Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao: Kiến thức tiến hóa môn sinh

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vừa có thông báo về một số nội dung liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa trong năm học 2026 - 2027.

Thông báo nêu các cơ sở pháp lý như: Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22.8.2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15.9.2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71/NQ-TW; Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26.12.2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc; Quyết định số 185/QĐ-BGDĐT ngày 29.1.2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo bổ sung sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc;

Căn cứ Công văn số 1356/BGDĐT-GDPT ngày 24.3.2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tăng cường chỉ đạo công tác phát hành sách giáo khoa.

Ngoài các sách giáo khoa được in mới trong năm 2026, toàn bộ sách giáo khoa, sách bài tập đã được in từ năm 2025 trở về trước (trừ các tên sách thuộc danh mục sách giáo khoa đã được chỉnh sửa, phê duyệt năm 2026 được quy định tại mục 3) hiện đang lưu hành trong các nhà trường, thư viện, đơn vị phát hành, gia đình học sinh,… tiếp tục được sử dụng và tái sử dụng bình thường để phục vụ công tác giảng dạy và học tập của giáo viên, học sinh.

Đối với một số sách giáo khoa có nội dung cập nhật, điều chỉnh theo địa giới hành chính mới và số liệu thống kê kinh tế - xã hội,...Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã tổ chức rà soát, hoàn thiện và công bố bản cập nhật dưới dạng PDF trên hệ thống trực tuyến.

Bạn đọc, giáo viên, học sinh và các cơ sở giáo dục có thể truy cập, tra cứu và sử dụng miễn phí các bản sách giáo khoa đã được cập nhật tại địa chỉ: https://taphuan.nxbgd.vn

Năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 11 sách giáo khoa được chỉnh sửa theo Thông tư số 17/2025/TT-BGDĐT ngày 12.9.2025, gồm: Lịch sử và Địa lý 4, Lịch sử và Địa lý 5, Lịch sử và Địa lý 6, Lịch sử và Địa lý 7, Lịch sử và Địa lý 8, Lịch sử và Địa lý 9, Lịch sử 10, Chuyên đề học tập Lịch sử 10, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10, Địa lý 12, Chuyên đề học tập Địa lý 12.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sẽ tổ chức in và phát hành các sách giáo khoa trong danh mục nêu trên trong năm 2026. Đối với các sách cùng tên đã in từ năm 2025 trở về trước, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam không tiếp tục phát hành. Tuy nhiên, giáo viên và học sinh vẫn có thể sử dụng các bản sách này làm tài liệu tham khảo.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam thực hiện cam kết nâng cao chất lượng sách, tiết giảm chi phí sản xuất, lưu thông để tiếp tục giảm giá sách giáo khoa, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Giá sách giáo khoa năm học 2026 - 2027 từ lớp 1 đến lớp 12 đã được điều chỉnh, giảm bình quân 13,3% so với giá sách giáo khoa của năm học trước.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mong muốn các cơ sở giáo dục, phụ huynh, học sinh và bạn đọc trên toàn quốc nắm rõ thông tin, sử dụng hiệu quả sách giáo khoa, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí thông qua việc tái sử dụng sách giáo khoa.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng cam kết tiếp tục đồng hành cùng ngành giáo dục, đảm bảo cung ứng đầy đủ, kịp thời sách giáo khoa và các tài liệu giáo dục trước ngày khai giảng năm học mới.

Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26.12.2025 phê duyệt bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc. Theo đó, bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là bộ sách giáo khoa được sử dụng thống nhất toàn quốc.

Lý giải về quyết định trên, Bộ GD-ĐT cho biết: Trên cơ sở nghiên cứu các bộ sách giáo khoa hiện hành và đối chiếu với các tiêu chí lựa chọn, Bộ GD-ĐT xác định bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" đáp ứng đầy đủ và nổi trội hơn cả.

