Nhiều ý kiến tâm huyết để tái hiện một phần quá khứ huy hoàng của di tích hơn 1.000 năm tuổi đã được gợi mở tại hội thảo khoa học “Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương” tổ chức ở Đà Nẵng ngày 15-5.
Di tích Phật viện Đồng Dương từng là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Vương quốc Champa cổ. Đồng thời là di sản có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tôn giáo và khảo cổ học của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Theo bà Nguyễn Thị Anh Thi – Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, thực trạng di tích hiện nay đặt ra nhiều trăn trở đối với một di sản từng có vị thế đặc biệt trong lịch sử Phật giáo Champa.
Bởi dù đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016, tuy nhiên công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích vẫn chưa tương xứng với tầm vóc vốn có. Trong đó chủ yếu dừng lại ở các giải pháp tạm thời, chưa hình thành được định hướng nghiên cứu và bảo tồn tổng thể, dài hạn, bền vững.
“Bảo tồn di sản không chỉ dừng ở việc gìn giữ dấu tích vật chất, mà cần hướng tới bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử, tinh thần và bản sắc cộng đồng, đồng thời hài hòa giữa bảo tồn và phát triển bền vững.
Chúng tôi hy vọng việc xây dựng một chiến lược tổng thể, dài hạn cho Phật viện Đồng Dương là yêu cầu cấp thiết, nhằm khẳng định và phát huy giá trị di sản trong dòng chảy văn hóa dân tộc và hội nhập quốc tế” – bà Thi nói.
Trước một phế tích chỉ còn lại một ngọn tháp đang chống chọi với mưa nắng, nhiều đại biểu đặt vấn đề ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và phục dựng.
Theo hòa thượng Thích Truyền Khải, các công nghệ hiện đại như quét 3D, mô hình hóa kiến trúc, thực tế ảo (VR) hay thực tế tăng cường (AR) có thể giúp tái hiện không gian của những công trình đã bị hư hại hoặc mất dấu tích, đặc biệt phù hợp với di tích khảo cổ như Phật viện Đồng Dương.
Bởi hiện nay di tích này có rất nhiều tư liệu hình ảnh từ đầu thế kỷ trước, nhưng phần lớn kiến trúc nguyên gốc đã không còn tồn tại đầy đủ.
Thông qua các mô hình số, các nhà nghiên cứu có thể phân tích cấu trúc kiến trúc, so sánh với các công trình Champa cùng thời và từ đó đưa ra những giả thuyết khoa học về hình dạng ban đầu của quần thể Phật viện, từ đó giúp các nhà nghiên cứu có thể tiếp cận di tích dưới nhiều góc độ khác nhau.
Trong khi đó nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Tuấn, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TP Đà Nẵng, cho rằng trong bối cảnh Đà Nẵng mới hiện nay, việc phát huy giá trị di tích cần gắn với việc phát triển du lịch theo hướng bền vững, có kiểm soát và phù hợp với đặc thù của di sản.
Ông cho rằng đối với Phật viện Đồng Dương, do tính chất là một phế tích khảo cổ có giá trị khoa học cao nhưng các thành phần kiến trúc còn lại tương đối ít ỏi, nên việc phát triển du lịch đại trà là không phù hợp.
Thay vào đó cần ưu tiên các loại hình du lịch chuyên biệt, có hàm lượng tri thức cao, như du lịch trải nghiệm văn hóa – lịch sử và du lịch kết hợp nghiên cứu.
“Tôi cho rằng có thể thiết lập các tuyến tham quan có tính liên kết vùng. Trong đó Đồng Dương được kết nối với Thánh địa Mỹ Sơn và các khu đền tháp Champa khác, qua đó hình thành một “hành lang di sản Champa”.
Mô hình này cho phép đặt Đồng Dương trong một không gian văn hóa rộng lớn, giúp du khách tiếp cận di sản không chỉ như những điểm đến riêng lẻ, mà là một hệ thống liên hoàn, phản ánh đầy đủ hơn tiến trình lịch sử – văn hóa của Champa” – ông Tuấn nói.
