Thiếu niên 15 tuổi thách thức lệnh cấm mạng xã hội
Kể từ cuối năm 2025, Australia trở thành quốc gia tiên phong khi cấm người dưới 16 tuổi sử dụng một số nền tảng mạng xã hội phổ biến.
“Các hạn chế nhằm bảo vệ thanh thiếu niên khỏi áp lực và rủi ro, những vấn đề có thể xảy ra khi họ đăng nhập mạng xã hội”, bà Julie Inman Grant, Ủy viên An toàn điện tử của Australia chia sẻ.
Dẫu vậy, trường hợp của Noah Jones, thiếu niên 15 tuổi tại Australia gây chú ý khi khẳng định trải nghiệm trực tiếp của mình “gần như không thay đổi”.
“Tôi chỉ gặp một chút bất tiện trên Instagram nhưng sau đó đã vượt qua được”, Noah nói.
Cậu cho biết bản thân chưa bị xóa tài khoản khỏi bất kỳ nền tảng mạng xã hội nào kể từ khi chính sách có hiệu lực vào cuối năm ngoái.
Đáng chú ý, Noah là một trong hai thiếu niên tham gia vào vụ kiện lên Tòa án Tối cao vào cuối năm nay nhằm phản đối lệnh cấm.
Thiếu niên này thừa nhận mạng xã hội có những mặt trái như bắt nạt trực tuyến hay nội dung nhạy cảm. Nhưng cậu khẳng định rằng với thế hệ trẻ hiện nay, mạng xã hội là nguồn tiếp nhận thông tin chính thay vì qua truyền hình, báo chí.
Mẹ của Noah nêu quan điểm: “Việc nuôi dạy con cái sử dụng không gian mạng như thế nào là quyền của tôi”. Thay vì cấm đoán con, bà chọn cách đặt ra những nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc sử dụng thiết bị điện tử, chẳng hạn như cất điện thoại vào ban đêm hay kiểm soát mật khẩu thiết bị.
Không chỉ trường hợp của Noah, báo cáo của cơ quan An toàn Điện tử Australia vào tháng 3/2026 cho thấy dù hơn 5 triệu tài khoản đã bị vô hiệu hóa sau khi lệnh cấm có hiệu lực, hơn hai phần ba thanh thiếu niên dưới 16 tuổi vẫn tiếp tục sử dụng các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Instagram hay Snapchat bằng nhiều cách lách xác minh độ tuổi.
Muôn kiểu lách luật
Ghi nhận của Đài CNN chỉ ra rằng chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi lệnh cấm tại Australia có hiệu lực vào tháng 12 năm ngoái, nhiều thiếu niên đã quay trở lại TikTok, Instagram hay Snapchat bằng tài khoản mới.
Một số dùng ảnh AI giả gương mặt người lớn để vượt hệ thống xác minh tuổi. Thậm chí, một số khác dùng chính gương mặt của bố mẹ hoặc người lớn tuổi hơn để vượt qua bộ lọc kiểm tra. Trên Reddit, một số người dùng còn gợi ý mua mặt nạ lưới in 3D để đánh lừa công cụ nhận diện khuôn mặt.
Vào đầu tháng 5 vừa qua, nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Melbourne và Lund mang đến những kết quả bất ngờ.
Nhóm tác giả đã tiến hành phỏng vấn 15 trẻ em từ 12-16 tuổi sau khi lệnh cấm có hiệu lực và phát hiện phần lớn các em đều cho rằng quy định thiếu hiệu quả, đồng thời dễ dàng tìm ra nhiều cách để vượt qua hệ thống xác minh độ tuổi. Cụ thể, nhiều em chia sẻ rằng thường khai báo ngày sinh giả hoặc mượn tài khoản, giấy tờ của người lớn tuổi hơn như bố mẹ, anh chị.
Khi bị khóa tài khoản, các em lại tiếp tục tạo tài khoản mới. Tinh vi hơn, để đánh lừa AI nhận diện khuôn mặt, một số trẻ nhờ người lớn quét khuôn mặt hộ, dùng video khuôn mặt trên YouTube để xác minh hoặc trang điểm, dùng ánh sáng tối, đeo râu giả để trông bản thân già hơn.
Từ thực tế này, khái niệm “sneaking” hình thành. Đây là thuật ngữ được nhóm nghiên cứu sử dụng để mô tả việc trẻ em âm thầm thử nghiệm, khai thác lỗ hổng và tìm cách lách các cơ chế kiểm soát kỹ thuật số.
