Rời phòng thi ở trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM lúc hơn 11h, Thành Công, học sinh trường THPT Bình Chiểu, lập tức tìm nhóm bạn bàn về câu hỏi niêm luật (quy tắc về thanh điệu, gieo vần) trong khổ thơ Đường.
“Em chưa từng gặp câu hỏi này nên khoanh may rủi, xác định mất điểm”, Thành Công nói.
Nam sinh nói đề dài 16 trang, cấu trúc tương tự đề minh họa. 30 câu hỏi Tiếng Việt trong phần Sử dụng ngôn ngữ khiến em bất ngờ vì độ khó cao hơn nhiều so các đề từng luyện. Câu hỏi dài với ngữ liệu chủ yếu là thơ văn trung đại khiến nam sinh mất thời gian đọc.
Ngoài ra, phần Toán học thách thức vì một số câu cho nhiều ẩn để “chống” bấm máy tính. Tổng quan, em đánh giá đề thi đánh giá năng lực khó gấp rưỡi so với đề minh họa của Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh ước chừng đạt hơn 700/1200 điểm, chưa an toàn nên sẽ tiếp tục thi lần hai vào cuối tháng 5.
Đồng tình, Thùy Dương, THPT Nguyễn Hữu Huân, nói câu hỏi Tiếng Việt dài và đáp án gây nhiễu, “na ná nhau”. Bù lại, Dương giải quyết tốt phần Tiếng Anh và Tư duy khoa học. Nữ sinh kỳ vọng đạt 900 điểm trở lên để đăng ký xét vào Đại học Kinh tế TP HCM và trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
“Đề khó gấp rưỡi, đặc biệt phần Tiếng Việt, nhiều câu em không hiểu đề”, Dương nói.
Anh Thư, THPT Thủ Đức, rầu rĩ vì mất nhiều thời gian cho các câu hỏi Tiếng Việt. Nữ sinh dự định dành 30 phút nhưng cuối cùng mất 45 phút vẫn không chắc chắn toàn bộ đáp án cho phần này. Điều này cũng khiến em không kịp đọc kỹ những câu cuối, ước chừng 30 câu phải khoanh đáp án một cách may rủi.
“Lẽ ra em nên phân phối thời gian hợp lý hơn”, Thư tiếc nuối và cho biết sẽ dự thi đợt sau để cải thiện kết quả.
Khảo sát 10 thí sinh tại điểm trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, có 8 em nhận định phần Tiếng Việt dài và khó. Đặc biệt, câu hỏi niêm luật khiến nhiều em nhăn mặt vì ít phổ biến nên không để ý trong quá trình học.
Đề thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM gồm 120 câu, thời gian làm bài 150 phút. Phần Tư duy khoa học có 30 câu gồm Logic – Phân tích số liệu và Suy luận khoa học. Phần Sử dụng ngôn ngữ gồm Tiếng Việt và Tiếng Anh với 60 câu. Cuối cùng là Toán học với 30 câu.
Câu hỏi được xây dựng theo hướng cung cấp thông tin, số liệu, dữ kiện, từ đó yêu cầu thí sinh vận dụng, xác định kết quả thực nghiệm, dự đoán quy luật…
Theo thống kê của Đại học Quốc gia TP HCM, gần 133.500 thí sinh tham gia thi đánh giá năng lực sáng 5/4, tỷ lệ 98%. Công tác coi thi đúng quy chế, chưa ghi nhận trường hợp sai sót, sự cố. Kết quả sẽ được công bố vào ngày 17/4.
Đợt hai của kỳ thi sẽ diễn ra ngày 24/5. Kết quả kỳ thi được 118 trường đại học, cao đẳng dùng để xét đầu vào. Năm ngoái, em Mai Quang Minh Trí vượt qua 152.000 thí sinh giành vị trí thủ khoa với 1.122/1200 điểm.
Cụ thể, Thủ tướng quyết định sáp nhập Trường cao đẳng Luật miền Nam (trực thuộc Bộ Tư pháp) vào Đại học Cần Thơ (Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Đồng thời sáp nhập Trường cao đẳng Luật miền Bắc (trực thuộc Bộ Tư pháp) vào Trường đại học Khoa học trực thuộc Đại học Thái Nguyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Tư pháp được giao chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan thực hiện bàn giao, tiếp nhận nguyên trạng theo quy định.
