Trong suốt 133 năm, Đại học Princeton luôn tự hào về “Bộ quy tắc danh dự” đặc biệt: các kỳ thi không hề có giám thị, diễn ra hoàn toàn dựa trên cam kết không gian lận của sinh viên.
Kỷ nguyên đó đã kết thúc vào đầu tuần này, khi các giảng viên cùng bỏ phiếu để khôi phục quy định tổ chức thi có giám thị, bắt đầu từ kỳ hè tới, đảo ngược chính sách được thiết lập từ năm 1893.
Theo Giáo sư Michael Gordin, Hiệu trưởng trường thành viên của Princeton, thay đổi được đưa ra sau khi một lượng lớn sinh viên và giảng viên bày tỏ lo ngại rằng tình trạng gian lận đang trở nên phổ biến.
Ông Gordin nhấn mạnh AI khiến sinh viên dễ gian lận hơn nhưng lại khó bị phát hiện hơn. Bên cạnh đó, sinh viên thường ngại tố cáo bạn học vì sợ bị “tấn công” trên mạng xã hội. Những người báo cáo thường chọn ẩn danh, gây khó khăn cho quá trình điều tra của trường.
Trước đó, Princeton là một trong số ít đại học cho phép sinh viên làm bài thi mà không cần giáo viên túc trực. Dù thay đổi quy định, sinh viên vẫn phải viết lời thề không vi phạm “Bộ quy tắc danh dự” trong kỳ thi.
Việc tổ chức thi dựa hoàn toàn vào sự trung thực của sinh viên đã ăn sâu vào văn hóa của Princeton, là niềm tự hào lâu đời của trường. Theo tờ báo sinh viên của Princeton, truyền thống bắt đầu từ chính sinh viên, khi họ kiến nghị bãi bỏ giám thị trong phòng thi.
Nadia Makuc, sinh viên năm cuối kiêm chủ tịch Ủy ban Danh dự của Princeton, cho biết đa số ủng hộ quy định mới vì được trút bỏ áp lực phải “theo dõi” bạn học. Trong năm qua, ủy ban tiếp nhận khoảng 60 trường hợp vi phạm, nhưng cô tin rằng phần lớn kẻ gian lận vẫn nằm trong bóng tối.
“Nếu thi trên máy tính, người ta chỉ cần chuyển tab. Nếu thi trên giấy, họ có thể lén dùng điện thoại dưới gầm bàn hoặc vào nhà vệ sinh để tra cứu”, Makuc nói.
Một cuộc khảo sát với hơn 500 sinh viên năm cuối vào năm ngoái cho thấy 30% thừa nhận từng gian lận trong bài tập hoặc bài thi. Gần một nửa biết về các hành vi vi phạm quy tắc danh dự, nhưng chưa đầy 1% chọn báo cáo.
Động thái của Princeton cho thấy thách thức khổng lồ mà các đại học đang đối mặt khi các công cụ AI tạo sinh phổ biến. Christian Moriarty, giáo sư môn Đạo đức và luật tại Đại học St. Petersburg, nói khoảng 1/3 sinh viên thừa nhận dùng AI để hoàn thành toàn bộ bài tập, theo các nghiên cứu trên toàn quốc.
Để đối phó, giảng viên khắp nước Mỹ đang quay lại với các phương pháp truyền thống như thi vấn đáp, viết giấy tay hoặc dùng phần mềm quét AI. Ngược lại, sinh viên cũng bắt đầu dùng chính các phần mềm này để “kiểm tra ngược” bài luận của mình trước khi nộp nhằm qua mặt giáo viên.
Theo ông Moriarty, tâm lý “ai cũng gian lận” khiến sinh viên cảm thấy việc này là chấp nhận được, thậm chí là bắt buộc để có thể cạnh tranh. Vòng xoáy này đang đe dọa trực tiếp đến giá trị của bằng cấp và nền tảng của giáo dục đại học.
“Thứ chúng ta đang đánh cược không chỉ là cái hồn của giáo dục, mà còn là khả năng tư duy phản biện thực sự của con người. Liệu bạn có muốn khám một bác sĩ từng dùng AI suốt thời trường y, hay thuê một luật sư từng dùng AI để vượt qua kỳ thi sát hạch?”, ông Moriarty đặt câu hỏi.
Đại học Princeton hiện đứng thứ nhất Mỹ theo xếp hạng của U.S.News, nằm trong nhóm Ivy League danh giá của nước này. Trường hiện có khoảng 5.800 sinh viên, với tỷ lệ chấp thuận chỉ 4-5%.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành dự thảo thông tư quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, thẩm quyền công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp để sử dụng tại Việt Nam để lấy ý kiến góp ý.
So với quy định hiện hành, dự thảo có nhiều điều chỉnh đáng chú ý. Trong đó xác định công nhận văn bằng là dịch vụ công. Việc công nhận văn bằng phản ánh trung thực kết quả học tập của người học theo hệ thống giáo dục, hệ thống văn bằng của nước cấp bằng.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thông tư hiện hành chưa bao quát hết các trường hợp văn bằng của nước ngoài, chưa cụ thể hóa điều kiện công nhận đối với văn bằng theo từng phương thức đào tạo và trên cơ sở thực tế.
Do đó tại dự thảo, về điều kiện công nhận văn bằng do nước ngoài cấp, bên cạnh các điều kiện chung, còn có các điều kiện cụ thể theo phương thức đào tạo như học trực tiếp tại nước ngoài, liên kết đào tạo tại nước ngoài, liên kết đào tạo tại Việt Nam, học trực tuyến, trực tiếp kết hợp trực tuyến, học từ xa, học qua phát thanh - truyền hình.
