Trong video do nhóm vũ trang Hezbollah công bố hôm 8/4, thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) tiếp cận xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M hiện đại nhất của Israel, được trang bị lồng thép trên nóc tháp pháo và hệ thống phòng thủ chủ động Trophy.
Drone của Hebollah lao vào vị trí đài radar của hệ thống Trophy ở mặt bên tháp pháo, không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống phòng vệ được kích hoạt.
Video thứ hai cho thấy drone FPV nhắm vào phía cửa đuôi đang mở của một chiếc Merkava Mark 4M, vốn là vị trí hiểm yếu nhất trên mẫu xe tăng này. Những video tiếp theo ghi lại cảnh đòn tập kích nhằm vào xe chiến đấu bộ binh Eitan, cùng hai xe tăng Merkava Mark 4M đang di chuyển trên đường.
Khác với xung đột Ukraine, lực lượng Hezbollah không triển khai drone trinh sát để ghi lại kết quả đòn đánh, các video đều kết thúc khi drone FPV lao vào mục tiêu.
Howard Altman, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, chỉ ra rằng chất lượng video không suy giảm khi drone bay thấp và lao vào mục tiêu cho thấy chúng đều kết nối với người điều khiển bằng cáp quang.
Ryan Brobst, chuyên gia quân sự tại viện nghiên cứu mang tên Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, đánh giá nhóm vũ trang Hezbollah đã học cách vận hành drone cáp quang nhờ quan sát xung đột Nga – Ukraine.
“Một yếu tố cần xem xét là sự gia tăng về số lượng drone cáp quang. Chưa rõ Hezbollah đã chuyển hẳn sang sử dụng drone cáp quang hay chưa, cũng như liệu các mẫu drone dùng sóng vô tuyến có mất hiệu quả hoàn toàn hay không”, Brobst nói.
Các chuyên gia nói rằng không thể đánh giá mức độ thiệt hại cụ thể sau những đòn đánh như vậy, do Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) áp dụng chính sách kiểm soát thông tin chặt chẽ và không tiết lộ cụ thể tổn thất trong xung đột.
Trong báo cáo tình hình chiến sự hôm 26/3, IDF chỉ xác nhận nhiều binh sĩ thuộc Lữ đoàn Thiết giáp số 7 đã bị thương, trong đó một người thiệt mạng. “Chưa rõ những trường hợp này có phải do drone FPV của Hezbollah gây ra hay không, nhưng Lữ đoàn 7 là đơn vị chuyên vận hành xe tăng Merkava Mark 4”, Brobst cho hay.
Một quan chức cấp cao giấu tên của IDF cho biết các video cho thấy Hezbollah sở hữu drone tự sát có độ chính xác cao, đủ khả năng nhắm vào các điểm yếu trên xe tăng. “Video cho thấy một số đòn đánh có thể là thật, song chúng không thể hiện thiệt hại đối với xe tăng Merkava. Dù vậy, drone vẫn là mối đe dọa hiện hữu và ngày càng gia tăng”, người này cho hay.
Xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M được Israel triển khai từ năm 2011, có đặc điểm nổi bật là hệ thống phòng thủ chủ động Trophy được ví như tấm “màn thép” bảo vệ phương tiện trước tên lửa dẫn đường và đạn chống tăng.
Hệ thống này bao gồm các cảm biến, radar cảnh giới, máy tính và tổ hợp đánh chặn. Radar Trophy có thể quét khu vực 360 độ quanh xe để phát hiện vũ khí chống tăng bắn tới. Khi phát hiện mục tiêu, máy tính sẽ phân tích và ra lệnh phóng các quả đạn kim loại để vô hiệu hóa mối đe dọa trước khi nó tiếp cận giáp chính của xe tăng.
Điều này khiến Merkava Mark 4M được mệnh danh là mẫu xe tăng được bảo vệ tốt nhất thế giới hiện nay. Tuy nhiên, các biện pháp bảo vệ trên dòng Merkava Mark 4M đã không thể đối phó được drone tự sát, vũ khí ngày càng phổ biến trong các xung đột.
Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 8.5 công bố loạt hồ sơ từng được giữ mật liên quan vật thể bay không xác định (UFO), hay tên chính thức là các hiện tượng dị thường chưa xác định (UAP) trên trang war.gov/ufo.
Theo Reuters, lô tài liệu lần này gồm 162 tập tin, bao gồm báo cáo bằng văn bản, hình ảnh và video từ camera quân sự. Một số hồ sơ đề cập các vụ chứng kiến "đĩa bay" từ năm 1947, các hình ảnh mờ về hiện tượng chưa xác định trên bề mặt mặt trăng trong sứ mệnh Apollo 12 năm 1969, cũng như bản ghi lời kể của phi hành đoàn Apollo 17 về vật thể lạ quan sát được trong chuyến bay năm 1972.
Bên cạnh các tài liệu về không gian, nhiều video được giải mật ghi lại vật thể lạ qua cảm biến hồng ngoại của quân đội Mỹ. Trong số đó có vật thể hình quả bóng đá xuất hiện trên biển Hoa Đông năm 2022, cùng các chấm sáng di chuyển bất thường trên bầu trời Iraq, Syria và UAE trong những năm gần đây, theo AP.