Ông Tuấn đề xuất có thể khai thác hình thức du lịch hành hương như một hướng phát triển bổ trợ, thông qua việc xây dựng các công trình mang yếu tố Phật giáo hoặc tự viện nằm ngoài khu vực bảo vệ của di tích.
Giải pháp này vừa đáp ứng nhu cầu tâm linh của tín đồ và du khách, vừa đảm bảo không gây tác động đến cấu trúc nguyên gốc và tính xác thực của di tích…
Lễ hội Bình Đà là một trong những lễ hội cổ truyền có từ xa xưa của người dân làng Bình Đà, xã Bình Minh (Hà Nội). Theo truyền thuyết dân gian, nơi đây gắn liền với câu chuyện về Âu Cơ - Lạc Long Quân.
Sau khi 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển, khi đến vùng đất Bảo Đà (xã Bình Minh, Hà Nội ngày nay), nhận thấy thế đất đẹp sông nước uốn quanh, gò đồi mang dáng rồng chầu, hổ phục, Lạc Long Quân đã chọn nơi đây làm điểm dừng chân dựng nghiệp.
Sau này, để tưởng nhớ công đức của vị thủy tổ, người dân lập đình (đền) Nội Bình Đà làm nơi thờ phụng, tôn vinh với bức đại tự trang trọng "Vi Bách Việt Tổ".
Lễ hội Bình Đà diễn ra ngay trước lễ giỗ Tổ Hùng Vương vào mùng 1 đến 6-3 âm lịch hằng năm.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Đăng Việt - Chủ tịch UBND xã Bình Đà - cho biết lễ rước, tế và dâng hương không chỉ là sự tiếp nối của truyền thống ngàn đời, mà còn là bước chuyển mình mạnh mẽ, để đưa giá trị văn hóa Việt Nam hòa nhập với dòng chảy của thời đại.
"Chúng ta không chỉ gìn giữ cội nguồn, mà còn có trách nhiệm làm cho cội nguồn ấy tỏa sáng trong đời sống hiện đại. Không chỉ tri ân tổ tiên, mà còn phải truyền cảm hứng cho thế hệ mai sau về niềm tự hào dân tộc", ông Việt chia sẻ.
Lễ hội Bình Đà được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia từ năm 2014, gắn với vùng đất Bình Đà.
Năm nay, lễ hội được tổ chức trong không gian Tuần văn hóa cội nguồn Việt. Từ 8h sáng, chương trình mở đầu với nghi thức thả chim bồ câu. Lá cờ hội rộng 250m2 với dòng chữ Lạc Long Quân được kéo cao bởi hai khinh khí cầu.
Phần hội rộn ràng với những tiết mục văn nghệ được dàn dựng công phu kể lại câu chuyện "trăm trứng" - cội nguồn của người Việt. Trong lúc diễn ra phần hội, đoàn rước lễ thực hiện nghi thức rước lễ từ đình Ngoại Bình Đà về đình Nội Bình Đà, chuẩn bị cho phần tế và dâng hương.
Những người thường xuyên đi máy bay cho biết việc chọn sai chỗ ngồi có thể âm thầm phá hỏng chuyến đi như liên tục bị làm phiền, bỏ lỡ suất ăn, khó tìm tư thế thoải mái.
Hàng ghế giữa
Hàng ghế đầu tiên được các chuyên gia du lịch Mỹ khuyến cáo nên tránh là hai ghế cạnh cửa sổ của hàng ghế giữa (thường là ghế A và F hoặc K). Với các máy bay thân hẹp, một lối đi, số hàng ghế khoảng 30-45 hàng.
Máy bay thân rộng hai lối đi, số lượng hàng ghế có thể hơn 50. Hành khách có thể dựa vào sơ đồ chỗ ngồi từng loại máy bay sẽ đi để chọn vị trí thích hợp.
Andrea Platania, chuyên gia du lịch tại nền tảng đưa đón sân bay có trụ sở tại Mỹ và châu Âu Transfeero, cho biết tiếp viên thường phục vụ đồ ăn từ hai đầu máy bay. Hành khách ngồi ở những hàng ghế giữa có thể gặp tình trạng suất ăn, đồ uống mình thích đã hết khi đến lượt.
