Tổ chức Lao động quốc tế tại Việt Nam (ILO Việt Nam) ngày 12/5 tổ chức tọa đàm Môi trường làm việc tâm lý – xã hội nhằm đánh giá tác động đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người lao động.
Hiện chưa có thống kê chính thức về thực trạng này tại Việt Nam. Song ILO ước tính trên thế giới, rủi ro tâm lý xã hội tại nơi làm việc góp phần gây ra hơn 840.000 ca tử vong liên quan đến công việc mỗi năm. Những vấn đề độc hại nhưng lại được xem là bình thường, như 35% lao động thế giới thường xuyên làm việc quá 48 giờ mỗi tuần; 18% từng bị bạo lực tinh thần.
Các yếu tố gây nguy cơ rủi ro tâm lý xã hội là căng thẳng do yêu cầu công việc, mất cân bằng giữa nỗ lực và sự ghi nhận, lo mất việc hoặc điều kiện việc làm bấp bênh, thời giờ làm việc kéo dài và bị bắt nạt tại nơi làm việc.
Theo ILO, ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân ngày càng mờ nhạt là nguy cơ tác động trực tiếp trải nghiệm làm việc mỗi ngày của người lao động, đặc biệt người trẻ đang chuyển tiếp từ giảng đường sang thị trường.
Phạm Châu Anh, 21 tuổi, dẫn thực tế nhiều tổ chức, doanh nghiệp công khai nói về sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc, nhưng trên thực tế nhiều lao động đang bị kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần vì công việc. Cô băn khoăn “Làm thế nào để các công ty đảm bảo quan tâm tới sức khỏe tinh thần của lao động thực chất, hiệu quả thay vì chỉ hô khẩu hiệu?”.
Bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó ban Quan hệ lao động, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, chia sẻ không chỉ người trẻ mới bước chân vào thị trường mà nhiều lao động lớn tuổi cũng gặp hàng loạt sức ép về cường độ công việc, làm thêm giờ. Môi trường lao động đang thay đổi quá nhanh do tái cấu trúc doanh nghiệp hay đòi hỏi năng suất cao. Sự bùng nổ của Al, doanh nghiệp chuộng ứng dụng này đôi lúc đẩy người lao động vào guồng quay công việc sâu hơn, liên tục chứ chưa chắc đã hỗ trợ hiệu quả.
“Nhiều lao động phản ánh rằng làm việc trong trạng thái lo âu, căng thẳng kéo dài, luôn phải kết nối 24h/7 và về đến nhà rồi vẫn không được nghỉ ngơi mà vẫn phải nhận việc từ người quản lý giao”, bà kể.
Theo đại diện Công đoàn, các yếu tố trên đều tác động đến sức khỏe thể chất, tinh thần lao động tại nơi làm việc. Chịu sự “giám sát” của KPI, deadline, phải báo cáo một cách thường xuyên khiến nhiều người mất ngủ, thậm chí mất kết nối với bạn bè, gia đình. Nhưng phần lớn họ không dám chia sẻ rằng đang mệt mỏi mà tự giấu đi, bởi nếu nói ra sợ bị đánh giá không đáp ứng được công việc, bị đưa vào “tầm ngắm” tinh giản.
“Ngày hôm nay bạn có ổn không? là câu mỗi người lao động nên thường xuyên tự hỏi để có câu trả lời cho chính mình. Những người đang kiệt sức không nên im lặng mà cần chia sẻ với bạn bè, thậm chí đồng nghiệp mà họ thực sự tin cậy, gặp chuyên gia để được tư vấn tâm lý”, bà khuyến cáo, cho biết thêm đầu tháng 5, Công đoàn đã lấy ý kiến chuyên gia tâm lý về việc nhận diện sức khỏe tâm thần cho người lao động nhằm có giải pháp cho vấn đề này.
