Hiện Jamieson Gardiner, nhân viên Thư viện Công cộng Airdrie, tỉnh Alberta, Canada, phải đi bộ một tiếng đến chỗ làm hàng ngày để nhường xe cho vợ. Gia đình anh không đủ khả năng trang trải tiền xăng cho hai chiếc ôtô.
“Thật là tồi tệ. Tiền thuê nhà cao khủng khiếp”, Gardiner nói. “Điều khiến tôi bức xúc nhất là tôi trả tiền thuê nhà còn cao hơn bạn bè tôi trả tiền vay mua nhà trả góp, kể cả khi đã tính thuế bất động sản”.
Thăm dò mới nhất của CBC cho thấy Gardiner không phải người duy nhất ở Alberta cảm thấy bị bóp nghẹt bởi sinh hoạt phí leo thang, giữa lúc nhiều người ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada.
Khoảng 59% người được hỏi nói rằng trang trải sinh hoạt phí hàng tháng ở Alberta hiện ở mức “khá khó khăn” hoặc “rất khó khăn”, tăng 8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất trong 8 năm khảo sát của CBC.
Tâm lý bất an về kinh tế cũng ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu của người dân Alberta. Khoảng 67% người được hỏi cho rằng đây là thời điểm không phù hợp cho các khoản mua sắm lớn như nhà cửa, xe, đồ gia dụng đắt tiền.
“Mọi người đang bất an về kinh tế. Họ bất an về chính hoàn cảnh của mình và cảm thấy lúc này nên kìm lại, thắt chặt chi tiêu”, Janet Brown, nhà thăm dò dư luận tại Calgary, tác giả khảo sát, cho biết.
Sự lo lắng của người dân Alberta xuất hiện trong bối cảnh tỉnh này đối mặt nhiều vấn đề như tâm lý bất an trước đòn thuế quan của Mỹ, ảnh hưởng chiến sự Trung Đông.
Stephen Poloz, cựu thống đốc Ngân hàng Canada, hồi đầu tháng cảnh báo nước này có 30% nguy cơ rơi vào suy thoái trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất định.
51% người dân Alberta cho rằng kinh tế của tỉnh giàu dầu mỏ này đang xấu đi, so với 41% vào cùng kỳ năm ngoái. 35% cho rằng kinh tế không cải thiện cũng không suy giảm.
“Người dân Alberta chưa từng bi quan về kinh tế đến mức này kể từ những ngày đầu đại dịch Covid-19”, Brooks DeCillia, bình luận viên CBC, nhận định.
Tâm lý bất an đặc biệt rõ ở một số nhóm dân. Nhóm thất nghiệp trong tỉnh là nhóm có tỷ lệ cao nhất cho biết họ phải chật vật trang trải sinh hoạt phí, ở mức 85%. Tỷ lệ này ở người trẻ Alberta là 68%, trong bối cảnh thị trường việc làm khó khăn. Gần 1/2 người cao tuổi, khoảng 46%, cho biết họ gặp nhiều khó khăn trong thanh toán các hóa đơn.
Khảo sát được chú ý giữa lúc nhóm vận động ly khai tại Alberta nộp hơn 300.000 chữ ký, vượt yêu cầu tối thiểu để tổ chức trưng cầu dân ý tách khỏi Canada.
Kinh tế khó khăn, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người ủng hộ Alberta độc lập. Tỉnh này nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ Alberta chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.
Giới chức tỉnh cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD. Gần 70% người được hỏi trong khảo sát có tâm lý bi quan về kinh tế cho biết họ sẽ bỏ phiếu ủng hộ tách khỏi Canada.
Tại Thư viện Công cộng Airdrie, các phóng viên CBC đã trò chuyện với khoảng 20 người để tìm hiểu cách họ xoay xở trước áp lực chi phí.
James Simpson, chủ doanh nghiệp nhỏ trong ngành xây dựng, cho biết chi phí nuôi gia đình 7 người đã tăng gấp ba trong những năm gần đây. “Trước đây, hóa đơn trung bình mua đồ ăn cho gia đình ở siêu thị Costco là khoảng 400 USD, nhưng giờ đã tăng lên gần 1.000 USD”, Simpson nói.
Oluwaseun Biodun, người gốc Nigeria đến Canada định cư từ năm 2022, cũng phải giảm số lần mua sắm tại Costco từ hai lần mỗi tháng xuống còn một lần.
