Các hoàng đế Trung Quốc từng cầu nguyện cho những vụ mùa bội thu dưới mái ngói xanh 3 tầng của Điện Kỳ Niên, trong khuôn viên Thiên Đàn tại Bắc Kinh, trong những nghi lễ thiêng liêng.
Vào ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ cùng bước đi trong khuôn viên đó khi cả 2 nhà lãnh đạo đều đang hy vọng “thu hoạch” kết quả từ một hội nghị thượng đỉnh.
Đối với ông Tập, việc tiếp đón ông Trump tại đó mang đến một thông điệp về sự trường tồn và chiều sâu văn minh của Trung Quốc. Đối với ông Trump, bối cảnh này mang một ý nghĩa thực tế hơn: nông nghiệp sẽ nằm cao trong danh sách ưu tiên của ông, khi các nông dân Mỹ đang mong đợi Trung Quốc đặt mua những lô hàng lớn thịt lợn, đậu nành, các nông sản khác.
Vào năm 2017, ông Tập và phu nhân đã dành cho ông Trump và đệ nhất phu nhân một chuyến tham quan riêng hiếm hoi tại Tử Cấm Thành, ngôi nhà cổ xưa của các hoàng đế Trung Quốc.
Nằm cách Tử Cấm Thành khoảng 7km về phía nam, Thiên Đàn được xây dựng vào năm 1420.
Được bao quanh bởi những cây thông và bách cổ thụ, nơi đây ngày nay là một địa điểm du lịch nổi tiếng và là công viên nơi người dân Bắc Kinh tập thái cực quyền, chơi cờ hoặc khiêu vũ.
Trong thời kỳ của các triều đại, các hoàng đế Trung Quốc mỗi năm một lần sẽ thực hiện nghi lễ đi từ Tử Cấm Thành đến Thiên Đàn với đoàn tùy tùng gồm hàng nghìn người và xe voi kéo, để thực hiện một nghi lễ tôn giáo nhằm khẳng định quyền lực của mình.
Điện Kỳ Niên, biểu tượng nổi tiếng nhất của Thiên Đàn, được xây dựng lại vào cuối những năm 1800 bằng gỗ hồng sắc cao được nhập khẩu từ Mỹ.
Lars Ulrik Thom, một nhà sử học tại Bắc Kinh và là người sáng lập công ty tham quan lịch sử Beijing Postcards, cho biết: “Với tư cách là một nhà lãnh đạo Trung Quốc, đây là khung cảnh hoàn hảo để thể hiện chiều sâu và bề dày lịch sử của Trung Quốc, cũng như sự tinh tế”.
Ông Trump dự kiến sẽ đến Bắc Kinh vào hôm nay trước các cuộc gặp vào ngày 14/5 và 15/5. Theo Nhà Trắng, 2 nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thăm Thiên Đàn vào ngày mai.
Sau chuyến tham quan, ông Trump sẽ tìm cách giành được những cam kết lớn hơn từ ông Tập về việc mua đậu nành, ngũ cốc và thịt.
Trung Quốc là thị trường hàng đầu của nông dân Mỹ, họ đã mua khoảng 24 tỷ USD hàng hóa của Mỹ vào năm 2024 trước khi ông Trump nhậm chức. Bắc Kinh đã đóng băng phần lớn hoạt động thương mại đó và cắt giảm nhu cầu đối với nguồn cung từ Mỹ, sử dụng nó như một đòn bẩy mạnh mẽ chống lại các chính sách thuế quan của ông Trump.
