PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay ung thư vú hiện là bệnh lý ác tính thường gặp nhất ở phụ nữ. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt trên 90%.
Tự khám vú là phương pháp theo dõi lâm sàng đơn giản, không tốn kém nhưng giúp phụ nữ nhận biết sớm các thay đổi bất thường. Khi hiểu rõ trạng thái bình thường của cơ thể mình, chị em sẽ dễ dàng phát hiện những dấu hiệu bất thường dù rất nhỏ như khối u, vùng da dày lên hay dịch tiết ở núm vú.
Cần lựa chọn đúng thời điểm tự khám để hạn chế nhầm lẫn do thay đổi nội tiết. Với phụ nữ còn kinh nguyệt, nên tự khám vào ngày thứ 5-7 sau khi sạch kinh, khi mô vú mềm và dễ quan sát nhất. Với phụ nữ đã mãn kinh, nên chọn một ngày cố định mỗi tháng để tạo thói quen theo dõi đều đặn.
PGS Phương khuyến cáo chị em nên thực hiện đầy đủ 6 bước sau để tránh bỏ sót dấu hiệu bất thường:
Bước 1 và 2: Quan sát trước gương (Đứng và cử động).
Đứng thẳng, thả lỏng vai và quan sát kỹ hai bên vú xem có thay đổi về kích thước, màu sắc da, vùng lõm, nhăn hay đỏ bất thường không. Sau đó đưa hai tay lên cao qua đầu để làm căng mô vú, giúp phát hiện các biến dạng kín đáo hoặc dấu hiệu tụt núm vú.
Bước 3: Khám vú ở tư thế đứng.
Đưa tay phải ra sau đầu, dùng mặt phẳng của ba đầu ngón tay trái để sờ nắn vú phải và ngược lại. Có thể di chuyển tay theo hình xoắn ốc hoặc nan hoa, đồng thời sử dụng ba mức lực từ nhẹ đến sâu để kiểm tra toàn bộ mô vú.
Bước 4: Kiểm tra núm vú và quầng vú.
Dùng ngón cái và ngón trỏ ép nhẹ núm vú. Nếu xuất hiện dịch tiết bất thường như dịch máu hoặc dịch màu lạ cần đi khám ngay. Ngoài ra, cần quan sát xem quầng vú có dấu hiệu loét, bong vảy hay co kéo bất thường hay không.
Bước 5: Khám vú ở tư thế nằm.
Nằm ngửa, kê gối mỏng dưới vai cùng bên để mô vú dàn đều. Lặp lại thao tác sờ nắn như khi đứng nhằm kiểm tra kỹ các lớp mô sâu phía dưới.
Bước 6: Kiểm tra vùng hạch lân cận.
Đừng quên sờ vùng hố nách và trên xương đòn. Đây là những vị trí dẫn lưu bạch huyết quan trọng, sự xuất hiện của hạch to, cứng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý.
Theo PGS Phương, cần đặc biệt lưu ý, đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu: Xuất hiện khối u chắc, bờ không đều, di động kém; da vùng vú bị lõm, dày lên hoặc sần sùi như “da cam”; núm vú tụt hoặc biến dạng bất thường; có dịch máu hoặc dịch lạ tiết ra từ núm vú.
Tự khám vú là bước quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát chuyên sâu. Nhiều tổn thương ở giai đoạn sớm có kích thước rất nhỏ, không thể cảm nhận bằng tay mà chỉ phát hiện được qua siêu âm hoặc chụp X-quang tuyến vú. Vì vậy, nên kết hợp tự khám hàng tháng với khám và tầm soát định kỳ tại cơ sở y tế.
Trong nhiều gia đình châu Á, khoai lang là lựa chọn phổ biến cho bữa sáng nhờ tính tiện lợi và giá trị dinh dưỡng. Đây là thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, phù hợp với nhiều nhóm người.
Theo Trường Y Harvard (Mỹ), các loại củ giàu chất xơ như khoai lang có thể giúp cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Khoai lang chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp tăng nhu động ruột và hạn chế táo bón. Ăn vào buổi sáng giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng sau một đêm nghỉ ngơi.
Bà Roxana Ehsani, chuyên gia dinh dưỡng ở Mỹ, cho biết chất xơ từ thực phẩm tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh.