Tương tự, một nghiên cứu khác của các nhà khoa học tại các trường đại học khác nhau vừa công bố hồi cuối tháng 4 đã khảo sát hơn 700 thiếu niên Australia sau 4 tháng nước này áp dụng lệnh cấm mạng xã hội.
Kết quả chỉ ra rằng phần lớn trẻ em vẫn dễ dàng lách luật bằng cách dùng ngày sinh giả, tài khoản của người lớn tuổi hơn hoặc dùng VPN để tiếp tục truy cập. Đặc biệt, có tới 75% người tham gia khảo sát khẳng định việc vượt qua lệnh cấm là dễ.
Ngoài những cách thức trên, nhiều thiếu niên bắt đầu chuyển sang các ứng dụng khác như Lemon8, Yope, Coverstar hay WhatsApp. Trong đó, Lemon8, một ứng dụng thuộc Tập đoàn công nghệ ByteDance (Trung Quốc) từng có thời điểm vươn lên dẫn đầu về lượt tải xuống trên App Store tại Australia.
Một số ý kiến cho rằng các dịch vụ nhắn tin, nền tảng trò chơi, ứng dụng không phổ biến sẽ chứng kiến mức tăng trưởng đột biến khi trẻ em bị đẩy khỏi các nền tảng thuộc danh sách cấm.
Mặc dù vậy, bà Ellese Ferdinands, giảng viên Trường Đại học Sydney nhận định: “Sự trỗi dậy của các ứng dụng ít phổ biến đã phản ánh những lỗ hổng trong lệnh cấm của Chính phủ Australia”.
Vị giảng viên này đặt vấn đề rằng những nền tảng như TikTok hay Instagram đang chịu giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý, trong khi các nền tảng kém phổ biến hơn lại không có sự giám sát tương tự.
Trên thực tế, nguyên nhân khiến trẻ em tự tin lách luật bởi đây là đối tượng hoàn toàn không cảm thấy rủi ro cá nhân vì luật chủ yếu tập trung xử phạt các nền tảng nhiều hơn. Thêm vào đó, nỗi sợ bị bỏ lỡ các tương tác xã hội đã tạo động lực thúc đẩy các em tìm cách để lách luật nhằm theo kịp bạn bè.
Cấm thôi liệu đã đủ để bảo vệ trẻ em?
Chia sẻ trên tờ The Guardian, Samantha Floreani, một nhà hoạt động về quyền kỹ thuật số tại Australia cho hay: “Nếu các nhà hoạch định chính sách thực sự muốn giảm thiểu tác hại đối với trẻ em trên môi trường mạng, họ nên tập trung kiểm soát những mô hình vận hành dựa trên quảng cáo hành vi, thu thập dữ liệu người dùng và thuật toán đề xuất nội dung”.
Cùng quan điểm với Samantha, OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) cho rằng các biện pháp kiểm soát truy cập mạng xã hội đối với trẻ em không thể giải quyết triệt để các rủi ro trên môi trường số nếu chỉ dừng ở việc giới hạn độ tuổi hay cấm truy cập.
Theo tổ chức này, điều quan trọng không kém là xây dựng các nền tảng an toàn ngay từ khâu thiết kế, kiểm soát cách vận hành của thuật toán, cơ chế đề xuất nội dung và tính năng tương tác.
Ở một góc nhìn khác đến từ nghiên cứu vào đầu năm 2026 của nhóm tác giả từ Đại học Manchester, các nhà nghiên cứu đã nhìn nhận mối quan hệ giữa thanh thiếu niên và mạng xã hội được định hình bởi nhiều yếu tố khác nhau.
Trong đó, nhóm nghiên cứu đề xuất những chính sách trao thêm quyền kiểm soát cho phụ huynh thông qua công cụ giám sát hoặc kiểm soát nội dung sẽ phù hợp với thực tế hơn bởi cha mẹ thường là những người hiểu rõ nhất mức độ trưởng thành, nhu cầu và khả năng tự quản lý của con mình.
Một số chuyên gia khác cũng đề xuất thay vì cấm đoán hoàn toàn, các quốc gia nên tập trung phát triển năng lực số, tăng minh bạch thuật toán, yêu cầu nền tảng thiết kế an toàn hơn cho trẻ và áp dụng các giới hạn phù hợp theo từng mức tuổi.
Tính đến tháng 4/2026, đã có tới 25 quốc gia trên thế giới đưa ra các đề xuất hoặc chính sách liên quan đến việc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, chỉ ba quốc gia gồm Australia, Brazil và Indonesia chính thức ban hành luật, trong khi phần lớn vẫn đang ở giai đoạn tham vấn hoặc xem xét chính sách.