Bà Trần Thị Hồng Liên, Phó giám đốc Văn phòng giới sử dụng lao động thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, chia sẻ dưới góc độ lao động làm việc hơn 20 năm và trải qua nhiều vị trí, có những ngày nghĩ “có nên trở dậy đi làm nữa không”. Thời điểm mà KPI lơ lửng trên đầu, ôm máy tính về nhà rồi lại ôm máy tính đến cơ quan. Sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc vì thế không phải là chuyện của riêng ai.
Đại diện VCCI nhận định trước đây nhắc đến môi trường làm việc an toàn là nghĩ đến bài trí đẹp không gian văn phòng, công sở, công xưởng, máy móc sắp xếp đúng quy trình, đảm bảo an toàn. Nhưng nay còn liên quan văn hóa doanh nghiệp, ứng xử giữa người với người, giữa cấp quản lý với nhân viên, giữa đồng nghiệp với nhau sao cho cùng chia sẻ trong quá trình làm việc.
Theo bà, nhiều doanh nghiệp ngoài các phúc lợi về lương thưởng, giờ làm, đang dần quan tâm hơn tới sức khỏe tinh thần lao động tại nơi làm việc qua đào tạo nhân sự, quản lý cảm xúc trong công việc, đối thoại thường xuyên giữa người lao động với lãnh đạo công ty chứ không đơn thuần là khẩu hiệu.
“Để đảm bảo sức khỏe tinh thần cho lao động tại nơi làm việc không chỉ xuất phát từ phía doanh nghiệp, người lao động cần chủ động bày tỏ. Hai bên cùng lên tiếng, gặp nhau thì mới có thể giải quyết vấn đề”, bà nói.
Kết quả khảo sát công bố hồi đầu năm 2026 của một số nền tảng tuyển dụng cũng cho thấy người lao động ngày càng ưu tiên sức khỏe tinh thần trong môi trường làm việc. Báo cáo Thị trường việc làm Việt Nam trong bối cảnh mới do Cốc Cốc Research phối hợp Việc làm 24h cho kết quả 77% lao động được khảo sát cho biết sẵn sàng đánh đổi thu nhập để lấy môi trường làm việc lành mạnh, được tôn trọng và cân bằng hơn, đặc biệt là nhóm gen Z.
Hơn một nửa trong số này chấp nhận giảm khoảng 10% lương vì môi trường làm việc phù hợp; 25% chấp nhận đánh đổi ở mức cao hơn, cho thấy đây là nhóm đặc biệt ưu tiên sức khỏe tinh thần hoặc đang chịu áp lực nơi làm việc tiêu cực. Tỷ lệ phần nào phản ánh môi trường, văn hóa công ty và sức khỏe tinh thần đang dần trở thành tiêu chí then chốt trong lựa chọn và gắn bó nghề nghiệp. Những đánh giá tiêu cực về văn hóa doanh nghiệp là yếu tố đầu tiên khiến người trẻ sẵn sàng từ chối công việc dù mức lương hấp dẫn.
Dữ liệu của Navigos cũng chỉ ra 50% lao động trẻ lựa chọn môi trường làm việc thân thiện; 46% đề cao sự hỗ trợ từ cấp trên và chỉ 19% chọn ý nghĩa công việc. Còn TopCV cho biết gen Z là nhóm dẫn đầu sẵn sàng thay đổi công việc trong năm 2025 nhằm tìm kiếm môi trường làm việc tốt hơn hoặc cơ hội phát triển bản thân.
Như Báo Thanh Niên thông tin hôm 3.4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (gọi tắt Hạt Kiểm lâm) xử phạt hành chính đối với ông Đ.V.T (38 tuổi) 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.
Lý do ông T. bị phạt là "tàng trữ lâm sản không có hồ sơ hợp pháp" theo điểm c khoản 1 điều 23 Nghị định số 35 năm 2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 14 điều 1 Nghị định số 07 năm 2022).
Trước đó, ngày 2.4, tổ tuần tra liên ngành (do Hạt Kiểm lâm - chủ trì cùng Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 6 đặc khu Côn Đảo) thực hiện kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo.
