Sau một đêm dài nghỉ ngơi, cơ thể cần được bổ sung năng lượng để khởi động lại các hoạt động chuyển hóa. Một bữa sáng cân bằng với thực phẩm quen thuộc như bún có thể giúp duy trì sự tỉnh táo và hạn chế mệt mỏi trong ngày.
Theo Tổ chức Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, bữa sáng nên kết hợp đầy đủ tinh bột, protein và rau củ để cung cấp năng lượng bền vững và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Đây là lựa chọn phổ biến, dễ tìm và phù hợp với nhịp sống bận rộn:
Sự kết hợp giữa tinh bột và protein giúp ổn định đường huyết, hạn chế tình trạng mệt mỏi sau ăn. Khi ăn kèm rau, quá trình tiêu hóa cũng diễn ra tốt hơn.
Bác sĩ Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại hệ thống bệnh viện Fortis Healthcare (Ấn Độ), cho biết bữa sáng cân bằng giúp duy trì năng lượng ổn định và cải thiện khả năng tập trung trong buổi sáng.
Não bộ cần nguồn năng lượng liên tục để hoạt động hiệu quả. Khi ăn sáng đầy đủ, khả năng tập trung và xử lý thông tin được cải thiện rõ rệt.
Bà Sarah Schenker, chuyên gia dinh dưỡng ở Anh, cho biết bữa sáng đầy đủ giúp tăng hiệu suất nhận thức và giảm cảm giác mệt mỏi.
Để tối ưu lợi ích, ăn bún buổi sáng không chỉ dừng lại ở việc “ăn no” mà cần điều chỉnh cách chọn nguyên liệu và chế biến.
Trước hết, nên ưu tiên thịt nạc hoặc cá thay vì các loại nhiều mỡ. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), việc giảm chất béo bão hòa trong khẩu phần giúp hạn chế nguy cơ bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Bữa ăn nên cân bằng giữa tinh bột, protein và chất xơ giúp cơ thể hấp thu năng lượng ổn định hơn, tránh tình trạng mệt mỏi sau ăn. Vì vậy, khi ăn bún, nên kết hợp thêm nhiều rau sống như giá, xà lách, rau thơm để tăng lượng chất xơ và hỗ trợ tiêu hóa.
Bên cạnh đó, cần lưu ý lượng muối trong nước dùng. Nhiều món bún có nước lèo đậm vị, dễ dẫn đến dư natri nếu ăn thường xuyên. Theo khuyến nghị dinh dưỡng, ăn quá mặn có thể ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch.
Một tô bún lành mạnh nên có ít mỡ – ít muối – nhiều rau – đủ đạm, giúp cơ thể vừa có năng lượng nhanh vừa duy trì sự sảng khoái trong suốt buổi sáng.
Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều hoặc bỏ rau, vì có thể khiến bữa ăn mất cân bằng dinh dưỡng. Ngoài ra, cần thay đổi thực đơn thường xuyên để đảm bảo cơ thể nhận đủ dưỡng chất.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay ung thư vú hiện là bệnh lý ác tính thường gặp nhất ở phụ nữ. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt trên 90%.
Tự khám vú là phương pháp theo dõi lâm sàng đơn giản, không tốn kém nhưng giúp phụ nữ nhận biết sớm các thay đổi bất thường. Khi hiểu rõ trạng thái bình thường của cơ thể mình, chị em sẽ dễ dàng phát hiện những dấu hiệu bất thường dù rất nhỏ như khối u, vùng da dày lên hay dịch tiết ở núm vú.
Cần lựa chọn đúng thời điểm tự khám để hạn chế nhầm lẫn do thay đổi nội tiết. Với phụ nữ còn kinh nguyệt, nên tự khám vào ngày thứ 5-7 sau khi sạch kinh, khi mô vú mềm và dễ quan sát nhất. Với phụ nữ đã mãn kinh, nên chọn một ngày cố định mỗi tháng để tạo thói quen theo dõi đều đặn.
PGS Phương khuyến cáo chị em nên thực hiện đầy đủ 6 bước sau để tránh bỏ sót dấu hiệu bất thường:
Bước 1 và 2: Quan sát trước gương (Đứng và cử động).
Đứng thẳng, thả lỏng vai và quan sát kỹ hai bên vú xem có thay đổi về kích thước, màu sắc da, vùng lõm, nhăn hay đỏ bất thường không. Sau đó đưa hai tay lên cao qua đầu để làm căng mô vú, giúp phát hiện các biến dạng kín đáo hoặc dấu hiệu tụt núm vú.
Bước 3: Khám vú ở tư thế đứng.