So với 3 bộ sách được phát triển trong giai đoạn xã hội hóa sách giáo khoa, bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" là bộ sách có nhiều nhất sách giáo khoa của các môn học/hoạt động giáo dục ở cả 3 cấp (tiểu học, THCS, THPT) được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Đây cũng là bộ sách được lựa chọn nhiều nhất trong các bộ sách giáo khoa đã có. Do vậy, khi tổ chức thực hiện sử dụng bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" sẽ gây xáo trộn ít nhất đến nhà trường, giáo viên và học sinh. Bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" là tài sản thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, doanh nghiệp có 100% vốn Nhà nước, là đơn vị có đủ năng lực kỹ thuật, hệ thống kho vận và phân phối để bảo đảm cung ứng sách đến tận vùng sâu, vùng xa, hải đảo.

Tin Gốc: Thanh Niên

Với điểm trung bình ở cả hai ngành cùng đạt 3.1/4, Hồ Tiến Dũng, 24 tuổi, nhận bằng tốt nghiệp loại khá của trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh là người duy nhất nhận cùng lúc hai bằng cử nhân trong đợt tốt nghiệp tháng 4 của trường, trừ nhóm ngành Kỹ thuật Tàu thủy – Hàng không vốn được thiết kế song bằng.

"Mình hơi tiếc vì hụt tấm bằng loại giỏi, chỉ thiếu 0,1. Nhưng đây vẫn là hành trình rực rỡ, đáng nhớ thời thanh xuân", chàng trai đến từ Quảng Trị chia sẻ.

Đại diện trường cho hay trong hai ngành mà Dũng theo học, một thiên về lĩnh vực kinh tế, còn lại thuần kỹ thuật. Chương trình đào tạo có nhiều khác biệt, ít môn chung để rút gọn nên việc Dũng tốt nghiệp sớm nửa năm là "đáng khen".

Nam sinh kể từ khi học cấp 2 đã đặt mục tiêu vào trường Bách khoa. Một lần xem phóng sự truyền hình, Dũng biết đến về tầm quan trọng của dầu – mạch máu của ngành công nghiệp, kinh tế toàn cầu. Cảm phục những kỹ sư làm việc giữa bốn bề sóng biển, Dũng chọn làm hình mẫu để phấn đấu.

Năm 2020, nam sinh đỗ ngành Kỹ thuật dầu khí của Bách khoa TP HCM như mong ước. Vừa vào trường, ngoài học tập, Dũng xông xáo tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa lẫn các hội thảo về ngành. Tình cờ nghe chuyên gia khuyến khích kết hợp tư duy quản lý kinh tế lẫn chuyên môn kỹ thuật, Dũng lên website khoa Quản lý công nghiệp tìm hiểu. Chàng trai trẻ đọc và tâm đắc với triết lý của GS Phạm Phụ, trưởng khoa đầu tiên, rằng: "Kỹ sư không chỉ giỏi kỹ thuật mà còn cần hiểu về quản lý và kinh tế".

Được truyền cảm hứng, nam sinh xem quy chế đào tạo văn bằng 2 và chương trình ngành Kỹ thuật dầu khí, Quản lý công nghiệp. Nắm chắc lộ trình các môn học từ đại cương, cơ sở ngành, nhập môn đến khối chuyên ngành và nhóm môn tốt nghiệp, nam sinh bắt đầu hành trình chinh phục ngành Quản lý công nghiệp từ đầu năm thứ hai.

"Đây là quyết định mạo hiểm, đòi hỏi sự kỷ luật cao, kiên trì và biết sắp xếp mọi thứ một cách tối ưu", Dũng nhìn nhận.

Dù chuẩn bị tâm lý nhưng khi đối mặt với khối lượng bài vở gấp đôi và khác biệt giữa nhóm kinh tế và kỹ thuật, Dũng hoang mang, có lúc hoài nghi về năng lực. Dù vậy, nền tảng tư duy tốt giúp nam sinh nhanh chóng thích nghi.