Tại đây, tổ tuần tra phát hiện 42 cây mai vàng do ông T. cất giữ, chăm sóc. Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây có tổng khối lượng 0,38 m³.
Ông T. đề nghị được bổ sung hóa đơn vào ngày hôm sau nhưng đến nay ông T. vẫn chưa chứng minh được xuất xứ, nguồn gốc 42 gốc mai vàng nói trên.
Vậy khi nào người dân phải lập bảng kê lâm sản, quy định pháp luật sao về trường hợp này? Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, luật sư Lê Văn Hoan, Công ty luật TNHH Lê Văn, cho biết theo điều 42 luật Lâm nghiệp, hoạt động kiểm tra nguồn gốc lâm sản là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp trong toàn bộ chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ.
Theo khoản 16 điều 2 luật Lâm nghiệp: "lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến".
"Căn cứ vào quy định trên, một cái cây chỉ được xác định lâm sản khi nó lớn lên từ hệ sinh thái rừng. Ngược lại, những cây xanh trong vườn nhà, trên đất ở do chính tay người dân đầu tư trồng trọt và chăm sóc, về bản chất là tài sản sở hữu tư nhân", luật sư Hoan nói.
Khi một cái cây không bắt nguồn từ rừng và không nằm trong danh mục các loài thực vật nguy cấp, quý hiếm cần bảo tồn đặc biệt, thì nó hoàn toàn đứng ngoài sự điều chỉnh của các quy định về hồ sơ lâm sản thông thường. Điều này có nghĩa là quyền tự định đoạt của người dân đối với cây trồng trong vườn là rất lớn.
Mặc dù trong nội dung của Thông tư 26 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp - Môi trường (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 84 năm 2025 của bộ này) có nhắc đến thuật ngữ "gỗ vườn nhà" hay "cây vườn nhà", nhưng trên hết đối tượng điều chỉnh vẫn là "lâm sản" và cần phải hiểu cho đúng nghĩa.
Tại điều 6 của Thông tư 26, quy định rằng đối với "gỗ vườn nhà" hay cây trồng phân tán do cá nhân tự đầu tư, chủ sở hữu hoàn toàn có quyền tự xây dựng phương án khai thác cho riêng mình, không cần phải cơ quan chức năng phê duyệt, trừ trường hợp cây này liên quan đến nhóm thực vật quý, hiếm cần bảo tồn.
Về vấn đề hồ sơ nguồn gốc, Thông tư 26 năm 2025 quy định đối với những loài gỗ thông thường được khai thác từ vườn nhà, hồ sơ chỉ đơn giản là một bản chính bảng kê lâm sản do chính chủ lâm sản tự lập.
"Việc xác nhận của cơ quan kiểm lâm lên bảng kê này không phải là một nghĩa vụ bắt buộc trong mọi trường hợp. Nó chỉ trở thành một thủ tục khi chủ lâm sản có nhu cầu tự nguyện đề nghị xác nhận để thuận tiện hơn cho các giao dịch thương mại lớn, hoặc vận chuyển đi xa qua nhiều trạm kiểm soát", luật sư Hoan nhấn mạnh.
Theo luật sư Hoan, tại điều 5 của Thông tư 26, người dân chỉ lập và xin xác nhận bảng kê lâm sản trở thành bắt buộc khi "đối tượng đó liên quan trực tiếp đến những giá trị cần bảo tồn, hoặc có nguồn gốc từ công sản".
Cụ thể, bảng kê bắt buộc phải có xác nhận của kiểm lâm khi đó là gỗ thông thường khai thác từ rừng tự nhiên, là lâm sản sau khi bị tịch thu, hoặc được chuyển giao quyền sở hữu từ Nhà nước, hoặc là các loại gỗ quý hiếm thuộc danh mục đặc biệt và phụ lục CITES. Đối với những loài động vật rừng thông thường hoặc nguy cấp, quý hiếm thì việc xác nhận cũng là yêu cầu không thể thiếu để ngăn chặn các hành vi săn bắt, buôn bán trái phép.
