PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay ung thư vú hiện là bệnh lý ác tính thường gặp nhất ở phụ nữ. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt trên 90%.
Tự khám vú là phương pháp theo dõi lâm sàng đơn giản, không tốn kém nhưng giúp phụ nữ nhận biết sớm các thay đổi bất thường. Khi hiểu rõ trạng thái bình thường của cơ thể mình, chị em sẽ dễ dàng phát hiện những dấu hiệu bất thường dù rất nhỏ như khối u, vùng da dày lên hay dịch tiết ở núm vú.
Cần lựa chọn đúng thời điểm tự khám để hạn chế nhầm lẫn do thay đổi nội tiết. Với phụ nữ còn kinh nguyệt, nên tự khám vào ngày thứ 5-7 sau khi sạch kinh, khi mô vú mềm và dễ quan sát nhất. Với phụ nữ đã mãn kinh, nên chọn một ngày cố định mỗi tháng để tạo thói quen theo dõi đều đặn.
PGS Phương khuyến cáo chị em nên thực hiện đầy đủ 6 bước sau để tránh bỏ sót dấu hiệu bất thường:
Bước 1 và 2: Quan sát trước gương (Đứng và cử động).
Đứng thẳng, thả lỏng vai và quan sát kỹ hai bên vú xem có thay đổi về kích thước, màu sắc da, vùng lõm, nhăn hay đỏ bất thường không. Sau đó đưa hai tay lên cao qua đầu để làm căng mô vú, giúp phát hiện các biến dạng kín đáo hoặc dấu hiệu tụt núm vú.
Bước 3: Khám vú ở tư thế đứng.
Đưa tay phải ra sau đầu, dùng mặt phẳng của ba đầu ngón tay trái để sờ nắn vú phải và ngược lại. Có thể di chuyển tay theo hình xoắn ốc hoặc nan hoa, đồng thời sử dụng ba mức lực từ nhẹ đến sâu để kiểm tra toàn bộ mô vú.
Bước 4: Kiểm tra núm vú và quầng vú.
Dùng ngón cái và ngón trỏ ép nhẹ núm vú. Nếu xuất hiện dịch tiết bất thường như dịch máu hoặc dịch màu lạ cần đi khám ngay. Ngoài ra, cần quan sát xem quầng vú có dấu hiệu loét, bong vảy hay co kéo bất thường hay không.
Bước 5: Khám vú ở tư thế nằm.
Nằm ngửa, kê gối mỏng dưới vai cùng bên để mô vú dàn đều. Lặp lại thao tác sờ nắn như khi đứng nhằm kiểm tra kỹ các lớp mô sâu phía dưới.
Bước 6: Kiểm tra vùng hạch lân cận.
Đừng quên sờ vùng hố nách và trên xương đòn. Đây là những vị trí dẫn lưu bạch huyết quan trọng, sự xuất hiện của hạch to, cứng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý.
Theo PGS Phương, cần đặc biệt lưu ý, đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu: Xuất hiện khối u chắc, bờ không đều, di động kém; da vùng vú bị lõm, dày lên hoặc sần sùi như “da cam”; núm vú tụt hoặc biến dạng bất thường; có dịch máu hoặc dịch lạ tiết ra từ núm vú.
Tự khám vú là bước quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn các phương pháp tầm soát chuyên sâu. Nhiều tổn thương ở giai đoạn sớm có kích thước rất nhỏ, không thể cảm nhận bằng tay mà chỉ phát hiện được qua siêu âm hoặc chụp X-quang tuyến vú. Vì vậy, nên kết hợp tự khám hàng tháng với khám và tầm soát định kỳ tại cơ sở y tế.
Chương trình được tổ chức bởi Bộ Y tế với các hoạt động khám sàng lọc miễn phí cho cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, mở rộng cơ hội tầm soát sớm các bệnh nguy hiểm và thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế.
Chương trình "Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh" mang ý nghĩa thiết thực trong việc tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, đặc biệt trong việc phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm và ung thư tại Việt Nam. Dự kiến có hơn 5.000 người dân được tham gia các hoạt động khám sàng lọc miễn phí và tư vấn chuyên sâu các bệnh lý tim mạch, thận, chuyển hóa và ung thư.
