Đến tối qua (4.4, theo giờ VN), số phận phi công điều khiển máy bay tiêm kích F-15 của Mỹ vẫn chưa rõ.
Trước đó, chiều tối 3.4 (theo giờ VN), Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bắn rơi thêm một máy bay tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ, nhưng kết quả xác minh sau thì chiến đấu cơ bị bắn hạ là dòng F-15. Chiến đấu cơ này được điều khiển bởi 2 thành viên phi hành đoàn. Trong đó, người phụ trách điều khiển vũ khí của chiến đấu cơ đã được giải cứu thành công, còn phi công trực tiếp điều khiển máy bay thì chưa rõ số phận giữa bối cảnh người này đang bị Iran ra sức truy lùng. Vụ việc tạo ra những thách thức quân sự và ngoại giao cho Mỹ. Vấn đề sẽ trở nên phức tạp hơn nếu phi công Mỹ bị Iran bắt làm tù binh.
Tiếp đến, Iran cũng đã bắn trúng 2 trực thăng UH-60 Blackhawk tham gia tìm kiếm và cứu nạn thành viên phi hành đoàn chiếc F-15. Một số binh sĩ trên 2 trực thăng UH-60 Blackhawk bị thương nhẹ nhưng tất cả đều an toàn.
Không những vậy, đến rạng sáng 4.4, 1 chiếc máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II đã bị Iran bắn trúng. Tuy nhiên, phi công đã kịp điều khiển chiếc A-10 ra khỏi lãnh thổ Iran, rồi nhảy dù và được giải cứu. Quân đội Iran tuyên bố chiếc máy bay rơi xuống vịnh Ba Tư sau khi bị hệ thống phòng không của nước này bắn ở gần eo biển Hormuz.
Tờ The Washington Post dẫn lời chuẩn tướng không quân về hưu Houston Cantwell (Mỹ) cho biết lần cuối cùng một chiến đấu cơ của Mỹ bị bắn hạ trong chiến đấu là chiếc A-10 Thunderbolt II. Vụ việc xảy ra trong cuộc chiến Iraq năm 2003. Chính vì thế, việc chiếc F-15 vừa bị bắn hạ được cho là điều chưa từng xảy ra với không quân Mỹ trong hơn 20 năm qua.
Nhận xét về vụ việc, ông Behnam Ben Taleblu, Giám đốc cấp cao chương trình Iran tại Quỹ bảo vệ dân chủ – một tổ chức tư vấn chính sách ở Washington (Mỹ), đánh giá nhiều khả năng phía Iran đã sử dụng tên lửa đối không vác vai để bắn hạ chiếc F-15. Khi tác chiến, chiến đấu cơ có thể phải bay rất thấp.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1.4 công bố quân đội nước này đã tiến hành hơn 13.000 lượt không kích trong cuộc tấn công Iran từ ngày 28.2, và đã đánh trúng 12.300 mục tiêu.
Mỹ cũng đã tự tin rằng đã vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống phòng không Iran. Cách đây vài ngày, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy đến mức Mỹ triển khai máy bay ném bom B-52 dễ dàng tấn công lãnh thổ nước này. Ra đời và chiến đấu hơn 70 năm, oanh tạc cơ B-52 có ưu thế mang lượng vũ khí lớn, nhưng tốc độ bay chậm hơn các dòng oanh tạc cơ hiện đại và cũng thiếu khả năng tàng hình. Việc tăng cường triển khai B-52 trực tiếp tấn công cho thấy Mỹ tự tin đã phá hủy năng lực phòng không của Iran.
Chính vì thế, việc F-15 bị bắn hạ là lời cảnh báo cho không quân Mỹ trong cuộc chiến chưa hạ nhiệt ở Iran, nhất là khi Tổng thống Trump đe dọa sẽ sử dụng không quân để đưa đối phương “về thời kỳ đồ đá”.
Bên cạnh đó, một điểm nghẽn khác của cuộc chiến là eo biển Hormuz – nơi Iran đang phong tỏa để gây áp lực với Mỹ. Để “mở cửa” Hormuz, Mỹ nhiều khả năng có thể sử dụng sức mạnh quân sự. Với giải pháp này, máy bay cường kích A-10 đóng vai trò quan trọng để có thể triệt hạ các ổ tấn công di động mà Iran có thể triển khai ở vùng núi dọc eo biển Hormuz. Các máy bay này cần tiến hành các phi vụ liên tục và đảm bảo một chuỗi tiêu diệt chặt chẽ để có thể nhanh chóng vô hiệu hóa các mục tiêu. Dòng máy bay cường kích này cũng là vũ khí hữu hiệu để hỗ trợ lực lượng Mỹ nếu đổ bộ lên đảo Kharg của Iran. Thực tế, từ ngày 1.4, tờ The New York Times dẫn lời quan chức Mỹ Lầu Năm Góc đang điều động thêm 18 cường kích A-10 để gia nhập 12 chiếc A-10 hiện có ở Trung Đông.
