Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định xử phạt trật tự an toàn giao thông đường bộ, nhằm sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024 đang có hiệu lực. Dự thảo này do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất phạt tiền từ 12 - 14 triệu đồng đối với người điều khiển xe ô tô không kinh doanh vận tải hành khách nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe (còn gọi là "xe ghép" - PV). Tài xế vi phạm còn bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe.
Không chỉ tài xế, chủ phương tiện để cho người làm công điều khiển xe ô tô không kinh doanh vận tải hành khách nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe cũng sẽ phải chịu chế tài.
Đề xuất của Bộ Công an được kỳ vọng khắc phục tình trạng cạnh tranh thiếu công bằng trong hoạt động kinh doanh vận tải, tránh thất thu thuế; đồng thời ngăn chặn sự trốn tránh hoạt động quản lý nhà nước về vận tải đường bộ.
Góp ý về nội dung trên, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam đặt vấn đề về tính khả thi của quy định. Bởi lẽ, để xử phạt lỗi này thì cần xác định có hành vi "thu tiền" đối với xe cá nhân (xe gia đình, xe đi chung). Song, việc chứng minh sẽ là cực kỳ khó khăn nếu không có hành khách hợp tác khai báo hoặc chứng cứ giao dịch điện tử.
"Quy định mức phạt rất cao nhưng thiếu phương pháp xác minh nghiệp vụ rõ ràng dễ dẫn đến xử lý cảm tính hoặc bỏ lọt vi phạm", cơ quan này nêu quan điểm.
Phản hồi, Bộ Công an đề nghị giữ nguyên nội dung như dự thảo. Việc chứng minh vi phạm sẽ được thực hiện theo quy định của luật Xử lý vi phạm hành chính.
Đáng chú ý, có cơ quan đề nghị nâng mức phạt lên 30 - 35 triệu đồng nếu tài xế không kinh doanh vận tải hành khách nhưng vẫn chở người có thu tiền mà gây tai nạn.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo, vì cho rằng hành vi này không phải nguyên nhân trực tiếp gây tai nạn giao thông, do đó việc quy định chế tài tăng nặng khi xe gây tai nạn giao thông là không phù hợp.
Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, viện dẫn quy định tại điều 3 luật Xử lý vi phạm hành chính. Theo đó, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính; cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính.
Đề xuất xử phạt "xe ghép" sẽ mang lại một số mặt tích cực như: hạn chế xe dù, trốn thuế, cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm an toàn trong hoạt động kinh doanh vận tải hành khách...
Tuy vậy, muốn xử phạt thì cần chứng minh có yếu tố vi phạm, mà mấu chốt là việc có "thu tiền". Để chứng minh yếu tố này, cơ quan chức năng có thể căn cứ vào các chứng cứ như lời khai của hành khách, dữ liệu điện tử…
Trong đó, lời khai từ phía hành khách là một trong những căn cứ trực tiếp nhất, song lại phụ thuộc nhiều vào sự hợp tác của họ. Có thể xảy ra tình huống hành khách ngại làm việc với cơ quan chức năng, muốn đi nhanh cho được việc, quen biết với tài xế…, khi ấy việc thu thập chứng cứ sẽ khó khăn.
Nhưng lời khai của hành khách không phải là duy nhất, cơ quan chức năng có thể dựa vào các dữ liệu điện tử như hoạt động chuyển khoản, tin nhắn đặt xe, lịch sử cuộc gọi, nội dung đăng tải nhận khách trên mạng xã hội (hội nhóm "xe ghép")…
Vị luật sư khẳng định xử phạt "xe ghép" mang lại những hiệu quả như đã nêu, song cũng đòi hỏi quy trình xử lý chặt chẽ, công khai, minh bạch. Đồng thời, nên có cơ chế phân biệt "xe ghép" chuyên nghiệp nhằm mục đích sinh lời với các tình huống phát sinh trong xã hội như góp tiền xăng để đi cùng xe, tiện đường chở người quen rồi "cảm ơn cốc nước"…
Tin Gốc: Thanh Niên