Đáng chú ý nhất là trường hợp của Chính phủ Anh khi quốc gia này triển khai các thử nghiệm thực tế với thanh thiếu niên nhằm đánh giá tác động của việc hạn chế mạng xã hội thay vì lập tức áp dụng lệnh cấm trên diện rộng.
Các thử nghiệm bao gồm nhiều kịch bản như cấm hoàn toàn mạng xã hội, giới hạn thời gian sử dụng mỗi ngày hoặc áp dụng “giới nghiêm kỹ thuật số” vào ban đêm để theo dõi ảnh hưởng tới giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và hành vi của trẻ.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng nhẹ so với hôm qua. Tính đến 7 giờ 20 ngày 1.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 76.385 USD, tăng 0,78% trong vòng 24 giờ.
Đà phục hồi của Bitcoin cũng giúp vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa tăng nhẹ 0,7%, đạt mức 2.550 tỉ USD. Các token khác như Ethereum, Solana, TRON tăng nhẹ, mức phục hồi không đáng kể.
Như vậy, Bitcoin đã 'từ chối' mốc 77.800 USD, sau đó quay về vùng giá 76.000 USD. Diễn biến giá diễn ra sau sự điều chỉnh của chỉ số S&P 500 khi cuộc chiến ở Iran bước sang ngày thứ 60. Các giao dịch đòn bẩy đặt cược vào xu hướng giảm giá của Bitcoin ngày một lớn.
Lãi suất phí giao dịch hợp đồng tương lai Bitcoin ở mức âm trong hai tuần qua, cho thấy nhu cầu gia tăng đối với các vị thế bán khống có đòn bẩy. Trong thị trường tăng giá, lãi suất này thường duy trì ở mức 6 - 12%. Lãi suất âm cho thấy sự chuyển dịch sang phía người bán.
Dù Bitcoin bị mắc kẹt dưới 78.000 USD, các tổ chức lớn vẫn tiếp tục tích lũy thêm. Trong bốn tuần qua, Strategy đã mua được 56.235 BTC. Hiện tại, công ty này nắm giữ 818.334 BTC, vượt quỹ ETF IBIT của BlackRock.
Các nhà giao dịch chuyên nghiệp vẫn không hề nao núng trước sự giảm giá của Bitcoin. Điều này được thể hiện qua tỷ lệ mua/bán trên các sàn giao dịch. Tuy nhiên, lãi suất cho vay âm kéo dài trong hợp đồng tương lai Bitcoin cho thấy tâm lý thị trường vẫn còn thận trọng. Các yếu tố kinh tế vĩ mô và lợi nhuận của các công ty công nghệ vẫn là động lực lớn nhất ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư.
Trong một diễn biến khác, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết nước này đã tịch thu gần 500 triệu USD tài sản tiền mã hóa của Iran. Đây được xem như một phần trong chiến dịch gây áp lực kinh tế lên Tehran.
Trên chương trình "Kudlow" của Fox Business, phát sóng hôm 29.4, ông Bessent cho biết con số 500 triệu USD cao hơn nhiều so với 344 triệu USD tài sản mã hóa bị đóng băng được công bố trước đó. Nhà phát hành stablecoin Tether xác nhận đã đóng băng số tiền này theo yêu cầu của chính phủ Mỹ.
Đầu tháng này, xuất hiện các báo cáo cho rằng Iran đang xem xét việc thu phí bằng Bitcoin với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Theo đó, tàu chở dầu sẽ bị tính phí khoảng 1 USD/thùng dầu. Tạp chí Forbes đưa tin Iran đã có thu nhập từ các khoản phí này, dù Tehran chưa công khai xác nhận thông tin trên.
Ít ngày sau, hình thức lừa đảo tiền mã hóa mới đã xuất hiện ở eo biển Hormuz. Hôm 21.4, Reuters dẫn cảnh báo từ công ty quản lý rủi ro hàng hải MARISKS của Hy Lạp rằng những tin nhắn lừa đảo hứa hẹn đảm bảo an toàn khi đi qua eo biển Hormuz bằng tiền mã hóa đã được gửi đến một số công ty vận tải biển có tàu bị mắc kẹt ở phía tây tuyến đường thủy này.
Theo MARISKS, lợi dụng tình hình bất ổn ở eo biển Hormuz, các đối tượng không rõ danh tính, tự xưng là đại diện cho chính quyền Iran, đã gửi tin nhắn cho một số công ty vận tải biển yêu cầu phí vận chuyển bằng Bitcoin hoặc USDT, để đi qua eo biển.