Trong khuôn khổ chương trình, AstraZeneca Việt Nam tài trợ cho hoạt động khám, sàng lọc miễn phí với sự hỗ trợ của các công nghệ y học tiên tiến được Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam triển khai. Người dân được tầm soát các bệnh lý hô hấp, ung thư và bệnh không lây nhiễm phổ biến thông qua chẩn đoán hình ảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các xét nghiệm chuyên sâu.
Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, cho biết: "AstraZeneca Việt Nam đồng hành cùng Bộ Y tế với tư cách đối tác chiến lược, cùng thúc đẩy hành trình chuyển đổi chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Nhân dịp chương trình 'Ngày Sức khỏe toàn dân 2026 - chủ động phòng bệnh vì một Việt Nam khỏe mạnh', chúng tôi khẳng định cam kết hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm để can thiệp kịp thời và hiệu quả, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân và hệ thống y tế. Thông qua các giải pháp y tế tiên tiến và chuyển đổi số, AstraZeneca sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Y tế trong nâng cao chất lượng chăm sóc, mở rộng tiếp cận và thúc đẩy dịch chuyển từ phòng bệnh chủ động đến chữa bệnh hiệu quả, vì một Việt Nam khỏe mạnh và bền vững".
Bác sĩ Menhel Kinno, chuyên khoa tim mạch tại Hệ thống Bệnh viện Đại học Rush (Mỹ), cho biết người bị huyết áp cao không nên bật dậy đột ngột khỏi giường, đặc biệt nếu đang dùng thuốc điều trị. Thay vào đó, nên từ từ nâng người dậy và ngồi yên trên giường khoảng 1–2 phút để cơ thể thích nghi. Nếu đứng lên quá nhanh, người bệnh có thể bị chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất xỉu do huyết áp tụt tạm thời khi lượng máu trở về tim giảm.
Theo bác sĩ Kinno, vào buổi sáng, huyết áp có xu hướng tăng tự nhiên do nhịp sinh học, sự gia tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và thay đổi nội tiết tố. Sự tăng đột ngột này có thể tạo thêm áp lực lên tim mạch, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, quá tải tim hoặc các biến cố tim mạch khác, đặc biệt ở người chưa kiểm soát tốt huyết áp.
Không chỉ vậy, các chuyên gia cũng khuyến cáo người bệnh tránh lao ngay vào các hoạt động thể chất cường độ cao như chạy nhanh, tập HIIT hay nâng tạ nặng ngay sau khi thức dậy. Thay vào đó, nên bắt đầu ngày mới bằng việc uống một cốc nước ấm, dùng thuốc theo chỉ định, rồi sau khoảng 30 - 60 phút mới vận động nhẹ như vươn vai hoặc đi bộ chậm.
Các bác sĩ tim mạch nhấn mạnh, người bị huyết áp cao cần tránh những thay đổi đột ngột về tư thế hoặc cường độ vận động vào buổi sáng. Việc duy trì nhịp sinh hoạt chậm rãi, ổn định ngay sau khi thức dậy sẽ giúp giảm áp lực lên hệ tim mạch và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Vị chuyên gia thần kinh trút hơi thở cuối cùng vào ngày 22/12/2025. Hôm 10/5, CNBC Make It xuất bản bài viết cuối cùng của ông dưới sự cho phép từ gia đình, đúc kết những kinh nghiệm cốt lõi giúp nâng cao chất lượng sống cho mọi người.
Trước đó, Tổ chức Kỷ lục Guinness ghi nhận ông Tucker là bác sĩ cao tuổi nhất thế giới còn làm việc vào năm 2021, khi ông chạm mốc 98 tuổi 231 ngày. Ông cống hiến hơn 75 năm cho ngành thần kinh học tại thành phố Cleveland, bang Ohio. Ngay cả khi bệnh viện tuyến đầu đóng cửa năm 2022, kỷ lục gia này vẫn tiếp tục giảng dạy bác sĩ nội trú tại Trung tâm Y tế St. Vincent Charity và sinh viên luật tại Đại học Case Western Reserve xuyên suốt thời kỳ đại dịch.
Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất ông áp dụng là giữ cho trí tuệ luôn bận rộn. Ông đánh giá trí não giống như các nhóm cơ, sẽ suy yếu nếu con người lười vận động. Do đó, ông liên tục làm việc, học hỏi và tìm hướng đi mới, tiêu biểu như việc chuyển sang lĩnh vực thẩm định pháp lý y khoa và học dùng mạng xã hội lúc cuối đời.
Thậm chí, ở tuổi ngoài 60, ông vẫn miệt mài học luật vào ban đêm và thi đỗ chứng chỉ luật sư bang Ohio năm 67 tuổi. Bác sĩ khuyên mọi người tham gia tình nguyện, đọc sách hoặc chơi nhạc nhằm duy trì sự nhạy bén, tránh tình trạng chậm chạp khi ngừng kết nối với thế giới bên ngoài.
Y học hiện đại đã chứng minh thói quen giữ trí não bận rộn giúp con người xây dựng "dự trữ nhận thức", bù đắp hiệu quả cho quá trình lão hóa tự nhiên. Cụ thể, dự án nghiên cứu về Trí nhớ và Lão hóa của Đại học Rush (Mỹ) theo dõi gần 3.000 người cao tuổi trong nhiều thập kỷ đã kết luận nhóm thường xuyên đọc sách, học kỹ năng mới có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn 32% so với nhóm lười tư duy.
Tạp chí y khoa The Lancet năm 2020 cũng công bố báo cáo cho thấy duy trì lao động trí óc và giao tiếp xã hội ở tuổi trung niên có khả năng ngăn ngừa 40% số ca sa sút trí tuệ. Thêm vào đó, Tạp chí Dịch tễ học và Sức khỏe Cộng đồng từng phân tích dữ liệu từ hàng trăm nghìn cá nhân, chỉ ra quyết định kéo dài thời gian làm việc thêm một năm sau mốc 65 tuổi giúp giảm 11% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân.
Yếu tố thứ hai quyết định tuổi thọ là một tâm hồn thanh thản. Trải qua hơn một thế kỷ nếm trải nhiều thất vọng và mất mát, ông Tucker kiên quyết từ chối mang theo lòng thù hận. Ông coi sự giận dữ là gánh nặng vô nghĩa, chỉ làm tăng huyết áp và bào mòn trái tim. Thay vì oán trách, ông chọn cách bao dung để bảo vệ sức khỏe bản thân, dồn năng lượng cho những điều thực sự ý nghĩa.
Bệnh viện Johns Hopkins (Mỹ) từng công bố nhiều tài liệu y khoa khẳng định hành vi nuôi dưỡng sự tức giận sẽ kích thích cơ thể sản sinh lượng lớn hormone căng thẳng cortisol, trực tiếp làm tăng huyết áp và nhịp tim. Ngược lại, thực hành sự bao dung giúp con người bảo vệ thành mạch máu, cải thiện chất lượng giấc ngủ. Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan củng cố thêm quan điểm này thông qua công trình theo dõi 70.000 người trong 30 năm, chỉ ra nhóm sống lạc quan, vị tha có tỷ lệ thọ qua 85 tuổi cao hơn từ 50% đến 70% so với nhóm mang tâm lý tiêu cực nhờ khả năng triệt tiêu các phản ứng viêm mãn tính.
Cuối cùng, ông đề cao sự điều độ thay vì ép bản thân từ bỏ mọi thú vui. Vị bác sĩ 103 tuổi vẫn thỉnh thoảng thưởng thức một ly martini hay miếng bít tết ngon, đan xen cùng những bữa ăn dồi dào rau xanh do bà Sue - người vợ gắn bó 68 năm - chuẩn bị.
Ông khẳng định việc duy trì cái nhìn tỉnh táo, cân bằng trong ăn uống cũng như mọi mặt đời sống chính là chìa khóa tận hưởng niềm vui bền vững, giúp con người tránh khỏi trạng thái kiệt quệ do dư thừa hoặc suy sụp do quá thiếu thốn.
