Trao đổi với các phóng viên ở New Delhi hôm 15/5 khi tham dự cuộc họp của các ngoại trưởng khối BRICS, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran “không tin tưởng” Mỹ và sẽ chỉ đàm phán với Washington nếu nước này thực sự nghiêm túc.
Ông Araghchi nói rằng tàu thuyền của tất cả các nước đều có thể đi qua eo biển Hormuz, ngoại trừ những nước đang có xung đột với Tehran, đồng thời cho biết các tàu muốn đi qua eo biển Hormuz nên phối hợp với hải quân Iran.
Ngoại trưởng Iran cảnh báo tình hình xung quanh tuyến đường thủy quan trọng này “rất phức tạp”.
Ông Araghchi cho biết “những thông điệp mâu thuẫn” đã làm dấy lên nghi ngờ của Iran về ý định thực sự của Mỹ, đồng thời thừa nhận tiến trình hòa giải của Pakistan không thất bại mà chỉ đang gặp “khó khăn”.
Iran cáo buộc Mỹ phá vỡ 2 vòng đàm phán với Iran trong 13 tháng qua bằng cách phát động chiến dịch không kích Iran.
Ông Araghchi tuyên bố Iran đang cố gắng duy trì lệnh ngừng bắn để tạo cơ hội cho ngoại giao, nhưng cũng sẵn sàng quay trở lại chiến đấu.
Các vấn đề cản trở đàm phán giữa hai bên bao gồm chương trình hạt nhân của Iran và việc nước này kiểm soát eo biển Hormuz.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Araghchi được đưa ra vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng sự kiên nhẫn của ông đối với Iran đang cạn kiệt. Ông Trump cũng nhất trí với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc hội đàm tại Bắc Kinh rằng Tehran phải mở lại eo biển Hormuz.
Khi được hỏi liệu Tehran có sẵn sàng cho vai trò trung gian hòa giải của Bắc Kinh hay không, ông Araghchi nói rằng Iran đánh giá cao nỗ lực của bất kỳ quốc gia nào có khả năng hỗ trợ.
“Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt với Trung Quốc. Chúng tôi là đối tác chiến lược, và chúng tôi biết rằng Trung Quốc có thiện chí. Vì vậy, bất cứ điều gì họ có thể làm để hỗ trợ về mặt ngoại giao đều được hoan nghênh”, ông Araghchi nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Iran nói thêm: “Chúng tôi hy vọng rằng, với sự tiến triển của các cuộc đàm phán, chúng ta sẽ đạt được một kết quả tốt đẹp để eo biển Hormuz có thể được đảm bảo an ninh hoàn toàn và chúng ta có thể đẩy nhanh quá trình bình thường hóa giao thông qua eo biển”.
Ngoại trưởng Araghchi xác nhận đã trao đổi với các quan chức Nga về đề nghị của Moscow về việc lưu trữ uranium làm giàu của Iran và bày tỏ sự cảm kích đối với “ý định giúp đỡ” này.
Ông cho biết Iran dự định hoãn vấn đề uranium làm giàu đến giai đoạn sau của cuộc đàm phán với Mỹ, nhưng có thể xem xét đề xuất của Nga vào thời điểm thích hợp.
Tuyên bố của Tổng thống Trump
Trao đổi với các phóng viên trên chuyên cơ Không Lực Một sau khi kết thúc chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đã xem xét phản hồi của Iran đối với đề xuất của Mỹ về một giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, ông cho rằng câu đầu tiên trong văn bản phản hồi của Iran là “không thể chấp nhận được”.
“Tôi đã xem qua, và nếu tôi không thích câu đầu tiên, tôi sẽ vứt bỏ (văn bản)”, ông Trump cho biết.
Khi được hỏi câu đầu tiên trong văn bản của Iran là gì, nhà lãnh đạo Mỹ chỉ nói rằng đó là “câu không thể chấp nhận được”.
Tổng thống Trump cho biết ông sẵn sàng xem xét việc đình chỉ chương trình hạt nhân của Iran trong 20 năm nếu Tehran đưa ra cam kết “thực sự”.
Tổng thống Trump cho biết việc Iran tạm ngừng làm giàu uranium trong 20 năm là đủ, miễn là Tehran đưa ra những đảm bảo thỏa đáng.