Công ty nói "những tin nhắn này là một trò lừa đảo", đồng thời khẳng định chúng không phải do chính quyền Iran gửi. Tehran chưa đưa ra bình luận nào.
Reuters dẫn thông tin từ MARISKS cho biết ít nhất một trong những tàu cố gắng rời khỏi eo biển vào cuối tuần trước và bị trúng đạn là nạn nhân của vụ lừa đảo.
Đoàn thám hiểm Seascape Alaska 5 từ Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) phát hiện khối cầu vàng bí ẩn trong một chuyến lặn sâu ở vùng biển Alaska năm 2023. Khối cầu mềm, nhẵn, rộng khoảng 10 cm và bám chặt vào tảng đá dưới đáy biển sâu 3.200 m. Sử dụng thiết bị hút, phương tiện điều khiển từ xa đưa vật thể lên tàu Okeanos Explorer để nghiên cứu thêm.
Tuy nhiên, ngay cả khi kiểm tra trực tiếp, đoàn thám hiểm vẫn không thể nhận diện khối cầu vàng. Họ đặt ra nhiều giả thuyết như đây là quả trứng, bọt biển, hoặc thảm vi sinh vật.
Trong phân tích mới, Allen Collins, nhà động vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian, cùng đồng nghiệp tiến hành phân tích kỹ khối cầu, giải mã bí ẩn đã tồn tại nhiều năm. Nghiên cứu mới, xuất bản trên cơ sở dữ liệu bioRxiv tháng này, hé lộ đây là chất do sinh vật biển sâu giống hải quỳ Relicanthus daphneae tiết ra.
"Đầu tiên chúng tôi tìm kiếm cấu tạo giải phẫu tổng thể, xem nó có miệng hay cơ bắp không. Những đặc điểm như vậy sẽ giúp hé lộ đây là một loại động vật cụ thể nào đó. Nhưng chúng tôi không tìm thấy bất cứ thứ gì trong số này", Collins nói với Live Science hôm 27/4.
Nhóm nghiên cứu sau đó đặt khối cầu vàng dưới kính hiển vi và phát hiện những tế bào châm đặc trưng của lớp Hexacorallia thuộc ngành Cnidaria, ngành gồm hơn 11.000 loài động vật không xương sống thủy sinh như sứa, thủy tức, hải quỳ, san hô. Tiếp theo, họ tiến hành xét nghiệm gene và phát hiện ADN từ loài R. daphneae cùng nhiều vi sinh vật. Theo Estefanía Rodríguez, phụ trách động vật không xương sống biển tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ ở New York, thành viên nhóm nghiên cứu, khối cầu vàng là cấu trúc biểu bì mà sinh vật giống hải quỳ tiết ra bên dưới cơ thể để bám chắc vào đá.
Theo Collins, R. daphneae có lẽ tiết ra một lớp biểu bì để bám vào đá nhưng sau đó tách ra để di chuyển đến vị trí tốt hơn, tiếp tục bám vào đó bằng cách tạo ra lớp biểu bì mới. Đó là lý do tại sao khối cầu vàng bị bỏ lại ở nơi mà đoàn thám hiểm Seascape Alaska 5 đi qua.
Jon Copley, nhà sinh thái biển từ Đại học Southampton cho biết, R. daphneae thường được tìm thấy gần các miệng phun thủy nhiệt ở Thái Bình Dương, Nam Đại Dương, Ấn Độ Dương, nhưng có thể do giới khoa học thường xuyên khảo sát chúng hơn những môi trường biển sâu khác. Ông nghi ngờ loài vật kỳ lạ này có thể phân bố rộng hơn và nghiên cứu mới sẽ giúp hiểu thêm về phạm vi phân bố của chúng.
"Đây là lý do chúng tôi tiếp tục thám hiểm - để giải mã những bí ẩn dưới biển sâu và hiểu rõ hơn cách đại dương cũng như các nguồn tài nguyên của nó có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng cường an ninh quốc gia, duy trì sự bền vững của hành tinh", William Mowitt, quyền giám đốc Chương trình Thám hiểm Đại dương của NOAA, chia sẻ với Science Alert.
MacBook Neo chính thức đến tay người dùng Việt Nam từ ngày 10.4. Ngay trong ngày đầu mở bán, các hệ thống phân phối chính hãng của Apple tại Việt Nam đều ghi nhận sức mua ấn tượng.
