Mới đây, Thái Lan cảnh báo khẩn bệnh “sốt đất” sau khi ghi nhận 732 ca mắc, 23 ca tử vong, chủ yếu ở người làm nông, tiếp xúc đất và nước.
Trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát tại Thái Lan, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, nhận biết các triệu chứng sớm, đến cơ sở y tế kịp thời.
Theo Cục Phòng bệnh, Whitmore là bệnh ít gặp, chủ yếu liên quan đến phơi nhiễm từ môi trường, không phải là bệnh lây truyền phổ biến từ người sang người. Bệnh ghi nhận nhiều tại khu vực Đông Nam Á và Bắc Úc.
Tại Việt Nam, hằng năm vẫn ghi nhận một số ca bệnh rải rác, thường tăng nguy cơ sau mưa lớn, ngập lụt, bão lũ.
Theo đó, bệnh Whitmore (còn gọi là Melioidosis) là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nước bề mặt bị ô nhiễm.
Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc với đất, bùn, nước có chứa vi khuẩn qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da; do hít phải bụi hoặc giọt nước bị nhiễm khuẩn; hoặc do sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.
Bệnh Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác, gây khó khăn cho chẩn đoán sớm.
Bệnh có thể diễn biến nặng với các biểu hiện như viêm phổi, áp xe ở nhiều cơ quan, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Những người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch và người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Để chủ động phòng bệnh Whitmore, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện 8 biện pháp sau:
1. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, nước bẩn, nhất là tại khu vực ô nhiễm, khu vực bị ngập úng sau mưa lớn, bão lũ.
2. Sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như giày, ủng, găng tay khi lao động, làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bùn đất sau mưa lũ hoặc khi phải thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn.
3. Che kín và chăm sóc tốt các vết thương hở, vết loét, vết bỏng; tránh để vết thương tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn. Trường hợp bắt buộc phải tiếp xúc, cần băng kín bằng vật liệu chống thấm và vệ sinh sạch sẽ ngay sau đó.
4. Không đi chân trần tại khu vực đất ẩm ướt, bùn lầy, vùng ngập nước; hạn chế tắm, bơi, ngụp lặn ở ao, hồ, sông, kênh rạch, vùng nước đọng nghi bị ô nhiễm, đặc biệt khi có vết thương hở.
5. Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi lao động, sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn và trước khi ăn, uống.
6. Sử dụng nước sạch trong sinh hoạt, ăn uống; bảo đảm an toàn thực phẩm, không sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm nghi bị ô nhiễm.
7. Người có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận, bệnh phổi mạn tính, bệnh gan, suy giảm miễn dịch cần đặc biệt lưu ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh nêu trên và chủ động bảo vệ các vết thương trên da để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
8. Sau khi tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn, nhất là sau mưa bão, ngập lụt, nếu có biểu hiện sốt, ho, đau ngực, khó thở, nổi áp xe, nhiễm trùng da hoặc tình trạng nhiễm trùng kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang, nhưng cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Ngày 9/5, bác sĩ Lê Duy Toàn, Trưởng khoa Sản tự nguyện D4, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết đây là ca mổ nhiều nguy cơ cao, sản phụ nặng 140 kg, tiền sản giật, huyết áp cao 197/120mmHg. "Đây là tình trạng sản khoa nguy hiểm có thể ảnh hưởng trực tiếp tới an toàn của cả mẹ và thai nhi nếu không được xử trí kịp thời", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ, sản phụ nặng cân, lớp mỡ dày cùng tình trạng bệnh lý phức tạp khiến quá trình gây tê sinh mổ phức tạp. Khi mổ, các bác sĩ cũng đối mặt với nhiều thách thức do thành bụng sản phụ dày, nguy cơ chảy máu, huyết khối và biến chứng hậu phẫu ở người béo phì.
May mắn ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Bé trai chào đời nặng 4,6 kg, được theo dõi chặt chẽ để xử trí các nguy cơ có thể gặp ở trẻ sơ sinh nặng cân.
Hiện sức khỏe của cả mẹ và bé đều ổn định.
