Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết đột quỵ não là bệnh lý xảy ra đột ngột, diễn tiến nhanh, biến chứng nặng nề. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, chủ yếu là người từ 55 tuổi trở lên, hiện xu hướng trẻ hóa.
Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ là: Liệt nửa người (biểu hiện giơ hai tay bằng vai, một tay sẽ bị rơi xuống); liệt dây thần kinh số VII (méo miệng khi làm động tác nhe răng hoặc cười); rối loạn ngôn ngữ (hiểu được lời nói mà không diễn đạt được hoặc không hiểu lời người khác).
Bác sĩ cảnh báo một số thói quen thường gặp có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, như sau:
Uống rượu trước và sau khi đi massage
Nhiều người sau khi uống rượu thích đi massage để “giải rượu”. Thực tế, uống nhiều rượu bia dẫn tới đi tiểu nhiều hơn bình thường, mất nước, nhức đầu… Quan niệm xông hơi massage sau khi ăn nhậu để giải rượu, bài tiết mồ hôi, từ đó giúp giảm nhanh nồng độ cồn là hoàn toàn sai lầm, thậm chí gây nguy hiểm tính mạng.
Uống nhiều rượu làm giãn mạch, gặp hơi nóng đột ngột khi xông hơi khiến mạch máu giãn to hơn, tăng nhịp tim, choáng váng, khó thở. Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến đột quỵ và tử vong. Ngoài ra, rượu bia vốn làm cho cơ thể nóng hơn mức bình thường, kết hợp xông hơi sẽ tăng nguy cơ chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, mất nước, mệt mỏi nhiều.
Chưa kể, những động tác có tác động lực không phù hợp như trên sẽ gây tổn thương cơ xương khớp, dây chằng, cột sống, tổn thương mạch máu, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ. Nắn chỉnh, bẻ khớp cũng có thể gây chèn ép phần tủy tại cổ, biến chứng thần kinh, liệt tứ chi.
Do đó, sau khi uống rượu, bạn nên nghỉ ngơi, bổ sung nước trắng, nước dừa, đồ uống có tính kiềm kèm điện giải như kali, magie để trung hòa cồn. Có thể ăn một chút bánh mì nướng, bánh quy giòn, nước sốt táo để cung cấp năng lượng. Không uống paracetamol để giảm đau đầu hay lạm dụng thuốc giải rượu, thải độc.
Tắm ngay sau uống rượu
Rượu chủ yếu chuyển hóa ở gan, phần rất nhỏ thải qua hơi thở, nước tiểu và mồ hôi. Việc ra mồ hôi không làm giảm nồng độ cồn trong máu. Rượu làm giãn mạch máu, nước nóng cũng gây giãn mạch, kết hợp hai yếu tố có thể gây choáng váng, tụt huyết áp, ngất xỉu. Lúc này, cơ thể mất nước nhiều, dễ mệt mỏi hơn. Sau khi uống rượu, tinh thần chưa tỉnh táo, bạn có thể bị ngất, ngã, gây hại sức khỏe.
Nếu tiếp xúc với nước lạnh đột ngột, mạch máu có thể co thắt mạnh, gây rối loạn lưu thông máu và ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh khiến cơ thể không kịp thích nghi, làm thần kinh ngoại biên bị tổn thương, dẫn đến tình trạng liệt mặt tạm thời hoặc kéo dài.
Do đó, tắm không đúng cách trong lúc thể trạng không đảm bảo càng kích hoạt mối nguy đột quỵ, tăng huyết áp. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh mạch vành,suy tim, đái tháo đường, người từng đột quỵ có nguy cơ cao hơn.
Nhiều người có thói quen chạy bộ, chơi thể thao sau uống rượu để “giải rượu”, tỉnh táo. Tuy nhiên, khi vận động mạnh, cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng dẫn đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Rượu bia có tác dụng lợi tiểu, có thể làm tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn, khiến cơ thể mệt mỏi, chuột rút cơ bắp…
Chưa kể, rượu bia sẽ khiến gan và thận phải làm việc vất vả hơn để xử lý các chất độc hại có trong đồ uống này. Lúc này, cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi sau khi tập thể thao, gan và thận lại phải hoạt động để loại bỏ cồn và các độc tố khác từ bia, gây áp lực lớn lên các cơ quan nội tạng.
Bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện có người bị đột quỵ, mọi người không cho bệnh nhân ăn uống hoặc ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp. Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc. Sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không đúng chỉ định trong giai đoạn cấp có thể làm bệnh nặng thêm hoặc gây sặc vào phổi. Không châm cứu, chích máu ở đầu ngón tay. Phương pháp này không có tác dụng làm tan cục máu đông, trái lại còn làm mất “thời gian vàng” cho can thiệp y khoa.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cho biết theo các tổ chức y tế uy tín như Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia Mỹ và Học viện Y học Giấc ngủ Mỹ (AASM), thời lượng ngủ trung bình cần thiết được chia theo độ tuổi.
Người trưởng thành (18-64 tuổi) cần 7-9 giờ mỗi đêm, trong khi người lớn trên 65 tuổi giảm nhẹ nhu cầu xuống còn khoảng 7-8 giờ. Trẻ em cần thời gian ngủ dài hơn do não bộ đang trong giai đoạn phát triển và xây dựng cấu trúc mạnh mẽ. Trong đó, trẻ sơ sinh đòi hỏi nhiều thời gian nhất với 14-17 giờ và thanh thiếu niên cần 8-10 giờ.
Lý giải nguyên nhân não bộ người trưởng thành cần 7-9 giờ nghỉ ngơi, bác sĩ Nghĩa nhấn mạnh đây là lúc não thực hiện những nhiệm vụ không thể làm được khi thức, điển hình là việc dọn dẹp "rác thải" chuyển hóa thông qua hệ thống Glymphatic. Trong giấc ngủ sâu, không gian giữa các tế bào não mở rộng, cho phép dịch não tủy rửa trôi các protein độc hại tích tụ ban ngày như Beta-amyloid và Tau - những tác nhân liên quan mật thiết đến bệnh Alzheimer.
Đồng thời, giấc ngủ giúp củng cố trí nhớ và học tập bằng cách chọn lọc thông tin, chuyển ký ức ngắn hạn ở đồi hải mã lên vỏ não để lưu trữ thành ký ức dài hạn và xóa bỏ những thông tin thừa thãi, đặc biệt trong giai đoạn giấc ngủ REM và giấc ngủ sóng chậm.
Quá trình bảo dưỡng này còn bao gồm việc cân bằng nội môi Synapse và phục hồi cảm xúc. Khi thức, não bộ liên tục tạo ra các kết nối thần kinh mới khiến tiêu hao rất nhiều năng lượng. Giấc ngủ giúp "cắt tỉa" bớt các kết nối yếu, đưa mạng lưới thần kinh về trạng thái cân bằng để sẵn sàng tiếp nhận thông tin mới. Bên cạnh đó, giấc ngủ điều chỉnh sự kết nối giữa hạch hạnh nhân (trung tâm kiểm soát cảm xúc) và vỏ não trước trán (trung tâm tư duy logic), giúp con người giữ được sự điềm tĩnh và phán đoán chính xác vào hôm sau.
Tuy nhiên, chất lượng hay còn gọi là kiến trúc giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng không kém số lượng. Não bộ không chỉ cần đủ thời gian mà còn phải hoàn thành 4 đến 5 chu kỳ giấc ngủ mỗi đêm, mỗi chu kỳ kéo dài 90-110 phút bao gồm đầy đủ các giai đoạn ngủ nông, ngủ sâu và ngủ REM.
Việc ngủ đủ 8 tiếng nhưng bị gián đoạn liên tục, ví dụ do chứng ngưng thở khi ngủ, sẽ khiến não bộ thiếu hụt giấc ngủ sâu trầm trọng. Hậu quả của tình trạng này thậm chí còn tồi tệ hơn cả việc chỉ ngủ 6 tiếng nhưng ngủ liền mạch. Để một bộ não người trưởng thành hoạt động minh mẫn, sắc bén và phòng ngừa các bệnh lý thoái hóa thần kinh về già, việc đảm bảo 7-8 giờ ngủ liền mạch mỗi đêm là bắt buộc.
Ngày 28.4, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi cho biết các bác sĩ Khoa Nhi tiêu hóa vừa nội soi, gắp thành công chiếc chìa khóa cửa trong dạ dày bé trai 14 tuổi.
Trước đó, khoảng 23 giờ ngày 26.4, bé trai 14 tuổi ở phường Nghĩa Lộ (tỉnh Quảng Ngãi) được gia đình đưa đến cấp cứu trong tình trạng đau họng, hoảng loạn sau khi nuốt phải dị vật.