Trước đó, Wall Street Journal đưa tin Iran đã từ chối yêu cầu của Mỹ về việc dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân của nước này. Tehran được cho là bày tỏ sự sẵn lòng đồng ý tạm dừng làm giàu uranium, nhưng không phải trong thời hạn 20 năm như Mỹ yêu cầu.
Ông Trump nói rằng Mỹ có thể quay trở lại Iran để “dọn dẹp nốt” hậu quả.
“Về cơ bản, chúng ta đã xóa sổ lực lượng vũ trang của họ. Chúng ta có thể phải dọn dẹp nốt một chút vì chúng ta đã có một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng”, ông Trump nói thêm.
“Chúng ta đã giành được chiến thắng quân sự hoàn toàn. Chúng ta đã đánh bại toàn bộ hải quân của họ, toàn bộ không quân của họ, toàn bộ vũ khí phòng không của họ, toàn bộ radar của họ, toàn bộ các nhà lãnh đạo của họ”, Tổng thống Mỹ tuyên bố.
Ông nói thêm rằng Mỹ chủ yếu đồng ý thỏa thuận ngừng bắn do lời kêu gọi từ các quốc gia khác, đặc biệt là Pakistan.
“Tôi thực sự không ủng hộ điều đó, nhưng chúng tôi đã làm vậy vì lợi ích của Pakistan”, ông Trump cho biết thêm.
Theo Tổng thống Trump, các thông tin cho rằng Iran vẫn duy trì phần lớn bệ phóng tên lửa của nước này là “tin giả”.
“Các bệ phóng tên lửa hầu như đã biến mất”, ông Trump cho biết, nói thêm rằng Mỹ sẽ nhanh chóng “xóa sổ” phần còn lại nếu quay trở lại Iran.
Iran và Mỹ đã tổ chức đàm phán tại Islamabad, Pakistan, tuy nhiên, 2 bên sau đó đều thông báo không thể đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do một loạt các mâu thuẫn.
Thông qua Pakistan, Mỹ và Iran gần đây đã trao đổi các đề xuất hòa bình, nhưng chưa đạt được đồng thuận.
Gần đây nhất, Tổng thống Trump gọi đề xuất hòa bình 14 điểm của Tehran là “hoàn toàn không chấp nhận được”. Bản đề xuất này được cho là cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Theo đặc phái viên TTXVN, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi đến Đại sứ cùng cán bộ, nhân viên Đại sứ quán và cộng đồng người Việt ở Ý lời chúc sức khỏe và chúc mừng nồng nhiệt nhất.
Ông cũng trân trọng chuyển lời thăm hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới toàn thể bà con.
Chủ tịch Quốc hội thông tin với bà con về tình hình đất nước, cho biết từ cuối năm 2024 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế, gồm phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, xây dựng và thi hành pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, năng lượng và hạ tầng, giáo dục và đào tạo, y tế và phát triển văn hóa Việt Nam.
Ông khẳng định Đảng và Nhà nước nhất quán quan điểm lấy Nhân dân làm gốc, trong đó cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của dân tộc và là nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước.
Theo Chủ tịch Quốc hội, Việt Nam cũng đang nỗ lực xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, thúc đẩy phong trào khởi nghiệp sáng tạo và phát triển các trung tâm nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong tiến trình đó, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có bà con tại Ý, là nguồn lực quan trọng về tri thức, kinh nghiệm và kết nối quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội mong muốn các học sinh, sinh viên Việt Nam tại Ý tiếp tục học tập, nghiên cứu thật tốt để đóng góp cho sự phát triển của quê hương, đất nước sau này.
Ông đề nghị bà con tiếp tục chấp hành tốt pháp luật sở tại, giữ gìn tiếng Việt và bản sắc văn hóa dân tộc. Đại sứ quán Việt Nam tại Ý cần tiếp tục làm tốt công tác bảo hộ công dân, tổ chức tốt các hoạt động cộng đồng.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Ý Nguyễn Phương Anh, cộng đồng người Việt Nam tại Ý hiện có khoảng 5.500 người, sinh sống trên khắp các vùng của Ý. Đời sống bà con cơ bản ổn định, từng bước hội nhập xã hội sở tại.
