Anh triển khai lực lượng giám sát tàu ngầm Nga, Moscow lên tiếng

Hiện Jamieson Gardiner, nhân viên Thư viện Công cộng Airdrie, tỉnh Alberta, Canada, phải đi bộ một tiếng đến chỗ làm hàng ngày để nhường xe cho vợ. Gia đình anh không đủ khả năng trang trải tiền xăng cho hai chiếc ôtô.

"Thật là tồi tệ. Tiền thuê nhà cao khủng khiếp", Gardiner nói. "Điều khiến tôi bức xúc nhất là tôi trả tiền thuê nhà còn cao hơn bạn bè tôi trả tiền vay mua nhà trả góp, kể cả khi đã tính thuế bất động sản".

Thăm dò mới nhất của CBC cho thấy Gardiner không phải người duy nhất ở Alberta cảm thấy bị bóp nghẹt bởi sinh hoạt phí leo thang, giữa lúc nhiều người ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada.

Khoảng 59% người được hỏi nói rằng trang trải sinh hoạt phí hàng tháng ở Alberta hiện ở mức "khá khó khăn" hoặc "rất khó khăn", tăng 8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất trong 8 năm khảo sát của CBC.

Tâm lý bất an về kinh tế cũng ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu của người dân Alberta. Khoảng 67% người được hỏi cho rằng đây là thời điểm không phù hợp cho các khoản mua sắm lớn như nhà cửa, xe, đồ gia dụng đắt tiền.

"Mọi người đang bất an về kinh tế. Họ bất an về chính hoàn cảnh của mình và cảm thấy lúc này nên kìm lại, thắt chặt chi tiêu", Janet Brown, nhà thăm dò dư luận tại Calgary, tác giả khảo sát, cho biết.

Sự lo lắng của người dân Alberta xuất hiện trong bối cảnh tỉnh này đối mặt nhiều vấn đề như tâm lý bất an trước đòn thuế quan của Mỹ, ảnh hưởng chiến sự Trung Đông.

Stephen Poloz, cựu thống đốc Ngân hàng Canada, hồi đầu tháng cảnh báo nước này có 30% nguy cơ rơi vào suy thoái trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất định.

51% người dân Alberta cho rằng kinh tế của tỉnh giàu dầu mỏ này đang xấu đi, so với 41% vào cùng kỳ năm ngoái. 35% cho rằng kinh tế không cải thiện cũng không suy giảm.

"Người dân Alberta chưa từng bi quan về kinh tế đến mức này kể từ những ngày đầu đại dịch Covid-19", Brooks DeCillia, bình luận viên CBC, nhận định.

Tâm lý bất an đặc biệt rõ ở một số nhóm dân. Nhóm thất nghiệp trong tỉnh là nhóm có tỷ lệ cao nhất cho biết họ phải chật vật trang trải sinh hoạt phí, ở mức 85%. Tỷ lệ này ở người trẻ Alberta là 68%, trong bối cảnh thị trường việc làm khó khăn. Gần 1/2 người cao tuổi, khoảng 46%, cho biết họ gặp nhiều khó khăn trong thanh toán các hóa đơn.

Khảo sát được chú ý giữa lúc nhóm vận động ly khai tại Alberta nộp hơn 300.000 chữ ký, vượt yêu cầu tối thiểu để tổ chức trưng cầu dân ý tách khỏi Canada.

Kinh tế khó khăn, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người ủng hộ Alberta độc lập. Tỉnh này nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ Alberta chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.

Giới chức tỉnh cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD. Gần 70% người được hỏi trong khảo sát có tâm lý bi quan về kinh tế cho biết họ sẽ bỏ phiếu ủng hộ tách khỏi Canada.

Tại Thư viện Công cộng Airdrie, các phóng viên CBC đã trò chuyện với khoảng 20 người để tìm hiểu cách họ xoay xở trước áp lực chi phí.

James Simpson, chủ doanh nghiệp nhỏ trong ngành xây dựng, cho biết chi phí nuôi gia đình 7 người đã tăng gấp ba trong những năm gần đây. "Trước đây, hóa đơn trung bình mua đồ ăn cho gia đình ở siêu thị Costco là khoảng 400 USD, nhưng giờ đã tăng lên gần 1.000 USD", Simpson nói.

Oluwaseun Biodun, người gốc Nigeria đến Canada định cư từ năm 2022, cũng phải giảm số lần mua sắm tại Costco từ hai lần mỗi tháng xuống còn một lần.

