“Chúng tôi đã nhất trí rằng trong lúc lệnh phong tỏa cảng vẫn được duy trì, ‘Dự án Tự do’ sẽ phải tạm dừng thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social tối 5/5 (sáng 6/5 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, quyết định được đưa ra theo đề nghị của nước trung gian Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời nói rằng “đã đạt được tiến triển lớn hướng tới thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với Tehran.
Ông Trump ngày 3/5 cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai “Dự án Tự do” để hộ tống những phương tiện này qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) triển khai khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch và đã hỗ trợ một số tàu hàng đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Mỹ hôm 4/5 điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu thuyền đi qua Hormuz.
IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.
Đáp lại những hành động từ phía Iran, Mỹ nói rằng họ đánh chìm 6 xuồng cao tốc của Iran, nhưng Tehran bác bỏ thông tin này.
Trước thông báo của ông Trump, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố chiến dịch “Cơn thịnh nộ kinh hoàng” nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông Rubio, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
“Về mặt đàm phán, tôi nghĩ Tổng thống đã nói rõ rằng tiến trình này không chỉ liên quan đến việc làm giàu uranium, mà còn là xử lý số vật liệu đang được lưu trữ sâu ở đâu đó. Tôi không muốn gây ảnh hưởng tiêu cực đến các cuộc đàm phán, nhưng có thể nói Tổng thống và toàn bộ đội ngũ đều nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề này, và nó sẽ phải được giải quyết theo cách này hay cách khác”, ông nhấn mạnh.
Nhà Trắng tuần trước thông báo với quốc hội rằng các hành động thù địch chống lại Iran đã “chấm dứt”, khi chiến dịch chạm mốc 60 ngày, ngưỡng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn của các nghị sĩ nếu muốn tiếp tục xung đột. Tuy nhiên, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nối lại chiến dịch không kích nếu đàm phán thất bại hoặc Iran vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại.
"Ông Jensen Huang tham dự đoàn theo lời mời của Tổng thống Donald Trump để ủng hộ nước Mỹ và các mục tiêu của chính quyền", phát ngôn viên của Nvidia ngày 12/5 xác nhận CEO tham gia cùng phái đoàn tháp tùng lãnh đạo Mỹ thăm Trung Quốc ba ngày.
Politico dẫn nguồn thạo tin cho biết Nhà Trắng đã gửi lời mời bổ sung tới CEO Nvidia sau khi truyền thông đưa tin rằng ông không có tên trong danh sách các lãnh đạo doanh nghiệp cùng đi Trung Quốc.
Nhà Trắng hôm 11/5 công bố danh sách các giám đốc điều hành sẽ đi cùng Tổng thống Trump trong chuyến công du ngày 13-15/5. Danh sách bao gồm CEO Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook, CEO Larry Fink của tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock, CEO Kelly Ortberg của Boeing, Dina Powell McCormick của Meta, CEO Ryan McInerney của Visa, tập đoàn thanh toán điện tử hàng đầu thế giới, và một số lãnh đạo doanh nghiệp khác.
Tổng thống Trump ngày 12/5 cũng đăng trên mạng xã hội xác nhận ông Huang đã có mặt trên chuyên cơ Không lực Một khởi hành tới Trung Quốc, đồng thời phủ nhận thông tin CEO Nvidia không được mời như báo chí đưa tin, trong đó có CNBC.
"CNBC đưa tin sai rằng Jensen Huang tuyệt vời của Nvidia không được mời đến cuộc gặp của những doanh nhân tuyệt vời nhất thế giới, đang đến Trung Quốc với niềm tự hào", ông Trump viết.
Phóng viên chuyên trách Nhà Trắng của New York Post cho biết ông Jensen Huang lên Không lực Một khi máy bay dừng ở Alaska để tiếp liệu.
Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump kể từ chuyến công du cấp nhà nước hồi năm 2017 trong nhiệm kỳ đầu tiên. Cuộc gặp gần nhất giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra tại Hàn Quốc vào tháng 10/2025.
Theo Reuters, Bắc Kinh được cho là sẽ công bố thương vụ mua máy bay Boeing, đơn hàng lớn đầu tiên của Trung Quốc kể từ năm 2017, cùng các sản phẩm nông nghiệp và năng lượng của Mỹ.
Các chủ đề như thuế quan, Đài Loan, cũng như cuộc cạnh tranh về trí tuệ nhân tạo và khoáng sản chiến lược cũng dự kiến được đưa ra thảo luận. Ông Trump cho biết đề nghị mở cửa thị trường Trung Quốc cho các doanh nghiệp Mỹ sẽ là "đề xuất đầu tiên" của ông đối với ông Tập.
Bộ Ngư nghiệp và Đại dương Canada cho biết số lượng cá voi xám chết ngoài khơi tỉnh British Columbia của nước này đang gia tăng, trong bối cảnh nguồn thức ăn suy giảm tại các khu vực kiếm ăn ở Bắc Cực và cận Bắc Cực.
Từ đầu năm đến nay, khu vực này đã ghi nhận 5 con cá voi xám bị chết, trong đó riêng 10 ngày đầu tháng 4, có tới 4 con chết dọc bờ biển, tiến gần hơn tới mức kỷ lục 11 con của năm 2019.
Ông Paul Cottrell, điều phối viên về động vật có vú biển thuộc Bộ Ngư nghiệp và Đại dương Canada, cho biết nhiều con cá trong tình trạng suy kiệt nghiêm trọng và "gầy trơ xương". Theo ông, các kết quả khám nghiệm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân khiến cá chết, song dấu hiệu chung là thể trạng kém do thiếu dinh dưỡng.
