Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.
Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.
Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.
Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).
“Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói”, ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.
Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.
Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.
Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.
Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.
“Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ”, ông Yau nói.
Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.
Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.
Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.
“Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng”, ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.
Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.
Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,…
Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho “lý thuyết vạn vật” có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.
Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.
“Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm”, Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.
Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.
Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).
Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.
Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.
“Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học”, ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.
Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.
Nguyễn Thị Thanh Ngọc, tân cử nhân khóa 2026 của Đại học RMIT Việt Nam, vừa tốt nghiệp chuyên ngành tài chính, chuyên ngành phụ kinh doanh trên ứng dụng blockchain với điểm trung bình 3.7/4.0.
Cô cũng là một trong những sinh viên nhận học bổng toàn phần của RMIT năm 2022, sở hữu nhiều giải thưởng quốc gia, kinh nghiệm tham gia các chương trình lãnh đạo trẻ khu vực và đã hoàn thành chứng chỉ CFA bậc 1 khi chưa tròn 22 tuổi.
Rời cổng trường đại học, Ngọc nhìn lại hành trình không ngừng học hỏi, dấn thân và trưởng thành qua từng thử thách. Với cô, tốt nghiệp không phải điểm kết thúc mà là thời điểm chuyển giao trách nhiệm và tạo tác động xã hội.
Sinh ra và lớn lên tại Gia Lai, Nguyễn Thị Thanh Ngọc sớm nhận ra rào cản tài chính có thể khiến nhiều bạn trẻ đánh mất cơ hội học tập. Trải nghiệm đó thôi thúc cô rời quê từ năm 15 tuổi để thi đậu vào Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), trước khi giành học bổng toàn phần theo đuổi ngành tài chính tại Đại học RMIT.
Bước vào giảng đường đại học năm 2022, Ngọc không có một "bản thiết kế" cụ thể cho thành công, mà chỉ mang theo niềm tin rằng giáo dục cần mở ra cơ hội và khiến cuộc sống trở nên tươi sáng hơn, thay vì trở thành gánh nặng.
"Mình chọn học tài chính vì muốn hiểu cách dòng tiền vận hành, để tiền không còn là lý do khiến ai đó phải từ bỏ ước mơ", Ngọc chia sẻ, đồng thời đặt mục tiêu trở thành chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư tạo tác động và dùng tài chính để trao quyền cho những cộng đồng còn gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính, giống như nơi cô đã lớn lên.
Trong suốt thời đại học, Ngọc duy trì thành tích học tập xuất sắc và liên tục thử sức ở các sân chơi học thuật cạnh tranh cao. Cô giành quán quân Vietnam ESG Challenge 2024, á quân cuộc thi giải quyết tình huống kinh doanh HSBC 2024, á quân CFA Research Challenge 2025 khu vực bang Victoria & Nam Úc. Đồng thời, Ngọc là sinh viên trao đổi đầu tiên từ Đại học RMIT Việt Nam tham gia sân chơi này tại Melbourne.
Ngọc giữ vai trò Phó chủ tịch CLB FinTech RMIT Việt Nam, tham gia làm cố vấn học tập, hỗ trợ sinh viên trong các môn kinh doanh. Ngọc từng đại diện cho RMIT, cũng như tiếng nói thanh niên Việt Nam tại nhiều diễn đàn khu vực ở Jakarta (Indonesia), Bangkok (Thái Lan) và TP.HCM.
Năm 2025, trong chương trình trao đổi kéo dài 11 tháng tại Melbourne (Úc), Ngọc đối diện với thử thách mới khi không còn "hào quang" thành tích trước đó. "Ở Úc, mình chỉ là một sinh viên quốc tế giữa hàng nghìn sinh viên giỏi khác", Ngọc chia sẻ.
Chính trải nghiệm này, cô coi đây là khoảnh khắc tái định vị bản thân, chấp nhận thử nghiệm và thất bại. Đây cũng là động lực để Ngọc thi đậu bậc 1 chứng chỉ CFA (một trong những chứng chỉ uy tín trong ngành tài chính) trong ba tháng cuối của kỳ trao đổi tại Úc, sau khi nhận học bổng sinh viên CFA.
