Cậu bé Mohammed Amin qua đời khi mới 8 tuổi, quằn quại trong cơn sốt mà mẹ em miêu tả như “bị ném vào chảo dầu nóng”, BBC đưa tin. Không lâu sau cái chết của Amin, chị gái 10 tuổi của em là Asma cũng nhận chẩn đoán dương tính với HIV. Cả hai chị em đều là nạn nhân của một hệ thống y tế sai sót nghiêm trọng, khi những chiếc kim tiêm tái sử dụng tại bệnh viện công THQ Taunsa, tỉnh Punjab, Pakistan.
Dữ liệu tổng hợp từ chương trình sàng lọc AIDS, phòng khám tư và hồ sơ cảnh sát cho thấy từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025, ít nhất 331 trẻ em tại thành phố này bị nhiễm căn bệnh thế kỷ. Cuộc điều tra ngầm của BBC Eye đã phanh phui nguyên nhân trực tiếp là nhân viên y tế dùng lại kim tiêm cũ, lấy thuốc từ các lọ đa liều và tiêm chéo cho hàng loạt bệnh nhi.
Trong 32 giờ quay lén tại THQ Taunsa vào cuối năm 2025, các phóng viên ghi nhận hàng chục vi phạm y tế cơ bản. Dù biển nội quy an toàn được treo trên tường, nhân viên y tế vẫn có 66 lần thực hiện thủ thuật bằng tay trần, thậm chí một y tá còn lục lọi thùng rác y tế mà không mang găng tay bảo hộ. Tiến sĩ Altaf Ahmed, chuyên gia bệnh truyền nhiễm hàng đầu Pakistan, giải thích rằng dù bác sĩ có thay đầu kim, virus vẫn tồn tại trong thân ống tiêm cũ và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể bệnh nhân tiếp theo.
Ổ dịch này lần đầu được tiến sĩ Gul Qaisrani, một bác sĩ phòng khám tư, phát hiện vào cuối năm 2024 khi tiếp nhận khoảng 70 trẻ nhiễm HIV từng điều trị tại THQ Taunsa. Dữ liệu dịch tễ học đã loại trừ nguyên nhân lây truyền từ mẹ sang con. Theo đó, trong 97 gia đình được kiểm tra, chỉ có 4 người mẹ mang mầm bệnh. Mẹ của Amin và Asma cũng có kết quả âm tính. Một phụ huynh từng tố cáo con gái bà bị tiêm bằng chính ống tiêm vừa dùng cho người anh họ nhiễm HIV, trong khi một người cha khác cho biết những lời phản đối của ông về việc dùng lại kim tiêm đều bị y tá phớt lờ.
Bất chấp những bằng chứng từ băng ghi hình, tân giám đốc bệnh viện, tiến sĩ Qasim Buzdar, vẫn phủ nhận và khẳng định cơ sở của ông “an toàn”. Đáng nói hơn, người tiền nhiệm của ông là TS Chandio, bị đình chỉ vào tháng 3/2025 khi chính quyền phát hiện 106 ca bệnh, đã nhanh chóng lách luật để quay lại làm nhân viên y tế cấp cao tại một trung tâm ngoại ô chỉ ba tháng sau đó.
Thảm kịch tại Taunsa không chỉ là hệ quả của sự tắc trách cá nhân, mà còn bắt nguồn từ một cuộc khủng hoảng hệ thống. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Pakistan là một trong những quốc gia có tỷ lệ tiêm thuốc bình quân đầu người cao nhất thế giới, với ước tính khoảng 8-9 mũi tiêm mỗi người mỗi năm, trong đó hơn 70% là không cần thiết.
Giáo sư Fatima Mir từ Bệnh viện Đại học Aga Khan chỉ ra tâm lý chuộng tiêm chích của người dân kết hợp với tình trạng thiếu hụt vật tư y tế đã đặt các cơ sở công lập vào thế khó. Áp lực phải duy trì định mức vật tư ít ỏi trong suốt một tháng buộc nhiều nhân viên y tế phải cắt xén quy trình an toàn vô trùng.
Đất nước này từng rúng động trước những kịch bản tương tự khi 1.500 trẻ em nhiễm HIV tại Ratodero năm 2019 và 84 ca nhiễm mới tại Karachi. Việc thiếu vắng các chế tài giám sát độc lập khiến lịch sử đen tối này liên tục lặp lại.
Trở lại Taunsa, gia đình Asma cho biết cô bé đang bị sụt cân. Giờ đây, em phải đối mặt với việc điều trị suốt đời và sự kỳ thị từ hàng xóm. Bạn bè không còn dám chơi cùng, khiến Asma luôn sống trong cô độc và thắc mắc với mẹ: “Con đã làm gì sai hả mẹ?”. Đứng trước mộ em trai, cô bé tâm sự rằng nhớ em. “Giờ em ấy đã về với Chúa rồi”, Asma nói, cho biết đang học hành chăm chỉ vì sau này lớn lên muốn trở thành bác sĩ.
Chồng chị, 38 tuổi, bị thương nặng sau tai nạn giao thông, cấp cứu ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Hội đồng chuyên môn ba lần chẩn đoán chết não. Anh là trụ cột chính trong gia đình, nuôi ba con nhỏ, công việc chính là đi giao hàng, gặp tai nạn trong một chuyến giao hàng.