"Những tài liệu này, được giấu kín do bị đưa vào danh mục tài liệu mật, từ lâu đã làm dấy lên những đồn đoán chính đáng, và đã đến lúc người dân Mỹ được tận mắt chứng kiến chúng", Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đăng trên mạng xã hội X.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc ngày 8.5 nhấn mạnh dù mọi tài liệu trước khi được tải lên đã được rà soát toàn bộ vì lý do an ninh, nhiều nội dung trong số đó vẫn chưa được phân tích đầy đủ nhằm xác định bản chất của các hiện tượng bất thường.
Chính khoảng trống kết luận trên khiến đợt công bố ngày 8.5 chưa thể khép lại các nghi vấn lâu nay về UFO/UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Tổ chức chuyên nghiên cứu UAP Sol Foundation (Mỹ), hoan nghênh bước đi trên của Nhà Trắng, nhưng cho rằng chính quyền ông Trump cần làm nhiều hơn để chấm dứt "hàng thập niên bí mật" quanh những gì chính phủ biết về các hiện tượng này.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo loạt tài liệu mới chưa đưa ra bằng chứng chắc chắn về công nghệ ngoài hành tinh hay sự sống ngoài trái đất. Theo tờ The Guardian, phần lớn hình ảnh và video vẫn mờ, khó nhận diện, chủ yếu là các điểm sáng hoặc vật thể bất thường ở khoảng cách xa.
AP dẫn lời ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc văn phòng Lầu Năm Góc chuyên điều tra UAP, cho rằng việc công bố tài liệu mà thiếu phân tích khoa học đi kèm có thể phản tác dụng. Theo ông, các hồ sơ như vậy "chỉ càng làm dấy lên nhiều suy đoán, thuyết âm mưu và những lý thuyết giả khoa học thiếu căn cứ".
Trả lời Reuters, chuyên gia UAP Mick West cho rằng các video mới chủ yếu cho thấy "chúng ta không thể xác định được một chấm trắng nhỏ ở khoảng cách rất xa", chứ không phải bằng chứng về người ngoài hành tinh. Cùng quan điểm thận trọng, nhà vật lý thiên văn Avi Loeb (Đại học Harvard) nhận định một số hình ảnh từ Apollo 12 và Apollo 17 có thể liên quan các vụ va chạm tiểu hành tinh trên bề mặt mặt trăng, thay vì là dấu hiệu công nghệ ngoài hành tinh.
Đợt công bố cũng kéo theo tranh cãi chính trị. Một số nhà phê bình cho rằng các tiết lộ về UAP có thể làm phân tán sự chú ý khỏi những rắc rối của chính quyền ông Trump, trong đó có chiến dịch quân sự ở Iran và áp lực công bố thêm tài liệu liên quan tội phạm tình dục Jeffrey Epstein, theo CBC News.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 8/5 cáo buộc hai tàu dầu rỗng mang cờ Iran, gồm Sea Star III và Sevda, đã vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải do Washington áp đặt.
"Một tiêm kích F/A-18 Super Hornet xuất phát từ tàu sân bay USS George H.W. Bush đã vô hiệu hóa cả hai tàu dầu bằng cách khai hỏa vũ khí chính xác vào ống khói của chúng, qua đó ngăn các tàu tiến vào vùng biển Iran", thông báo có đoạn.
Video được công bố cho thấy hai tàu trúng đòn và bốc cháy, tạo ra những cột khói lớn. CENTCOM không nêu tiêm kích Mỹ đã dùng vũ khí nào.
"Dựa trên tùy chọn vũ khí của dòng Super Hornet, yêu cầu về độ chính xác và hiệu ứng quan sát được, có khả năng họ đã dùng bom dẫn đường bằng laser nặng 227 kg. ", Howard Altman, bình luận viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Cây viết này dường như đề cập dòng Paveway, trong đó có mẫu GBU-12 sử dụng thân bom thông thường Mark 82 được gắn đầu dò laser và cánh lái để điều chỉnh hướng bay. "Chúng có thể dùng thân bom chứa thuốc nổ mạnh hoặc phiên bản huấn luyện không có thuốc nổ để gây ra hiệu ứng mong muốn", Altman nhận định.
Theo hãng thông tấn Tasnim, có thông tin rằng đã xảy ra giao tranh hạn chế giữa Mỹ và Iran ở quanh eo biển Hormuz sau khi hai tàu dầu bị tấn công. "Tiếng súng dường như đã vang lên ở những khu vực gần eo biển trong khoảng hai giờ qua", Tasnim cho hay.
Đây là lần thứ ba quân đội Mỹ khai hỏa nhằm vào tàu hàng Iran bị cáo buộc vượt vòng phong tỏa. Sự việc đầu tiên xảy ra hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance dùng pháo hạm 127 mm để bắn thủng phòng máy tàu chở hàng Touska. Tiêm kích Super Hornet hôm 6/5 khai hỏa pháo 20 mm để vô hiệu hóa bánh lái tàu dầu Hasna.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 7/5 phóng loạt tên lửa và UAV tự sát nhắm vào ba tàu khu trục của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz, nhằm đáp trả các vụ tàu dầu bị tấn công.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương và cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ".
Mỹ - Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, còn Ngoại trưởng Marco Rubio nói Washington "đang đợi câu trả lời" từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