Các nông dân trồng đậu nành sẽ theo dõi cách Trung Quốc thực hiện cam kết năm ngoái về việc mua 25 triệu tấn đậu nành hàng năm cho đến năm 2028. Những đợt mua hàng lớn hơn của Trung Quốc có thể xoa dịu những nông dân Mỹ đang gặp khó khăn, những người nằm trong số cử tri lớn nhất của ông Trump, trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Washington Post hôm 8/5 dẫn nội dung phân tích được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) gửi đến các nhà hoạch định chính sách tuần này, trong đó kết luận Iran "có thể chống chịu được cuộc phong tỏa cảng biển của hải quân Mỹ trong ít nhất 3-4 tháng" trước khi phải đối mặt với khó khăn kinh tế nghiêm trọng hơn.
4 quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lệnh phong tỏa do nước này áp đặt khiến Iran phải dùng các tàu chở dầu trống làm kho chứa tạm thời, cũng như chủ động giảm sản lượng khai thác để bảo vệ các giếng dầu. "Tình hình kinh tế Iran thực tế không bi đát như một số người tuyên bố", một người cho hay.
Một quan chức khác tin rằng phân tích của CIA thậm chí còn đánh giá thấp khả năng chịu đựng của Iran, do nước này có thể đưa dầu sang các quốc gia khác bằng đường bộ. Dù vận chuyển bằng xe tải hay tàu hỏa không thể sánh được với quy mô của xuất khẩu đường biển, đây vẫn là bệ đỡ kinh tế quan trọng.
"Nhiều khả năng họ sẽ bắt đầu chuyển dầu bằng đường sắt qua khu vực Trung Á", quan chức Mỹ giấu tên nói.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Mục tiêu của Washington là khiến Tehran không thể xuất khẩu dầu, nguồn doanh thu quan trọng với quốc gia này, từ đó gây áp lực kinh tế và buộc Iran nhượng bộ trước các yêu cầu của Mỹ.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ.
Hãng thông tấn Fars News của Iran đưa tin đã xảy ra thêm nhiều cuộc đụng độ rải rác giữa lực lượng nước này và các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz trong ngày 8/5. Hãng tin Tasnim sau đó dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã dịu bớt, nhưng cảnh báo khả năng sẽ có thêm các cuộc đụng độ.
Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công hai tàu liên quan đến Iran đang cố gắng tiến vào một cảng của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn đang được duy trì, trong khi Ngoại trưởng Marco Rubio nói với phóng viên rằng Washington "đang đợi câu trả lời" từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
“Ông Trump còn khoảng 20 giờ để đầu hàng Iran, hoặc các đồng minh của Iran sẽ đưa ông ta trở về thời kỳ đồ đá”, ông Mahdi Mohammadi viết trên mạng xã hội X.
Ông Mohammadi nhấn mạnh Tehran “rõ ràng và thực chất đã giành chiến thắng trong cuộc chiến, và sẽ chỉ chấp nhận một cái kết giúp củng cố các lợi ích đạt được, đồng thời thiết lập trật tự an ninh mới trong khu vực”, theo Al Jazeera.
Trước đó, cùng ngày 6-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã kêu gọi người dân Mỹ buộc chính phủ của họ phải chịu trách nhiệm cho điều mà ông mô tả là một “cuộc chiến tranh xâm lược” nhằm vào Iran.
“Người dân Mỹ cần phải biết rằng những gì chính phủ của họ đang làm chống lại Iran ở Tây Á là một sự bất công lớn, và là một cuộc chiến tranh phi nghĩa, mang tính xâm lược”, ông Esmaeil Baghaei nói với truyền thông Iran.
Ông cũng kêu gọi người dân Mỹ phải buộc chính phủ của họ “chịu trách nhiệm về những hành động và tội ác được thực hiện nhân danh người Mỹ”.
Trước đó trong buổi họp báo vào chiều 6-4 (giờ Mỹ), ông Trump đã liên tục nhắc về hạn chót để Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ).
“Họ có thời hạn đến ngày mai, 20h giờ miền Đông. Sau đó họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá”, ông chủ Nhà Trắng cảnh báo.
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của Iran trong vỏn vẹn 4 giờ.