"Tôi phải quẹt thẻ tín dụng để trang trải hóa đơn hàng tháng và thẻ của tôi gần như đã chạm hạn mức", Biodun nói. "Tôi hy vọng sẽ có điều gì đó thay đổi sớm, nếu không chúng tôi sẽ chạm đến giới hạn chịu đựng".

Với tài xế xe tải nhập cư Joel Vijayan, giá nhiên liệu tăng vọt do xung đột ở Trung Đông khiến ông chật vật. "Phần lớn tiền kiếm được đều đổ vào phí nhiên liệu. Không biết chuyện này rồi sẽ ra sao", ông nói.

Tuy nhiên, người dân Alberta dường như không quy trách nhiệm cho đảng Bảo thủ Thống nhất (UCP) cầm quyền ở tỉnh này. Tại Thư viện Công cộng Airdrie, không ai đổ lỗi cho UCP về chi phí tăng cao hay tình hình kinh tế. Thay vào đó, phần lớn chỉ trích xung đột toàn cầu, các tập đoàn đa quốc gia, hệ quả sau đại dịch và Tổng thống Mỹ Donald Trump.

"Ông Trump đã khiến giá cả tăng khắp thế giới, nên tôi khá chắc phần lớn thế giới đều có thể đổ lỗi cho ông ấy", Ronald Scholosser, một cư dân Airdrie đã nghỉ hưu, nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong ba năm đầu cuộc chiến Nga - Ukraine, Mỹ là bên viện trợ lớn nhất về quân sự và tài chính cho chính quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky. Tổng thống Mỹ khi đó là ông Joe Biden từng cam kết sẽ sát cánh đến cùng với Ukraine cho đến khi "giành chiến thắng".

Nhưng khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức hơn một năm trước, nước Mỹ đã dần từ bỏ vai trò "người đồng hành" cùng Ukraine trong cuộc đối đầu Nga. Giờ đây, chính Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng cho thấy ông đang chủ động rút lui và giữ khoảng cách với quốc gia từng là đồng minh lớn nhất của mình.

Tổng thống Trump từng tuyên bố sẽ kết thúc chiến sự Ukraine trong vòng 24 giờ sau khi nhậm chức, nhưng sau đó thừa nhận điều này khó khăn hơn nhiều so với những gì ông nghĩ. Ông cũng từng đóng vai trò trung gian thúc đẩy Nga - Ukraine ngồi vào bàn đàm phán, nhưng nỗ lực này đình trệ khi Tổng thống Mỹ hướng sự chú ý sang Trung Đông và phát động cuộc chiến chống lại Iran.

Cho đến gần đây, giới lãnh đạo Ukraine phần lớn vẫn giữ thái độ trung dung với Tổng thống Trump, nhằm tránh một cuộc đổ vỡ hoàn toàn trong quan hệ song phương. Mỹ vẫn cung cấp những thông tin tình báo chiến trường sống còn và vẫn nắm giữ vị thế đặc biệt để làm trung gian hòa giải giữa Moskva và Kiev.

Dù chính quyền Trump đã cắt hoàn toàn viện trợ vũ khí cho Ukraine, họ vẫn cho phép Kiev mua chúng bằng nguồn tiền từ các đồng minh phương Tây khác. Ukraine hiểu rõ rằng nếu chọc giận chính quyền Trump, những hỗ trợ đó không chỉ biến mất mà ông Trump còn có thể bỏ mặc họ hoàn toàn để quay sang ủng hộ Nga.

Nhưng mọi thứ thay đổi kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát. Tổng thống Zelensky phàn nàn rằng các nhà đàm phán Mỹ "không còn thời gian cho Ukraine". Ông cũng lên tiếng phản đối Washington nới lỏng lệnh trừng phạt với dầu Nga nhằm giảm bớt tác động từ cuộc chiến Iran với tình hình năng lượng toàn cầu.

Hồi đầu tháng 4, các quan chức Ukraine đã đến Washington và thúc giục phía Mỹ không gia hạn lệnh miễn trừ trừng phạt với dầu Nga, theo thông tin từ hai quan chức Ukraine am hiểu vấn đề.

Chính quyền Trump sau đó vẫn gia hạn lệnh miễn trừ. Tổng thống Zelensky đã chỉ trích gay gắt động thái này trong một bài đăng trên mạng xã hội, khẳng định "mỗi USD chi trả cho dầu Nga đều là tiền phục vụ các hoạt động trên chiến trường của họ".

