Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.
Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.
Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.
Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).
“Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói”, ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.
Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.
Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.
Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.
Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.
“Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ”, ông Yau nói.
Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.
Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.
Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.
“Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng”, ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.
Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.
Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,…
Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho “lý thuyết vạn vật” có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.
Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.
“Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm”, Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.
Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.
Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).
Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.
Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.
“Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học”, ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.
Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.
Theo đó, bắt đầu từ ngày 14 đến 18-4, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM và UBND các phường xã, đặc khu chính thức triển khai công tác tuyển sinh lớp 1, lớp 6 năm học 2026-2027.
Từ ngày 20 đến 26-4, các đơn vị sẽ rà soát dữ liệu lần cuối, bổ sung cập nhật các thông tin còn thiếu sót.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, chậm nhất ngày 25-5, các đơn vị phải cập nhật kế hoạch tuyển sinh đầu cấp lên trang tuyển sinh của thành phố tại địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Từ ngày 27-5 đến 7-6: phụ huynh sẽ chọn đối tượng tuyển sinh và khu vực tuyển sinh nhằm làm căn cứ phân bổ học sinh vào các trường đại trà trên địa bàn.
Song song đó là việc tuyển sinh vào các trường có chương trình đặc thù, bao gồm: chương trình chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; chương trình tiếng Anh tích hợp theo đề án 5695; chương trình tăng cường tiếng Pháp; các trường có mô hình đặc thù như TH - THCS - THPT Nam Sài Gòn, THCS - THPT Lương Thế Vinh. Hai trường này và các trường có chương trình đặc thù sẽ công kết quả tuyển sinh ở tất cả loại hình trước 17h ngày 15-6.
Sau khi phụ huynh xác nhận nhập học các lớp thuộc chương trình đặc thù, hệ thống sẽ "bỏ" những học sinh này ra khỏi danh sách và tiếp tục xếp chỗ học cho những học sinh còn lại vào lớp 1, lớp 6 thuộc chương trình đại trà. Việc xếp chỗ học lớp 1, lớp 6 chương trình đại trà sẽ có 2 đối tượng ưu tiên như sau:
Đối tượng ưu tiên 1: bao gồm những trẻ em cư trú tại địa bàn đúng độ tuổi quy định (đối với lớp 1) hoặc học sinh đã hoàn thành chương trình tiểu học và cư trú tại địa bàn (đối với lớp 6); Nhóm này cũng bao gồm các học sinh đã hoàn thành chương trình tiểu học theo các hình thức đào tạo đặc thù tại các trường được tổ chức tuyển sinh theo địa bàn quận trong các năm học trước.
Đối tượng 2 là các trường hợp còn lại không thuộc nhóm 1. Thứ tự ưu tiên bao gồm: học sinh đã học mầm non/tiểu học tại địa bàn hoặc vùng giáp ranh; Học sinh có cha hoặc mẹ làm việc tại các cơ quan, khu công nghiệp trên địa bàn; Học sinh cư trú tại các khu vực giáp ranh; hoặc học sinh chuyển từ tỉnh, thành khác đến sau thời điểm đăng ký.
Toàn bộ quy định về thứ tự ưu tiên này sẽ được ban chỉ đạo tuyển sinh địa phương xem xét dựa trên các tiêu chí ưu tiên cụ thể và chỉ tiêu còn lại, niêm yết và công khai chi tiết trong kế hoạch tuyển sinh của từng địa phương nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và tạo thuận lợi nhất cho học sinh.
Dự kiến ngày 10-7 các đơn vị sẽ công bố kết quả tuyển sinh lớp 1, lớp 6 chương trình đại trà.
Ngày 13/5, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cho biết đơn vị đã có báo cáo và kiến nghị UBND xã Bờ Ngoong tổ chức kiểm điểm trách nhiệm Hiệu trưởng Trường Mầm non 19/5 (xã Bờ Ngoong, Gia Lai) do để xảy ra nhiều khuyết điểm trong công tác tổ chức bán trú.
Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai, trước đó, ngày 11/11/2025, bà Nguyễn Thị Tuyết Nga (trú tại xã Bờ Ngoong) gửi đơn tố cáo lãnh đạo Trường Mầm non 19/5 có hành vi “ăn chặn” suất ăn của học sinh. Bà Nga còn phản ánh nhà trường không công khai thực đơn trong tuần từ ngày 10/11/2025 đến 14/11/2025.
Qua kiểm tra, tổ công tác của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai xác định phản ánh về việc “ăn chặn” suất ăn là không có cơ sở, do phụ huynh không cung cấp được bằng chứng cho thấy nhà trường cung cấp thiếu thực phẩm trong ngày 11/11/2025.
