Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết đột quỵ não là bệnh lý xảy ra đột ngột, diễn tiến nhanh, biến chứng nặng nề. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, chủ yếu là người từ 55 tuổi trở lên, hiện xu hướng trẻ hóa.
Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ là: Liệt nửa người (biểu hiện giơ hai tay bằng vai, một tay sẽ bị rơi xuống); liệt dây thần kinh số VII (méo miệng khi làm động tác nhe răng hoặc cười); rối loạn ngôn ngữ (hiểu được lời nói mà không diễn đạt được hoặc không hiểu lời người khác).
Bác sĩ cảnh báo một số thói quen thường gặp có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, như sau:
Uống rượu trước và sau khi đi massage
Nhiều người sau khi uống rượu thích đi massage để “giải rượu”. Thực tế, uống nhiều rượu bia dẫn tới đi tiểu nhiều hơn bình thường, mất nước, nhức đầu… Quan niệm xông hơi massage sau khi ăn nhậu để giải rượu, bài tiết mồ hôi, từ đó giúp giảm nhanh nồng độ cồn là hoàn toàn sai lầm, thậm chí gây nguy hiểm tính mạng.
Uống nhiều rượu làm giãn mạch, gặp hơi nóng đột ngột khi xông hơi khiến mạch máu giãn to hơn, tăng nhịp tim, choáng váng, khó thở. Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến đột quỵ và tử vong. Ngoài ra, rượu bia vốn làm cho cơ thể nóng hơn mức bình thường, kết hợp xông hơi sẽ tăng nguy cơ chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, mất nước, mệt mỏi nhiều.
Chưa kể, những động tác có tác động lực không phù hợp như trên sẽ gây tổn thương cơ xương khớp, dây chằng, cột sống, tổn thương mạch máu, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ. Nắn chỉnh, bẻ khớp cũng có thể gây chèn ép phần tủy tại cổ, biến chứng thần kinh, liệt tứ chi.
Do đó, sau khi uống rượu, bạn nên nghỉ ngơi, bổ sung nước trắng, nước dừa, đồ uống có tính kiềm kèm điện giải như kali, magie để trung hòa cồn. Có thể ăn một chút bánh mì nướng, bánh quy giòn, nước sốt táo để cung cấp năng lượng. Không uống paracetamol để giảm đau đầu hay lạm dụng thuốc giải rượu, thải độc.
Tắm ngay sau uống rượu
Rượu chủ yếu chuyển hóa ở gan, phần rất nhỏ thải qua hơi thở, nước tiểu và mồ hôi. Việc ra mồ hôi không làm giảm nồng độ cồn trong máu. Rượu làm giãn mạch máu, nước nóng cũng gây giãn mạch, kết hợp hai yếu tố có thể gây choáng váng, tụt huyết áp, ngất xỉu. Lúc này, cơ thể mất nước nhiều, dễ mệt mỏi hơn. Sau khi uống rượu, tinh thần chưa tỉnh táo, bạn có thể bị ngất, ngã, gây hại sức khỏe.
Nếu tiếp xúc với nước lạnh đột ngột, mạch máu có thể co thắt mạnh, gây rối loạn lưu thông máu và ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh khiến cơ thể không kịp thích nghi, làm thần kinh ngoại biên bị tổn thương, dẫn đến tình trạng liệt mặt tạm thời hoặc kéo dài.
Do đó, tắm không đúng cách trong lúc thể trạng không đảm bảo càng kích hoạt mối nguy đột quỵ, tăng huyết áp. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh mạch vành,suy tim, đái tháo đường, người từng đột quỵ có nguy cơ cao hơn.
Nhiều người có thói quen chạy bộ, chơi thể thao sau uống rượu để “giải rượu”, tỉnh táo. Tuy nhiên, khi vận động mạnh, cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng dẫn đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Rượu bia có tác dụng lợi tiểu, có thể làm tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn, khiến cơ thể mệt mỏi, chuột rút cơ bắp…
Chưa kể, rượu bia sẽ khiến gan và thận phải làm việc vất vả hơn để xử lý các chất độc hại có trong đồ uống này. Lúc này, cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi sau khi tập thể thao, gan và thận lại phải hoạt động để loại bỏ cồn và các độc tố khác từ bia, gây áp lực lớn lên các cơ quan nội tạng.
Bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện có người bị đột quỵ, mọi người không cho bệnh nhân ăn uống hoặc ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp. Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc. Sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không đúng chỉ định trong giai đoạn cấp có thể làm bệnh nặng thêm hoặc gây sặc vào phổi. Không châm cứu, chích máu ở đầu ngón tay. Phương pháp này không có tác dụng làm tan cục máu đông, trái lại còn làm mất “thời gian vàng” cho can thiệp y khoa.
Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.
Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.
Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:
Ưu tiên diện tích che phủ
Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.
Quan tâm đến cấu trúc và màu sắc vải
Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.
Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.
Chất liệu và chỉ số UPF
Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.
Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):
Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).
Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.
AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Phụ kiện hỗ trợ
Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:
Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).
Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.
Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.
Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục "phản chủ":
Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.
Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.
Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.
Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.
Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược "đa lớp":
Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.
Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).
Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.
Việc lựa chọn đúng trang phục - ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.
Ngày 6/4, ThS.BS Lê Hoàng Hùng, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết bệnh nhi từ Phú Quốc nhập viện nửa đêm trong tình trạng sưng nề, đau nhiều ở mắt phải và đầu. Vết thương mi dưới mắt phải dài 6 mm, rách kết mạc, xuất huyết củng mạc, đồng tử phải dãn 4 mm và phản xạ ánh sáng yếu.
CT scan đầu mặt thấy xuất huyết võng mạc mắt phải, dị vật là khối kim loại hình cầu đường kính 5 mm nằm sát màng não gần thùy thái dương bên phải. Nếu mổ chậm trễ, bệnh nhi dễ viêm xương, áp xe nội sọ, viêm màng não vi khuẩn với nguy cơ nhiễm trùng nặng, khiến quá trình điều trị khó khăn hơn và tỷ lệ tử vong cao.
Bác sĩ phẫu thuật khẩn, mở hộp sọ để gắp dị vật là viên bi sắt ngay trong đêm. Sau mổ, bé tỉnh táo, hết đau và sưng mắt, kiểm soát được nguy cơ nhiễm trùng. Dù vậy, do tổn thương nhãn cầu và xuất huyết võng mạc quá nghiêm trọng, bệnh nhi có nguy cơ cao bị mất thị lực hoàn toàn ở mắt phải.
BS.CK1 Nguyễn Thành Đô, Phó trưởng khoa Ngoại Thần kinh, cho biết mỗi năm bệnh viện tiếp nhận khoảng một đến hai trường hợp dị vật vùng đầu mặt do nghịch ná bắn chim hoặc súng tự chế khiến đạn găm vào đầu. Đây được xem là những tai nạn nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
Bác sĩ Đô khuyến cáo phụ huynh không sử dụng hoặc lưu trữ các loại vật dụng có tính sát thương trong nhà. Người lớn cần sát sao con trẻ, cất giữ các đồ vật nguy hiểm xa tầm tay các em. Nhà trường và gia đình nên thường xuyên giáo dục, nhắc nhở trẻ không được chơi đùa hoặc tự chế tạo các loại đồ chơi gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng, nhằm tránh những tai nạn thương tâm lặp lại.
Ngày 22-4, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long cho biết mới đây đã tiếp nhận liên tiếp 2 trường hợp trẻ em tại xã Tân Long Hội nhập cấp cứu trong tình trạng mệt lả, nôn ói nhiều, kèm đau đầu sau khi vô tình nuốt phải mủ hoa sứ.
Đây không phải là tình huống cá biệt, mà chỉ là một phần trong số nhiều ca tương tự đã được ghi nhận tại địa phương, cho thấy nguy cơ ngộ độc từ loại cây cảnh quen thuộc này đang bị xem nhẹ.
Ngay khi tiếp nhận tại khoa cấp cứu, các bệnh nhi được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc.
Bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như: bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng. Sau đó bệnh nhân được chuyển đến khoa nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Tại khoa nhi, các bác sĩ chỉ định sử dụng than hoạt tính nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Theo bác sĩ Trần Đăng Khoa - Trưởng khoa nhi Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long, hoa sứ, đặc biệt là sứ Thái (còn gọi là sứ sa mạc), chứa nhóm hoạt chất glycosid tim, một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim.
Độc tính hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa. Khi xâm nhập cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp.
Trong những trường hợp nặng, nguy cơ biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ cây sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
