Với điểm trung bình ở cả hai ngành cùng đạt 3.1/4, Hồ Tiến Dũng, 24 tuổi, nhận bằng tốt nghiệp loại khá của trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh là người duy nhất nhận cùng lúc hai bằng cử nhân trong đợt tốt nghiệp tháng 4 của trường, trừ nhóm ngành Kỹ thuật Tàu thủy – Hàng không vốn được thiết kế song bằng.
“Mình hơi tiếc vì hụt tấm bằng loại giỏi, chỉ thiếu 0,1. Nhưng đây vẫn là hành trình rực rỡ, đáng nhớ thời thanh xuân”, chàng trai đến từ Quảng Trị chia sẻ.
Đại diện trường cho hay trong hai ngành mà Dũng theo học, một thiên về lĩnh vực kinh tế, còn lại thuần kỹ thuật. Chương trình đào tạo có nhiều khác biệt, ít môn chung để rút gọn nên việc Dũng tốt nghiệp sớm nửa năm là “đáng khen”.
Nam sinh kể từ khi học cấp 2 đã đặt mục tiêu vào trường Bách khoa. Một lần xem phóng sự truyền hình, Dũng biết đến về tầm quan trọng của dầu – mạch máu của ngành công nghiệp, kinh tế toàn cầu. Cảm phục những kỹ sư làm việc giữa bốn bề sóng biển, Dũng chọn làm hình mẫu để phấn đấu.
Năm 2020, nam sinh đỗ ngành Kỹ thuật dầu khí của Bách khoa TP HCM như mong ước. Vừa vào trường, ngoài học tập, Dũng xông xáo tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa lẫn các hội thảo về ngành. Tình cờ nghe chuyên gia khuyến khích kết hợp tư duy quản lý kinh tế lẫn chuyên môn kỹ thuật, Dũng lên website khoa Quản lý công nghiệp tìm hiểu. Chàng trai trẻ đọc và tâm đắc với triết lý của GS Phạm Phụ, trưởng khoa đầu tiên, rằng: “Kỹ sư không chỉ giỏi kỹ thuật mà còn cần hiểu về quản lý và kinh tế”.
Được truyền cảm hứng, nam sinh xem quy chế đào tạo văn bằng 2 và chương trình ngành Kỹ thuật dầu khí, Quản lý công nghiệp. Nắm chắc lộ trình các môn học từ đại cương, cơ sở ngành, nhập môn đến khối chuyên ngành và nhóm môn tốt nghiệp, nam sinh bắt đầu hành trình chinh phục ngành Quản lý công nghiệp từ đầu năm thứ hai.
“Đây là quyết định mạo hiểm, đòi hỏi sự kỷ luật cao, kiên trì và biết sắp xếp mọi thứ một cách tối ưu”, Dũng nhìn nhận.
Dù chuẩn bị tâm lý nhưng khi đối mặt với khối lượng bài vở gấp đôi và khác biệt giữa nhóm kinh tế và kỹ thuật, Dũng hoang mang, có lúc hoài nghi về năng lực. Dù vậy, nền tảng tư duy tốt giúp nam sinh nhanh chóng thích nghi.
Mỗi kỳ, Dũng đăng ký khoảng 21-24 tín chỉ, vượt 6-7 tín chỉ so với thông thường. Có những thời điểm, nam sinh phải học 3 môn trong một ngày. Những buổi vắng vì đuối sức, Dũng mượn vở của bạn để ghi chép, cố gắng bắt kịp.
“Mình quan niệm học ra học, chơi ra chơi. Đi học được buổi nào thì mình luôn xem kỹ bài hôm đó”, nam sinh chia sẻ. “Nếu chờ đến lúc thi mới ôn thì học một ngành cũng quá tải, không nói đến song ngành”.
Những đợt thi cuối kỳ, Dũng xây dựng kế hoạch ôn tập chi tiết. Nam sinh có thể tự học từ 7h đến 22h, xen kẽ những đoạn nghỉ ngắn 30 phút.