Hai quan chức Ukraine cho biết những diễn biến trên càng làm bật lên một thực tế rằng Kiev không còn có thể dựa vào Mỹ.

Tổng thống Zelensky gần đây đưa ra những lời chỉ trích gay gắt bất thường nhắm vào Mỹ, điều từng được coi là "không tưởng" cách đây một năm, khi Kiev hứng chịu nhiều hậu quả trên chiến trường vì bị Washington cắt viện trợ sau "cuộc đấu khẩu thảm họa" ở Nhà Trắng hồi tháng 1/2025.

Lý do khiến Ukraine ngày càng thẳng thắn rất đơn giản. Sau nhiều năm nỗ lực tự chủ sản xuất quốc phòng, họ không còn quá phụ thuộc vào Mỹ như trước, Harry Nedelcu, giám đốc điều hành tại Rasmussen Global, công ty tư vấn chính trị châu Âu, cho hay.

Trong một năm qua, chứng kiến chính sách đối ngoại thay đổi liên tục của Tổng thống Trump, Ukraine hiểu rõ rằng họ cần tự lực cánh sinh nhiều hơn. Nước này đã đẩy mạnh năng lực tự sản xuất vũ khí, trong đó chú trọng vào lĩnh vực máy bay không người lái (UAV), nhằm tạo lợi thế trước các khí tài truyền thống của Nga.

Ukraine hiện có khả năng tự sản xuất được hầu hết các loại UAV mà họ đang sử dụng. Đại sứ Ukraine tại NATO Alyona Getmanchuk cho biết các vũ khí đánh chặn nội địa của nước này đã vô hiệu hóa hơn 60% UAV Nga.

"Chúng tôi cảm thấy mình đã tự chủ hơn trước rất nhiều", bà nói.

Theo Maksym Skrypchenko, Chủ tịch Trung tâm Đối thoại Xuyên Đại Tây Dương, cơ quan nghiên cứu tại Kiev, ngay cả khi nguồn cung vũ khí từ Mỹ cạn kiệt, Ukraine hiện vẫn hoàn toàn có thể xoay xở được.

"Nếu một sáng thức dậy mà không còn hỗ trợ từ Mỹ, tình hình cũng chẳng còn là thảm họa như trước nữa", ông nói. "Mọi chuyện không còn giống như thời chính quyền Biden, khi chúng tôi quá phụ thuộc vào khí tài Mỹ".

Thông tin tình báo từ Mỹ sẽ là thứ khó thay thế nhất, song Skrypchenko cho rằng các nguồn thay thế từ châu Âu cuối cùng cũng có thể lấp đầy khoảng trống này.

Ukraine cũng rất cần các tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ, bởi đây là lá chắn hiệu quả duy nhất giúp chống lại tên lửa đạn đạo Nga. Dù Kiev đang nỗ lực tự sản xuất tên lửa đánh chặn riêng, quá trình vẫn cần thêm thời gian. Tuy nhiên, bất kể mối quan hệ giữa Mỹ và Ukraine ra sao, Washington cũng chỉ có số lượng Patriot hạn chế để cung cấp cho Kiev.

Kiev cũng đang công khai tìm kiếm hỗ trợ từ những nguồn khác. Trong tháng qua, ông Zelensky đã tích cực vận động ủng hộ khắp châu Âu.

Ông gửi lời cảm ơn các nước trong khu vực vì đã hỗ trợ Ukraine khi cuộc chiến tại Iran đe dọa nguồn cung vũ khí cho Kiev. Ông còn ký kết các thỏa thuận chia sẻ công nghệ UAV với các quốc gia Trung Đông, những thương vụ có thể giúp Ukraine thu về hàng tỷ USD để tái đầu tư cho các doanh nghiệp quốc phòng trong nước.

Về vấn đề đàm phán hòa bình, Volodymyr Fesenko, nhà phân tích chính trị Ukraine, lưu ý rằng dù các cuộc thương lượng không tiến triển, chúng vẫn đóng vai trò quan trọng và Kiev không thể từ bỏ mọi mối hợp tác với Mỹ.

"Có thể nói Mỹ không phải là đối tác hay trung gian hòa giải tốt nhất trong các cuộc đàm phán hòa bình", ông cho hay. "Nhưng Mỹ lại là bên trung gian duy nhất có sức ảnh hưởng lớn nhất và thực tế nhất đối với tiến trình hòa bình. Xét theo khía cạnh này, chúng ta không còn lựa chọn nào thay thế".

