“Chúng tôi đã nhất trí rằng trong lúc lệnh phong tỏa cảng vẫn được duy trì, ‘Dự án Tự do’ sẽ phải tạm dừng thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social tối 5/5 (sáng 6/5 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, quyết định được đưa ra theo đề nghị của nước trung gian Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời nói rằng “đã đạt được tiến triển lớn hướng tới thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với Tehran.
Ông Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai “Dự án Tự do” để hộ tống những phương tiện này qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) triển khai khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch và đã hỗ trợ một số tàu hàng đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Mỹ hôm 4/5 điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu thuyền đi qua Hormuz.
IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.
Đáp lại những hành động từ phía Iran, Mỹ nói rằng họ đánh chìm 6 xuồng cao tốc của Iran, nhưng Tehran bác bỏ thông tin này.
Trước thông báo của ông Trump, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố chiến dịch “Cơn thịnh nộ kinh hoàng” nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông Rubio, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
“Về mặt đàm phán, tôi nghĩ Tổng thống đã nói rõ rằng tiến trình này không chỉ liên quan đến việc làm giàu uranium, mà còn là xử lý số vật liệu đang được lưu trữ sâu ở đâu đó. Tôi không muốn gây ảnh hưởng tiêu cực đến các cuộc đàm phán, nhưng có thể nói Tổng thống và toàn bộ đội ngũ đều nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề này, và nó sẽ phải được giải quyết theo cách này hay cách khác”, ông nhấn mạnh.
Nhà Trắng tuần trước thông báo với quốc hội rằng các hành động thù địch chống lại Iran đã “chấm dứt”, khi chiến dịch chạm mốc 60 ngày, ngưỡng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn của các nghị sĩ nếu muốn tiếp tục xung đột. Tuy nhiên, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nối lại chiến dịch không kích nếu đàm phán thất bại hoặc Iran vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại.
Theo video ghi lại từ hiện trường, những người tham dự, trong đó có Tổng thống Donald Trump, đã phải tìm chỗ trú ẩn tại bữa tiệc dành cho các phóng viên Nhà Trắng tối 25.4 (sáng nay giờ VN) sau khi nghe thấy tiếng động lớn. Theo Reuters, Tổng thống Trump đã được các nhân viên Mật vụ đưa đi.
Theo Reuters, khách dự tiệc đã được sơ tán sau một vụ náo động và tiếng ồn lớn gần phòng khiêu vũ của khách sạn nơi sự kiện được tổ chức. Nhiều người trong số 2.600 người tham dự đã tìm chỗ trú ẩn trong khi các nhân viên phục vụ chạy về phía trước phòng ăn.
Ngay trước khi được lực lượng an ninh hộ tống ra khỏi sân khấu, bà Melania Trump dường như đã phản ứng với điều gì đó trong đám đông và có vẻ mặt lo lắng, theo trực tiếp từ CSPAN.
CNN đưa tin Tổng thống Trump và các thành viên nội các an toàn sau khi được hộ tống rời sự kiện. Theo AFP, tiếng súng đã vang lên tại sự kiện và một nghi phạm đã bị bắt giữ.
Buổi dạ tiệc này là sự kiện thường niên truyền thống tại Washington D.C, do Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng tổ chức. Đây là bữa tối trang trọng quy tụ hàng ngàn người, bao gồm phóng viên và nhà báo chuyên đưa tin về Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ và các quan chức chính phủ, chính trị gia từ hai đảng, người nổi tiếng và doanh nhân. Sự kiện diễn ra vào tối thứ bảy cuối cùng của tháng 4, thường tại khách sạn Washington Hilton.
Đây là lần đầu tiên ông Trump dự sự kiện trên cương vị tổng thống. Ông từng tham gia sự kiện khi chưa tham gia chính trị. Trong nhiệm kỳ đầu, nhà lãnh đạo không dự các buổi tiệc này.
Theo Hãng tin AFP ngày 28-4, phát biểu tại cuộc họp báo chung với Tổng thống Estonia Alar Karis, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nhấn mạnh vai trò then chốt của quân đội Ukraine, gọi đây là "lực lượng lớn nhất, hiệu quả nhất và hiện đại nhất ở châu Âu".
"Thay vì nghĩ rằng Ukraine cần châu Âu, có lẽ chúng ta nên nghĩ rằng chính châu Âu cần Ukraine nhiều hơn", ông Stubb nói.
Theo ông, thay vì chỉ nhìn nhận Ukraine như một bên cần được hỗ trợ, các nước châu Âu nên đánh giá lại mức độ phụ thuộc chiến lược của mình vào Kiev, cả trong khuôn khổ Liên minh châu Âu (EU) lẫn Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Trong những năm gần đây, châu Âu đã tăng tốc củng cố năng lực phòng thủ nhằm ứng phó với cuộc xung đột kéo dài giữa Nga và Ukraine, cũng như các hình thức tấn công "lai" từ Matxcơva như sử dụng máy bay không người lái, nghi phá hoại và chiến dịch truyền thông thông tin sai lệch.
