Theo báo South China Morning Post ngày 22-4, nguyên nhân chính đến từ việc Mỹ và Iran đang cùng siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu bằng đường biển toàn cầu.
Tuyến đường này bị hạn chế suốt gần hai tháng chiến sự, buộc các công ty vận tải phải mở rộng đội tàu – đặc biệt là tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), loại có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi chuyến.
Hiện các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng để tránh Vịnh Ba Tư. Đội tàu toàn cầu vốn đã bị thu hẹp do nhiều tàu cũ, nay càng thêm áp lực khi các chuyến đi kéo dài.
Giá dầu theo đó tăng mạnh, kéo theo giá cước vận tải. Theo VesselValue, giá thuê VLCC theo ngày đạt khoảng 234.700 USD trong tuần trước – tăng 3,4% so với tuần liền trước.
Trong bối cảnh đó, các xưởng đóng tàu Trung Quốc tận dụng lợi thế năng lực sản xuất, chi phí cạnh tranh và thời gian giao hàng nhanh để thu hút đơn hàng.
Những tuần gần đây, ít nhất hai doanh nghiệp Thụy Sĩ và một công ty có trụ sở tại Singapore đã đặt đóng VLCC tại Trung Quốc.
Hãng Advantage Tankers (Thụy Sĩ) – vốn lâu nay phụ thuộc vào Hàn Quốc – đặt hai tàu VLCC tải trọng 307.000 tấn tại Trung Quốc, dự kiến bàn giao năm 2028 và 2029.
Mercuria Energy Group – một trong những nhà giao dịch hàng hóa độc lập lớn nhất thế giới – ký hợp đồng đóng tàu gần 650 triệu USD với Bắc Kinh, bao gồm tối đa bốn VLCC và hai tàu chở sản phẩm dầu loại LR2, bàn giao trước năm 2029.
Công ty Yangzijiang Maritime Development (Singapore), được hậu thuẫn bởi “ông trùm” đóng tàu Trung Quốc Ren Yuanlin, đặt đóng tám VLCC – lần đầu tiên công ty tham gia phân khúc này, với kế hoạch nhận bàn giao trong giai đoạn 2028-2030.
Không chỉ đơn hàng mới, một số dự án đang triển khai cũng hưởng lợi từ xu hướng tăng giá. Một tàu VLCC tải trọng 319.000 tấn của Advantage Tankers đang đóng tại Giang Tô đã tăng giá trị từ khoảng 119 triệu USD lên 152 triệu USD, theo China Ship Survey.
Ngành đóng tàu Trung Quốc hiện dẫn đầu toàn cầu về đơn hàng mới. Theo Clarkson Research, nước này giành gần 2/3 tổng hợp đồng đóng tàu thế giới năm ngoái, trong khi Hàn Quốc chỉ chiếm hơn 10%.
Các hoàng đế Trung Quốc từng cầu nguyện cho những vụ mùa bội thu dưới mái ngói xanh 3 tầng của Điện Kỳ Niên, trong khuôn viên Thiên Đàn tại Bắc Kinh, trong những nghi lễ thiêng liêng.
Vào ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ cùng bước đi trong khuôn viên đó khi cả 2 nhà lãnh đạo đều đang hy vọng "thu hoạch" kết quả từ một hội nghị thượng đỉnh.
Đối với ông Tập, việc tiếp đón ông Trump tại đó mang đến một thông điệp về sự trường tồn và chiều sâu văn minh của Trung Quốc. Đối với ông Trump, bối cảnh này mang một ý nghĩa thực tế hơn: nông nghiệp sẽ nằm cao trong danh sách ưu tiên của ông, khi các nông dân Mỹ đang mong đợi Trung Quốc đặt mua những lô hàng lớn thịt lợn, đậu nành, các nông sản khác.
Vào năm 2017, ông Tập và phu nhân đã dành cho ông Trump và đệ nhất phu nhân một chuyến tham quan riêng hiếm hoi tại Tử Cấm Thành, ngôi nhà cổ xưa của các hoàng đế Trung Quốc.
Nằm cách Tử Cấm Thành khoảng 7km về phía nam, Thiên Đàn được xây dựng vào năm 1420.