Với bằng tiến sĩ do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp cho người học theo phương thức đào tạo trực tiếp nếu phải thực hiện nghiên cứu thực địa tại nước khác, để được công nhận, bên cạnh các điều kiện chung, người học phải có thời gian lưu trú, học tập, nghiên cứu tại cơ sở đào tạo theo quy định của cơ quan có thẩm quyền về giáo dục của nước nơi thực hiện hoạt động đào tạo.
Theo quy định đào tạo tiến sĩ tại Việt Nam, tiến sĩ của Việt Nam nghiên cứu sinh phải thực hiện tối thiểu 80% thời gian nghiên cứu và 20% môn học, nên yêu cầu tối thiểu đối với chương trình tiến sĩ phải có thời gian tại nước sở tại.
Tuy nhiên Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết thực tế cho thấy nhiều chương trình tiến sĩ học rất ít ngày tại nước sở tại mặc dù trường xác nhận là hình thức chính quy tại trường, nên cần có quy định tối thiểu có học tập, nghiên cứu tại nước sở tại để tránh việc lạm dụng của các cơ sở nước ngoài như Philippines, Malaysia chỉ yêu cầu ngắn ngày tại trường.
Về thẩm quyền công nhận văn bằng của giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, dự thảo đưa ra hai phương án.
Phương án 1: Sửa đổi quy định hiện hành theo hướng phân cấp cho người đứng đầu đơn vị cung cấp dịch vụ công về công nhận văn bằng.
Phương án 2: Giữ quy định hiện hành, theo đó thủ trưởng đơn vị có chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý nhà nước về công tác văn bằng, chứng chỉ có thẩm quyền công nhận văn bằng của giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.
Trong đó phương án 1 được thiết kế theo nguyên tắc cơ quan nào thực hiện thủ tục công nhận văn bằng thì cơ quan đó có thẩm quyền công nhận văn bằng, ký cấp giấy công nhận văn bằng; cơ quan quản lý nhà nước không làm thay đơn vị sự nghiệp cung ứng dịch vụ công.
Sự việc xảy ra tối 30/4 sau buổi tranh luận về xung đột Israel - Palestine tại khuôn viên Đại học Cornell. Trong email gửi cộng đồng trường một ngày sau đó, Hiệu trưởng Michael Kotlikoff cáo buộc một nhóm sinh viên áp sát, la hét và đập vào cửa kính xe để hăm dọa. Ông khẳng định mình lùi xe khi thấy có khoảng trống phía sau, không đề cập đến va chạm.
Tuy nhiên, video do tổ chức Sinh viên vì một Cornell dân chủ (SDC) cung cấp cho tờ The Cornell Daily Sun lại cho thấy một kịch bản khác.
Hai thành viên của SDC là Aiden Vallecillo và Hudson Athas đã bị chiếc xe của ông Kotlikoff va trúng và chèn vào chân.
Vallecillo kể các thành viên đi theo ông để đặt câu hỏi về quyền tự do ngôn luận trong khuôn viên, nhưng bị ông "phớt lờ và thiếu tôn trọng". Sau khi vào xe khoảng 15 giây, ông đã "lùi rất nhanh" về phía hai nam sinh và rời đi, mặc cho Vallecillo hét lên đau đớn. Cảnh sát và dịch vụ y tế khẩn cấp của trường sau đó có mặt tại hiện trường.
Theo Athas, vị hiệu trưởng đã không ra đủ tín hiệu về việc ông sẽ lùi xe. Vallecillo bức xúc khi nhà trường gửi email thông báo sự việc mà không hề liên hệ với các sinh viên liên quan để xác thực thông tin.
Trái ngược với cáo buộc la hét và quấy rối, Athas khẳng định nhóm chỉ cố gắng duy trì một cuộc hội thoại bình thường. Video cũng ghi nhận các sinh viên không có hành vi tác động vào phương tiện.
Đại diện Đại học Cornell thừa nhận những tình tiết mới từ đoạn video nhưng khẳng định vẫn giữ quan điểm như trong email của Hiệu trưởng.
Vụ việc đang gây xôn xao trong cộng đồng sinh viên Cornell, dấy lên những lo ngại về văn hóa ứng xử của ban lãnh đạo trường với những ý kiến trái chiều của sinh viên.
Ông Kotlikoff là nhà nghiên cứu y sinh học và bác sĩ thú y, được bổ nhiệm làm hiệu trưởng Đại học Cornell vào tháng 3 năm ngoái. Trước đó, ông giữ chức phó hiệu trưởng từ năm 2015 đến năm 2024.
Đại học Cornell ra đời năm 1865, có khoảng 16.000 sinh viên. Trường nằm trong nhóm 8 trường Ivy League danh giá của Mỹ, hiện ở vị trí thứ 12 trên bảng xếp hạng đại học nước này, theo US News.
10 chuyên đề ôn tập môn sinh học thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Võ Thanh Bình, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=0fpCCuPYCgI
Trong chuyên đề 8: Một số vấn đề thường gặp trong phần tiến hóa, giáo viên hướng dẫn ôn tập phần lý thuyết, khoảng 1 điểm trong đề thi. Đồng thời hệ thống một số lý thuyết thường xuyên gặp trong đề thi các năm qua.
Trước đó vào ngày 12.5, trong chuyên đề 7: Một số công thức trong phần di truyền quần thể, giáo viên hướng dẫn học sinh một số công thức thường gặp ở bài tập di truyền quần thể. Đây là dạng bài tập thường xuyên gặp trong đề thi, nói chung cũng không quá khó, nếu học sinh chú tâm thì có thể làm nhanh được dạng bài tập này.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