Đưa tay phải ra sau đầu, dùng mặt phẳng của ba đầu ngón tay trái để sờ nắn vú phải và ngược lại. Có thể di chuyển tay theo hình xoắn ốc hoặc nan hoa, đồng thời sử dụng ba mức lực từ nhẹ đến sâu để kiểm tra toàn bộ mô vú.
Bước 4: Kiểm tra núm vú và quầng vú.
Dùng ngón cái và ngón trỏ ép nhẹ núm vú. Nếu xuất hiện dịch tiết bất thường như dịch máu hoặc dịch màu lạ cần đi khám ngay. Ngoài ra, cần quan sát xem quầng vú có dấu hiệu loét, bong vảy hay co kéo bất thường hay không.
Bước 5: Khám vú ở tư thế nằm.
Nằm ngửa, kê gối mỏng dưới vai cùng bên để mô vú dàn đều. Lặp lại thao tác sờ nắn như khi đứng nhằm kiểm tra kỹ các lớp mô sâu phía dưới.
Bước 6: Kiểm tra vùng hạch lân cận.
Đừng quên sờ vùng hố nách và trên xương đòn. Đây là những vị trí dẫn lưu bạch huyết quan trọng, sự xuất hiện của hạch to, cứng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý.
Theo PGS Phương, cần đặc biệt lưu ý, đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu: Xuất hiện khối u chắc, bờ không đều, di động kém; da vùng vú bị lõm, dày lên hoặc sần sùi như "da cam"; núm vú tụt hoặc biến dạng bất thường; có dịch máu hoặc dịch lạ tiết ra từ núm vú.
Tự khám vú là bước quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát chuyên sâu. Nhiều tổn thương ở giai đoạn sớm có kích thước rất nhỏ, không thể cảm nhận bằng tay mà chỉ phát hiện được qua siêu âm hoặc chụp X-quang tuyến vú. Vì vậy, nên kết hợp tự khám hàng tháng với khám và tầm soát định kỳ tại cơ sở y tế.
Theo quy định tại Nghị định 90, nhiều hành vi kỳ thị trong giáo dục, lao động và đời sống xã hội sẽ bị xử phạt với các mức tiền khác nhau, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Cụ thể, mức xử phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu học sinh, sinh viên phải xét nghiệm HIV hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm.
Cản trở người học tham gia hoạt động của cơ sở giáo dục vì lý do liên quan đến HIV. Từ chối tiếp nhận đối tượng bảo trợ xã hội hoặc từ chối mai táng, hỏa táng người đã mất vì lý do HIV/AIDS.
Mức xử phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu xét nghiệm HIV đối với người lao động trước tuyển dụng (trừ một số nghề đặc thù theo quy định), từ chối tuyển dụng vì người lao động nhiễm HIV, hoặc từ chối tiếp nhận học sinh, sinh viên vì lý do này.
Nghị định cũng xử phạt các hành vi mang tính phân biệt đối xử trong quá trình học tập và điều trị như tách biệt, hạn chế người nhiễm HIV tham gia hoạt động.
Phân biệt trong chăm sóc, điều trị hoặc bố trí công việc không phù hợp với sức khỏe, chuyên môn của người lao động nhiễm HIV. Ngoài ra, hành vi cha mẹ hoặc người giám hộ bỏ rơi người nhiễm HIV cũng thuộc diện bị xử phạt.
Mức phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng, nghị định xử lý các hành vi xâm phạm trực tiếp quyền học tập và việc làm của người nhiễm HIV.
Cụ thể, chấm dứt hợp đồng lao động, gây khó khăn trong công việc, ép chuyển việc trái ý muốn, từ chối nâng lương, đề bạt hoặc không đảm bảo quyền lợi hợp pháp đều bị xử phạt nặng nếu xuất phát từ lý do nhiễm HIV.
Trong lĩnh vực giáo dục, việc kỷ luật hoặc buộc thôi học học sinh, sinh viên vì nhiễm HIV cũng bị xử phạt ở mức này. Đồng thời, việc sử dụng hình ảnh, thông điệp truyền thông mang tính kỳ thị người nhiễm HIV và gia đình họ cũng bị xử lý.
Nghị định cũng quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả. Các tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc tiếp nhận lại người bị từ chối, xin lỗi trực tiếp người bị phân biệt đối xử, khôi phục quyền lợi hợp pháp cho người lao động, hủy bỏ quyết định kỷ luật hoặc buộc thôi học.
Trong trường hợp liên quan đến truyền thông, nội dung vi phạm phải bị loại bỏ hoặc tiêu hủy.
