Nằm trong phòng lọc máu Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo ngày 6/5, bà Minh cảm giác “như được trở về” sau hơn một thập kỷ rời đảo chữa bệnh. Với bà, đây không chỉ là buổi lọc máu định kỳ, mà còn khép lại quãng thời gian dài bán nhà để vào đất liền chạy thận duy trì sự sống.
Là quần đảo nằm ngoài khơi Nam Bộ, Côn Đảo cách trung tâm TP HCM khoảng 230 km đường chim bay. Trước đây, để tiếp cận bệnh viện tuyến cuối, người bệnh chỉ có hai lựa chọn là đi máy bay với chi phí đắt đỏ hoặc lênh đênh nhiều giờ trên tàu biển rồi tiếp tục di chuyển bằng xe khách đến TP HCM. Khoảng cách xa xôi khiến những bệnh nhân phải chạy thận một tuần ba lần gần như không thể bám trụ lại đảo.
Năm 2014, khi chuẩn bị nghỉ hưu ở tuổi 54, bà Minh khám sức khỏe và bàng hoàng nhận kết quả suy thận mạn giai đoạn cuối. Từ những triệu chứng mệt mỏi tưởng là bệnh tim, bà buộc phải mổ cầu tay, bắt đầu chuỗi ngày gắn chặt với máy lọc máu. Không thể liên tục đi lại giữa đảo và đất liền, bà đành rời nơi mình gắn bó từ năm 1984, thời còn là thanh niên xung phong ra xây dựng Côn Đảo. Để lại hai người con đang làm việc tại đảo, vợ chồng bà vào TP HCM thuê trọ chạy thận suốt 5 năm.
Chi phí sinh hoạt và điều trị nơi đất khách dần cạn kiệt tài chính gia đình. Bà ngậm ngùi bán căn nhà ở Côn Đảo. Thời điểm đó du lịch chưa phát triển, giá nhà còn thấp, số tiền bán nhà không đủ mua nhà ở TP HCM, vợ chồng bà đành về Tân An, Long An (nay thuộc Tây Ninh) mua đất cất nhà.
Từ đó, mỗi tuần 3 ngày, chồng bà lại chở vợ vượt 50 km từ Tân An đến Bệnh viện Thống Nhất chạy thận, mất hơn 2 tiếng di chuyển. Con trai lớn cũng nghỉ việc tại cơ quan nhà nước ở Côn Đảo, vào đất liền tìm việc để tiện chăm sóc mẹ lúc đau ốm.
Hành trình chạy chữa nhiều lần chạm mặt tử thần. Có lần, bà Minh bị đột quỵ ngay trong lúc chạy thận, hôn mê suốt 3 tuần. May mắn hồi phục không để lại di chứng nặng, nhưng hai chân yếu đi khiến bà phải gắn bó với xe lăn. Dù vậy, mong muốn được trở lại Côn Đảo – nơi người con trai thứ hai và các cháu đang sinh sống, cùng nhiều kỷ niệm suốt thời tuổi trẻ – chưa bao giờ nguôi ngoai.
Giấc mơ hồi hương của bà Minh thành hiện thực khi Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo chính thức vận hành hệ thống chạy thận nhân tạo. Nếu trước kia phải mất hơn 2 tiếng di chuyển, nay bà chỉ cần đi chưa tới 2 km để đến phòng lọc máu.
PGS.TS.BS Nguyễn Bách, Trưởng khoa Nội thận Lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất, cho biết tổng thời gian chuẩn bị để đưa hệ thống vào hoạt động chỉ vỏn vẹn 20 ngày – một kỷ lục. Thông thường, nhanh nhất cũng mất khoảng 6 tháng do yêu cầu khắt khe về xử lý nước và nhân lực chuyên môn.
Để triển khai kỹ thuật này, ngoài hệ thống thiết bị đạt chuẩn châu Âu, Bệnh viện Thống Nhất cử một êkíp luân phiên túc trực tại Côn Đảo trong 6 tháng, đồng thời đào tạo chuyển giao kỹ thuật cho hai êkíp y bác sĩ địa phương. Ngay ngày đầu vận hành, ngoài bà Minh, hệ thống còn phục vụ hai bệnh nhân khác đang chạy thận nhiều năm nay, đăng ký ra đảo vừa điều trị vừa thăm nhà.
BS.CK2 Lê Công Thọ, Giám đốc Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo, cho biết việc triển khai thành công hệ thống lọc máu là bước ngoặt giúp giải tỏa nỗi trăn trở kéo dài nhiều năm của y tế tuyến đảo. Với đội ngũ y bác sĩ nơi đây, điều mong mỏi nhất là đưa được bệnh nhân suy thận trở về điều trị ngay tại quê nhà, thay vì tiếp tục cảnh ly hương để duy trì sự sống. Hiện Côn Đảo có 4 bệnh nhân đang chạy thận định kỳ tại Bệnh viện Thống Nhất và Bệnh viện Vũng Tàu.