“Tôi phải quẹt thẻ tín dụng để trang trải hóa đơn hàng tháng và thẻ của tôi gần như đã chạm hạn mức”, Biodun nói. “Tôi hy vọng sẽ có điều gì đó thay đổi sớm, nếu không chúng tôi sẽ chạm đến giới hạn chịu đựng”.
Với tài xế xe tải nhập cư Joel Vijayan, giá nhiên liệu tăng vọt do xung đột ở Trung Đông khiến ông chật vật. “Phần lớn tiền kiếm được đều đổ vào phí nhiên liệu. Không biết chuyện này rồi sẽ ra sao”, ông nói.
Tuy nhiên, người dân Alberta dường như không quy trách nhiệm cho đảng Bảo thủ Thống nhất (UCP) cầm quyền ở tỉnh này. Tại Thư viện Công cộng Airdrie, không ai đổ lỗi cho UCP về chi phí tăng cao hay tình hình kinh tế. Thay vào đó, phần lớn chỉ trích xung đột toàn cầu, các tập đoàn đa quốc gia, hệ quả sau đại dịch và Tổng thống Mỹ Donald Trump.
“Ông Trump đã khiến giá cả tăng khắp thế giới, nên tôi khá chắc phần lớn thế giới đều có thể đổ lỗi cho ông ấy”, Ronald Scholosser, một cư dân Airdrie đã nghỉ hưu, nói.
Chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi diễn ra vào ngày 1-3/5, theo lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Đây là lần đầu tiên bà Takaichi thăm Việt Nam kể từ khi nhậm chức vào tháng 10/2025.
Đón đoàn tại sân bay quốc tế Nội Bài có Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu cùng các cán bộ của Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ, theo TTXVN.
Tháp tùng Thủ tướng Takaichi có Phó Chánh Văn phòng Nội các Sato Kei, Tổng Thư ký Ban An ninh Quốc gia Ichikawa Keiichi, Trợ lý Thủ tướng Uno Yoshimasa, Cố vấn đặc biệt Văn phòng Nội các Iijima Isao, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki, Thư ký phụ trách Quan hệ công chúng Saiki Kozo, Thư ký Thủ tướng Iida Yuji, Thứ trưởng Ngoại giao Namazu Hiroyuki và các thứ trưởng khác.
Bà Takaichi, sinh năm 1961, là nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản. Bà tốt nghiệp cử nhân ngành kinh doanh tại Đại học Kobe. Bà từng giữ các chức vụ bộ trưởng phụ trách những lĩnh vực nội vụ, truyền thông, an ninh kinh tế, chính sách khoa học, công nghệ, vũ trụ, sở hữu trí tuệ.
Trong cuộc gặp gỡ báo chí tại Hà Nội ngày 28/4, Đại sứ Naoki cho biết chuyến thăm lần này thể hiện sự coi trọng mối quan hệ Nhật - Việt của cá nhân Thủ tướng Takaichi cũng như của chính phủ Nhật Bản. Điều này cũng thể hiện sự coi trọng, đánh giá cao vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế.
Ông Naoki cho biết chuyến thăm nhằm củng cố và xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa lãnh đạo hai nước. Hai bên sẽ thảo luận về các lĩnh vực hợp tác quan trọng trong thời gian tới như kinh tế, năng lượng và giao lưu nhân dân.
Việt Nam - Nhật Bản thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1973 và trở thành Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023. Nhật Bản là nước tài trợ ODA và là đối tác hợp tác lao động lớn nhất, nhà đầu tư số 3, đối tác du lịch và thương mại lớn thứ 4 của Việt Nam.
Kim ngạch xuất nhập khẩu song phương năm 2025 đạt hơn 51,43 tỷ USD. Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam cho biết tính riêng kim ngạch từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay đã tăng 12,7% so với cùng kỳ năm ngoái và kỳ vọng đạt 60 tỷ USD vào năm 2027.
Lũy kế đến ngày 31/1/2026, Nhật Bản có 5.722 dự án đầu tư có hiệu lực với tổng vốn đăng ký 78,9 tỷ USD, đứng thứ 3/153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.
Trong lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 500 nghiên cứu sinh tiến sĩ từ nay đến năm 2030 và Nhật Bản tuyên bố sẽ tiếp nhận khoảng một nửa trong số đó, thông qua các chương trình nghiên cứu hợp tác quốc tế.