Theo quy chế của trường với một số môn học, sinh viên phải nhận quyết định tốt nghiệp ngành đầu mới được học tiếp ngành hai. Vì thế, tháng 4 năm ngoái, Dũng mới đăng ký nốt 4 môn cuối của ngành Quản lý công nghiệp.
Ngoài học, nam sinh vẫn có nhiều trải nghiệm từ các hoạt động đoàn thể, tình nguyện. Dũng được kết nạp vào Đảng từ năm thứ hai đại học, từng là đội trưởng đội tình nguyện Mùa hè xanh của trường tại tỉnh Đồng Tháp.
Thầy Trần Duy Thanh, Phó khoa Quản lý công nghiệp, đánh giá việc học cùng lúc 2 ngành không dễ dàng. Ngoài năng lực và phương pháp học tốt, sinh viên phải có kế hoạch rõ để hoàn thành các khối kiến thức khác nhau. Sau 5,5 năm, Dũng tích lũy 216 tín chỉ, trong khi chương trình song bằng ở các ngành gần chỉ cần khoảng 160-170 tín chỉ.
Còn thầy Trần Nguyễn Thiện Tâm, giảng viên Khoa Kỹ thuật Địa chất và Dầu khí, nhận thấy Dũng có trí thông minh cảm xúc (EQ) tốt, năng động và chịu khó.
Quá trình hướng dẫn đồ án tốt nghiệp, thầy Tâm nhấn mạnh sự bất cẩn trong kỹ thuật có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, như tai nạn sập nhà, cầu đường, cháy nổ, điện giật,… Do đó, thầy đòi hỏi khắt khe về mặt chuyên môn với sinh viên năm cuối. Trong buổi đầu trao đổi về đồ án, thầy từng đưa ra một số nhận xét gay gắt với Dũng.
“Thông thường sinh viên sẽ tủi thân hoặc không vui nhưng Dũng tiếp thu và tiến bộ rất nhanh sau đó”, thầy Tâm kể.
Ngoài ra, Dũng tích cực trò chuyện với thầy để tìm hiểu kinh nghiệm làm việc, vốn sống. Theo thầy Tâm đây là những điểm đáng khen, cho thấy Dũng chủ động và hiểu rõ mục tiêu của bản thân.
Thời gian này, song song thử việc tại một công ty dầu khí ở Bà Rịa – Vũng Tàu, chàng kỹ sư trẻ học thêm tiếng Anh giao tiếp, dự định học thạc sĩ chuyên ngành dầu khí sau này.
Trường THPT Hàm Yên ở Tuyên Quang đang được nhiều người nhắc đến vì một quy định lạ. Mỗi tối, sau giờ tự học ở nhà, học sinh quay video trình bày lại kiến thức vừa nắm được rồi đăng lên phần bình luận trên fanpage công khai của trường để nộp bài.
Hàng trăm video xuất hiện dưới mỗi bài đăng hằng ngày, khuôn mặt và giọng nói của học sinh hiện diện trên không gian mạng không giới hạn người xem, không giới hạn thời gian lưu trữ. Dư luận chia làm hai luồng ý kiến. Phụ huynh khen hay. Một số chuyên gia giáo dục khen sáng tạo. Nhưng theo góc độ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền trẻ em, câu chuyện không đơn giản là cách làm này hay hay dở về mặt sư phạm. Điều cần xem xét là nhà trường có quyền pháp lý để làm điều này hay không.
Hiệu trưởng nhà trường khẳng định với báo chí rằng hoạt động này có sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ giáo viên, phụ huynh và học sinh ngay từ đầu năm. Phòng Đảng ủy họp trước, sau đó tổ chức hội nghị có đầy đủ các bên, lấy ý kiến, phân tích, rồi mới triển khai. Chỉ có 2 người không đồng ý trong cả trường. Đây là cách đại diện nhà trường lý giải tính hợp lệ của quy định.