Ngoài ra, ông cũng kể lại việc đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran chỉ trong 10 phút sau khi được báo cáo rằng phía Iran có vẻ phá vỡ thỏa thuận.
Về diễn biến xung đột, Hãng tin Mehr của Iran ngày 7-4 đưa tin một quả đạn do Mỹ và Israel phóng đã đánh trúng một giáo đường Do Thái ở trung tâm thủ đô Tehran.
Vụ tấn công đã gây thiệt hại cho giáo đường này. Hiện lực lượng cứu hộ đang tiến hành dọn dẹp và giải cứu những người bị mắc kẹt.
Ở phía ngược lại, quân đội Israel thông báo đã hoàn tất một đợt không kích mới nhằm vào các mục tiêu cơ sở hạ tầng trên khắp Iran, bao gồm cả Tehran.
Trang tin Axios ngày 2-5 cho biết theo các quan chức Lầu Năm Góc, kể từ ngày 13-4, quân đội Mỹ đã chặn hướng hoặc buộc hơn 40 tàu phải đổi lộ trình khi cố vận chuyển dầu và hàng hóa bị cấm qua vòng phong tỏa.
Hiện có 31 tàu chở khoảng 53 triệu thùng dầu của Iran bị "mắc kẹt" tại vùng Vịnh, với tổng giá trị ước tính ít nhất 4,8 tỉ USD. Trong số này, hai tàu đã bị Mỹ thu giữ.
Tình thế càng thêm bế tắc khi các kho chứa dầu trên bờ của Iran dần đạt công suất tối đa, buộc Tehran phải chuyển sang dùng các tàu cũ làm kho nổi trên biển.
Một số tàu khác buộc phải chọn những tuyến đường dài và tốn kém hơn để vận chuyển dầu sang Trung Quốc, nhằm tránh nguy cơ bị lực lượng Mỹ chặn bắt trên biển.
Một trong những tàu tìm được lối thoát là tàu chở dầu cỡ lớn mang tên "HUGE". Con tàu này đã đi men theo bờ biển Pakistan và Ấn Độ để tiến vào eo biển Malacca của Malaysia, nơi dầu thường được chuyển sang tàu khác trước khi đến Trung Quốc.
Tuy nhiên theo Samir Madani - nhà đồng sáng lập Công ty phân tích dữ liệu hàng hải TankerTrackers.com, đây chỉ là giải pháp tạm thời.
Ông dự đoán các tàu Iran bị dồn ứ có thể sẽ chờ thời cơ để thực hiện một cuộc "đào thoát tập thể" qua đêm, khi đã tích đủ lượng dầu dự trữ gần biên giới Pakistan.
Trong bối cảnh hiện nay, cả Mỹ và Iran đều sử dụng chiến thuật phong tỏa để gây áp lực kinh tế lẫn nhau.
Nếu Iran phong tỏa eo biển Hormuz khiến hoạt động vận tải hàng hải bị đình trệ, thì Mỹ đáp trả bằng cách kiểm soát lối vào phía tây của vịnh Oman, tạo thế siết chặt nguồn thu chủ lực của Tehran.
Giới phân tích cho rằng mục tiêu then chốt của chiến lược này là đẩy Iran đến giới hạn lưu trữ dầu, buộc nước này phải cắt giảm hoặc ngừng khai thác.
Ông Gregory Brew, chuyên gia Công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group có trụ sở tại Mỹ, nhận định Iran có thể chỉ còn "vài tuần, hoặc tối đa một tháng" trước khi rơi vào tình trạng quá tải kho chứa.
Về phía Washington, quyền phát ngôn viên Lầu Năm Góc Joel Valdez khẳng định chiến dịch đang "phát huy toàn bộ hiệu lực và tạo ra tác động quyết định như dự kiến".
Ông nhấn mạnh Mỹ đang giáng "đòn nặng nề" vào khả năng tài chính của Iran, đồng thời cam kết duy trì sức ép quân sự liên tục trong khu vực.