Dù các cuộc đàm phán đạt được rất ít kết quả, Ukraine vẫn tiếp tục duy trì những bước đi ngoại giao khéo léo với Mỹ.

Khi ông Trump đề xuất một lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày bắt đầu từ cuối tuần trước, ông Zelensky đã đồng ý, bất chấp những nghi ngại lớn tại Ukraine về việc liệu nó có thể được duy trì hay giúp thúc đẩy hòa bình hay không. Ngay ngày đầu tiên, cả Kiev và Moskva đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Hôm 8/5, Tổng thống Zelensky một lần nữa bày tỏ hy vọng rằng các nhà đàm phán của chính quyền Mỹ, trong đó có đặc phái viên Steve Witkoff và con rể ông Trump, Jared Kushner, sẽ tới thăm thủ đô Kiev.

Cả hai người đều đã nhiều lần đến Moskva nhưng vẫn chưa xác nhận kế hoạch tới Kiev. Đến ngày 10/5, ông Zelensky lên tiếng với thái độ khá cứng rắn khi lưu ý rằng thỏa thuận trao đổi tù binh trong khuôn khổ lệnh ngừng bắn vẫn phải được thực hiện, đồng thời khẳng định "chúng tôi mong đợi Mỹ đóng vai trò tích cực trong việc đảm bảo thỏa thuận này được thực thi".

Ông Zelensky thừa nhận rằng cuộc chiến chống Iran đã làm xao nhãng mối quan tâm của các nhà đàm phán khỏi Ukraine và đôi khi dẫn đến những hành động gây hại cho Kiev.

Tháng trước, Phó tổng thống Mỹ JD Vance mô tả cuộc xung đột tại Ukraine hiện chỉ còn là "cuộc mặc cả về vài km vuông lãnh thổ". Ông cũng đặt nghi vấn liệu vùng lãnh thổ ở miền đông Donetsk, vốn là xương sống cho hệ thống phòng thủ tương lai của Ukraine, có xứng đáng để đánh đổi bằng những hy sinh quá lớn về nhân lực hay không.

Trong một cuộc họp báo, ông Zelensky đã đáp lại: "Với tất cả lòng tôn trọng, Phó tổng thống không tham gia vào các cuộc đàm phán. Nếu tham gia, ông Vance có lẽ sẽ hiểu sâu sắc hơn về lãnh thổ của một Ukraine độc lập thực sự là gì".

Vài ngày sau, ông Vance tuyên bố rằng việc Mỹ chấm dứt hỗ trợ tài chính cho Ukraine và để châu Âu chi trả cho công cuộc quốc phòng của Ukraine là "một trong những điều mà tôi tự hào nhất mà chính quyền này đã làm được".

Những hệ lụy từ cuộc chiến Iran đã gây ra nhiều khó khăn cho Tổng thống Zelensky, nhưng chúng cũng khiến ông trở nên quyết liệt hơn. Không chỉ công khai chỉ trích Mỹ, Ukraine còn tiếp tục chiến dịch tấn công bằng UAV tầm xa vào các cơ sở hạ tầng dầu khí trên lãnh thổ Nga, bất chấp những lời kêu gọi dừng lại từ phía Washington.

Nhìn chung, những nước đi của Tổng thống Zelensky khá giống với các lãnh đạo châu Âu khác, những người cũng đang dần giữ khoảng cách với Tổng thống Trump, theo chuyên gia Nedelcu.

Châu Âu đã thay thế Mỹ để trở thành nhà tài trợ lớn nhất cho nỗ lực chiến đấu của Ukraine. Khoản vay 106 tỷ USD gần đây từ EU, chủ yếu tập trung vào chi tiêu quân sự, sẽ giúp Kiev có nền tảng tốt hơn để lên kế hoạch cho một cuộc xung đột mà họ tin rằng sẽ khó lòng kết thúc sớm.

Getmanchuk, đại sứ Ukraine tại NATO, tin rằng nỗ lực hợp tác sâu rộng hơn với châu Âu cuối cùng có thể giúp "Kiev trở thành trụ cột của an ninh châu lục".

Tin Gốc: Vnexpress

Tàu thăm dò Psyche của NASA đang bước vào một cột mốc quan trọng kể từ khi rời trái đất hồi tháng 10.2023, theo Reuters. Ngày 15.5, con tàu có kích thước tương đương một chiếc xe tải nhỏ dự kiến bay ngang sao Hỏa ở khoảng cách khoảng 4.500 km, với tốc độ gần 19.848 km/giờ.