Trong bối cảnh đó, cả Phần Lan và Estonia đều công khai ủng hộ nguyện vọng gia nhập EU và NATO của Ukraine.
Dù nhìn chung các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn ủng hộ nguyện vọng này của Ukraine, nhưng khối này chưa sẵn sàng thúc đẩy tiến trình để Kiev thực sự trở thành thành viên chính thức, bất chấp những lời kêu gọi từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Về phần NATO, triển vọng trở thành một phần khối này của Kiev vẫn còn nhiều trở ngại, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thể hiện lập trường phản đối việc mở rộng liên minh để kết nạp thêm thành viên.
Đáng chú ý, ông Stubb cho rằng tình hình chiến trường gần đây đang có dấu hiệu chuyển biến có lợi cho Ukraine.
Dẫn các số liệu mới nhất, ông cho biết tổn thất của phía Nga đã tăng lên mức 30.000 - 35.000 binh sĩ mỗi tháng, với tỉ lệ thương vong ước tính là cứ một binh sĩ Ukraine thì có năm binh sĩ Nga.
"Nếu nhìn vào bốn tháng qua, Ukraine thực tế đang làm tốt hơn Nga", ông nói.
Ngoài ra, nhà lãnh đạo cũng nhận định Ukraine đã cải thiện đáng kể năng lực tấn công tầm xa, hiện có thể phóng nhiều tên lửa và máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga hơn so với chiều ngược lại. Trong khi đó tốc độ tiến quân của Nga bị đánh giá là chậm, với chi phí rất lớn về nhân lực, khoảng 250 binh sĩ thiệt mạng cho mỗi km² kiểm soát được.
Theo Đài Euro News, ngày 14-4, Hội Chữ thập đỏ cho biết một lô hàng gồm vật tư y tế cùng các hàng viện trợ khác đã được chuyển vào biên giới Iran, trở thành chuyến viện trợ đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát.
Trong thông báo chính thức, Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) xác nhận lô hàng đã vào lãnh thổ Iran ngày 12-4.
Phát biểu tại Geneva (Thụy Sĩ), người phát ngôn IFRC Tommaso Della Longa cho biết đoàn xe xuất phát từ Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) hôm 10-4.
Đây là một trong những đợt vận chuyển vật tư y tế xuyên biên giới đầu tiên của tổ chức quốc tế kể từ sau loạt không kích của Israel và Mỹ vào Iran ngày 28-2.
Theo ông Della Longa, IFRC đã cung cấp các bộ dụng cụ sơ cứu chấn thương, phục vụ cấp cứu khẩn cấp và cứu sống bệnh nhân.
"Hoạt động này vô cùng quan trọng, trong bối cảnh chuỗi cung ứng nhân đạo vào Iran bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến việc đưa hàng cứu trợ trở nên khó khăn và tốn kém hơn", ông nói.
IFRC đặt mục tiêu tiếp tục vận chuyển thêm nhiều bộ dụng cụ trong ba tuần tới.
Trong khi đó, Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) cho biết đã chuyển giao lô hàng viện trợ xuyên biên giới đầu tiên gồm 171 tấn hàng cứu trợ thiết yếu tới Iran ngày 13-4.
Tổng cộng 14 xe tải xuất phát từ kho tại Jordan, chở các vật dụng thiết yếu đủ đáp ứng nhu cầu của gần 25.090 người, gồm chăn, đệm, can nước, bộ dụng cụ nhà bếp, bạt che và đèn năng lượng mặt trời.
Ngoài ra ICRC cũng bàn giao 200 máy phát điện và 100 máy bơm động cơ mua tại địa phương cho Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran (IRCS) nhằm hỗ trợ công tác cứu hộ.
Theo ông Vincent Cassard, Trưởng phái đoàn ICRC tại Iran, nhu cầu nhân đạo trên cả nước vẫn ở mức cao và kỳ vọng lô hàng sẽ góp phần giảm bớt khó khăn cho các cộng đồng bị ảnh hưởng.
Bên cạnh đó, ông Della Longa cũng nhấn mạnh áp lực mà Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran đang phải gánh chịu khi đã có bốn nhân viên thiệt mạng trong lúc làm nhiệm vụ kể từ khi xung đột nổ ra.
Tính đến thời điểm hiện tại, cuộc chiến đã khiến ít nhất 3.000 người thiệt mạng tại Iran, 2.020 người tại Lebanon, 23 người tại Israel và hơn một chục người tại các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh.
