TP HCM dự kiến miễn vé 135 tuyến xe buýt từ tháng 5, nếu hoàn tất thủ tục và được thông qua sớm. Chính sách nhằm giảm chi phí đi lại, khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, qua đó hạn chế ùn tắc và ô nhiễm. Khi triển khai, đây sẽ là lần đầu toàn bộ người dân thành phố được đi xe buýt miễn phí.
Theo PGS-TS Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn (Đại học Quốc gia TP HCM), chủ trương này được đưa ra trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, mang ý nghĩa an sinh lớn khi góp phần giảm chi phí đi lại cho người dân. Tuy vậy, ông cho rằng miễn phí chưa phải yếu tố quyết định để người dân bỏ xe máy, bởi nhiều năm nay giá vé xe buýt vốn thấp và không phải rào cản lớn nhất.
Dẫn kinh nghiệm trong và ngoài nước, ông Quân cho biết miễn vé thường giúp lượng khách tăng nhanh, có nơi thêm 20-30% ngay sau khi áp dụng. Tại TP HCM, các đợt miễn vé xe buýt và metro dịp lễ, Tết hoặc sự kiện lớn cũng ghi nhận lượng người sử dụng tăng mạnh. Tuy nhiên, để giữ chân hành khách lâu dài, yếu tố quan trọng nhất vẫn là chất lượng dịch vụ.
“Người dân chỉ gắn bó khi xe buýt thực sự thuận tiện, đúng giờ, an toàn và sạch sẽ”, ông Quân nói.
TP HCM hiện có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.400 xe, trong đó 135 tuyến nội tỉnh, chủ yếu hoạt động trên địa bàn cũ trước khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Dù giữ vai trò chủ lực của giao thông công cộng, thị phần xe buýt vẫn chưa đạt kỳ vọng.
Năm 2025, hệ thống phục vụ gần 97 triệu lượt khách, tăng so với năm trước, nhưng tỷ lệ người đi xe buýt chỉ đạt 1,6%, thấp xa mục tiêu 7,23%. Khoảng cách này cho thấy xe buýt chưa đủ sức hút, trong khi phương tiện cá nhân, nhất là xe máy, vẫn chiếm ưu thế áp đảo. TP HCM hiện quản lý gần 13 triệu xe, gồm hơn 1,4 triệu ôtô và gần 11,3 triệu xe máy – nhiều nhất cả nước.
Theo ông Quân, một trong những nguyên nhân chính là ùn tắc khiến xe buýt khó đảm bảo thời gian hành trình. Trong khi đó, mạng lưới nhiều năm qua dù mở rộng nhưng vẫn chủ yếu bám các trục chính, chưa đi sâu vào đường nhỏ, hẻm và khu dân cư mới. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận, chưa đáp ứng cự ly đi bộ hợp lý 300-500 m theo khuyến nghị.
Tại khu trung tâm, bán kính đi bộ đến điểm đón gần nhất khoảng 100-300 m, nhưng nhiều nơi từ các hẻm có thể hơn một km; ở ngoại thành độ phủ còn hạn chế hơn. Với khoảng cách này, người dân có thể mất 15-30 phút đi bộ ra trạm. Nếu gặp ùn tắc, tổng hành trình có thể kéo dài 1-2 giờ. Trong khi đó, đi xe máy thường chỉ mất khoảng một nửa thời gian và linh hoạt hơn, khiến xe buýt khó cạnh tranh.
Ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hành khách TP HCM, cũng cho rằng trở ngại lớn nhất hiện nay là xe buýt thường xuyên trễ giờ do ùn tắc. Mỗi ngày, xe buýt phải chen trong dòng ôtô, xe máy dày đặc, khiến hành trình thiếu ổn định và giảm sức hút với hành khách.
Ông nhắc lại việc TP HCM từng triển khai làn riêng cho xe buýt trên đường Trần Hưng Đạo, nhưng mô hình sau đó dừng hoạt động. Theo ông, đây là bước lùi trong mục tiêu phát triển giao thông công cộng.
“Khi xe buýt không được ưu tiên trên đường, việc đảm bảo đúng giờ gần như bất khả thi với điều kiện giao thông TP HCM hiện nay”, ông nói.
Ngoài hạ tầng, ông Tính cho rằng lựa chọn của hành khách còn phụ thuộc vào chất lượng đoàn xe và thái độ phục vụ. Dù vậy, ông đánh giá chất lượng xe buýt gần đây đã cải thiện rõ rệt nhờ đội xe mới, tỷ lệ xe điện tăng cao và ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành.