Nhưng lý giải đó đang nhầm lẫn giữa sự đồng thuận xã hội và sự cho phép của pháp luật. Đây là 2 phạm trù hoàn toàn khác nhau. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2026, tức là đang có hiệu lực pháp lý đầy đủ tại thời điểm Trường THPT Hàm Yên triển khai hoạt động này vào tháng 4.2026.
Luật xác lập rõ các quyền dữ liệu cơ bản của công dân, trong đó có quyền đồng ý, quyền truy cập, và quyền yêu cầu xóa dữ liệu. Quan trọng hơn, việc im lặng không được coi là đồng ý xử lý dữ liệu cá nhân theo quy định của luật này.
Hình ảnh khuôn mặt và giọng nói trong video là dữ liệu cá nhân. Khi học sinh đăng video lên fanpage công khai của trường theo yêu cầu, nhà trường đang là bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân của người dưới 18 tuổi. Theo luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc xử lý dữ liệu cá nhân của trẻ em nhằm công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư và bí mật cá nhân của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên phải có sự đồng ý của trẻ em và người đại diện theo pháp luật.
Sự đồng ý đó phải là sự đồng ý thực chất, cụ thể và có thể rút lại bất cứ lúc nào. Một cuộc họp đầu năm học trong đó đa số giơ tay tán thành không đáp ứng tiêu chuẩn đó. Vấn đề không chỉ dừng lại ở quy trình lấy đồng ý mà còn phải hỏi nhà trường dựa vào thẩm quyền nào để đặt ra yêu cầu bắt buộc trong thời gian học sinh ở nhà.
Điều 19 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT quy định rằng các hoạt động giáo dục thực hiện theo kế hoạch giáo dục của nhà trường, được tổ chức trong và ngoài giờ lên lớp, trong và ngoài khuôn viên nhà trường, nhằm thực hiện chương trình các môn học và hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ban hành. Yêu cầu quay video nộp lên mạng xã hội công khai không nằm trong bất kỳ chương trình giáo dục nào do Bộ GD-ĐT ban hành.
Do đó việc này là sáng kiến đơn phương của một hiệu trưởng và kéo theo hệ quả pháp lý mà người đưa ra dường như chưa nhận thức đầy đủ.
Từ thực tế này cần phân biệt rõ 2 việc. Thứ nhất là phương pháp sư phạm, thuộc về không gian tự chủ chuyên môn của giáo viên và nhà trường, vốn được pháp luật tôn trọng. Thứ hai là hình thức thực hiện phương pháp đó, khi nó đụng chạm đến quyền của người dưới 18 tuổi trên không gian mạng thì phải tuân thủ pháp luật.
Việc yêu cầu học sinh trình bày lại kiến thức sau giờ tự học là ý tưởng sư phạm hoàn toàn có thể ủng hộ. Nhưng nền tảng thực hiện ý tưởng đó là fanpage công khai thay vì nhóm riêng tư nội bộ thì đây không còn là vấn đề sư phạm nữa mà là vấn đề pháp lý.
Có thể hiểu vì sao nhà trường chọn fanpage công khai. Như hiệu trưởng giải thích, dung lượng video trên Zalo nhóm lớp bị giới hạn nên phải chuyển sang Facebook. Đây là lý do kỹ thuật, không phải lý do pháp lý. Lý do kỹ thuật không thể hợp thức hóa việc xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định. Giải pháp đúng trong trường hợp này là tìm nền tảng phù hợp khác có khả năng kiểm soát quyền truy cập, chứ không phải dùng không gian công khai vì tiện lợi hơn.
Điều đáng lo ngại hơn là không có bất kỳ cơ quan nào lên tiếng về tính hợp lệ pháp lý của hoạt động này trước khi báo chí đưa tin. Khi vụ việc thành tin tức, phản ứng của các bên liên quan chủ yếu xoay quanh hiệu quả sư phạm, không ai đặt câu hỏi về vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là khoảng trống thể chế rõ ràng.