Dù có vị ngọt, khoai lang có chỉ số đường huyết ở mức trung bình nhờ lượng chất xơ cao. Điều này giúp glucose được hấp thu chậm hơn vào máu.
Thực phẩm giàu chất xơ giúp hạn chế tăng đường huyết đột ngột sau ăn, theo thông tin từ Cleveland Clinic.
Khoai lang tạo cảm giác no lâu, giúp hạn chế ăn vặt trong ngày. Đây là lý do nhiều người chọn khoai lang khi muốn duy trì cân nặng hợp lý.
Bác sĩ David Agus, bác sĩ ung thư học tại Đại học Nam California (Mỹ), cho rằng thực phẩm ít chế biến, giàu chất xơ là nền tảng của chế độ ăn lành mạnh.
Khoai lang chứa carbohydrate phức, giúp cung cấp năng lượng ổn định thay vì tăng nhanh rồi giảm đột ngột như đường đơn.
Khoai lang nên được luộc hoặc hấp để giữ tối đa chất xơ và vitamin, đồng thời tránh làm tăng chất béo như khi chiên rán. Ăn vào buổi sáng giúp cơ thể hấp thu năng lượng ổn định và hỗ trợ tiêu hóa sau một đêm nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, không nên ăn khoai lang đơn lẻ vì dễ khiến năng lượng tăng nhanh rồi giảm sớm. Thay vào đó, nên kết hợp với các nguồn đạm hoặc chất béo tốt như sữa chua, sữa hoặc một ít hạt để cân bằng dinh dưỡng.
Ngoài ra, theo Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, khẩu phần tinh bột nên được kiểm soát hợp lý, đặc biệt vào buổi sáng. Với khoai lang, lượng khoảng 100 - 150 g mỗi bữa là phù hợp với đa số người trưởng thành.
Khi cơ thể ở trong môi trường nắng nóng, mạch máu sẽ giãn ra để tỏa nhiệt. Nếu đột ngột tiếp xúc với nước quá lạnh, mạch máu có thể co lại nhanh, làm gián đoạn quá trình điều hòa thân nhiệt và gây chóng mặt, choáng váng. Lúc này, việc làm mát cơ thể nên thực hiện từ từ, bằng nước mát thay vì nước quá lạnh, để tránh phản ứng sinh lý đột ngột, theo hướng dẫn từ Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ - bác sĩ Michael Joyner, chuyên gia sinh lý học tại Mỹ, cho biết cơ thể con người không thích nghi tốt với sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh. Ông nhấn mạnh việc làm mát đột ngột có thể gây “stress sinh lý”, khiến tim và hệ tuần hoàn phải hoạt động nhiều hơn.
Tiến sĩ Robert Glatter, bác sĩ cấp cứu tại Bệnh viện Lenox Hill (Mỹ), cho biết khi cơ thể đang nóng và mất nước, việc tiếp xúc với nước lạnh đột ngột có thể làm co mạch nhanh, dẫn đến choáng hoặc thậm chí ngất xỉu ở một số người, nhất là người lớn tuổi.
Theo các khuyến nghị từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, nhiệt độ nước tắm lý tưởng trong ngày nắng nóng nên ở mức: Khoảng 29 - 33°C (nước mát đến ấm nhẹ). Mức nhiệt này giúp cơ thể hạ nhiệt từ từ, tránh sốc nhiệt nhưng vẫn đủ mát để tạo cảm giác dễ chịu.
Nếu nước lạnh (dưới 25°C), cơ thể có thể phản ứng bằng cách co mạch và giữ nhiệt bên trong, khiến hiệu quả làm mát giảm đi.
Theo CDC Mỹ, trong điều kiện nắng nóng, việc làm mát cơ thể bằng tắm nước mát, lau người bằng khăn ướt hoặc đứng trước quạt là những cách hiệu quả để phòng các bệnh liên quan đến nhiệt. Tuy nhiên, nước quá lạnh lại có thể khiến cơ thể phản ứng ngược, gây khó chịu hoặc chóng mặt.
Một sai lầm phổ biến là tắm ngay sau khi đi nắng về. Theo khuyến nghị từ Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, cơ thể cần thời gian để hạ nhiệt tự nhiên và ổn định tuần hoàn trước khi thực hiện các biện pháp làm mát.