Mỗi kỳ, Dũng đăng ký khoảng 21-24 tín chỉ, vượt 6-7 tín chỉ so với thông thường. Có những thời điểm, nam sinh phải học 3 môn trong một ngày. Những buổi vắng vì đuối sức, Dũng mượn vở của bạn để ghi chép, cố gắng bắt kịp.

"Mình quan niệm học ra học, chơi ra chơi. Đi học được buổi nào thì mình luôn xem kỹ bài hôm đó", nam sinh chia sẻ. "Nếu chờ đến lúc thi mới ôn thì học một ngành cũng quá tải, không nói đến song ngành".

Những đợt thi cuối kỳ, Dũng xây dựng kế hoạch ôn tập chi tiết. Nam sinh có thể tự học từ 7h đến 22h, xen kẽ những đoạn nghỉ ngắn 30 phút.

Theo quy chế của trường với một số môn học, sinh viên phải nhận quyết định tốt nghiệp ngành đầu mới được học tiếp ngành hai. Vì thế, tháng 4 năm ngoái, Dũng mới đăng ký nốt 4 môn cuối của ngành Quản lý công nghiệp.

Ngoài học, nam sinh vẫn có nhiều trải nghiệm từ các hoạt động đoàn thể, tình nguyện. Dũng được kết nạp vào Đảng từ năm thứ hai đại học, từng là đội trưởng đội tình nguyện Mùa hè xanh của trường tại tỉnh Đồng Tháp.

Thầy Trần Duy Thanh, Phó khoa Quản lý công nghiệp, đánh giá việc học cùng lúc 2 ngành không dễ dàng. Ngoài năng lực và phương pháp học tốt, sinh viên phải có kế hoạch rõ để hoàn thành các khối kiến thức khác nhau. Sau 5,5 năm, Dũng tích lũy 216 tín chỉ, trong khi chương trình song bằng ở các ngành gần chỉ cần khoảng 160-170 tín chỉ.

Còn thầy Trần Nguyễn Thiện Tâm, giảng viên Khoa Kỹ thuật Địa chất và Dầu khí, nhận thấy Dũng có trí thông minh cảm xúc (EQ) tốt, năng động và chịu khó.

Quá trình hướng dẫn đồ án tốt nghiệp, thầy Tâm nhấn mạnh sự bất cẩn trong kỹ thuật có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, như tai nạn sập nhà, cầu đường, cháy nổ, điện giật,... Do đó, thầy đòi hỏi khắt khe về mặt chuyên môn với sinh viên năm cuối. Trong buổi đầu trao đổi về đồ án, thầy từng đưa ra một số nhận xét gay gắt với Dũng.

"Thông thường sinh viên sẽ tủi thân hoặc không vui nhưng Dũng tiếp thu và tiến bộ rất nhanh sau đó", thầy Tâm kể.

Ngoài ra, Dũng tích cực trò chuyện với thầy để tìm hiểu kinh nghiệm làm việc, vốn sống. Theo thầy Tâm đây là những điểm đáng khen, cho thấy Dũng chủ động và hiểu rõ mục tiêu của bản thân.

Thời gian này, song song thử việc tại một công ty dầu khí ở Bà Rịa – Vũng Tàu, chàng kỹ sư trẻ học thêm tiếng Anh giao tiếp, dự định học thạc sĩ chuyên ngành dầu khí sau này.

Tin Gốc: Vnexpress

Tuy nhiên, điều kiện để được hưởng các chính sách miễn giảm học phí chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ (nghiên cứu sinh) không đơn giản.

Mới đây, ĐH Bách khoa Hà Nội tuyển 145 nghiên cứu sinh (NCS) ở 27 ngành cho năm 2026. Trong đó, ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa tuyển 25 học viên, kỹ thuật cơ điện tử 15 học viên, khoa học máy tính 10 học viên, kỹ thuật máy tính 10 học viên... Từ năm học này, trường sẽ cấp học bổng tương đương học phí khoảng 80-100 triệu đồng cho NCS trúng tuyển.

Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, một số đơn vị cũng đã và sẽ áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính tương tự cho người học tiến sĩ. PGS-TS Đinh Đức Anh Vũ, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết nhiều năm nay trường áp dụng chính sách hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí cho NCS trúng tuyển.

Theo đó, NCS toàn thời gian được miễn 100% học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí theo mức 10 triệu đồng/tháng, được bố trí không gian làm việc và tham gia các hoạt động chuyên môn tại khoa; áp dụng cho tất cả NCS. "Chính sách này bắt đầu triển khai từ năm 2020 nhằm thu hút các NCS xuất sắc tham gia học tập tại trường. Trong thời gian tới, trường sẽ tiếp tục rà soát và điều chỉnh để tăng cường thu hút nhiều hơn NCS, đặc biệt từ nước ngoài, tham gia học tập tại trường", PGS Anh Vũ cho hay.

Thời gian tới, Trường ĐH Khoa học sức khỏe (ĐH Quốc gia TP.HCM) cũng tiếp tục triển khai nhiều định hướng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sau ĐH. Một trong những ưu tiên quan trọng là phát triển các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, tạo điều kiện để học viên tiếp cận tri thức khoa học quốc tế và mở rộng hợp tác học thuật. Đồng thời trường đang xây dựng chủ trương hỗ trợ học phí và chi phí nghiên cứu cho NCS, bác sĩ nội trú cũng như các trình độ đào tạo sau đại học khác nhằm khuyến khích đội ngũ bác sĩ trẻ và nhà khoa học trẻ tham gia các chương trình đào tạo chuyên sâu. PGS-TS Phạm Anh Vũ Thụy, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho biết từ năm nay trường bắt đầu miễn học phí cho tất cả NCS học tập tại trường. Sắp tới, trường sẽ công bố một số điều kiện liên quan đến chương trình, nghiên cứu và thời gian học.

Năm 2026, Trường ĐH Luật TP.HCM dự kiến triển khai nhiều chính sách hỗ trợ lớn đối với NCS. Cụ thể, với chính sách nội bộ, NCS được hỗ trợ toàn bộ học phí trong 3 năm (dự kiến 200 triệu đồng). Sau khi hoàn thành chương trình, NCS tiếp tục được hỗ trợ 100% học phí (dự kiến 200 triệu đồng). Như vậy, cán bộ giảng viên nhà trường khi học tiến sĩ luật sẽ được trường hỗ trợ tương đương 2 lần học phí (khoảng 400 triệu đồng/người). Về chính sách xét tuyển NCS toàn thời gian, người học được hỗ trợ 100% học phí, hỗ trợ thu nhập hằng tháng, tham gia các hoạt động khoa học công nghệ và tham gia giảng dạy cùng các hoạt động liên quan. Theo đại diện trường, chính sách có tính khuyến khích cao, góp phần giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để người học tập trung vào nghiên cứu.

Bên cạnh đó, nhiều cơ sở đào tạo ĐH cũng công bố chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí cho NCS có điều kiện.

Trường ĐH Tôn Đức Thắng có chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí chương trình tiến sĩ, áp dụng cho toàn bộ NCS sau khi nhập học, nhưng có điều kiện cụ thể. Chẳng hạn, để được nhận học bổng 100% học phí toàn khóa, NCS nhóm ngành khoa học tự nhiên - kỹ thuật cần công bố 2 bài báo khoa học thuộc cơ sở dữ liệu WoS, trong đó ít nhất 1 bài báo khoa học WoS hạng 5 trở lên, là tác giả ghi tên đầu và/hoặc tác giả gửi bài/liên hệ. Với nhóm ngành khoa học xã hội, cần công bố 1 bài báo thuộc cơ sở dữ liệu WoS hạng 10 trở lên và 1 bài báo Scopus, là tác giả ghi tên đầu và/hoặc tác giả gửi bài/liên hệ. Ngoài học bổng, NCS có thể nộp đơn xin hỗ trợ sinh hoạt phí theo từng năm học trong thời gian đào tạo chuẩn, với mức 8 triệu đồng/tháng. Một trong các điều kiện là NCS phải làm việc toàn thời gian và thực hiện ít nhất 2 trong các hoạt động dưới sự phân công và giám sát của trường.