Cá voi xám thường di cư xuống vùng biển Mexico vào mùa đông để sinh sản và gần như không ăn trong giai đoạn này. Khi quay trở lại các vùng biển phía bắc vào mùa hè, chúng bắt đầu tích lũy năng lượng. Tuy nhiên dữ liệu cho thấy mùa kiếm ăn năm trước không thuận lợi, khiến nhiều con cá voi xám không tích lũy đủ lượng dinh dưỡng cần thiết.
Bà Wendy Szaniszlo, chuyên viên nghiên cứu động vật biển, cho biết nhiệt độ nước biển thay đổi đã ảnh hưởng đến nguồn thức ăn, bao gồm các loài giáp xác nhỏ mà cá voi xám thường tiêu thụ. Ngoài ra băng tan sớm hơn bình thường cũng làm suy giảm chất lượng và trữ lượng con mồi.
Tình trạng thiếu dinh dưỡng không chỉ làm tăng tỉ lệ tử vong mà còn ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Trong mùa sinh sản gần nhất tại khu vực Baja của Mexico, chỉ có 84 cá voi con được ghi nhận - mức thấp nhất từ trước đến nay.
Các hiện tượng tương tự cũng được ghi nhận dọc bờ Tây nước Mỹ, với 15 con chết trong vài tuần qua tại bang Washington, cùng nhiều trường hợp khác tại Oregon và California.
Các chuyên gia nhận định cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các khu vực kiếm ăn, không chỉ tại Bắc Cực mà cả vùng biển British Columbia, nơi có khoảng 250 con thuộc nhóm cá voi xám ven bờ Thái Bình Dương sinh sống, nhằm đánh giá đầy đủ tác động của biến đổi môi trường đối với quần thể loài này.
Theo Hãng tin Reuters, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 cho rằng giới lãnh đạo Iran đang làm Mỹ bẽ mặt khi khiến các quan chức Washington phải đến Pakistan rồi rời đi mà không đạt được kết quả nào. Ông cũng nói rằng không thấy rõ chiến lược rút lui của Mỹ trong cuộc xung đột với Iran.
"Người Iran rõ ràng rất giỏi đàm phán, hay đúng hơn là rất giỏi trong việc không đàm phán, khi để người Mỹ tới Islamabad rồi lại ra về tay trắng. Cả một quốc gia đang bị lãnh đạo Iran làm bẽ mặt, đặc biệt là bởi lực lượng gọi là Vệ binh cách mạng. Tôi hy vọng điều này sẽ sớm kết thúc", ông nói trong cuộc trò chuyện với sinh viên tại thị trấn Marsberg ở Đức.
Đây là lần hiếm hoi nhà lãnh đạo Đức có phát biểu chỉ trích gay gắt về cuộc xung đột hiện nay giữa Mỹ - Israel và Iran. Điều này cũng cho thấy những chia rẽ sâu sắc giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã chỉ trích các đồng minh NATO vì không đưa quân hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên Thủ tướng Merz nhắc lại rằng Đức và châu Âu không được tham vấn trước khi Mỹ và Israel tiến hành tấn công Iran hôm 28-2.
"Nếu tôi biết tình hình sẽ kéo dài 5 - 6 tuần và ngày càng xấu đi, tôi đã lên tiếng với ông ấy (Tổng thống Trump - PV) mạnh mẽ hơn nữa", ông nói, đồng thời so sánh cuộc xung đột hiện tại với các cuộc chiến trước đây của Mỹ tại Iraq và Afghanistan.
Ông Merz cho biết eo biển Hormuz đã bị gài mìn một phần và đã đề xuất điều tàu rà phá mìn của Đức để xử lý. Ông cũng cho rằng xung đột đang khiến Đức phải tiêu tốn "rất nhiều tiền, tiền thuế của người dân và sức mạnh kinh tế".
Kỳ vọng Mỹ - Iran đàm phán trực tiếp vòng hai nhằm kết thúc xung đột đã giảm dần, sau khi ông Trump tuyên bố hủy chuyến đi của các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tới Pakistan.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã đến Nga vào hôm 27-4 nhằm thảo luận về việc đàm phán với Mỹ.
Dù vậy, nguồn tin Pakistan khẳng định nước này vẫn đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa Washington và Tehran.
Các nguồn tin Iran lại tiết lộ nước này đã đưa ra đề xuất mới, trong đó Iran muốn kết thúc xung đột và mở cửa eo biển Hormuz, đồng thời trì hoãn việc đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này.
Tuy nhiên các đề xuất này được cho là khó làm hài lòng Mỹ, khi Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân.
Lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp trong bối cảnh đàm phán Mỹ - Iran bế tắc.
Dữ liệu theo dõi từ Kpler và phân tích vệ tinh của SynMax ngày 27-4 cho biết ít nhất 7 tàu, chủ yếu là tàu hàng, đã rời khỏi eo biến chiến lược này trong 24 giờ qua, trong đó gồm các tàu rời cảng Iraq và một tàu hàng rời từ cảng Iran.
Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 140 lượt tàu/ngày trước khi xung đột nổ ra vào hôm 28-2.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đã điều hướng lại 37 tàu kể từ khi áp đặt lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Iran vào ngày 13-4.
Theo phân tích vệ tinh của TankerTrackers.com, 6 tàu chở dầu Iran đã quay đầu về cảng trong nước rồi tiếp tục đi qua Hormuz trong những ngày gần đây, mang theo khoảng 10,5 triệu thùng dầu. Ngoài ra, khoảng 4 triệu thùng dầu Iran trên các tàu chở dầu đã đi qua vòng phong tỏa của Mỹ vào ngày 24-4.