Tuy nhiên, tổ công tác xác định khối lượng cá diêu hồng thực tế dùng để chế biến bữa ăn ngày 11/11/2025 không đủ so với khẩu phần tính toán ban đầu. Nguyên nhân là vào 7h30 cùng ngày, nhà trường chốt có 116 học sinh đăng ký ăn trưa bán trú. Sau đó, khoảng 8h, có thêm 5 học sinh đến lớp muộn nên suất ăn được chia theo tổng số học sinh thực tế có mặt bị thiếu.
Trên phiếu giao nhận thực phẩm tươi sống ngày 11/11/2025 cho thấy số lượng thực phẩm nhà trường đã nhận từ cơ sở cung cấp thực phẩm gồm: 2,6kg thịt, 1,5kg tôm, 2,4kg cà chua, 6,7kg rau cải thảo và 11,5kg cá diêu hồng.
Ngoài ra, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cũng xác định việc thu, chi kinh phí phục vụ công tác bán trú tại Trường Mầm non 19/5 không được đưa vào sổ kế toán của nhà trường.
Trách nhiệm đối với các khuyết điểm này thuộc về hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và nhân viên kế toán kiêm nhiệm của nhà trường. Đối với phản ánh nhà trường không công khai thực đơn trong tuần, tổ công tác xác định nội dung này là đúng. Trách nhiệm thuộc về hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng nhà trường.
Từ kết quả xác minh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai kiến nghị UBND xã Bờ Ngoong tổ chức kiểm điểm trách nhiệm Hiệu trưởng Trường Mầm non 19/5. Đồng thời, nhà trường tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm trong tập thể để chấm dứt các sai sót trong thời gian tới.
Như Dân trí thông tin, nhiều phụ huynh có con theo học tại Trường Mầm non 19/5, xã Bờ Ngoong phản ánh chất lượng bữa ăn bán trú không tương xứng với số tiền đóng góp.
Sau khi nghe con em phản ánh bị đói khi về nhà, ngày 11/11/2025, bà Nga (Ban đại diện cha mẹ học sinh Trường Mầm non 19/5) cùng 4 phụ huynh khác đã bất ngờ kiểm tra bếp ăn của nhà trường.
Theo phản ánh của bà Nga, danh sách thực phẩm thể hiện có 2,5kg thịt heo nhưng thực tế chỉ khoảng 1,5kg, tôm kê khai 1,5kg nhưng thực tế khoảng 1kg. Ngoài ra, một số thực phẩm và gạo bị cho là chưa đảm bảo chất lượng. Các phụ huynh ước tính tổng giá trị bữa ăn thực tế khoảng 1,8 triệu đồng, thấp hơn khoảng 500.000 đồng/ngày so với số tiền phụ huynh đóng góp.
Ngày 27-4, bà Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam - đã ban hành quyết định tạm dừng áp dụng khoản 3 điều 10 tại quy định công tác sinh viên vừa được học viện ban hành hôm 16-4.
Mục đích tạm dừng để tổ chức rà soát, đánh giá và hoàn thiện quy định.
Động thái trên được học viện đưa ra sau làn sóng phản ứng gay gắt của sinh viên về quy định tại khoản 3 điều 10: "Sinh viên phải đăng ký và tham gia hoạt động ít nhất 1 câu lạc bộ (thuộc hệ thống các câu lạc bộ của học viện) với thời gian tối thiểu 24 tháng trong quá trình học tập tại học viện (áp dụng từ K69 trở đi - sinh viên năm 2)".
Nhiều sinh viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng việc tham gia các câu lạc bộ phải trên tinh thần tự nguyện của mỗi cá nhân. Học viện yêu cầu sinh viên phải tham gia câu lạc bộ trong trường tối thiểu 2 năm là quy định cứng nhắc, mang tính ép buộc. Điều này dễ dẫn đến tình trạng tham gia cho có, để đối phó với quy định.
Thậm chí, có liên chi đoàn - liên chi hội, thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã thông báo mỗi sinh viên phải tham gia ít nhất 1 câu lạc bộ của học viện trong 24 tháng là quy định bắt buộc và là một trong những điều kiện để xét tốt nghiệp, khiến nhiều sinh viên bức xúc.
Tính đến tháng 4-2026, Học viện Nông nghiệp Việt Nam có hơn 80 câu lạc bộ, với nhiều lĩnh vực hoạt động đa dạng, thuộc các khối như: học thuật, nghiên cứu khoa học; khối văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, truyền thông; tổ, đội, nhóm tình nguyện.
Mỗi năm trường tuyển 6.000 - 7.000 sinh viên. Tổng quy mô đào tạo trên 20.000 sinh viên/năm.