Song song là lớp phòng thủ với trực thăng vũ trang để thiết lập lực lượng yểm trợ chống lại tàu tấn công nhanh, tàu không người lái của Iran. Có như thế, Mỹ mới hạn chế việc các tàu chiến bị tập kích ở vùng biển này. Tuy nhiên, với việc 2 chiến đấu cơ bị bắn hạ và 2 máy bay trực thăng bị tấn công chỉ trong 1 ngày khiến các toan tính trên của Washington gặp thách thức lớn.
Hơn 160 hồ sơ và hơn 400 vụ việc được giải mật. Tài liệu gồm video, ảnh hồng ngoại, báo cáo FBI, điện tín ngoại giao và lời khai nhân chứng từ thập niên 1940 đến nay, trải dài từ các căn cứ quân sự Mỹ, vùng trời Trung Đông cho đến những sứ mệnh Apollo trên Mặt trăng.
Việc công bố hồ sơ diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chính quyền sẽ thúc đẩy minh bạch về các tài liệu liên quan đến "sự sống ngoài Trái đất". Trang web war.gov/UFO/ đăng tải các tài liệu giải mật, cho phép công chúng tự xem và đưa ra kết luận.
Đáng chú ý nhất là các báo cáo từ chương trình Apollo của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), theo kênh NBC News ngày 9-5. Sau chuyến bay Apollo 11 năm 1969, phi hành gia Buzz Aldrin kể rằng ông nhìn thấy "những tia sáng nhỏ xuất hiện cách nhau vài phút trong khoang tàu" khi đang cố ngủ.
Trong sứ mệnh Apollo 12 cùng năm, phi hành gia Alan Bean báo cáo nhìn thấy các "vệt sáng" giống như đang "trôi trong không gian". Năm 1972, phi hành đoàn Apollo 17 quan sát thấy những hạt sáng "xoay tròn ở rất xa", tạo cảm giác như "pháo hoa ngày quốc khánh".
Một bức ảnh từ Apollo 17 còn ghi lại ba điểm sáng xếp thành hình tam giác. Chú thích của Lầu Năm Góc cho biết chưa đạt được sự đồng thuận về bản chất hiện tượng song cho rằng đây có thể là "vật thể vật lý" (physical object).
Nhiều tài liệu khác mô tả các vật thể có chuyển động bất thường. Một điện tín ngoại giao năm 1994 từ Đại sứ quán Mỹ tại Tajikistan cho biết phi công người Tajik và ba công dân Mỹ nhìn thấy UAP phát sáng trên bầu trời Kazakhstan có khả năng "rẽ góc 90 độ, xoắn ốc và di chuyển vòng tròn với tốc độ cực cao".
Một số video quân sự khác cho thấy các chấm sáng, UFO di chuyển trên bầu trời Iraq, Nhật Bản và Trung Đông. Ngoài ra còn có hàng trăm trang tài liệu về "đĩa bay" từ thập niên 1940. Báo cáo năm 1948 từ các phi công Mỹ trên bầu trời Hà Lan mô tả một vật thể tăng tốc đột ngột rồi lên cao nhanh chóng.
Khi đó, phía Thụy Điển nhận định hiện tượng này "không thuộc bất kỳ nền văn minh nào được biết đến trên Trái đất". Tuy nhiên, cuộc điều tra sau đó kết luận đây có thể là máy bay phản lực có sự hỗ trợ của tên lửa.
Sự kiện Roswell năm 1947, với tin đồn Chính phủ Mỹ thu giữ xác tàu ngoài hành tinh, cũng tiếp tục được nhắc lại trong làn sóng quan tâm mới. Tuy nhiên, các hồ sơ giải mật lần này không đưa ra bằng chứng xác nhận giả thuyết đó.
Dù các tài liệu mới tạo nên làn sóng tò mò mạnh mẽ, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng chưa có bằng chứng xác thực cho thấy người ngoài hành tinh từng ghé thăm Trái đất.
Báo cáo của Lầu Năm Góc năm 2024 kết luận không có chứng cứ cho thấy Chính phủ Mỹ sở hữu công nghệ ngoài hành tinh hay bí mật thu hồi tàu ngoài hành tinh.
Các chuyên gia kêu gọi thận trọng xung quanh các hồ sơ mới, cảnh báo những người không quen thuộc với công nghệ quân sự thường hiểu hay diễn giải sai các video về UAP. Ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc Văn phòng Giải quyết hiện tượng dị thường toàn diện của Lầu Năm Góc, cho rằng cần phân tích kỹ video, nếu không sẽ dễ thúc đẩy thêm các thuyết âm mưu.
Theo phân tích của tạp chí The Atlantic, UFO ngày nay không còn bị xem là chủ đề bên lề. Nếu trước đây chỉ các tờ báo lá cải nhắc tới "đĩa bay" thì hiện nay Quốc hội Mỹ, các hãng truyền thông lớn và các cựu quan chức tình báo đều công khai thảo luận về UAP. Chính phủ Mỹ thậm chí thành lập cơ quan chuyên trách điều tra hiện tượng này từ năm 2022.