PGS-TS Nguyễn Thị Bích Hằng, Đại học Giao thông Vận tải, cũng nhận định miễn phí xe buýt mới chỉ là một “điều kiện cần”. Hiệu quả thực sự phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng như chất lượng dịch vụ, độ phủ mạng lưới và khả năng kết nối.
Theo bà, đây là cơ hội để TP HCM tổng rà soát, nâng cấp toàn diện hệ thống vận tải công cộng. Trọng tâm là tái cấu trúc mạng lưới, tổ chức làn ưu tiên để cải thiện độ đúng giờ, đồng thời tăng kết nối giữa xe buýt với metro, xe đạp công cộng và các loại hình khác.
“Nếu sự chuẩn bị về hạ tầng và dịch vụ chưa đủ, tác động ban đầu có thể giảm rất nhanh, khó đạt mục tiêu đề ra”, bà Hằng nói.
Sở Xây dựng TP HCM cho biết sẽ tiếp tục tái cấu trúc mạng lưới, phát triển các tuyến buýt nhỏ, xanh đi sâu vào khu dân cư, bảo đảm người dân tiếp cận trong bán kính đi bộ 300-500 m. Hệ thống cũng sẽ mở rộng các tuyến kết nối Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, sân bay Long Thành, nghiên cứu buýt đêm và mô hình vận tải theo nhu cầu.
Về lâu dài, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ xe buýt chuyển sang điện và năng lượng xanh, đồng thời đầu tư thêm bến bãi, nhà chờ, lối đi bộ kết nối và bãi giữ xe trung chuyển.
Tuy nhiên, cả chuyên gia và nhà quản lý đều cho rằng các giải pháp kỹ thuật chỉ phát huy tối đa khi việc kiểm soát xe cá nhân được triển khai đồng bộ.
Theo PGS-TS Nguyễn Hồng Quân, bên cạnh mở rộng mạng lưới, xe buýt cần tăng kết nối với metro, xe đạp công cộng, đồng thời cải thiện hạ tầng đi bộ theo hướng xanh và thuận tiện. Chính sách cũng nên ưu tiên nhóm khó tự di chuyển như học sinh, người cao tuổi, người khuyết tật.
Ông dẫn kinh nghiệm từ Luxembourg – quốc gia đầu tiên miễn phí giao thông công cộng – cho thấy chính sách này không chỉ nhằm giảm ùn tắc, ô nhiễm mà còn bảo đảm quyền tiếp cận đi lại cho người thu nhập thấp. Theo ông, TP HCM cần áp dụng vé điện tử gắn định danh để hỗ trợ đúng nhóm cần ưu tiên, đồng thời có dữ liệu phục vụ đánh giá và điều chỉnh chính sách.
Liên quan đến vụ việc phát hiện thịt lợn bệnh trong bếp ăn bán trú Trường mầm non Hòa Bình, trao đổi với Thanh Niên trưa 8.4, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Bí thư Đảng ủy xã Văn Lăng (tỉnh Thái Nguyên), xác nhận thông tin tạm đình chỉ công tác đối với bà Nguyễn Thị Minh Khoái, Hiệu trưởng Trường mầm non Hòa Bình.
Theo quyết định ngày 8.4 của UBND xã Văn Lăng, bà Nguyễn Thị Minh Khoái bị tạm đình chỉ công tác trong 15 ngày để phục công tác điều tra, xác minh liên quan đến nguồn gốc số thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi được phát hiện trong bếp ăn bán trú của nhà trường.
Sáng nay 8.4, UBND xã Văn Lăng đã tổ chức họp công bố thông tin liên quan đến vụ việc tại Trường mầm non Hòa Bình đến phụ huynh, người dân và cơ quan truyền thông. Tại cuộc họp, bà Khoái có tham dự và báo cáo chi tiết.
Trước đó, ngày 25.3, anh Đinh Công Long, phụ huynh có con đang học tại Trường mầm non Hòa Bình được giáo viên nhờ mang thịt lợn đi xay. Khi cầm túi thịt, anh Long phát hiện thịt mỡ có màu vàng lạ đã giữ lại một miếng để đem đi xét nghiệm, đồng thời cảnh báo đến nhà trường không cho học sinh ăn số thịt này.
Ngày 26.3, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã có thông báo, mẫu thịt lợn do bà Trịnh Thị Cam (cũng là phụ huynh có con học tại Trường mầm non Hòa Bình) mang đến kiểm nghiệm có 2/6 chỉ tiêu dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi và vi khuẩn E.coli.
Trước kiến nghị của phụ huynh, ngày 2.4, Trường mầm non Hòa Bình gửi mẫu thịt lợn lấy từ ngăn đá tủ lạnh tại trường đi xét nghiệm tại Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y T.Ư I.
