những bình luận mới của ông Putin.
"Nga biết rõ những đối tác mà họ có thể đối thoại tại châu Âu nếu họ thực sự nghiêm túc về việc đàm phán", ông Kornelius nói.
Sau hơn 4 năm xung đột, lực lượng Nga vẫn chưa thể kiểm soát toàn bộ vùng Donbass ở miền đông Ukraine, nơi quân đội Kiev đã lùi về thiết lập các phòng tuyến tại những thành phố pháo đài. Dù Moskva hiện kiểm soát gần 1/5 lãnh thổ Ukraine, tốc độ tiến quân của họ đã chậm lại trong năm nay.