Qua thăm khám ban đầu, các bác sĩ xác định khả năng dị vật đã đi sâu vào đường tiêu hóa, nên chỉ định nhập viện theo dõi tại Khoa Nhi tiêu hóa, đồng thời thực hiện các cận lâm sàng cần thiết.
Kết quả chụp X-quang cho thấy dị vật nằm trong dạ dày bệnh nhi. Đến sáng 27.4, ê kíp bác sĩ quyết định can thiệp nội soi để lấy dị vật ra ngoài.
Bệnh nhi được gây mê, quá trình nội soi diễn ra thuận lợi. Dị vật được xác định là một chiếc chìa khóa cửa và sau đó được gắp ra an toàn, không gây tổn thương đáng kể đến niêm mạc tiêu hóa. Sau can thiệp, sức khỏe bệnh nhi ổn định, tiếp tục được theo dõi tại bệnh viện.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Mỹ Lệ, Trưởng khoa Nhi tiêu hóa (Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi), đây là trường hợp khá hy hữu khi bệnh nhi đã ở độ tuổi thiếu niên nhưng vẫn nuốt phải dị vật.
"Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, dị vật có thể gây trầy xước, tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, thậm chí dẫn đến biến chứng nguy hiểm như thủng dạ dày, xuất huyết", bác sĩ Lệ cảnh báo.
Cũng theo Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi, thời gian qua đơn vị đã tiếp nhận và xử lý thành công nhiều trường hợp trẻ em nuốt dị vật, trong đó có những ca tiềm ẩn nguy cơ cao nếu chậm can thiệp.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát trẻ, đặc biệt không để trẻ tiếp xúc, ngậm các vật nhỏ, sắc nhọn; khi phát hiện dấu hiệu nuốt dị vật phải nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Ngày 11/5, đoàn công tác liên ngành gồm Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 14 TP HCM, UBND xã Hòa Hiệp, UBND phường Trung Mỹ Tây, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam tại TP HCM và Trung tâm Công tác xã hội - Giáo dục dạy nghề Thiếu niên TP HCM đến thăm, trao tờ giấy khai sinh cho bệnh nhi 2 tuổi - nạn nhân vụ bạo hành do mẹ ruột và người tình gây ra.
Trước đó, khi nhập viện trong tình trạng nguy kịch, bé không có giấy tờ tùy thân. Dù đã được mẹ đặt tên, bé chưa từng được đăng ký khai sinh. Bé chỉ có giấy chứng sinh do Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp vào tháng 3/2024.
Nhờ sự phối hợp của "Mô hình một cửa" tại Bệnh viện Nhi đồng 1 cùng các cơ quan liên quan, thủ tục pháp lý được hoàn tất nhanh chóng. Đại diện UBND phường Trung Mỹ Tây đã trực tiếp trao giấy khai sinh cho bé ngay tại phòng bệnh. Đây là cơ sở để trẻ được bảo đảm các quyền về y tế, giáo dục, an sinh xã hội và bảo vệ pháp lý.
Dự kiến bé có thể xuất viện trong khoảng 10 ngày tới. Các thủ tục đang được hoàn tất để Trung tâm Công tác xã hội TP HCM tiếp nhận bé sau xuất viện. Bé sẽ được chăm sóc tại TP HCM tối đa 3 tháng để thuận tiện tái khám và theo dõi các nguy cơ biến chứng muộn, trước khi chuyển về Trung tâm Bảo trợ và Chăm sóc xã hội khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu nuôi dưỡng lâu dài.
Bé được chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng 1 ngày 3/5 trong tình trạng đa chấn thương tạng gồm gan, lách, tụy, thận; dập rách hai phổi, vết gãy cũ ở xương cánh tay và nhiều vết xây xát do bị đánh đập. Sau hơn một tuần điều trị, tình trạng mất máu đã được kiểm soát, các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng nội tạng dần hồi phục. Bé đã tỉnh táo, biết vỗ tay, chơi đùa cùng nhân viên y tế.
Mẹ ruột của bé không có chồng và đang mang thai. Bé có ba người anh, trong đó một người đã được cho làm con nuôi, hai người còn lại sống với bà và dì. Khi cơ quan chức năng liên hệ đề nghị làm người giám hộ, cả bà ngoại lẫn dì đều từ chối nuôi dưỡng.
Trước hoàn cảnh này, Bệnh viện Nhi đồng 1 hỗ trợ toàn bộ viện phí, đồng thời các y bác sĩ thay nhau chăm sóc, động viên bé trong suốt quá trình điều trị.