Theo lãnh đạo trung tâm, việc duy trì chạy thận trên đảo đối mặt nhiều rào cản hơn đất liền, từ đảm bảo hệ thống nước RO, vật tư tiêu hao mùa biển động đến chống ăn mòn thiết bị trong môi trường muối mặn hay đấu thầu số lượng ít. Để giải quyết khó kăn ban đầu, Bệnh viện Thống Nhất đã hỗ trợ toàn bộ thuốc men và vật tư thiết yếu ra đảo. Nhờ quá trình đào tạo bài bản, đội ngũ y bác sĩ tại chỗ đã tự tin làm chủ kỹ thuật, sẵn sàng mở rộng công suất phục vụ người dân và khách du lịch.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng đánh giá đây là dấu mốc đặc biệt với ngành y tế thành phố và người dân Côn Đảo, chính thức chấm dứt cảnh nhiều bệnh nhân suy thận phải ly hương, thuê trọ, chia cắt gia đình để duy trì sự sống. Việc làm chủ kỹ thuật chạy thận không chỉ giúp người dân bám đảo, mà còn mở ra tiềm năng du lịch y tế. Những bệnh nhân suy thận ở nhiều địa phương có thể an tâm đến Côn Đảo du lịch, nghỉ dưỡng mà không lo gián đoạn điều trị.
Côn Đảo, trước thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, nay là đặc khu của TP HCM, đang được tăng cường đầu tư y tế nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Từ tháng 9/2025, Sở Y tế TP HCM luân phiên bác sĩ từ các bệnh viện lớn ra công tác tại Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo. Nhờ đó, trung tâm từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, xử trí hiệu quả nhiều ca bệnh phức tạp ngay tại đảo, giảm đáng kể các trường hợp phải chuyển viện bằng tàu hoặc trực thăng.
Khi cơ thể mất nước sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh do nắng nóng. Các dấu hiệu mất nước từ nhẹ đến vừa gồm: Cảm thấy khát; khô miệng, môi và lưỡi; chóng mặt, choáng váng, nhất là khi đứng dậy; đau đầu; nước tiểu sẫm màu, đi tiểu ít hơn bình thường. Nặng hơn có thể thấy tim đập nhanh hoặc thở nhanh; sốt; buồn ngủ, lú lẫn, theo trang ABC (Úc).
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng nước cần bổ sung vào những ngày nắng nóng cụ thể từ 2 - 3 lít/ngày, nên uống đều đặn khoảng 1 cốc mỗi giờ.
Để nhận biết mình đã đang uống đủ nước hay chưa, nhà nghiên cứu sức khỏe cộng đồng Lauren Ball, Đại học Queensland (Úc) cho biết có thể dựa vào màu nước tiểu: Nước tiểu vàng đậm là dấu hiệu rõ ràng của thiếu nước; vàng nhạt, gần như trong suốt, cho thấy đang uống đủ nước.
Bà Lauren Ball cũng lưu ý không nên ước lượng lượng nước cần uống dựa vào việc mình đổ mồ hôi bao nhiêu, vì điều này đôi khi khó nhận biết.
Ví dụ, khi bơi, bạn vẫn đổ mồ hôi nhưng không nhận ra vì mồ hôi hòa vào nước. Hoặc khi có gió, bạn có thể cảm thấy như mình không đổ mồ hôi vì nước trên da bốc hơi nhanh.
Vì vậy, nếu đi bơi hoặc ra biển trong ngày nóng, cần phải chú ý bổ sung đủ nước.
Khi trời nắng nóng, nhiều người muốn uống nước thật lạnh để hạ nhiệt. Nhưng thực tế theo giáo sư Ollie Jay, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nhiệt và Sức khỏe Đại học Sydney (Úc), nhiệt độ của nước uống vào gần như không ảnh hưởng nhiều đến thân nhiệt. Hiệu quả làm mát của một ly nước lạnh giống như đổ một cốc nước lạnh vào bồn nước nóng lớn.
Có nghiên cứu cho thấy uống nước lạnh có thể làm giảm tiết mồ hôi nhẹ. Nghe có vẻ tốt, nhưng ít mồ hôi hơn đồng nghĩa với ít làm mát qua bay hơi, nên thân nhiệt gần như không thay đổi.
Ngoài ra, cà phê và trà chứa caffeine - chất lợi tiểu nhẹ - từng được khuyên hạn chế khi trời nóng. Dù vậy, bạn có thể uống trà đá hoặc cà phê đá. Nếu hương vị của chúng khiến bạn muốn uống thêm nước sau đó, thì đây vẫn là một lựa chọn có lợi.