Theo các bác sĩ, béo phì trong thai kỳ làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, huyết khối tĩnh mạch, nhiễm trùng hậu phẫu, thai to, sinh khó hoặc băng huyết sau sinh. Trường hợp có tiền sử mổ lấy thai và thai nhi quá lớn, nguy cơ tai biến sản khoa càng cao hơn.
Béo phì ở mẹ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thai nhi. Đứa trẻ sinh ra dễ bị dị tật bẩm sinh ở tim hay dị tật ống thần kinh do mẹ thường mắc các bệnh lý chuyển hóa trong thai kỳ. Nguy cơ bị đẻ non, thai chết lưu (chỉ số BMI của mẹ càng cao thì nguy cơ này ở thai nhi càng lớn). Ngoài ra, trẻ dễ bị chấn thương khi sinh mổ do quá lớn.
Phụ nữ nên kiểm soát cân nặng trước khi mang thai, khám thai định kỳ đầy đủ. Thai kỳ được theo dõi chặt chẽ tại các cơ sở y tế chuyên sâu giúp phát hiện sớm, quản lý kịp thời các yếu tố nguy cơ, góp phần đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.
"Mức phạt tối thiểu nên gấp 10 lần mức hiện tại, để người bán lẻ chùn bước vì lợi nhuận từ buôn bán thuốc lá lậu không thể bù đắp rủi ro bị kiểm tra, xử phạt thường xuyên", bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, đề xuất tại tọa đàm Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới, do Báo Công an nhân dân tổ chức hôm 22/4.
Dẫn số liệu của Bộ Tài chính, bà Hải cho hay thuốc lá lậu làm thất thu ngân sách nhà nước từ 5.000 đến 6.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong khi đó, ngành sản xuất thuốc lá hợp pháp trong nước bị thu hẹp thị trường, giảm doanh thu và giảm khả năng cạnh tranh. Theo bà, mức xử phạt hiện nay đối với hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu từ 1 đến 3 triệu đồng, tương đương khoảng 30.000 đồng/bao trong một số trường hợp, là quá thấp và chưa đủ sức răn đe.
Từ thực tiễn đó, bà Hải kiến nghị cần nhanh chóng sửa đổi Nghị định 98/2020 và ban hành mức xử phạt cao hơn. Bà cũng cho rằng chính sách mới cần có hiệu lực ngay trong năm 2026, tốt nhất từ giữa năm, nhằm đưa thị trường vào quỹ đạo trước khi lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá bắt đầu được thực thi từ ngày 1/1/2027.
Cùng quan điểm, ông Lê Đức Tuấn, Phó Trưởng phòng Tham mưu nghiệp vụ, Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan, cho rằng cần tăng mạnh mức xử phạt hành chính đối với hành vi buôn bán thuốc lá lậu và đưa vào thực thi sớm, trước khi chính sách tăng thuế thuốc lá có hiệu lực từ đầu năm 2027. Theo ông, đây là biện pháp tác động trực tiếp đến hành vi người bán, từ đó giảm đáng kể nguồn cung thuốc lá lậu trên thị trường nội địa.
Thực tế, công tác chống buôn lậu thuốc lá hiện vẫn còn nhiều tồn tại. Ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cho hay đối tượng vi phạm ngày càng manh động, tinh vi. Hoạt động trên không gian mạng nổi lên mạnh hơn, trong khi thể chế và các quy định pháp luật xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển, mua bán trái phép thuốc lá chưa đầy đủ, chưa đồng bộ và chưa theo kịp thực tiễn.
Từ năm 2014 đến 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý hơn 79.400 vụ vi phạm liên quan buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Cơ quan chức năng thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại, hơn 388 tấn lá thuốc lá và hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự thảo Chỉ thị mới thay thế Chỉ thị 30, dự kiến trình Thủ tướng trong tháng 5/2026. Nội dung quan trọng của Chỉ thị mới là tăng mạnh chế tài xử lý vi phạm, nhất là hành vi buôn bán thuốc lá nhập lậu, gắn với trách nhiệm người đứng đầu chính quyền với công tác chống buôn lậu trên địa bàn.