The Atlantic cho rằng sức hút của UFO/UAP không chỉ nằm ở câu hỏi: "Có người ngoài hành tinh hay không?", mà còn phản ánh sự hoài nghi ngày càng lớn của người Mỹ đối với chính phủ và các cơ quan quyền lực.
Nhiều người cũng nhân dịp công bố hồ sơ mới để kêu gọi chính phủ minh bạch hơn về những gì họ biết về UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Sol Foundation - một tổ chức nghiên cứu về UAP, cùng cựu Chuẩn đô đốc Tim Gallaudet cho rằng việc giải mật lần này là bước đi tích cực nhưng vẫn chưa đủ để chấm dứt nhiều thập niên người Mỹ bị che giấu thông tin.
Với hàng trăm hồ sơ mới được công bố, cuộc tranh luận về UFO/UAP và khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái đất dường như sẽ còn tiếp tục kéo dài trong nhiều năm nữa.
Sự việc xảy ra sáng 11/4 khi nghi phạm ngoài 40 tuổi trèo lên cánh vận tải cơ Mỹ đang đỗ tại khu vực cấm trong sân bay Shannon ở hạt Clare của Ireland. Người này sau đó dùng rìu chém liên tiếp vào thân và cánh máy bay.
Chưa rõ nghi phạm làm thế nào để trèo lên cánh máy bay, cũng như mức độ thiệt hại trong sự việc. Trang tin địa phương The Journal dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết phi cơ "đã bị hư hại rất nghiêm trọng".
Sân bay đã bị phong tỏa trong gần 30 phút, trước khi cảnh sát tiếp cận máy bay và bắt giữ người đàn ông. Danh tính và động cơ của nghi phạm chưa được công bố, người này đang đối mặt với cáo buộc "gây thiệt hại tài sản" và đang bị giam giữ để điều tra.
Hình ảnh hiện trường cho thấy phi cơ bị tấn công là máy bay vận tải C-130H2.5 mang số đuôi 91-1653, thuộc biên chế Không quân Vệ binh Quốc gia Mỹ và đáp xuống sân bay Shannon hôm 9/4.
Mỹ không công bố mức giá cụ thể của dòng C-130H, nhưng các phi cơ đã qua sử dụng và được nước này bán cho đồng minh có giá trung bình gần 16 triệu USD. Gói nâng cấp lên chuẩn H2.5 cho không quân Mỹ có chi phí 7 triệu USD mỗi chiếc.
Máy bay quân sự Mỹ thường đáp xuống sân bay Shannon để tiếp dầu và nghỉ ngơi trước khi lên đường tới Trung Đông. Điều này đã dẫn đến nhiều cuộc biểu tình phản đối, trong đó người dân địa phương chỉ trích động thái này vi phạm tính trung lập của Ireland.
Hồi tháng 11/2025, ba người cũng bị bắt tại sân bay Shannon sau khi chiếc xe chở họ đi vào khu vực cấm. Khoảng hai tuần sau đó, có thêm 3 phụ nữ bị bắt với cáo buộc đột nhập sân bay Shannon và gây thiệt hại tài sản cho một chiếc máy bay.
Hãng IRNA ngày 10.5 đưa tin Iran đã gửi phản hồi đề xuất của Mỹ về việc bắt đầu đàm phán hòa bình để chấm dứt xung đột, trong khi một tàu chở khí đốt của Qatar được phép đi qua eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.
Theo bản tin, phản hồi được gửi đến bên trung gian Pakistan, ở giai đoạn này tập trung vào việc chấm dứt xung đột, nhưng chưa có thông tin chi tiết nào được công bố ngay lập tức.
Sau khoảng 48 giờ tương đối yên tĩnh sau các cuộc đụng độ lẻ tẻ tuần trước, máy bay không người lái thù địch đã được phát hiện tại một số quốc gia vùng Vịnh vào ngày 10.5, nhấn mạnh mối đe dọa vẫn tồn tại trong khu vực bất chấp lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực một tháng.
Tuy nhiên tàu Al Kharaitiyat do QatarEnergy vận hành đã đi qua eo biển an toàn và đang hướng đến cảng Qasim của Pakistan, theo Reuters dẫn dữ liệu từ công ty phân tích vận tải biển Kpler.
Đây là tàu chở khí đốt tự nhiên hóa lỏng đầu tiên của Qatar đi qua eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến chống Iran vào ngày 28.2.
Các nguồn tin trước đó cho biết việc vận chuyển này giúp giảm áp lực đối với Pakistan sau làn sóng mất điện do việc ngừng nhập khẩu khí đốt thiết yếu. Việc vận chuyển đã được Iran chấp thuận để xây dựng lòng tin với Qatar và Pakistan, cả hai đều là các bên trung gian hòa giải trong cuộc chiến.
Theo đề xuất do Mỹ đưa ra, xung đột sẽ chính thức chấm dứt trước khi bắt đầu các cuộc đàm phán về các vấn đề căng thẳng hơn, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran.
Trước chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tuần tới, giới phân tích cho rằng áp lực ngày càng gia tăng nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông, vốn đã gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu và đe dọa ngày càng lớn đến nền kinh tế thế giới.