Ví dụ suất ăn cung cấp trên máy bay thường gồm hai loại mỳ và cơm hoặc cơm gà và cơm bò để hành khách lựa chọn. Nếu các hành khách ở hai đầu máy bay đều chọn cơm gà, suất ăn khi đến các hàng ghế giữa sẽ hết và những người ngồi vị trí này chỉ còn một lựa chọn là cơm bò.
Hai ghế này thường xa nhà vệ sinh và sát cửa sổ. Do vậy, bạn thường phải đi qua hai hành khách để ra ngoài, điều này được đánh giá "khá bất tiện" do liên tục phải làm phiền người khác.
"Trên lý thuyết hai ghế này không tệ nhưng thực tế lại là những chỗ ngồi kém thuận lợi nhất", Andrea nói.
Hàng ghế giữa máy bay cũng thường trùng với vị trí cánh máy bay nên bị hạn chế tầm nhìn hơn các ghế cửa sổ khác.
Ghế hàng cuối
Hàng ghế này nằm gần nhà vệ sinh và gây nhiều phiền phức, như có mùi khó chịu và hành khách liên tục qua lại, khiến người ngồi ít có không gian riêng tư.
"Cảm giác như đang ngồi giữa hành lang thay vì không gian riêng của mình", Andrea nói thêm.
Hàng ghế cuối dựa lưng vào vách máy bay, không có khoảng trống để có thể ngả lưng nghỉ ngơi hoặc ngả ít khiến người ngồi hàng ghế này hầu như phải ngồi thẳng lưng suốt hành trình.
"Việc không thể ngả ghế tạo khác biệt rất lớn, bạn sẽ thấy mệt mỏi hơn nhiều sau khi hạ cánh", Andera nói.
Ngoài ra, hành khách ngồi ở những vị trí này thường là những người rời máy bay sau cùng, điều này có thể gây rắc rối nếu cần nhanh chóng nối chuyến bay tiếp theo.
Ngoài hai hàng ghế trên, chuyên gia du lịch người Mỹ Kelly Magyarics cũng chia sẻ các ghế phù hợp với từng nhu cầu của hành khách.
Với những hành khách thường xuyên muốn sử dụng nhà vệ sinh, ghế cạnh lối đi là lựa chọn hàng đầu. Những người thích ngắm cảnh, ghế cạnh cửa sổ là gợi ý phù hợp.
"Nếu bạn bay nối chuyến, bạn nên chọn ghế cạnh lối đi gần cửa ra máy bay", Kelly nói vì vị trí này giúp hành khách rời máy bay nhanh nhất, sau mỗi khoang thương gia.
Bản thân Kelly nếu có cơ hội sẽ thường chọn hàng ghế cạnh lối thoát hiểm vì có chỗ để chân rộng rãi do trước mặt là khoảng trống.
Kelly cũng thường chọn ghế đầu tiên, sau khoang thương gia. Phía trước hàng ghế này là vách ngăn nên khách có khoảng không để chân rộng rãi hơn. Khách ngồi sát cửa sổ hàng này có thể đi lại thoải mái mà không sợ ảnh hưởng đến những người ngồi cùng dãy và cũng không bị khách ngồi trước ngả ghế làm phiền.
Tuy nhiên, vị trí này có một nhược điểm: không có ghế phía trước để đặt túi xách bên dưới nên hành khách buộc phải để hành lý xách tay lên cabin trên đầu. Mỗi lần đặt chỗ ngồi này, Kelly thường cố gắng lên máy bay sớm để giành chỗ để đồ trong khoang hành lý phía trên.
Khi bay cùng người khác như chồng, vợ hoặc con cái, Kelly gợi ý hành khách nên chọn hai ghế cạnh lối đi.
Với vị trí song song này, khoảng cách giữa hai người đủ hẹp để trò chuyện và cũng đủ rộng để mỗi người có không gian cá nhân riêng. Một mẹo khác cũng được cô áp dụng, nhưng được đánh giá mạo hiểm hơn, đặt ghế cửa sổ và ghế ngoài cùng, bỏ trống ghế giữa. Trên nhiều chuyến bay vắng người, hành khách sẽ có cơ hội được ngồi hai người một dãy và không có ai ngồi ghế giữa làm phiền.