Được bao quanh bởi những cây thông và bách cổ thụ, nơi đây ngày nay là một địa điểm du lịch nổi tiếng và là công viên nơi người dân Bắc Kinh tập thái cực quyền, chơi cờ hoặc khiêu vũ.
Trong thời kỳ của các triều đại, các hoàng đế Trung Quốc mỗi năm một lần sẽ thực hiện nghi lễ đi từ Tử Cấm Thành đến Thiên Đàn với đoàn tùy tùng gồm hàng nghìn người và xe voi kéo, để thực hiện một nghi lễ tôn giáo nhằm khẳng định quyền lực của mình.
Điện Kỳ Niên, biểu tượng nổi tiếng nhất của Thiên Đàn, được xây dựng lại vào cuối những năm 1800 bằng gỗ hồng sắc cao được nhập khẩu từ Mỹ.
Lars Ulrik Thom, một nhà sử học tại Bắc Kinh và là người sáng lập công ty tham quan lịch sử Beijing Postcards, cho biết: “Với tư cách là một nhà lãnh đạo Trung Quốc, đây là khung cảnh hoàn hảo để thể hiện chiều sâu và bề dày lịch sử của Trung Quốc, cũng như sự tinh tế”.
Ông Trump dự kiến sẽ đến Bắc Kinh vào hôm nay trước các cuộc gặp vào ngày 14/5 và 15/5. Theo Nhà Trắng, 2 nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thăm Thiên Đàn vào ngày mai.
Sau chuyến tham quan, ông Trump sẽ tìm cách giành được những cam kết lớn hơn từ ông Tập về việc mua đậu nành, ngũ cốc và thịt.
Trung Quốc là thị trường hàng đầu của nông dân Mỹ, họ đã mua khoảng 24 tỷ USD hàng hóa của Mỹ vào năm 2024 trước khi ông Trump nhậm chức. Bắc Kinh đã đóng băng phần lớn hoạt động thương mại đó và cắt giảm nhu cầu đối với nguồn cung từ Mỹ, sử dụng nó như một đòn bẩy mạnh mẽ chống lại các chính sách thuế quan của ông Trump.
Các nông dân trồng đậu nành sẽ theo dõi cách Trung Quốc thực hiện cam kết năm ngoái về việc mua 25 triệu tấn đậu nành hàng năm cho đến năm 2028. Những đợt mua hàng lớn hơn của Trung Quốc có thể xoa dịu những nông dân Mỹ đang gặp khó khăn, những người nằm trong số cử tri lớn nhất của ông Trump, trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo báo Korea Times, ngày 29-4, cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol đã bị Tòa án Cấp cao Seoul giữ nguyên kết luận có tội liên quan việc ban bố thiết quân luật năm 2024, đồng thời tăng mức án từ 5 lên 7 năm tù với các cáo buộc gồm cản trở công lý và lạm dụng quyền lực khẩn cấp.
Tòa án nhận định ông Yoon đã vi phạm Hiến pháp và các luật liên quan khi loại trừ 7 Bộ trưởng khỏi quá trình thảo luận về việc ban bố thiết quân luật.
Theo tòa, quyền hạn và vị thế của từng Bộ trưởng được pháp luật bảo vệ, không thể bị vượt qua ngay cả dưới danh nghĩa "quyền quyết định chính trị".
Bên cạnh đó tòa cũng xác nhận ông Yoon đã chỉ đạo soạn thảo bổ sung và tiêu hủy một bản tuyên bố thiết quân luật được ghi lùi ngày; yêu cầu cấp dưới che giấu các dữ liệu điện thoại mã hóa liên quan đến cuộc điều tra nổi loạn; đồng thời sử dụng lực lượng an ninh Tổng thống để ngăn cản các điều tra viên từ Cơ quan Điều tra tham nhũng đối với quan chức cấp cao khi họ tìm cách thi hành lệnh bắt giữ hợp pháp được ban hành sau khi ông bị luận tội.
Hội đồng xét xử nhận định động cơ và hậu quả từ các hành vi của ông là "đáng lên án ở mức độ cao", không chỉ làm suy yếu tiến trình pháp lý mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin công chúng.