Có hơn 680.000 người Việt sống tại Nhật Bản, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại nước này.
Bộ Quốc phòng Anh hôm 7/4 cho biết khu trục hạm phòng không HMS Dragon đã gặp "sự cố kỹ thuật nhỏ" với hệ thống nước và phải đình chỉ nhiệm vụ, rút về cảng ở đông Địa Trung Hải để sửa chữa. Cơ quan này không nêu rõ vấn đề, nhưng khẳng định thủy thủ đoàn vẫn có thể sử dụng nước, ăn uống và tắm rửa.
"HMS Dragon đang thực hiện đợt tiếp tế định kỳ và bảo trì ngắn hạn ở đông Địa Trung Hải. Chiến hạm sẽ duy trì mức độ sẵn sàng rất cao trong suốt thời gian này, để có thể ra khơi trong thời gian ngắn nếu có lệnh", phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Anh cho biết.
Báo Telegraph nhận định hệ thống lọc nước biển thành nước ngọt của HMS Dragon có thể đã bị hỏng một phần hoặc hoàn toàn.
HMS Dragon là một trong 6 tàu khu trục phòng không lớp Type 45, mẫu chiến hạm tiên tiến nhất của Anh và có giá xuất xưởng khoảng 1,3 tỷ USD mỗi chiếc, chưa tính chi phí phát triển và vũ khí trang bị.
Cảm biến chính của lớp Type 45 là radar mảng pha quét điện tử chủ động SAMPSON, có khả năng bám bắt 1.000 vật thể ở khoảng cách tối đa 400 km. Vũ khí chủ lực của loại chiến hạm này là 24 tên lửa phòng không tầm trung Aster 15 và 24 quả đạn tầm xa Aster 30 có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo.
HMS Dragon được điều động tới Cyprus sau vụ máy bay không người lái bay tới căn cứ không quân Akrotiri của Anh trên đảo hôm 1/3, ngày thứ hai của xung đột Trung Đông. Dù vậy, khu trục hạm này đã mất 3 tuần để đến nơi và chỉ làm nhiệm vụ phòng thủ Cyprus, không tham gia chiến dịch của Mỹ - Israel nhằm vào Iran.
Truyền thông Anh cũng cho biết toàn bộ 6 tàu lớp Type 45 đều đang nằm cảng vào thời điểm căn cứ Akrotiri hứng đòn. Chỉ hai chiếc trong số này duy trì trạng thái sẵn sàng hoạt động, tức là có thể ra khơi trong vòng 72 giờ sau khi nhận lệnh.
Khi ông Peter Magyar, 45 tuổi, bước lên bục phát biểu tại quốc hội ngày 9/5 trên cương vị Thủ tướng Hungary, một trong những thông điệp mà ông phát đi là 16 năm cầm quyền của cựu thủ tướng Viktor Orban đã kết thúc. Lá cờ Liên minh châu Âu (EU) được đưa trở lại quốc hội Hungary, trong khi Ode to Joy, "quốc ca" của EU, vang lên trước hàng chục nghìn người tập trung tại Budapest.
Ông Magyar ngay sau đó công bố tối hậu thư với Tổng thống Tamas Sulyok cùng loạt quan chức do ông Orban bổ nhiệm đang giữ vị trí chủ chốt trong hệ thống tư pháp và cơ quan công quyền Hungary.
"Đã đến lúc ra đi trong danh dự, khi vẫn còn có thể", ông Magyar nói, đặt hạn chót 31/5 để Tổng thống Sulyok cùng các quan chức này tự nguyện rời chức vụ.
Ông Magyar, lãnh đạo đảng trung hữu Tisza, giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử tháng trước, chấm dứt sự lãnh đạo của đảng Fidesz sau nhiều năm. Ông không che giấu ý định phá bỏ mô hình nắm quyền mà ông Orban cùng đảng Fidesz đã xây dựng trong gần hai thập kỷ.
Zsolt Kerner, nhà báo tại trang tin Hungary 24.hu, cho biết ông Magyar bước vào cuộc bầu cử với lời hứa đem lại công lý và hiện ông quyết tâm thực hiện điều đó bằng mọi giá.
"Ông ấy có vẻ là người cực kỳ cứng rắn. Những quan chức ở tầng thứ nhất, thứ hai và thứ ba trong mạng lưới của ông Orban nên dè chừng", Kerner nhận định.