Bộ GD-ĐT đến nay chưa có bất kỳ hướng dẫn chuyên biệt nào về việc nhà trường được và không được làm khi thu thập, xử lý và công bố dữ liệu cá nhân của học sinh trên các nền tảng mạng xã hội, trong khi luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã có hiệu lực hơn 4 tháng.
Vụ việc ở trường THPT Hàm Yên không phải là trường hợp cá biệt. Đây chỉ là trường hợp đủ lớn để dư luận quan tâm. Khắp nơi, nhà trường đang sử dụng Facebook, Zalo, YouTube để triển khai các hoạt động giáo dục mà không có khung pháp lý rõ ràng làm nền tảng. Sự đồng thuận của cộng đồng trong một buổi họp đầu năm không thể thay thế cho nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Và sự im lặng của cơ quan quản lý không có nghĩa là hành vi đó được phép.
Điều cần thiết lúc này không phải là phán xét hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên, người đang hành động bằng thiện chí thực sự với học sinh. Điều cần thiết là Bộ GD-ĐT ban hành hướng dẫn cụ thể về việc nhà trường được phép sử dụng nền tảng mạng xã hội ở mức độ nào trong hoạt động giáo dục, với điều kiện gì và với những biện pháp bảo vệ dữ liệu nào cho học sinh. Bởi vì câu chuyện yêu cầu học sinh quay video tự học mỗi ngày ở Tuyên Quang hôm nay sẽ còn xảy ra ở nhiều nơi khác, với nhiều hình thức khác nhau, và "đa số đồng ý" sẽ không bao giờ là câu trả lời pháp lý đúng.
Điểm đáng chú ý, thông tư 26 - quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học áp dụng đối với toàn bộ đội ngũ giảng viên đại học, bao gồm: giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và ngoài công lập.
Trước đó, quy định cũ chỉ áp dụng đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập.
Thông tư 26 quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học gồm 3 nhóm tiêu chuẩn cơ bản: tiêu chuẩn về đạo đức; tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng; tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.
Trong đó, tiêu chuẩn về đạo đức nhấn mạnh giảng viên đại học phải giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự nhà giáo. Đối xử công bằng, đúng mực với người học, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học, đồng nghiệp.
Đặc biệt, giảng viên đại học phải tuân thủ các quy định về đạo đức học thuật và bảo đảm liêm chính khoa học, thực hiện trung thực, minh bạch trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, công bố kết quả nghiên cứu và các hoạt động chuyên môn khác.
Giảng viên đại học cần đáp ứng các tiêu chí, gồm: có bằng thạc sĩ trở lên, phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy; có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học; thực hiện được các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; ứng dụng được công nghệ thông tin và sử dụng được ngoại ngữ...
Giảng viên đại học chính ngoài yêu cầu bằng thạc sĩ còn phải chủ trì ít nhất 1 hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở hoặc cấp cao hơn đã nghiệm thu với kết quả đạt yêu cầu; chủ trì hoặc tham gia biên soạn ít nhất 1 sách; có ít nhất 3 bài báo khoa học được công bố trên tạp chí quốc tế có mã số ISSN; giữ chức danh giảng viên đại học từ 4-6 năm tùy theo bằng cấp...
Giảng viên đại học cao cấp phải có bằng tiến sĩ, chủ trì ít nhất 2 đề tài nghiên cứu cấp cơ sở hoặc 1 đề tài cấp cao hơn; hướng dẫn ít nhất 2 học viên thạc sĩ hoặc 1 nghiên cứu sinh tiến sĩ; biên soạn sách chuyên môn có mã số ISBN; có ít nhất 6 bài báo khoa học quốc tế (ISSN); giữ chức danh giảng viên chính ít nhất 4 năm...
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31-12-2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp theo quy định mới.
Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc thay đổi vị trí việc làm giảng viên đại học trước ngày 9-4-2026 thì không yêu cầu đáp ứng tiêu chuẩn có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học.