Ngoài bản án mới nhất, ông Yoon hiện còn đang thụ án tù chung thân vì tội danh nghiêm trọng hơn là lãnh đạo một cuộc nổi loạn, liên quan đến nỗ lực thất bại nhằm áp đặt thiết quân luật.
Trước đó hồi tháng 1, tòa án cấp dưới đã tuyên án 5 năm tù sau khi xác định ông Yoon sử dụng lực lượng an ninh để cản trở việc bắt giữ chính mình.
Sau phán quyết này, cả ông Yoon và phía công tố đều kháng cáo. Bị cáo cho rằng các lệnh bắt giữ xuất phát từ một cuộc điều tra "bất hợp pháp", trong khi công tố đề nghị nâng mức án lên 10 năm tù vì tính chất "đặc biệt nghiêm trọng" của vụ việc.
Mới đây cựu Đệ nhất phu nhân Hàn Quốc Kim Keon Hee - vợ ông Yoon - hôm 28-4 cũng bị tăng án lên 4 năm tù, kèm khoản phạt 50 triệu won (khoảng 34.000 USD), tịch thu chiếc vòng cổ kim cương Graff và truy thu khoảng 20 triệu won liên quan đến các khoản lợi bất chính.
"Iran có thể lựa chọn tương lai thịnh vượng, một cây cầu vàng, và chúng tôi hy vọng họ sẽ làm vậy vì người dân. Nếu Iran lựa chọn sai lầm, họ sẽ phải đối mặt với phong tỏa và các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng, điện và năng lượng", Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phát biểu tại cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc hôm nay.
Ông cũng cảnh báo rằng lệnh phong tỏa cảng biển Iran và áp lực kinh tế sẽ tiếp tục đến chừng nào cần thiết, trừ khi Tehran đưa ra "lựa chọn khôn ngoan".
Chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm 15/4 bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự với Iran, đồng thời tuyên bố sẽ gia tăng sức ép kinh tế nếu Tehran tiếp tục hành động cứng rắn.
"Đây không phải cuộc chiến cân sức. Chúng tôi biết họ đang di chuyển những khí tài nào và đưa chúng đi đâu. Họ đang đào bới những bệ phóng và tên lửa còn sót lại mà không có khả năng thay thế chúng. Iran không có ngành công nghiệp quốc phòng, không thể bổ sung năng lực tấn công hoặc phòng thủ", ông Hegseth nói thêm.
Cũng tại cuộc họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết các lực lượng Mỹ đã "sẵn sàng nối lại chiến dịch tác chiến quy mô lớn gần như ngay lập tức".
Theo ông, hải quân Mỹ sẽ truy đuổi tất cả tàu mang cờ Iran hoặc phương tiện tìm cách cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran. Những tàu cố vượt qua lệnh phong tỏa cảng biển Iran sẽ bị chặn lại. "Nếu không tuân thủ lệnh phong tỏa, chúng tôi sẽ sử dụng vũ lực. Việc thực thi sẽ diễn ra cả trong lãnh hải Iran lẫn vùng biển quốc tế", ông cho hay.
Tướng Caine cũng nói rằng tổng cộng 13 tàu đã quay đầu thay vì cố phá vỡ lệnh phong tỏa, đồng thời cho biết đến nay chưa tàu nào bị lực lượng Mỹ đổ quân để kiểm tra.
Iran chưa lên tiếng về những phát biểu của giới chức Lầu Năm Góc.
Lực lượng Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa các cảng Iran từ 13/4, một ngày sau khi cuộc đàm phán hòa bình ở Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào. Theo đó, Mỹ sẽ chặn bắt mọi tàu đến hoặc đi từ các cảng Iran ở khu vực vịnh Ba Tư và vịnh Oman, cũng như những tàu đã nộp phí cho Iran để được đi qua eo biển Hormuz.
Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự cho Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, ngày 15/4 cảnh báo Iran sẽ đánh chìm các tàu Mỹ tại eo biển Hormuz nếu Washington muốn kiểm soát khu vực chiến lược này.