Việc tiếp nhận, bàn giao phải bảo đảm hoạt động bình thường, quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, không để xảy ra tiêu cực trong quá trình sáp nhập.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm về việc Đại học Cần Thơ tiếp tục đào tạo, cấp bằng cho người học đang học tại Trường cao đẳng Luật miền Nam; Trường đại học Khoa học trực thuộc Đại học Thái Nguyên tiếp tục đào tạo, cấp bằng cho người học đang học tại Trường cao đẳng Luật miền Bắc theo quy định.
Ngoài ra, Thủ tướng quyết định thành lập Phân hiệu Trường đại học Tài chính - Marketing tại tỉnh Quảng Ngãi trên cơ sở Trường đại học Tài chính - Kế toán.
Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ trưởng Bộ Tài chính chịu trách nhiệm chỉ đạo Trường đại học Tài chính - Marketing, Trường đại học Tài chính - Kế toán thực hiện bàn giao, tiếp nhận nguyên trạng theo quy định.
Quá trình bàn giao, tiếp nhận phải bảo đảm hoạt động bình thường, quyền, lợi ích của người học, nhà giáo, cán bộ quản lý, nhân viên, các bên liên quan.
Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc đầu tuần trước tuyên bố nâng cao kỹ năng cho một triệu thanh niên, tập trung vào các lĩnh vực như AI, sản xuất tiên tiến, kinh tế tầm thấp và xe năng lượng mới (NEV). Cơ quan này còn thúc đẩy các địa phương mở lớp dành riêng cho sinh viên tốt nghiệp đại học (ĐH) để giúp kỹ năng của họ phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
Trước đó, một số thành phố Trung Quốc đã triển khai chính sách này. Chẳng hạn, Bắc Kinh sẽ mở 6 chương trình đào tạo toàn thời gian ở các trường nghề dành cho sinh viên tốt nghiệp trong năm nay. Khóa học sẽ kéo dài 2 năm, với 1 năm lý thuyết và 1 năm thực tập.
Dù giới chức khẳng định các chương trình này chủ yếu nhắm tới nhóm cử nhân thất nghiệp, chính sách vẫn gây ra làn sóng hoài nghi rộng rãi trên mạng xã hội, đặc biệt trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng khó khăn. Một số người dùng đặt câu hỏi về giá trị của bằng cấp học thuật - vốn từ lâu được xem là "tấm vé đổi đời" ở Trung Quốc - và cho rằng thà bỏ qua ĐH để học nghề ngay từ đầu để tiết kiệm thời gian và chi phí.
"Tôi đã đi từ trường nghề lên ĐH rồi học tiếp thạc sĩ, cuối cùng giờ lại được bảo quay về trường nghề", một người dùng viết trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư của Trung Quốc.
Sau đại dịch Covid-19, thị trường việc làm tại Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, đặc biệt ở các công việc văn phòng. Theo dữ liệu chính thức, cứ 6 người trẻ từ 16-24 tuổi thì có hơn 1 người thất nghiệp vào tháng 3.2026. Con số này chưa bao gồm nhóm học sinh, sinh viên.
Nhiều sinh viên chọn học tiếp cao học để cải thiện cơ hội việc làm, hoặc chỉ đơn giản là trì hoãn việc bước vào thị trường lao động. Trong khi đó một số khác đã chuyển sang làm việc trong nền kinh tế gig - với những công việc tạm thời như tài xế công nghệ, shipper, streamer hay những vị trí bán thời gian khác.
Tuy nhiên với kỷ lục 12,7 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp dự kiến gia nhập thị trường lao động vào mùa hè này, áp lực cạnh tranh được dự báo sẽ còn gia tăng hơn nữa trong thời gian tới.
Nhưng không phải ai cũng bi quan về xu hướng học nghề. Anh Melos Zhou, tốt nghiệp cử nhân kinh tế vào năm 2023, đang đăng ký học về robot công nghiệp ở một trường nghề tại Quảng Châu sau nhiều năm làm marketing.
"Việc học nghề sẽ đáng giá hơn nếu thực sự xuất phát từ yêu thích chứ không phải kỳ vọng tìm được việc ngay", anh nói với tờ SCMP. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận bằng nghề hiện vẫn chưa được nhiều công ty lớn đánh giá cao, cũng như còn quá sớm để biết những chương trình mới này hiệu quả đến đâu.
