Trong nhiều năm, các yếu tố nguy cơ của đột quỵ thường được xác định dựa trên lối sống và tình trạng sức khỏe ở tuổi trưởng thành, như béo phì, hút thuốc hay tăng huyết áp. Tuy nhiên, nghiên cứu mới do các nhà khoa học từ University of Gothenburg thực hiện đã mở rộng góc nhìn: nguy cơ đột quỵ có thể đã được “lập trình” từ khi một người chào đời.
Công trình phân tích dữ liệu của gần 800.000 người sinh tại Thụy Điển trong giai đoạn 1973-1982, theo dõi đến năm 2022. Kết quả cho thấy những người có cân nặng khi sinh dưới mức trung bình (khoảng 3kg) có nguy cơ đột quỵ cao hơn rõ rệt khi bước vào tuổi trưởng thành.
Cụ thể, nhóm này có nguy cơ mắc tất cả các dạng đột quỵ tăng khoảng 21%, trong đó nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ tăng đáng kể, còn xuất huyết nội sọ, dạng đột quỵ nguy hiểm hơn, tăng tới 27%.
Điều đáng chú ý là mối liên hệ này không bị ảnh hưởng bởi chỉ số BMI khi trưởng thành hay tuổi thai lúc sinh, cho thấy cân nặng khi sinh là một yếu tố độc lập.
Các nhà khoa học cho rằng cân nặng khi sinh phản ánh môi trường phát triển trong tử cung. Khi thai nhi không nhận đủ dinh dưỡng hoặc gặp điều kiện bất lợi, cơ thể có thể “thích nghi” bằng cách thay đổi cấu trúc và chức năng của các cơ quan, bao gồm hệ tim mạch và mạch máu não.
Những thay đổi này có thể không biểu hiện ngay nhưng âm thầm làm tăng nguy cơ bệnh lý trong tương lai, đặc biệt là các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu như đột quỵ.
Nói cách khác, cơ thể “ghi nhớ” điều kiện sống từ trong bụng mẹ, và điều đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt nhiều thập kỷ sau.
Mặc dù tỉ lệ đột quỵ đã giảm ở nhiều quốc gia phát triển, nhưng xu hướng này không rõ rệt ở người trẻ. Thậm chí, tại một số khu vực ở Đông Nam Á và các nước phát triển, tỉ lệ đột quỵ ở người trẻ và trung niên đang có dấu hiệu gia tăng.
Điều này khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến những yếu tố nguy cơ “sớm” như cân nặng khi sinh, những yếu tố mà trước đây ít được chú ý trong đánh giá nguy cơ.
Không thể thay đổi quá khứ, nhưng có thể phòng ngừa tương lai. Đối với người trưởng thành hiện nay, cân nặng khi sinh là yếu tố không thể thay đổi. Tuy nhiên, việc nhận diện nguy cơ sớm có thể giúp chủ động phòng ngừa.
Những người từng sinh nhẹ cân nên chú ý hơn đến các yếu tố nguy cơ khác như huyết áp, chế độ ăn, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.
Quan trọng hơn, phát hiện này mở ra cơ hội can thiệp từ sớm, ngay từ giai đoạn mang thai. Chăm sóc dinh dưỡng tốt cho mẹ bầu, theo dõi thai kỳ chặt chẽ và đảm bảo điều kiện phát triển tối ưu cho thai nhi có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh tật cho thế hệ tương lai.
Nghiên cứu được trình bày tại European Congress on Obesity 2026 không chỉ cung cấp thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa giai đoạn đầu đời và sức khỏe lâu dài, mà còn gợi ý rằng cân nặng khi sinh có thể được đưa vào các mô hình đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch.
Đây là một bước tiến trong cách tiếp cận y học dự phòng, không chỉ nhìn vào hiện tại, mà còn xem xét toàn bộ “lịch sử sinh học” của một con người.
Hội nghị triển khai chương trình phòng, chống HIV/AIDS năm 2026 do Sở Y tế thành phố Huế tổ chức sáng nay 15.5 nhằm đánh giá kế hoạch thực hiện chiến lược quốc gia chấm dứt dịch AIDS giai đoạn 2021 - 2025, kế hoạch hoạt động phòng, chống HIV/AIDS năm 2026 và đẩy mạnh hoạt động điều trị viêm gan C cho các nhóm nguy cơ cao.
Báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố Huế tại hội nghị cho biết, tình hình dịch bệnh trên địa bàn vẫn đang diễn biến phức tạp với 592 người nhiễm HIV đang được quản lý.
Đáng chú ý, đối tượng nhiễm HIV chủ yếu là nam giới, phương thức lây truyền chính là qua đường tình dục. Trong đó, nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao nhiễm HIV đang chuyển dịch dần sang nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.
Qua công tác tầm soát, trung bình mỗi năm địa phương thực hiện hơn 100.000 lượt xét nghiệm, phát hiện khoảng 100 trường hợp dương tính mới và đưa vào điều trị gần 60 bệnh nhân.
Để ứng phó với tình hình này, thành phố Huế đã duy trì 22 phòng xét nghiệm sàng lọc đạt chuẩn và đẩy mạnh các hoạt động chăm sóc, điều trị. Hiện nay, tỷ lệ người nhiễm tham gia điều trị ARV (Antiretroviral - là loại thuốc kháng virus được sử dụng để điều trị cho người nhiễm HIV) tại thành phố đạt trên 90%, góp phần kéo giảm tỷ lệ tử vong rõ rệt qua các năm.
Theo PGS-TS Trần Kiêm Hảo, Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế, ngành y tế đang nỗ lực đa dạng hóa các hình thức xét nghiệm, từ cộng đồng đến tự xét nghiệm, đồng thời mở rộng điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) và nâng cao chất lượng điều trị ARV để thích ứng với mô hình lây nhiễm mới.