Buổi chiều trong tuần tại khu mua sắm Myeongdong, Seoul, một nhà hàng cá nướng Trung Quốc kín khách từ 17h30. Những khay cá nướng trong nước sốt ớt đỏ đặc trưng liên tục được phục vụ. Khách hàng chủ yếu là nhóm nhỏ người trẻ 20-30 tuổi.
Không chỉ ở Myeongdong, các tụ điểm ăn uống như Hongdae, Gangnam hay khu vực quanh Đại học Konkuk cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Ẩm thực Trung Quốc đang chuyển mình từ những món ăn xa lạ thành một phần trong đời sống thường nhật của giới trẻ xứ sở kim chi.
Sự thâm nhập này bắt đầu từ vị mala cay tê, gia vị nổi tiếng vùng Tứ Xuyên. Đầu những năm 2010, các chuỗi lẩu như Tanghuo Kungfu hay Haidilao có mặt tại Hàn Quốc với tệp khách hàng hạn hẹp, chủ yếu là người Trung Quốc sinh sống tại đây. Cuối những năm 2010, hai món ăn Malatang (canh lẩu tự chọn) và Tanghulu (kẹo hồ lô) trở thành xu hướng trên mạng xã hội Hàn Quốc nhờ hình ảnh bắt mắt, phù hợp để chia sẻ trên Instagram và TikTok.
Hình ảnh các ngôi sao K-pop thưởng thức lẩu đêm cũng gỡ bỏ rào cản "món ăn ngoại quốc", biến đồ ăn Trung Quốc thành trải nghiệm mang tính thời thượng. Từ các món mala, thực khách bắt đầu mở rộng sang các món cá nướng, mì và đồ uống. Hiện, các thương hiệu trà sữa Trung Quốc như Mixue, Heytea hay Chagee ồ ạt mở rộng chi nhánh tại Seoul với tốc độ nhanh chóng.
Theo Cục Thống kê Hàn Quốc, năm ngoái, các nhà hàng Trung Quốc ghi nhận doanh thu trung bình hằng năm đạt 304,3 triệu won (khoảng 206.000 USD), vượt qua các phân khúc đồ ăn Hàn Quốc, Nhật Bản và phương Tây. Nhóm này cũng dẫn đầu về lưu lượng khách với trung bình 61,9 lượt mỗi ngày và tỷ lệ đặt giao hàng đạt 19,7 đơn hàng mỗi ngày.
Sự tăng trưởng này còn đến từ trải nghiệm thực tế khi ngày càng nhiều người trẻ Hàn Quốc du lịch tới Thượng Hải, Thanh Đảo hay Trùng Khánh. Việc trực tiếp thưởng thức tại bản địa giúp thực khách xóa bỏ định kiến về vệ sinh hay tính nguyên bản, thay vào đó họ tập trung vào hương vị và chất lượng trải nghiệm.
Lối ăn uống "mở" là yếu tố then chốt thu hút thực khách trẻ. Tại các quán lẩu hoặc cá nướng, thực khách được chủ động chọn nguyên liệu, pha nước chấm và điều chỉnh tốc độ bữa ăn. Hình thức này phù hợp với phong cách sống tự chủ và cá nhân hóa của giới trẻ hiện nay.
Làn sóng này cũng phản ánh chiến lược của các thương hiệu Trung Quốc khi thị trường nội địa dần bão hòa. Hàn Quốc, với mật độ dân cư đô thị cao và sự nhạy bén với xu hướng, đã trở thành điểm đến ưu tiên của các doanh nghiệp F&B đại lục.
Tại các bàn ăn ở Myeongdong, những cuộc đối thoại đan xen giữa tiếng Hàn và tiếng Trung diễn ra tự nhiên. Thực khách hiện không còn bận tâm về nguồn gốc quốc gia của món ăn, họ coi đó đơn giản là một bữa tối thân thuộc và mang tính cộng đồng.