Bố của anh cũng đang điều trị tại Đơn vị Thận lọc máu của bệnh viện này. Gia đình quyết định hiến tặng các mô, tạng của anh để ghép cứu sống nhiều bệnh nhân khác.
Trước khi rút ống thở, người vợ lặng lẽ vào phòng để nói lời vĩnh biệt. Bàn tay chị run rẩy khẽ chạm vào mặt chồng lần cuối cùng. Sau đó, kíp bác sĩ rút ống thở, đứng cúi đầu một phút mặc niệm.
"Cả cuộc đời con tôi làm nhiều việc thiện, đến lúc mất vẫn có thể cứu được nhiều người", mẹ của người hiến tạng, nói.
Ngày 11/5, đại diện Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho biết đã kích hoạt quy trình lấy - ghép tạng với sự tham gia của khoảng 100 y bác sĩ, kỹ thuật viên và nhân viên y tế của Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Đại học Y dược TP HCM.
Các tạng được hiến gồm một trái tim, hai thận, hai lá gan và hai giác mạc. Trong đó, tim và một phần tạng được vận chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để ghép, số tạng còn lại chuyển vào Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM. Hai quả thận được ghép ngay tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh.
Đây là trường hợp hiến tạng thứ 4 tại Quảng Ninh và là lần thứ hai lấy ghép tạng tại bệnh viện đa khoa tỉnh.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học nhân loại từ thế kỷ 20. Đây là phương pháp cuối cùng trong điều trị bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, hiểm nghèo do các mô, tạng bị suy giảm chức năng và không hồi phục như suy thận mạn, gan, tim, tủy, hỏng giác mạc...
Ca ghép tạng từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam thực hiện hồi tháng 5/2010. Đến nay, hơn 9.500 ca ghép tạng thành công, trong đó nhiều nhất là ghép thận, gan...
Mỡ lợn giàu vitamin B, D, khoáng chất, giúp cơ thể hấp thụ thêm canxi. Đây là những chất béo tốt cho cơ thể và là nguồn cung cấp năng lượng chính, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Tuy nhiên, cơm trắng chứa nhiều calo và carbohydrate (carbs), còn mỡ lợn giàu calo, hàm lượng axit béo bão hòa, nếu dùng nhiều sẽ bị thừa chất và không tốt cho trẻ. Món ăn này cũng không mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng như lời truyền miệng, không giúp trẻ tăng cân hay phát triển toàn diện. Trẻ nhỏ tiêu thụ nhiều mỡ bị béo phì, làm chậm phát triển và tiềm ẩn nhiều bệnh lý, thậm chí thiếu chất hoặc khó tiêu, gây hại tiêu hóa.
Cách tốt nhất là ăn uống khoa học, tăng rau xanh, chất đạm, vitamin, uống đủ nước, vận động hợp lý. Hạn chế chất béo, kể cả mỡ được làm từ lợn nhà nuôi, có nguồn gốc.
Trẻ cần lượng chất béo đa dạng để phát triển não bộ và hấp thu các vitamin quan trọng (A, D, E, K). Cha mẹ nên kết hợp cả mỡ động vật và dầu thực vật. Ưu tiên mỡ từ các loại cá béo (cá hồi, cá thu) vì rất giàu omega-3 tốt cho trí não. Bên cạnh đó, các loại dầu như dầu oliu, dầu hạt cải cũng là lựa chọn tốt để tăng cường miễn dịch. Trẻ cần bổ sung thêm sữa tươi, sữa chua, vitamin và tập luyện thể dục, nghỉ ngơi, thư giãn hợp lý để cơ thể khỏe mạnh, phát triển toàn diện hơn.
Gan giữ vai trò thải độc, chuyển hóa dinh dưỡng, dự trữ năng lượng, hỗ trợ tiêu hóa cho cơ thể. Khi gan hoạt động kém, các quá trình này bị rối loạn. Những biểu hiện bất thường đôi khi xuất hiện rõ hơn vào ban đêm.
Ngứa dai dẳng
Bệnh gan đôi khi có thể biểu hiện qua tình trạng ngứa da, đặc biệt vào ban đêm. Một trong những nguyên nhân có thể liên quan đến sự tích tụ muối mật trong máu. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình đào thải muối mật có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tích tụ trong cơ thể và gây cảm giác ngứa. Tình trạng này có thể kéo dài và không cải thiện nhiều khi dùng kem dưỡng da thông thường hoặc các biện pháp điều trị dị ứng.
Khác với ngứa thông thường, thường xuất hiện rồi giảm dần, ngứa liên quan đến bệnh gan có thể kéo dài và lan rộng. Triệu chứng này thường gặp hơn ở một số người mắc bệnh gan mạn tính như xơ gan.
Chuột rút ở chân và cứng cơ
Rối loạn giấc ngủ
Khi gan suy yếu, khả năng thải độc giảm khiến các chất như amoniac tích tụ trong máu, ảnh hưởng trực tiếp đến não, gây bồn chồn, khó ngủ. Gan tham gia điều hòa nhịp sinh học, nên khi chức năng của cơ quan này bị rối loạn, chu kỳ ngủ - thức bị đảo lộn, dẫn đến mất ngủ ban đêm, buồn ngủ ban ngày.
Sự mất cân bằng hormone, đặc biệt là melatonin - hormone gây buồn ngủ, khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ sâu. Các triệu chứng thường gặp như ngứa da, chuột rút, đầy bụng cũng làm giấc ngủ bị gián đoạn.