Cũng trong thời gian này, cô vẫn đi làm và khám phá xứ sở chuột túi, đồng thời tiếp tục công việc cố vấn và chạy bộ để rèn luyện sức khỏe. Theo Ngọc, theo đuổi chuyên môn là cần thiết nhưng chưa đủ, mà cần kết hợp với phát triển cá nhân và cam kết tạo tác động xã hội.
Trở về Việt Nam đầu năm nay, Ngọc tiếp tục hành trình với vai trò thực tập sinh phân tích tại một ngân hàng đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong hoạt động gọi vốn và tham gia một dự án nghiên cứu về đầu tư cho công nghệ khí hậu tại Việt Nam.
Bên cạnh công việc, cô vẫn duy trì hoạt động cố vấn, sáng tạo nội dung và rèn luyện thể chất. Để giữ cân bằng trong cuộc sống, cô chạy bộ vài buổi mỗi tuần và đã đặt ra cho mình thử thách mới là tập luyện cho giải bán marathon đầu tiên. Ngọc cho rằng đây là giai đoạn chuyển tiếp, khi quá trình trưởng thành vẫn tiếp diễn sau tốt nghiệp đại học.
"Mình vẫn đang trên hành trình tìm hiểu chính mình, nhưng không ngần ngại học từ trải nghiệm và trưởng thành qua mỗi lần thử", cô chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, tân cử nhân RMIT xác định rõ những giá trị cốt lõi: dùng tài chính để tạo tác động, xây dựng những mối quan hệ và gắn kết cộng đồng, và duy trì tinh thần học tập suốt đời. Đó là những nền tảng để bước tiếp ra thế giới bên ngoài giảng đường.
Tập đoàn giáo dục và công nghệ New Oriental tháng trước công bố báo cáo về xu hướng du học ở Trung Quốc năm 2026, dựa trên khảo sát hơn 6.900 học sinh và phụ huynh.
Theo đó, Anh giữ vững ngôi vương, là điểm đến được ưa thích năm thứ 7 liên tiếp nhờ chất lượng giáo dục ổn định, chính sách thị thực linh hoạt và hệ thống hỗ trợ sinh viên quốc tế bài bản. Còn đặc khu Hong Kong xếp thứ hai, tăng sức hút nhờ lợi thế về địa lý, môi trường an toàn và sự tương đồng về ngôn ngữ.
Ngược lại, Mỹ lần đầu tiên tụt xuống vị trí thứ ba, sau nhiều năm đứng nhất (giai đoạn 2015-2019) và nhì (2020-2025). Môi trường chính sách không ổn định ở Mỹ khiến các gia đình thận trọng hơn.
Dữ liệu từ báo cáo OpenDoors cũng cho thấy lượng du học sinh Trung Quốc ở Mỹ đã giảm từ hơn 370.000 vào năm học 2019/2020, còn 265.000 người vào năm ngoái. Tỷ lệ sinh viên nước này trong tổng số sinh viên quốc tế cũng từ 35% xuống còn 22%.
Cũng theo báo cáo, do lạm phát toàn cầu, chi phí du học trung bình của sinh viên Trung Quốc năm qua đã lên tới 605.000 NDT (khoảng 87.800 USD), cao nhất trong 12 năm. Do đó, học phí và các chính sách học bổng là những yếu tố mà du học sinh nước này phải cân nhắc nhiều thứ hai.
Chiến lược du học của nhiều người cũng thực tế hơn. Theo Charles Sun, người sáng lập China Education International, các gia đình ngày càng ưu tiên lợi tức đầu tư, sự an toàn và triển vọng nghề nghiệp hơn là "theo đuổi danh vọng".
Hơn một nửa số người được hỏi cho biết có kế hoạch nộp đơn đến 2-3 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ cùng lúc để dự phòng rủi ro trước những thay đổi về chính sách.
Về ngành học, Kỹ thuật lần thứ 10 liên tiếp dẫn đầu về mức độ phổ biến, chiếm 22% tổng số hồ sơ vì triển vọng việc làm tốt và bằng cấp được công nhận rộng rãi.
Guo Yuqi, 24 tuổi, thạc sĩ ngành Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Lĩnh Nam (Hong Kong), chia sẻ có thẻ cư trú tại Hong Kong sẽ giúp con cái cô sau này tiếp cận nguồn lực giáo dục tốt hơn. Trong khi đó, cơ hội ở lại làm việc tại Anh hay Mỹ hiện nay là "gần như không thể" do chính sách thị thực khắt khe.