Bên cạnh đó, nghị định quy định xử phạt các hành vi vi phạm khác trong phòng, chống HIV/AIDS. Cụ thể, hành vi cản trở người lao động tham gia các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS bị phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.
Các hành vi nghiêm trọng như đe dọa truyền HIV cho người khác hoặc lợi dụng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS để trục lợi sẽ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Trường hợp trục lợi, người vi phạm còn phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được.
Thực phẩm bổ sung không phải là thuốc và không thể thay thế cho chế độ ăn uống cân bằng. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, vai trò chính của chúng là bù đắp những thiếu hụt cụ thể, thay vì trở thành "lối tắt" để cải thiện sức khỏe.
Bổ sung vitamin có thể mang lại một số lợi ích, nhưng cũng có khả năng gây tác dụng không mong muốn nếu dùng quá mức hoặc kết hợp chưa phù hợp. Các biểu hiện khi dư thừa vitamin không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ là những triệu chứng mơ hồ, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với vấn đề sức khỏe thông thường. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo có thể giúp bạn kịp thời điều chỉnh và hạn chế rủi ro.
Một số sản phẩm bổ sung, đặc biệt loại tăng năng lượng hoặc hỗ trợ giảm cân, có thể chứa caffeine hoặc chất kích thích. Khi dùng quá liều, các chất này có thể làm tăng nhịp tim, gây hồi hộp, đánh trống ngực hoặc đau tức ngực.
Triệu chứng có thể xuất hiện thoáng qua nhưng cũng có thể kéo dài nếu tiếp tục sử dụng. Với người có bệnh tim mạch tiềm ẩn, đây là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm để tránh biến chứng.
Kích ứng da, phát ban
Phản ứng trên da là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết khi cơ thể không dung nạp tốt thực phẩm bổ sung. Người sử dụng có thể xuất hiện phát ban, ngứa, đỏ da hoặc các biểu hiện giống dị ứng.
Trong một số trường hợp viêm da tiếp xúc có thể liên quan đến việc sử dụng vitamin hoặc thảo dược liều cao. Nếu tình trạng tái diễn sau khi dùng sản phẩm, nên ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nước tiểu hoặc da đổi màu
Nước tiểu có màu vàng đậm hoặc bất thường có thể là dấu hiệu cơ thể đang đào thải lượng vitamin dư thừa, đặc biệt là vitamin nhóm B. Đây thường là phản ứng lành tính. Tuy nhiên, nếu nước tiểu sẫm màu kèm theo vàng da, mệt mỏi hoặc chán ăn, cần cảnh giác nguy cơ tổn thương gan - một tác dụng phụ ít gặp nhưng nghiêm trọng của việc nạp quá nhiều thực phẩm bổ sung.
Chóng mặt, rối loạn thần kinh
Dư thừa một số khoáng chất như sắt có thể gây chóng mặt, buồn nôn, tụt huyết áp hoặc cảm giác vị kim loại trong miệng. Trong trường hợp nặng, có thể xuất hiện co giật hoặc rối loạn ý thức.
Các triệu chứng thần kinh như đau đầu, tê bì tay chân, khó ngủ cũng có thể liên quan đến dùng quá nhiều vitamin. Những dấu hiệu này thường bị xem nhẹ nhưng có thể phản ánh sự mất cân bằng trong cơ thể.
Rối loạn tiêu hóa
Hệ tiêu hóa thường phản ứng khá nhanh với việc dư thừa vitamin và chất bổ sung. Người mắc có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy.
Ví dụ, dùng quá nhiều vitamin C có thể gây tiêu chảy và kích ứng dạ dày, trong khi một số chất bổ sung chất xơ dễ gây đầy hơi, chướng bụng. Nếu triệu chứng kéo dài, cần xem lại liều lượng và loại sản phẩm đang sử dụng.
Theo các chuyên gia, thực phẩm bổ sung không nên tạo ra những thay đổi rõ rệt về cảm nhận trong cơ thể. Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường, người dùng nên xem lại cách sử dụng để điều chỉnh kịp thời. Một số vitamin và khoáng chất có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ của nhau khi dùng cùng lúc. Chẳng hạn, canxi và sắt cạnh tranh hấp thu nên không uống đồng thời. Cả hai cũng có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tuyến giáp. Vitamin K có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống đông như Warfarin nếu dùng liều cao.
Thực phẩm bổ sung chỉ nên dùng khi cần thiết và có hướng dẫn. Không nên tự ý kết hợp nhiều loại hoặc sử dụng liều cao trong thời gian dài.