Việc nhắm tới trường nghề không còn là hiện tượng mới ở Trung Quốc, khi nhiều học sinh vừa tốt nghiệp THPT và đạt điểm cao trong kỳ thi ĐH (gaokao) cũng chọn đây là điểm đến của mình. "Điểm thi chỉ là những con số, em nghĩ điều quan trọng là lựa chọn nào phù hợp với bản thân và có lợi cho tương lai", He Xianyi, nữ sinh đạt 604/750 điểm gaokao đủ sức đăng ký vào các ĐH top nhưng lại chọn học ở một trường nghề, chia sẻ với tờ Hubei Daily.
Trước thực tế này, nhiều trường "ĐH nghề" - mô hình kết hợp đào tạo kỹ năng chuyên sâu nhưng vẫn giúp sinh viên nhận bằng cử nhân - chứng kiến mức điểm tuyển sinh tăng vọt ở năm học vừa qua, thậm chí cao hơn nhiều ĐH lớn tại Trung Quốc. Hiện Trung Quốc có cả thảy 87 ĐH nghề, số lượng tăng liên tục kể từ khi Quốc vụ viện Trung Quốc bắt đầu cho phép thí điểm đào tạo nghề ở bậc ĐH vào năm 2019, theo tờ China Daily.
Theo kế hoạch mới này, ngành Giáo dục chuyển định hướng từ hỗ trợ các hoạt động khởi nghiệp riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đồng bộ trong toàn ngành. Chương trình đào tạo 1.000 doanh nhân công nghệ được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với các lĩnh vực kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Song song với chương trình này, Bộ GD&ĐT thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ trọng yếu, trong đó lần đầu tiên triển khai mô hình doanh nghiệp trong cơ sở đào tạo theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Mô hình này nhằm mục đích thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu khoa học. Hỗ trợ mô hình có các hướng dẫn của Bộ liên quan đến sở hữu trí tuệ cho cơ sở đào tạo nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý khi chuyển giao, khai thác kết quả nghiên cứu của giảng viên, học sinh, sinh viên.
Để tạo nền tảng cho mục tiêu đào tạo 1.000 doanh nhân công nghệ, Bộ GD&ĐT sẽ đầu tư phát triển 5 vườn ươm công nghệ số tại một số trường đại học và viện nghiên cứu có tiềm lực mạnh. Các trung tâm này được định hướng trở thành nơi ươm tạo startup công nghệ, kết nối nghiên cứu với thị trường.
Bộ GD&ĐT cũng đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp mẫu tại 15 cơ sở đào tạo nòng cốt song song với triển khai đề án mô hình đại học đổi mới sáng tạo, đại học khởi nghiệp.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc hình thành mạng lưới cố vấn, nhà đầu tư thiên thần, cựu sinh viên và doanh nghiệp nhằm hỗ trợ thương mại hóa các dự án khởi nghiệp trong nhà trường.
Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT sẽ hướng dẫn tổ chức hoạt động phát hiện, bồi dưỡng và ươm tạo các dự án đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp dành cho học sinh, sinh viên tài năng.
Các chương trình này ưu tiên những lĩnh vực kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược cũng như các mô hình khởi nghiệp đặc thù như công nghiệp văn hóa, khởi nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn
Ở bậc phổ thông, Bộ sẽ biên soạn tài liệu hướng dẫn phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp để tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và phát triển năng lực khởi nghiệp cho học sinh. Giáo dục khởi nghiệp tiếp tục được triển khai gắn với STEM/STEAM nhưng không làm thay đổi tổng thời lượng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Một điểm mới khác là việc chuẩn hóa đội ngũ hỗ trợ khởi nghiệp trong trường học. Theo kế hoạch, đội ngũ cán bộ tư vấn, cố vấn khởi nghiệp sẽ được bồi dưỡng, công nhận năng lực và bảo đảm định mức tối thiểu 1 cán bộ trên 500 hoặc 800 học sinh, sinh viên tùy cấp học.
Toàn bộ hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp sẽ được quản trị trên nền tảng số dùng chung của ngành Giáo dục. Hệ thống này tích hợp cổng thông tin, danh mục dự án, mạng lưới cố vấn và cơ chế theo dõi, báo cáo định kỳ.