"Tôi từng cân nhắc đi Anh, nhưng cuối cùng từ bỏ vì cảm thấy bỏ ra 500.000 NDT học phí mà không thu lại được kết quả tương xứng thì không đáng", cô nói.
Một trường hợp khác - Zhao Mengyuan, 23 tuổi, chọn học thạc sĩ Kinh tế doanh nghiệp tại Đại học Goethe Frankfurt, Đức, vì quốc gia này miễn học phí, mỗi học kỳ chỉ mất vài trăm euro phí quản lý. Tổng chi phí sinh hoạt hàng năm chỉ khoảng 100.000 NDT, thấp hơn nhiều so với các nước nói tiếng Anh.
Zhao dự định về nước sau khi tốt nghiệp. Cô tin tấm bằng quốc tế sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường lao động Trung Quốc, dù hiện tại chưa có kỳ vọng cụ thể về mức lương hay lộ trình sự nghiệp.
Trung Quốc là một trong những nguồn du học sinh lớn nhất thế giới, trong nhóm đông nhất tại Mỹ, Anh, Australia,.. Tuy nhiên, dữ liệu gần đây từ Bộ Giáo dục Trung Quốc cho thấy số sinh viên ra nước ngoài đã giảm xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ vào năm ngoái (570.000 người). Khoảng 9/10 người hồi hương sau khi tốt nghiệp.
Hà Nội hiện có hơn 10 trường phổ thông liên cấp có vốn ngoại, dạy chương trình nước ngoài bằng tiếng Anh, nên thường được gọi là "trường quốc tế".
Giữa tháng 5, hầu hết trường đã công bố học phí năm học 2026-2027 (gồm 10 tháng), trong khoảng từ 100 triệu tới hơn một tỷ đồng, phổ biến ở mức 300-600 triệu và tăng dần từ mầm non tới trung học.
Trường Quốc tế Liên Hợp Quốc - Hà Nội (UNIS Hà Nội) có học phí cao nhất, với 1,05 tỷ đồng (gần 40.000 USD), áp dụng với học sinh lớp 11-12. Tùy bậc, mức thu tăng từ vài chục tới hơn 100 triệu đồng so với năm ngoái.
Dwight Hà Nội tương tự, thu hơn một tỷ đồng với hai khối cuối cấp trung học (lớp 9, 12). Còn lại, học phí bậc tiểu học là hơn 825 triệu, mầm non từ 360 triệu đồng trở lên.
Cả hai trường hiện đều dạy chương trình tú tài quốc tế IB.
Thấp hơn một chút là Brighton College với 997,9 triệu đồng cho chương trình IBDP. Tuy nhiên, ở bậc mầm non, trường này dẫn đầu với học phí lên tới gần 736 triệu đồng một năm.
True North là trường duy nhất dạy chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, với học phí 200-290 triệu đồng. Trong khi đó, mức thu ở hệ quốc tế là 500-650 triệu.
Thấp nhất là trường Quốc tế Nhật Bản, thu lần lượt 100, 105 và 115 triệu đồng cho ba bậc tiểu học, THCS và THPT.
Học phí năm học 2026-2027 của 11 trường quốc tế (đơn vị triệu đồng/năm; một số trường thu theo USD, đã được quy đổi theo tỷ giá ngày 14/5 và làm tròn)
Thông thường, các trường có chính sách miễn, giảm cho phụ huynh đóng cả năm, là học sinh cũ hay có 2-3 con cùng theo học. Mức giảm phổ biến trong khoảng 1-10% học phí. Ngược lại, nếu chọn nộp theo kỳ hay quý, tổng học phí có thể tăng với tỷ lệ tương tự.
Ngoài học phí, nhiều trường quy định riêng tiền cọc, phí ghi danh hay phí tuyển sinh. Khoản này phổ biến 20-50 triệu đồng, riêng Dwight và BVIS hơn 100 triệu.
Các khoản kể trên chưa gồm tiền ăn, cơ sở vật chất, xe bus đưa đón. Tùy trường, mức thu khoảng 10-40 triệu đồng mỗi mục.