Các chuyên gia khuyến nghị nên:
Các chuyên gia đưa ra một số nguyên tắc tắm phù hợp với mùa nắng nóng:
Theo các chuyên gia từ CDC Mỹ, người cao tuổi, người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc rối loạn tuần hoàn là nhóm dễ bị ảnh hưởng khi thay đổi nhiệt độ đột ngột. Những nhóm người này cần đặc biệt tránh tắm nước quá lạnh khi cơ thể đang nóng.
Các chuyên gia quốc tế nhấn mạnh, tắm trong mùa nắng nóng không phải “càng lạnh càng tốt”. Điều quan trọng là làm mát cơ thể từ từ, chọn nhiệt độ phù hợp và tắm đúng thời điểm. Những điều chỉnh nhỏ trong thói quen hằng ngày có thể giúp bạn giải nhiệt an toàn và bảo vệ sức khỏe hiệu quả.
Ngày 10-5 (giờ địa phương), quyền giám đốc Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) Jay Bhattacharya kêu gọi người dân Mỹ giữ bình tĩnh về vi rút Hanta.
"Đây không phải là COVID", Hãng tin AFP dẫn lời ông Bhattacharya nhắc đến đại dịch COVID-19.
Cuối tuần trước, Mỹ đã hồi hương 17 công dân trên tàu du lịch MV Hondius sau khi bùng phát vi rút Hanta trên tàu làm 3 người thiệt mạng và một số người bị bệnh.
Những người này được đưa đến một trung tâm ở vùng ngoại ô thuộc bang Nebraska. Theo Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ (HHS), đến nay đã có một người nhận kết quả xét nghiệm dương tính nhẹ với chủng Andes của vi rút Hanta, trong khi người thứ hai có các triệu chứng nhẹ.
Vi rút Hanta thường lây lan qua loài gặm nhấm nhưng trong những trường hợp hiếm hoi có thể lây truyền từ người sang người. Các cơ quan y tế cho biết nguy cơ lây lan của vi rút này là thấp.
Ông Bhattacharya cho biết tất cả công dân Mỹ hồi hương từ tàu du lịch nói trên sẽ không nhất thiết phải bị cách ly.
"Chúng tôi sẽ phỏng vấn họ và đánh giá nguy cơ... nếu họ đã tiếp xúc gần với người nào đó có triệu chứng", ông nói.
Theo trung tâm y tế Đại học Nebraska, 17 người sẽ được đưa đến đây vào sáng sớm 11-5 (giờ địa phương).
Người có kết quả xét nghiệm dương tính với vi rút Hanta sẽ được chuyển đến đơn vị cách ly sinh học thuộc đại học này. Những hành khách khác sẽ được đưa đến đơn vị kiểm dịch quốc gia để đánh giá và theo dõi.
Sau khi đánh giá và tùy thuộc vào mức độ rủi ro ước tính, hành khách sẽ được phép "ở lại Nebraska nếu họ muốn, hoặc nếu họ muốn trở về nhà, và tình hình ở nhà cho phép, sẽ có phương tiện đưa họ về nhà an toàn mà không gây nguy hiểm cho người khác trên đường đi", theo ông Bhattacharya.
Trong cả hai trường hợp, hành khách sẽ được các cơ quan y tế theo dõi trong vài tuần để đảm bảo họ không phát triển các triệu chứng, như một số trường hợp triệu chứng.
Theo CDC Mỹ, vi rút thường chỉ lây nhiễm khi người nhiễm có triệu chứng. Ông Bhattacharya cho biết cơ quan này đang áp dụng quy trình tương tự trong đợt bùng phát năm 2018 cũng của vi rút Hanta và đã được kiểm soát thành công.
Đáp lại những lời chỉ trích rằng các cơ quan y tế Mỹ đã không đưa ra đầy đủ thông tin về nguy cơ của vi rút Hanta, ông Bhattacharya cho rằng không thể so sánh với khi bùng phát vi rút Corona gây đại dịch COVID-19.
"Nếu mức độ đe dọa cao hơn thì rõ ràng chúng tôi sẽ phản ứng khác đi. Đây không phải là COVID, chúng ta không nên hoảng loạn", ông khẳng định.