Ngày 3.4, Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y Thư I có thông báo kết quả xét nghiệm mẫu thịt lợn lấy tại Trường mầm non Hòa Bình dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.
Chiều 7.4, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng đã chủ trì cuộc họp với các sở, ngành và lãnh đạo địa phương để chỉ đạo kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm minh các sai phạm về an toàn thực phẩm trong vụ việc xảy ra tại Trường mầm non Hòa Bình.
Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên yêu cầu Công an tỉnh Thái Nguyên chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng khẩn trương điều tra, xác định rõ nguyên nhân và nguồn gốc thịt lợn tại Trường mầm non Hòa Bình, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Từ kết quả xét nghiệm mẫu thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi tại Trường mầm non Hòa Bình, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng đề nghị Đảng ủy xã Văn Lăng thực hiện quy trình kiểm tra dấu hiệu vi phạm của Chi bộ Trường mầm non Hòa Bình, bí thư chi bộ, hiệu trưởng nhà trường, trong đó tập trung xem xét, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan.
Trong vụ việc này, ông Dương Văn Lượng yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động chỉ đạo kiểm tra, xác minh toàn diện vụ việc, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; làm rõ nguyên nhân, nguồn gốc thực phẩm, quy trình cung ứng, chế biến và tổ chức bữa ăn tại các nhà trường, bếp ăn tập thể, không để xảy ra các vụ việc tương tự.
Sau gần 10 ngày tạm nghỉ vì sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng xã Bình Đại (Vĩnh Long), từ ngày 28.4, nhà xe Duy Quý - Thảo Châu của Công ty TNHH Duy Quý có trụ sở ở tỉnh Đồng Tháp bất ngờ hoạt động trở lại.
Nhà xe này công khai biến loại hình xe hợp đồng thành tuyến cố định trá hình từ khu vực huyện Bình Đại, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre cũ (nay là Vĩnh Long) và TP.Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang cũ (nay là Đồng Tháp) đi lên TP.HCM, bất chấp các kế hoạch dẹp nạn "xe dù, bến cóc" của UBND tỉnh Vĩnh Long, trong đó có yêu cầu sự phối hợp của Sở Xây dựng tỉnh Đồng Tháp.
Chiều 29.4, trong vai hành khách, PV Thanh Niên có mặt tại ấp Bà Nhựt, xã Bình Đại, tỉnh Vĩnh Long. Tại đây, một điểm kinh doanh nhưng thực chất là "bến cóc" của Công ty TNHH Duy Quý - Thảo Châu đang hoạt động tấp nập. Khoảng 17 giờ, chiếc xe mang biển kiểm soát 63B-011.6xx xuất hiện, bắt đầu hành trình rước khách dọc đường. Không chỉ mở "bến cóc" tại xã Bình Đại, nhà xe này còn có ít nhất 2 "bến cóc" tại xã Châu Hưng, thuộc huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre (cũ).
Lần hoạt động tuyến cố định "trá hình" trở lại này, Công ty Duy Quý đã thiết lập một mạng lưới rước khách cực kỳ tinh vi. Không chỉ nhận khách gọi qua hotline, nhà xe còn "hợp đồng miệng" với các chủ quán nước ven đường. Cứ mỗi khách được rước, nhà xe lập tức chi lại gần 10.000 đồng tiền hoa hồng cho chủ quán. Từ khu vực huyện Bình Đại đến huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre (cũ) và TP.Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang (cũ), chiếc xe này dừng đỗ vô tội vạ, rước bất cứ ai đứng vẫy dọc đường. Hành khách lên xe liền được tài xế hỏi tên để điền vào danh sách.
Điều lạ lùng nhất nằm ở khâu thu tiền. Để đối phó với việc bị kiểm tra "hợp đồng vận chuyển", tài xế không thu tiền ngay. Khi xe đến đường dẫn vào cao tốc TP.HCM - Trung Lương, tài xế cho dừng lại. Lúc này, có một nhân viên nam lên xe soát người, đối chiếu danh sách và thông báo thu tiền rồi lập tức rời khỏi xe. Tài xế bắt đầu thu tiền. Giá vé được ấn định như tuyến cố định: Bình Đại đi TP.HCM là 150.000 đồng/người; khách thuộc đoạn từ cầu An Hóa đến cầu Rạch Miễu là 120.000 đồng/người và từ Mỹ Tho là 100.000 đồng/người. Tuyệt nhiên, không có một tấm vé hay biên lai nào được trao tay hành khách.