Tân Thủ tướng Magyar cũng tuyên bố rằng dưới sự lãnh đạo của ông, Hungary sẽ không còn là nơi "trú ẩn an toàn" cho chính trị gia nước ngoài tham nhũng.
Cựu bộ trưởng tư pháp Ba Lan Zbigniew Ziobro là một trong những người đầu tiên dường như nghiêm túc trước cảnh báo này. Chưa đầy 36 giờ sau khi ông Magyar nhậm chức, Ziobro ngày 10/5 xác nhận đã rời Hungary tới Mỹ.
Ziobro được Hungary cấp quy chế tị nạn năm ngoái, sau khi phải đối mặt loạt cáo buộc tại Ba Lan, trong đó có lạm quyền, cầm đầu tổ chức tội phạm có tổ chức và biển thủ công quỹ để mua phần mềm gián điệp nhằm theo dõi đối thủ chính trị. Nếu bị kết tội, ông có thể phải đối mặt mức án lên tới 25 năm tù.
Theo truyền thông, chính Tổng thống Donald Trump đã cấp thị thực vào Mỹ cho ông Ziobro.
Nhà báo Kerner cho rằng Ziobro nhiều khả năng sẽ nằm trong số những mục tiêu đầu tiên mà ông Magyar nhắm đến, đặc biệt vì tân Thủ tướng Hungary muốn hàn gắn mối quan hệ với Thủ tướng Ba Lan thân EU Donald Tusk, cũng như nhóm Visegrad (gồm 4 nước Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Czech và Slovakia). Quan hệ trong Visegrad đã xấu đi đáng kể dưới thời ông Orban do lập trường thân Nga của lãnh đạo này.
"Nếu Ba Lan yêu cầu dẫn độ các cựu quan chức tham nhũng, Magyar đã nói rõ rằng ông ấy sẽ giao người", Kerner nói, đề cập cả Ziobro lẫn cựu thứ trưởng tư pháp Ba Lan Marcin Romanowski, người cũng được Hungary cấp quy chế tị nạn dưới thời ông Orban.
Kerner cho biết những người tích lũy khối tài sản lớn dưới thời chính quyền cũ cũng có thể sớm đối mặt sức ép. Trong những tuần trước lễ nhậm chức của ông Magyar, Guardian đưa tin nhiều cựu đồng minh của cựu thủ tướng Orban đã bắt đầu chuyển tài sản ra nước ngoài vì lo ngại chiến dịch chống tham nhũng mà lãnh đạo mới cam kết thực hiện. Một số người thậm chí còn tìm cách xin thị thực Mỹ.
Tuy nhiên, theo nhà phân tích chính trị Zsuzsanna Vegh tại Quỹ Marshall của Đức, thách thức lớn hơn đối với Thủ tướng Magyar sẽ là mạng lưới đồng minh rộng lớn của ông Orban, với các vị trí quyền lực như Tổng thống, lãnh đạo viện công tố và cơ quan kiểm toán nhà nước.
"Việc ông Magyar kêu gọi những người này từ chức không đồng nghĩa họ buộc phải làm theo. Nếu họ không từ chức, tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc chiến pháp lý. Sẽ cần tiến hành các sửa đổi hiến pháp để có thể loại họ khỏi chức vụ", bà nhận định.
Tuy nhiên, một điều mà ông Magyar đã chứng minh ngay cả trước khi nhậm chức là ông thích hành động một cách chóng vánh. Theo bà Vegh, chính điều này có thể tạo ra bước ngoặt.
"Với việc Thủ tướng Magyar ra tối hậu thư để các quan chức này từ chức vào cuối tháng 5, tôi cho rằng đảng Tisza hẳn đã có lộ trình rất rõ ràng cho bước đi tiếp theo nếu những người đó vẫn tiếp tục tại nhiệm", bà nói.
Theo nhà phân tích này, hệ thống mà ông Orban từng xây dựng để củng cố quyền lực đã bắt đầu rạn nứt.
"Cuộc bầu cử hồi tháng 4 cho thấy chiến lược nhằm duy trì quyền lực của ông Orban không còn hiệu quả nữa. Hệ thống ấy một phần dựa trên niềm tin rằng ông ấy không thể bị đánh bại. Và rồi niềm tin đó đã sụp đổ khi thực tế chứng minh điều hoàn toàn ngược lại", bà Vegh nêu thêm.