Ở góc độ doanh nghiệp ngành thuốc lá hợp pháp, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho rằng điều đáng lo ngại hiện nay là hàng lậu tiếp tục len lỏi vào nội địa, gây thất thu ngân sách, làm méo mó cạnh tranh và ảnh hưởng nghiêm trọng tới doanh nghiệp chân chính.
Ông cho rằng cần nâng mức xử phạt đối với các hành vi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá nhập lậu theo hướng nghiêm khắc hơn, tương xứng với tính chất vi phạm và lợi nhuận bất hợp pháp mà các đối tượng thu được. Đồng thời, áp dụng nghiêm các biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, đình chỉ kinh doanh hoặc thu hồi giấy phép theo quy định.
"Cần giám sát chặt chẽ khâu bán lẻ, bởi nếu các điểm bán không dám bày bán, không dám kinh doanh hàng lậu vì chế tài nghiêm khắc, thì đầu ra của hàng lậu sẽ bị chặn lại", ông Nhân kiến nghị.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng xử lý hình sự với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay, đồng thời nâng mức xử phạt hành chính để tăng sức răn đe.
Hội nghị triển khai chương trình phòng, chống HIV/AIDS năm 2026 do Sở Y tế thành phố Huế tổ chức sáng nay 15.5 nhằm đánh giá kế hoạch thực hiện chiến lược quốc gia chấm dứt dịch AIDS giai đoạn 2021 - 2025, kế hoạch hoạt động phòng, chống HIV/AIDS năm 2026 và đẩy mạnh hoạt động điều trị viêm gan C cho các nhóm nguy cơ cao.
Báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Huế tại hội nghị cho biết, tình hình dịch bệnh trên địa bàn vẫn đang diễn biến phức tạp với 592 người nhiễm HIV đang được quản lý.
Đáng chú ý, đối tượng nhiễm HIV chủ yếu là nam giới, phương thức lây truyền chính là qua đường tình dục. Trong đó, nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao nhiễm HIV đang chuyển dịch dần sang nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.
Qua công tác tầm soát, trung bình mỗi năm địa phương thực hiện hơn 100.000 lượt xét nghiệm, phát hiện khoảng 100 trường hợp dương tính mới và đưa vào điều trị gần 60 bệnh nhân.
Để ứng phó với tình hình này, thành phố Huế đã duy trì 22 phòng xét nghiệm sàng lọc đạt chuẩn và đẩy mạnh các hoạt động chăm sóc, điều trị. Hiện nay, tỷ lệ người nhiễm tham gia điều trị ARV (Antiretroviral - là loại thuốc kháng virus được sử dụng để điều trị cho người nhiễm HIV) tại thành phố đạt trên 90%, góp phần kéo giảm tỷ lệ tử vong rõ rệt qua các năm.
Theo PGS-TS Trần Kiêm Hảo, Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế, ngành y tế đang nỗ lực đa dạng hóa các hình thức xét nghiệm, từ cộng đồng đến tự xét nghiệm, đồng thời mở rộng điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) và nâng cao chất lượng điều trị ARV để thích ứng với mô hình lây nhiễm mới.
Dù đạt được nhiều kết quả khả quan, song công tác phòng chống HIV/AIDS vẫn đối mặt với thách thức lớn từ nguồn lực tài chính hạn chế và tình trạng kỳ thị đối với người nhiễm chưa được xóa bỏ hoàn toàn.
Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế cho hay, năm 2026 ngành y tế sẽ tiếp tục củng cố và nâng cao năng lực hệ thống phòng, chống HIV/AIDS các tuyến; tăng cường giám sát, phát hiện sớm và quản lý hiệu quả người nhiễm HIV; duy trì, mở rộng các mô hình xét nghiệm linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng và đặc thù địa phương.
Đồng thời, sẽ nâng cao chất lượng điều trị HIV/AIDS, đẩy mạnh xét nghiệm tải lượng virus HIV qua bảo hiểm y tế, tăng cường điều trị viêm gan C cho nhóm nguy cơ cao nhằm bảo đảm người bệnh được tiếp cận điều trị liên tục, bền vững.