Hiện tại Ý có khoảng 2.000 sinh viên người Việt đang theo học tại các trường đại học và cơ sở đào tạo, cùng với đó là hơn 500 chức sắc, tu sĩ và giáo dân đang học tập tại các cơ sở giáo dục của Vatican, là nét đặc thù rất riêng của cộng đồng người Việt tại Ý.
Đại diện cộng đồng người Việt Nam tại Ý, PGS.TS Nguyễn Thanh Phương - giảng viên nghiên cứu về khoa học máy tính và chuyên ngành trí tuệ nhân tạo (AI) - đánh giá cao những chính sách mà Quốc hội Việt Nam đã ban hành gần đây liên quan đến AI, đặc biệt là việc Luật AI được thông qua tại Quốc hội khóa XV, mở ra nhiều cơ hội cho đội ngũ trí thức người Việt ở nước ngoài đóng góp thiết thực cho đất nước trong lĩnh vực mới này.
Chủ tịch Phòng Thương mại Ý - Việt Nam Phạm Văn Hồng cho rằng chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội góp phần làm sâu sắc thêm quan hệ, mở rộng cơ hội hợp tác giữa hai nước, đặc biệt trong các lĩnh vực thế mạnh như công nghiệp chế biến, nông nghiệp chất lượng cao và thời trang.
"Đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch chi 350 tỷ shekel (119 tỷ USD) để tăng cường sức mạnh, năng lực sẵn sàng chiến đấu cho quân đội Israel trong một thập kỷ đầy thách thức an ninh sắp tới", Bộ Quốc phòng Israel cho biết trong thông cáo hôm nay.
Ủy ban mua sắm quốc phòng của Israel, gồm nhiều bộ trưởng trong nội các, trước đó phê duyệt kế hoạch mua thêm hai phi đoàn tiêm kích F-15IA và F-35I do tập đoàn Boeing và Lockheed Martin của Mỹ sản xuất.
Báo Times of Israel cho biết kế hoạch này sẽ nâng tổng số tiêm kích tàng hình F-35I của không quân Israel lên 100 chiếc, trong khi lực lượng F-15IA sẽ tăng lên 50 chiếc.
Theo Bộ Quốc phòng Israel, các phi đoàn mới sẽ đóng vai trò trụ cột trong quá trình phát triển lực lượng dài hạn của quân đội, giúp duy trì ưu thế trên không và ứng phó với những mối đe dọa trong khu vực.
"Xung đột gần đây với Iran một lần nữa cho thấy rõ quan hệ chiến lược giữa Mỹ và Israel có ý nghĩa sống còn như thế nào, đồng thời khẳng định sức mạnh không quân hiện đại vẫn là yếu tố thiết yếu", Amir Baram, quan chức điều hành hoạt động tại Bộ Quốc phòng Israel, cho hay.
Lực lượng Phòng vệ Israel đang biên chế 48 trong tổng số 50 chiếc đặt mua trong thương vụ đầu tiên. Tel Aviv hồi năm 2023 đặt mua thêm 25 chiếc F-35I, dự kiến bắt đầu tiếp nhận từ năm 2028.
Năm 2024, Bộ Quốc phòng Israel cũng đặt mua 25 chiến đấu cơ hạng nặng F-15IA, lô đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2031.
Israel là nước thứ hai được Lockheed Martin bàn giao chiến đấu cơ F-35, chỉ sau Mỹ, đồng thời nằm trong số ít quốc gia được phép chỉnh sửa mẫu phi cơ hiện đại này. F-35I là phiên bản phát triển riêng cho không quân Israel, dựa trên nền tảng biến thể F-35A, tích hợp nhiều công nghệ nội địa để đối phó mối đe dọa từ Iran.
Trong khi đó, F-15IA được phát triển từ phiên bản F-15EX hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ, áp dụng các điều chỉnh theo yêu cầu của Israel.
Theo Hãng tin AFP, ngày 10-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố đã bác bỏ phản hồi của Iran đối với đề xuất chấm dứt xung đột Trung Đông của Washington, mô tả phản hồi này là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
"Tôi vừa đọc phản hồi từ những người được gọi là 'đại diện' của Iran. Tôi không thích nó. Hoàn toàn không thể chấp nhận được", ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social, song không nêu chi tiết.
Trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Sharyl Attkisson cùng ngày, ông Trump khẳng định Iran đã "bị đánh bại về mặt quân sự" và Mỹ chỉ cần 2 tuần để tấn công toàn bộ các mục tiêu tại nước này.
Theo lãnh đạo Mỹ, Lực lượng Không gian Mỹ đang giám sát số uranium làm giàu của Iran bị chôn vùi dưới các đống đổ nát và Washington sẵn sàng tấn công bất kỳ ai tiếp cận lượng uranium này.
Theo hãng tin Tasnim, dự thảo đề xuất mới nhất của Tehran yêu cầu chấm dứt xung đột ngay lập tức trên mọi mặt trận, đảm bảo không còn hành động gây hấn nhằm vào Iran, dỡ bỏ trừng phạt Mỹ, công nhận quyền quản lý của Iran đối với eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa đường biển của Mỹ nhằm vào các cảng Iran tại eo biển này.
Ngày 10-5, Iran đã cảnh báo các lực lượng vũ trang nước này sẽ thực hiện "phản ứng quyết đoán và tức thì" đối với bất kỳ tàu chiến nào được Anh và Pháp điều động đến eo biển Hormuz.
Trên mạng xã hội X, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi khẳng định dù trong thời chiến hay thời bình, chỉ Cộng hòa Hồi giáo Iran mới có thể thiết lập an ninh tại eo biển này và sẽ không cho phép bất kỳ quốc gia nào can thiệp vào những vấn đề như vậy.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh London và Paris đã điều tàu đến khu vực biển gần Hormuz nhằm chuẩn bị cho việc khôi phục dòng chảy thương mại qua eo biển này sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hòa bình.
Theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Anh, vào ngày 12-5 tới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey sẽ đồng chủ trì cuộc họp đa phương với người đồng cấp Pháp Catherine Vautrin và bộ trưởng quốc phòng của hơn 40 quốc gia khác.
Đây là cuộc họp cấp bộ trưởng đầu tiên của sứ mệnh đa quốc gia này, tập trung vào các kế hoạch quân sự nhằm khôi phục dòng chảy thương mại qua Hormuz.
Ngày 10-5, Qatar khẳng định nhiều máy bay không người lái (drone) đã được phóng nhằm vào các mục tiêu ở vùng Vịnh, trong đó một chiếc đã đánh trúng tàu hàng đang trên hành trình từ Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất - UAE) đi Qatar.
Bộ Quốc phòng Qatar cho biết vụ tấn công gây ra một đám cháy nhỏ trên tàu thương mại, song không có thương vong. Cùng ngày, quân đội Kuwait thông báo đã đẩy lùi một cuộc tấn công bằng UAV vào rạng sáng.
AFP không nêu rõ bên nào đứng sau các vụ tấn công này.
Diễn biến xảy ra trong bối cảnh Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đe dọa sẽ nhắm vào các căn cứ Mỹ tại Trung Đông và "tàu thuyền của kẻ thù" nếu tàu chở dầu của Iran bị tấn công.
"Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào tàu chở dầu và tàu thương mại của Iran sẽ dẫn đến đòn tấn công nặng nề nhằm vào một trong các trung tâm của Mỹ trong khu vực và tàu thuyền của kẻ thù", IRGC tuyên bố.
Ngày 10-5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran chưa thể kết thúc chừng nào kho uranium của Tehran chưa được "loại bỏ".
"Nó chưa kết thúc vì vẫn còn vật liệu hạt nhân, tức uranium đã làm giàu, cần phải được đưa ra khỏi Iran. Vẫn còn các cơ sở làm giàu cần phải được tháo dỡ", ông Netanyahu phát biểu trên truyền hình Mỹ.
Cùng ngày, một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Tổng thống nước này Donald Trump dự kiến sẽ gây sức ép với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran trong chuyến thăm Bắc Kinh trong tuần này.
"Tôi nghĩ là tổng thống sẽ gây áp lực", vị quan chức này nói trong cuộc điện đàm với báo giới, đồng thời cho biết ông Trump cũng đã làm điều tương tự trong các cuộc điện đàm trước với ông Tập.