Dù đạt được nhiều kết quả khả quan, song công tác phòng chống HIV/AIDS vẫn đối mặt với thách thức lớn từ nguồn lực tài chính hạn chế và tình trạng kỳ thị đối với người nhiễm chưa được xóa bỏ hoàn toàn.
Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế cho hay, năm 2026 ngành y tế sẽ tiếp tục củng cố và nâng cao năng lực hệ thống phòng, chống HIV/AIDS các tuyến; tăng cường giám sát, phát hiện sớm và quản lý hiệu quả người nhiễm HIV; duy trì, mở rộng các mô hình xét nghiệm linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng và đặc thù địa phương.
Đồng thời, sẽ nâng cao chất lượng điều trị HIV/AIDS, đẩy mạnh xét nghiệm tải lượng virus HIV qua bảo hiểm y tế, tăng cường điều trị viêm gan C cho nhóm nguy cơ cao nhằm bảo đảm người bệnh được tiếp cận điều trị liên tục, bền vững.
Điều đáng lo là nhiều người dễ nhầm các dấu hiệu nguy hiểm với cảm giác mệt thông thường do tập luyện. Trên thực tế, cơn đau tim có thể xuất hiện trong lúc đang tập hoặc ngay sau buổi tập, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo sau sẽ giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời và giảm nguy cơ tổn thương tim nghiêm trọng.
Đau tức ngực hoặc cảm giác đè nặng ở ngực là dấu hiệu phổ biến nhất của cơn đau tim khi đang vận động. Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, nóng rát hoặc có cảm giác như bị vật nặng đè lên giữa ngực. Cơn đau đôi khi chỉ kéo dài vài phút rồi giảm bớt nhưng cũng có thể bị đau lại nếu tiếp tục tập luyện.
Nhiều người chủ quan cho rằng đó chỉ là đau cơ ngực hoặc mệt do tập quá sức. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện khi chạy bộ, nâng tạ, chơi thể thao hoặc leo cầu thang thì có thể là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Tình trạng này đặc biệt đúng khi các dấu hiệu không cải thiện sau khi đã nghỉ ngơi.
Thở nhanh hơn khi tập thể dục là phản ứng bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, nếu đang tập ở mức quen thuộc nhưng đột nhiên cảm thấy hụt hơi nghiêm trọng, khó lấy hơi hoặc có cảm giác thiếu không khí thì không được chủ quan.
Khi tim không bơm máu hiệu quả do động mạch vành bị tắc, lượng ô xy cung cấp cho cơ thể sẽ giảm. Hệ quả là khiến người bệnh cảm thấy khó thở. Một số trường hợp thậm chí có thể bị khó thở trước khi xuất hiện đau ngực.
Nếu đang tập mà đột nhiên cảm thấy hoa mắt, mất thăng bằng, choáng váng hoặc có cảm giác sắp ngất, thì người tập nên dừng lại ngay. Triệu chứng này có thể xảy ra khi tim không bơm đủ máu lên não. Ngoài cơn đau tim, đây cũng có thể liên quan đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
Đổ mồ hôi khi tập thể dục là điều bình thường. Thế nhưng, mồ hôi lạnh đi kèm buồn nôn, cảm giác kiệt sức hoặc yếu sức đột ngột lại là chuyện khác.
Những dấu hiệu này dễ bị nhầm với mất nước hoặc tụt đường huyết. Tuy nhiên, chúng cũng có thể là biểu hiện của cơn đau tim, đặc biệt ở phụ nữ lớn tuổi, theo Healthline.
Bệnh nhi là em Th., học lớp 4 Trường tiểu học Lê Quý Đôn. Theo người nhà, chiều 9-5, em cùng hai người anh bà con đi chơi gần nhà. Trong lúc chơi trốn tìm để hù dọa nhau, Th. và một người anh chạy vào lùm cây thì bất ngờ gặp tổ ong vò vẽ.
Hậu quả, Th. bị ong tấn công với hơn 70 vết đốt khắp cơ thể, còn người anh là Kh. (13 tuổi) bị đốt 6 vết.
Khoảng 17h30 cùng ngày, bé gái được đưa vào cấp cứu trong tình trạng lơ mơ, môi tím tái, khó thở, mạch khó bắt, nhiều vết ong đốt. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi bị phản vệ độ III, nguy cơ tử vong cao.
Theo bác sĩ chuyên khoa II Trần Thiên Lý - Phó giám đốc bệnh viện, nọc ong vò vẽ có độc tính mạnh, có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như gan, phổi, tim, thận và não.
"Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng suy đa cơ quan, men gan tăng hơn 3.000 đơn vị, tổn thương phổi nặng, kèm nhiễm trùng da và nhiễm trùng huyết", bác sĩ Lý cho biết.
Các bác sĩ đã khẩn trương điều trị theo phác đồ phản vệ độ III, hồi sức tích cực, hỗ trợ hô hấp và theo dõi nguy cơ phải lọc máu.
Sau hơn 48 giờ điều trị, sức khỏe bệnh nhi dần cải thiện, chức năng gan hồi phục, tổn thương phổi không tiến triển thêm. Tuy nhiên em vẫn tiếp tục điều trị nhiễm trùng và được theo dõi sát.
Theo người nhà, hiện bé đã tỉnh táo, có thể nói chuyện nhưng còn đau nhức và ăn uống kém.
Bệnh viện khuyến cáo phụ huynh hạn chế cho trẻ vui chơi ở khu vực cây cối rậm rạp, bụi rậm, nhất là thời điểm mùa hè. Khi bị ong đốt, cần nhanh chóng rửa sạch vết thương, sơ cứu ban đầu và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất, không tự ý áp dụng các biện pháp dân gian.