Trường ĐH Bách khoa TP.HCM lần đầu tiên có chính sách mới trong đào tạo tiến sĩ gồm trả lương và hỗ trợ học phí cho NCS. Trường thông báo tuyển dụng nghiên cứu viên toàn thời gian, đồng thời là NCS chương trình đào tạo tiến sĩ với chế độ đãi ngộ và trả lương hấp dẫn cùng chính sách hỗ trợ về học phí. Theo đó, ứng viên trúng tuyển sẽ làm việc theo vị trí nghiên cứu viên, đồng thời tham gia chương trình đào tạo tiến sĩ của Trường ĐH Bách khoa TP.HCM. Trong thời gian công tác, nghiên cứu viên được hưởng lương và các chế độ khác theo vị trí việc làm cũng như các quyền lợi của người lao động theo quy định hiện hành (tối đa là 3 năm tính từ thời gian hoàn thành thử việc). Song song đó, nghiên cứu viên được hỗ trợ 50% học phí chương trình đào tạo tiến sĩ, các trường hợp có thành tích đặc biệt có thể được xem xét hỗ trợ 100% học phí.

Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM hiện chỉ tuyển sinh chương trình NCS kết hợp trợ giảng/giảng viên (Teaching Assistantship Program) cho khoa Công nghệ thông tin, với các ngành: khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo và hệ thống thông tin. NCS được trường miễn 100% học phí chương trình tiến sĩ (78.625.000 đồng/năm cho năm học 2025-2026). Bên cạnh đó, NCS còn được hưởng các chế độ phúc lợi như nhân viên chính thức của trường, gồm: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác, đảm bảo sự ổn định trong suốt quá trình học tập và công tác. Trong đó, riêng lương cơ bản của trợ giảng theo quy định nhà trường từ khoảng 7 triệu đồng/tháng; thù lao giảng dạy tùy vào số tiết giảng dạy thực tế.

Tất cả NCS trúng tuyển vào Trường ĐH Văn Lang đều có thể đăng ký ứng tuyển nhận học bổng đến 100% học phí toàn khóa. NCS cần cam kết thực hiện đúng tiến độ đào tạo được thể hiện trong Kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa căn cứ theo quyết định công nhận trúng tuyển; cam kết nghiên cứu và công bố khoa học vượt chuẩn điều kiện đầu ra tiến sĩ. Nếu học viên không thực hiện đúng cam kết thì có thể bị thu hồi hoặc hoàn lại học bổng, tùy theo mức độ.

Trong khi đó, nhiều trường hiện chỉ áp dụng miễn học phí với cán bộ, giảng viên của trường khi học tiến sĩ. Ví dụ, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM hỗ trợ 50% học phí (nếu học tại trường) hoặc 40% học phí (nếu học tại cơ sở đào tạo khác trong hệ thống); sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ sẽ được thưởng 100 triệu đồng. Nếu học ngoài hệ thống, giảng viên được miễn giảm 100 tiết chuẩn nghiên cứu khoa học/năm, lãnh đạo được miễn giảm 50 tiết chuẩn nghiên cứu khoa học/năm trong 4 năm kể từ khi trúng tuyển NCS; sau khi hoàn thành chương trình cũng được thưởng 100 triệu đồng. Trường hợp học tiến sĩ ở nước ngoài sẽ được hỗ trợ tìm kiếm học bổng, hỗ trợ bảo hiểm xã hội trong thời gian học và được thưởng 200 triệu đồng sau khi nhận bằng. Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông nhà trường, cho biết chính sách nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy nghiên cứu khoa học trong hệ thống giáo dục ĐH.

Tin Gốc: Thanh Niên