Theo ông Nguyễn Như Thành, Phó Giám đốc Ngành hàng Apple, hệ thống FPT Shop, trong ngày đầu mở bán, MacBook Neo nhận được sự quan tâm tích cực từ khách hàng, đặc biệt là nhóm học sinh, sinh viên và người dùng trẻ. "Lượng khách đến trải nghiệm tại cửa hàng khá tốt, cho thấy nhu cầu dùng thử dòng MacBook mới với mức giá dễ tiếp cận từ Apple. Trong đó màu hồng nhận được nhiều sự quan tâm. Phiên bản 512 GB Touch ID có sức bán tốt hơn dự kiến", ông Thành nói.
Trong khi đó, hệ thống Di Động Việt ghi nhận tình trạng khan hàng cục bộ ngay trong ngày đầu mở bán khi phiên bản màu hồng nhận được sự quan tâm lớn. Các phiên bản khác như màu vàng cũng ghi nhận sức bán tốt.
Đại diện hệ thống Di động Việt nhận định trong vài ngày tới, nếu sức mua tiếp tục duy trì ở mức cao, một số phiên bản màu đặc biệt như hồng, vàng có thể xuất hiện tình trạng "cháy hàng". Hệ thống đang lên phương án để điều phối hàng, đảm bảo phục vụ nhu cầu của khách hàng trước khi có thông tin về đợt nhập hàng tiếp theo.
Theo các hệ thống bán lẻ, thông thường nhu cầu mua sắm laptop không mang tính cấp bách như các sản phẩm công nghệ khác. Tuy nhiên, MacBook Neo lại cho thấy sức hút rất lớn khi được khách hàng đón nhận tích cực ngay từ giai đoạn đầu, kể cả ở thời điểm chỉ mới đăng ký nhận thông tin. Tại CellphoneS, hệ thống ghi nhận gần 4.000 khách hàng quan tâm và đăng ký thông tin trước khi sản phẩm mở bán.
"Chỉ trong chưa đầy 1 ngày mở bán tại hai thị trường trọng điểm Hà Nội và TP.HCM, hệ thống đã ghi nhận hơn 100 khách hàng sở hữu MacBook Neo. Tỷ lệ mua giữa hai phiên bản dung lượng 256 GB và 512 GB khá đồng đều, cho thấy sự cân nhắc linh hoạt giữa nhu cầu sử dụng và ngân sách của người dùng", đại diện CellphoneS nhận định.
Theo các chuyên gia quan sát thị trường, MacBook Neo đang là model nổi bật trong phân khúc 16 - 18 triệu đồng. Máy phù hợp với khách hàng học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng và cả doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với nhóm khách hàng muốn nâng cấp laptop cũ nhưng không cần các tính năng quá cao cấp, máy đáp ứng tốt các thao tác sử dụng cơ bản, dễ dùng và kết nối liền mạch hệ sinh thái giữa macOS và iOS.
MacBook Neo mới của Apple sở hữu thiết kế nhôm với bốn màu nổi bật gồm hồng, xanh, bạc và vàng. Máy được trang bị màn hình Liquid Retina 13 inch, dùng chip A18 Pro. Đây là lần đầu tiên Apple trang bị chip tương tự iPhone cho MacBook. Máy cũng chỉ có bộ nhớ RAM 8 GB cùng hai lựa chọn về dung lượng ổ cứng là 256 GB và 512 GB. Điều này khiến nhiều người hoài nghi về hiệu năng thực tế của MacBook Neo.
Tại Việt Nam, MacBook Neo có giá 16,5 triệu đồng cho phiên bản 256 GB và 18,9 triệu cho phiên bản 512 GB. Theo chính sách của Apple, người dùng là học sinh, sinh viên, người làm trong ngành giáo dục có thể mua máy rẻ hơn khoảng 2,5 triệu đồng so với giá công bố.
Trong khi đó, các hệ thống bán lẻ tại Việt Nam cũng tung ra nhiều ưu đãi trong ngày đầu mở bán như giảm trực tiếp 500.000 - 600.000 đồng, trả góp 0%, quay số trúng thưởng hoặc trợ giá đến 3 triệu đồng nếu khách hàng thu cũ đổi mới.
Các hệ thống bán lẻ cho biết tình trạng khan hàng cục bộ có thể xảy ra trong những ngày đầu do nhu cầu của người dùng tăng vọt, tuy nhiên khách hàng vẫn có thể trực tiếp đến cửa hàng và mua máy ngay, không phải chờ. Nếu mua online từ Apple Store, người dùng sẽ phải chờ 2 - 4 tuần mới có thể nhận máy.