Rượu bia thì khác. Đây là chất lợi tiểu mạnh, không nên dùng để bù nước trong ngày nóng. Nếu uống rượu bia, nên uống xen kẽ với nước lọc.
Giáo sư Jay cảnh báo rằng ngay cả khi đủ nước, bạn vẫn có thể bị sốc nhiệt. Do đó bên cạnh uống đủ nước, WHO khuyên mọi người nên lưu ý một số điều sau khi nắng nóng ngày càng khắc nghiệt:
Trong lần khám sức khỏe đầu tháng 3.3026, chị Phạm Thị Diễm Lệ (ở TP.HCM) bất ngờ nhận kết quả có khối u ở thận trái. Điều khiến chị càng lo lắng là chỉ 4 tháng trước đó, kết quả kiểm tra vẫn hoàn toàn bình thường.
"Tôi khá sốc khi nhận được kết quả siêu âm. Nhờ gia đình có người thân làm trong ngành y nên tôi nhanh chóng bình tĩnh lại để tập trung tìm cách điều trị tốt nhất", chị chia sẻ.
Sau khi tìm hiểu, chị và gia đình quyết định lựa chọn Bệnh viện FV để điều trị.
Qua thăm khám kết hợp với các chẩn đoán hình ảnh, ThS-BS.CKII Đỗ Quang Minh - Trưởng khoa Tiết niệu, Bệnh viện FV - kết luận khối u 3,4 cm ở thận trái, giai đoạn T1a. Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật cắt bướu bảo tồn thận - phương pháp tối ưu trong giai đoạn sớm.
"Chúng tôi lên kế hoạch cắt trọn khối u và sau đó phục hồi phần thận còn lại. Thách thức là phải thực hiện ca mổ nhanh và chính xác nhất có thể bởi trong quá trình cắt bướu buộc phải tạm ngưng dòng máu nuôi thận. Nếu thời gian này kéo dài, các tế bào thận sẽ bắt đầu bị tổn thương", bác sĩ Minh cho biết.
Để tối ưu hiệu quả điều trị và mang lại trải nghiệm nhẹ nhàng nhất cho bệnh nhân, ê-kíp quyết định thực hiện ca mổ bằng robot da Vinci Xi - hệ thống phẫu thuật hiện đại giúp nâng cao độ chính xác và khả năng bảo tồn thận.
Chiều 25.3, ê-kíp phẫu thuật do ThS-BS.CKII Đỗ Quang Minh đảm trách đã thực hiện thành công ca cắt bướu thận cho bệnh nhân bằng robot da Vinci Xi. Ca mổ có sự giám sát của chuyên gia quốc tế người Pháp - bác sĩ Jean-Luc Hoepffner (Trung tâm Groupe Urologie Saint Augustin).
Ca mổ diễn ra trong chưa đầy 2 giờ. Nhờ cánh tay robot xoay linh hoạt đến 540 độ, phẫu thuật viên có thể tiếp cận khối u ở nhiều góc độ phức tạp. Đặc biệt, thời gian phải tạm ngưng dòng máu nuôi thận - trong lúc mổ khối bướu - được rút ngắn xuống chỉ còn 18 phút, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng an toàn (30 phút). Điều này giúp đảm bảo tính an toàn cao nhất có thể cho bệnh nhân.
Ngay ngày hôm sau, chị Lệ đã có thể đi lại, tự ăn uống và sinh hoạt bình thường. "Điều khiến tôi bất ngờ nhất là ca mổ rất nhẹ nhàng, không hề đau như tôi hình dung", chị vui mừng chia sẻ.
Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác nhận khối u ác tính. Với biên phẫu thuật an toàn (cắt sạch bướu và không có chỉ định điều trị thêm), bệnh nhân được xuất viện chỉ 2 ngày sau mổ. Gia đình cho biết, FV áp dụng thanh toán cộng gộp quyền lợi bảo hiểm y tế nhà nước và bảo hiểm sức khỏe tư nhân, nên chị Lệ được bảo hiểm chi trả 100% chi phí cho ca phẫu thuật công nghệ cao này.
"Từ trường hợp của mình, tôi mong mọi người chủ động khám sức khỏe định kỳ để phát hiện ra bệnh ở giai đoạn sớm", chị Lệ chia sẻ.
Công nghệ robot nâng tầm chuẩn mực trong phẫu thuật niệu khoa
Sự phát triển của công nghệ robot đang mở ra bước tiến mới trong phẫu thuật niệu - lĩnh vực thách thức hàng đầu trong ngoại khoa.