Theo NASA, cuộc bay ngang này đã được tính toán từ trước nhằm giúp Psyche tận dụng lực hấp dẫn của sao Hỏa để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo cũng như giúp tàu tiết kiệm nhiên liệu trong chặng đường dài tới 16 Psyche.

"Hiện tại, chúng tôi đang đi đúng hướng để thực hiện chuyến bay ngang qua", bà Sarah Bairstow, trưởng nhóm lập kế hoạch sứ mệnh Psyche tại Phòng thí nghiệm Phản lực của NASA, cho biết trong một thông cáo trước thời điểm tàu tiếp cận sao Hỏa.

Nhóm vận hành Psyche cũng tận dụng cuộc gặp sao Hỏa để thực hành và hiệu chỉnh các thiết bị khoa học trên tàu. Theo đó, Psyche sẽ thử nghiệm khả năng "tìm kiếm vệ tinh" quanh sao Hỏa, như bước chuẩn bị cho việc phát hiện các tiểu vệ tinh có thể quay quanh tiểu hành tinh 16 Psyche trong giai đoạn sau của sứ mệnh, theo trang SciTech Daily.

Trong quá trình tiếp cận, các camera của Psyche còn có thể ghi lại hình ảnh sao Hỏa ở những góc nhìn hiếm gặp. Ông Jim Bell, trưởng nhóm chụp ảnh của sứ mệnh tại Đại học bang Arizona, cho biết các quan sát này có thể mang lại "những bức ảnh đơn giản nhưng tuyệt đẹp".

Sau khi "mượn lực" sao Hỏa, Psyche sẽ tiếp tục hành trình tới mục tiêu chính của sứ mệnh. Theo kế hoạch, tàu sẽ đến tiểu hành tinh 16 Psyche vào tháng 8.2029, sau đó bay quanh vật thể này trong khoảng 26 tháng để chụp ảnh bề mặt, đo trọng lực, từ tính và phân tích thành phần cấu tạo. Quỹ đạo của tàu sẽ được hạ dần, giúp Psyche tiến gần hơn đến mục tiêu trước khi sứ mệnh kết thúc vào năm 2031, theo trang Space.com.

Được phát hiện vào năm 1852 và được đặt tên theo nữ thần linh hồn trong thần thoại Hy Lạp, 16 Psyche có đường kính khoảng 280 km. Trong khi phần lớn tiểu hành tinh trong vành đai giữa sao Hỏa và sao Mộc được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được xem là một "thế giới kim loại" hiếm gặp khi chứa nhiều sắt, niken cùng một số khoáng sản khác, theo Reuters.

Từ đặc điểm đó, các nhà khoa học đặt ra giả thuyết rằng 16 Psyche có thể là phần lõi niken - sắt còn sót lại của một tiền hành tinh từng hình thành trong giai đoạn sơ khai của hệ mặt trời. Tiền hành tinh này có thể đã trải qua những vụ va chạm dữ dội, khiến lớp vỏ và lớp phủ bên ngoài bị bóc tách, để lộ phần lõi kim loại tồn tại đến ngày nay.

Dù 16 Psyche từng được mô tả có giá trị kim loại giả định lên tới khoảng 10 triệu tỉ USD, song NASA nhấn mạnh sứ mệnh này không nhằm khai thác khoáng sản ngoài không gian. Giá trị lớn nhất của Psyche nằm ở khoa học khi nó có thể mở ra một cách hiếm hoi để nghiên cứu cấu trúc bên trong các hành tinh đá, theo NASA.

Với trái đất, phần lõi nằm quá sâu và quá nóng khiến việc tiếp cận trực tiếp là bất khả thi. Vì vậy, nếu 16 Psyche thật sự là phần lõi lộ ra của một tiền hành tinh cổ đại, nó có thể trở thành "mẫu vật" tự nhiên giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các lõi kim loại hình thành, nguội đi và ảnh hưởng đến sự tiến hóa của những thế giới đá.

Có thể thấy, nếu thành công, sứ mệnh Psyche không chỉ gửi về những hình ảnh đầu tiên ở cự ly gần của một tiểu hành tinh kim loại hiếm. Nó còn có thể giúp nhân loại lần theo dấu vết của thời kỳ hệ mặt trời hình thành cách đây khoảng 4,6 tỉ năm, đồng thời làm sáng tỏ bên trong các hành tinh như trái đất đã được tạo nên như thế nào.

Tin Gốc: Thanh Niên