Trong lúc thu tiền, có 2 hành khách nói rằng mình là sinh viên và đề nghị giảm giá theo "quảng cáo trên mạng xã hội" của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu. Thế nhưng, tài xế gạt đi với lý do: Nhân viên kiểm soát các chính sách ưu đãi giá vé đã không còn trên xe nên tài xế không giải quyết được.
Trao đổi với PV Thanh Niên, một lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long khẳng định, hiện sở chưa nhận được bất kỳ hồ sơ nào liên quan đến Công ty TNHH Duy Quý đề nghị kinh doanh tuyến cố định Bình Đại - TP.HCM (Bến xe Miền Tây). Do đó, hoạt động của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu trên địa bàn Vĩnh Long hiện vẫn là xe hợp đồng.
Điều 7 Nghị định 10/2020 của Chính phủ quy định: Xe hợp đồng chỉ được ký hợp đồng với một đơn vị/cá nhân thuê trọn gói và bị cấm gom khách lẻ. Như vậy việc rước khách gọi qua điện thoại hoặc khách đứng dọc đường là hành vi gom khách lẻ, tức là đã vi phạm.
Xe hợp đồng còn bị cấm bán vé/thu tiền, tức việc nhân viên lên xe soát người và thu 150.000 đồng/khách là hành vi "thu tiền đối với từng hành khách", dù thực hiện trên cao tốc hay tại bến thì đều là hành vi trái pháp luật.
Xe hợp đồng của một nhà xe không được lặp lại quá 30% tổng số chuyến trong tháng có điểm đầu và điểm cuối trùng lặp. Việc nhà xe này chạy liên tục hằng ngày từ Bình Đại lên TP.HCM là dấu hiệu vi phạm rõ ràng về tần suất hoạt động.
Về điểm đón trả khách, nhà xe Duy Quý - Thảo Châu sử dụng các "bến cóc" tại ấp Bà Nhựt hay dọc quốc lộ 57B làm điểm đón khách thường xuyên là hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 3, điều 7.
"Những ai cho rằng Công ty TNHH Duy Quý được Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long cấp địa điểm kinh doanh tại xã Bình Đại là đã được phép hoạt động như hiện tại là hoàn toàn sai. Vì đó chỉ là một thủ tục rất nhỏ so với quy trình để kinh doanh xe khách tuyến cố định Bình Đại - TP.HCM", lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long nói thêm.
Vẫn theo vị lãnh đạo này, về thủ tục để chạy tuyến cố định Bình Đại - TP.HCM thì Công ty TNHH Duy Quý phải được Sở Xây dựng tỉnh Đồng Tháp chấp thuận điều chỉnh, bổ sung giấy phép kinh doanh vận tải xe hợp đồng hiện tại thành tuyến cố định.
Đồng thời, Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long phải cấp phép đủ điều kiện khai thác tuyến cố định Bình Đại - TP.HCM và cấp phù hiệu dán lên xe "Tuyến cố định". Công ty TNHH Duy Quý còn bắt buộc phải đăng ký vào Bến xe Bình Đại và được chấp thuận. Song song đó, công ty còn phải phát hành vé do cơ quan thuế có thẩm quyền cấp để giao cho hành khách.
Khoảng 8h15, tàu cá do ông Nguyễn Văn Tư (ngụ phường Phú Thủy) làm thuyền trưởng, sau khi bán hải sản tại cảng, cùng 21 thuyền viên ra neo ngoài khơi khu vực cửa biển Phú Hài, cách bờ khoảng 2 km về hướng tây nam.
Khi đang neo đậu, tàu bất ngờ bốc cháy dữ dội. Các thuyền viên lập tức nhảy xuống biển để thoát thân. Cột khói từ tàu cháy bốc cao, có thể quan sát từ trung tâm Phan Thiết.
Đồn Biên phòng Thanh Hải cho biết, ngay sau khi nhận tin báo, đơn vị đã điều 3 xuồng cùng 10 cán bộ, chiến sĩ phối hợp Hải đội 2 tiếp cận hiện trường, triển khai chữa cháy.
Khoảng 15 phút sau, lực lượng cứu nạn tiếp cận tàu, phun nước khống chế đám cháy. Ngọn lửa được dập tắt hoàn toàn sau đó. Toàn bộ 21 thuyền viên được các tàu cá gần đó và ca nô biên phòng vớt lên, đưa vào bờ an toàn.
Vụ cháy gây thiệt hại ước tính hàng trăm triệu đồng. Chủ tàu đang thuê phương tiện kéo tàu vào bờ để sửa chữa. Nguyên nhân cháy đang được cơ quan chức năng điều tra.