Theo bác sĩ Đỗ Quang Minh, robot được ứng dụng trong hầu hết các phẫu thuật niệu khoa, từ cắt thận toàn phần, bán phần, cắt thận - niệu quản - bàng quang, cắt tuyến tiền liệt đến nạo hạch ung thư. Những ca bệnh khó và phức tạp trước đây buộc phải mổ hở (như bướu thận giai đoạn muộn có xâm lấn tĩnh mạch hay các khối u bàng quang) nay cũng có thể thực hiện bằng robot. Mổ nội soi với sự hỗ trợ của Robot có những ưu điểm vượt trội sau:
Bác sĩ Jean-Luc Hoepffner - chuyên gia đã thực hiện hơn 3.000 ca phẫu thuật robot - nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghệ này trong các ca mổ vùng sâu như xương chậu: "Việc loại bỏ u tuyến tiền liệt bằng phương pháp cũ thường để lại di chứng về chức năng như rò rỉ nước tiểu hay rối loạn cương dương. Nay nhờ robot, chúng tôi dễ dàng bảo tồn các mô xung quanh, giúp cuộc mổ an toàn và bảo toàn chất lượng sống tốt hơn rất nhiều so với mổ hở".
Bác sĩ Jean-Luc Hoepffner cũng đánh giá cao năng lực của đội ngũ FV: "Bác sĩ Minh là một phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm, anh ấy kiểm soát rất tốt toàn bộ quy trình. Tôi đặc biệt ấn tượng với sự phối hợp nhịp nhàng của ê-kíp FV, một quy trình vận hành chuẩn quốc tế".
Để được tư vấn về phẫu thuật niệu khoa bằng robot da Vinci Xi, bạn đọc có thể liên hệ khoa Tiết niệu, Bệnh viện FV tại địa chỉ số 06 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ (Quận 7 cũ), TP.HCM ĐT: (028) 3511 3333.
Trong nhiều trường hợp, vấn đề trên thường không nằm ở việc thiếu nỗ lực mà ở những sai lầm dễ bị bỏ qua trong quá trình giảm mỡ, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Dưới đây là những sai lầm phổ biến mà nhiều người thường mắc khi giảm mỡ:
Không phải cứ ăn thực phẩm lành mạnh thì sẽ giảm cân hay giảm mỡ. Trên thực tế, nhiều món được xem là tốt cho sức khỏe vẫn chứa lượng calo khá cao, dễ gây dư calo nếu ăn quá nhiều.
Ví dụ, các loại hạt dinh dưỡng, bơ đậu phộng, nước ép trái cây, rau trộn nhiều sốt béo, sinh tố bơ và gạo lứt với số lượng nhiều. Chúng đều có thể cung cấp lượng calo đáng kể. Mọi người không cần phải đếm từng calo một cách cực đoan nhưng nên chú ý khẩu phần ăn thực tế, đặc biệt với đồ ăn vặt và đồ uống ngọt.
Không ít người tập gym cho rằng chỉ cần chạy bộ 45 phút hoặc tập cường độ cao là có thể đốt sạch lượng calo từ những bữa ăn lớn. Trên thực tế, lượng calo tiêu hao khi tập thường thấp hơn nhiều so với tưởng tượng. Một ly trà sữa cỡ lớn có thể chứa 300 - 600 calo, trong khi buổi chạy bộ 30 phút đôi khi chỉ giúp đốt khoảng 200 - 400 calo, tùy cân nặng và cường độ vận động.
Bên cạnh đó, đồng hồ thông minh hoặc máy tập cardio tại phòng gym đôi khi có thể ước tính lượng calo tiêu hao cao hơn thực tế. Điều này khiến nhiều người chủ quan và tự thưởng thêm đồ ăn sau buổi tập, từ đó vô tình làm mức calo thâm hụt không đủ để giảm mỡ.
Một buổi tập kéo dài một giờ không thể bù lại việc ngồi liên tục suốt phần lớn thời gian còn lại trong ngày. Đây là sai lầm khá phổ biến ở những người làm việc văn phòng.
Sau khi tập, nhiều người có xu hướng vận động ít hơn vì cảm thấy mệt hoặc cho rằng mình đã tập đủ trong ngày. Điều này vô tình làm giảm lượng calo tiêu hao từ các hoạt động thường ngày như đi bộ, leo cầu thang, làm việc nhà hay di chuyển hằng ngày.
Một số người tập gym gần như mỗi ngày với cường độ rất cao vì muốn thấy kết quả thật nhanh. Tuy nhiên, điều này có thể khiến cơ thể mệt mỏi kéo dài, tăng nguy cơ chấn thương và khó duy trì lâu dài.
Giảm mỡ bền vững thường là một quá trình lâu dài. Trong nhiều trường hợp, cân nặng có thể chưa thay đổi rõ rệt nhưng vòng eo nhỏ hơn, quần áo rộng hơn hoặc cơ thể săn chắc hơn. Đây vẫn là dấu hiệu cho thấy người tập đang đi đúng hướng, theo Verywell Health.