"Như vậy, đối với đại đa số các loại cây ăn quả, cây bóng mát, cây cảnh, hay cây lấy gỗ thông thường mọc trên đất vườn của hộ gia đình không thuộc quy hoạch lâm nghiệp. Chúng ta có thể yên tâm rằng mình không thuộc diện phải làm các thủ tục hồ sơ lâm sản theo quy định của Thông tư 26", luật sư Hoan nhấn mạnh.
Những cây thông thường (không phải loại cần phải bảo tồn) tự trồng trong vườn không hội đủ yếu tố để gọi là "lâm sản" theo định nghĩa pháp lý của ngành lâm nghiệp nên người dân không nhất thiết phải lập bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26.
Cũng theo luật sư Hoan, những cây trong vườn của người dân sẽ không cần bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26 khi thỏa mãn ba điều kiện: không có nguồn gốc khai thác từ rừng, không thuộc danh mục loài nguy cấp quý hiếm và không nằm trong phụ lục các loài bảo tồn quốc tế CITES.
Nhiều năm làm lao động bốc xếp tại cảng cá Trần Đề (xã Trần Đề, thành phố Cần Thơ), anh Thạch Vinh (34 tuổi, ngụ xã Trần Đề) cho biết những chuyến biển trúng đậm là lúc anh em làm không kịp nghỉ tay. Công việc phụ thuộc hoàn toàn vào lịch tàu cập cảng và sản lượng khai thác. Có ngày làm từ sáng sớm đến chiều muộn, nhưng có khi chỉ vài giờ.
Tiền công bốc xếp tính theo sản lượng, bình quân 150.000 đồng/tấn cá. Nhờ đó, anh Vinh có thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng, riêng mùa cao điểm thì cao hơn. "Cá tôm nhiều thì thu nhập tăng nên anh em làm bốc xếp đều mong mỗi tàu về đầy ắp cá", anh Vinh nói.
Theo Ban Quản lý cảng cá Trần Đề, lực lượng bốc xếp đã được tổ chức thành nghiệp đoàn với hơn 120 người, chia thành 5 tổ hoạt động bài bản. Trước mỗi chuyến tàu cập bến, chủ tàu liên hệ tổ trưởng để điều phối nhân lực, đảm bảo giải phóng hàng nhanh chóng. Vào chính vụ kéo dài khoảng 3 tháng giữa năm, thu nhập của lao động có thể đạt 14 - 15 triệu đồng/tháng.
Không chỉ không khí làm việc ở khu bốc xếp luôn sôi động mà khu vực sửa chữa ngư cụ cũng tấp nập không kém. Hơn nửa đời gắn bó với nghề, ông Bùi Văn Hớn (gần 60 tuổi) cho biết công việc vá lưới, làm cào là nguồn sống chính của nhiều hộ dân địa phương.
"Tiền công làm cào mỗi ngày khoảng 250.000 đồng và được lo cơm trưa. Nhờ có việc đều đều nên gia đình tôi đủ trang trải chi phí và lo cho con cái học hành đến nơi đến chốn", ông Hớn chia sẻ.
Công việc làm cào được phân chia theo từng công đoạn: xỏ khoen, kẹp chì, làm rường phao, đan dây… Theo anh Dương Văn Nghĩa, một thợ lành nghề, để hoàn thiện một tấm lưới cào dài hơn 200 m mất khoảng 10 ngày công, nếu làm mới hoàn toàn thì kéo dài nửa tháng.
Những công đoạn làm cào đòi hỏi kỹ thuật cao. Chẳng hạn, đan dây thừng do thợ giỏi đảm nhận, tiền công khoảng 400.000 đồng/ngày. "Nghề không khó, nhưng phải chịu khó học, làm lâu ngày mới thành thạo", anh Nghĩa nói.
Trong khi đàn ông đảm nhận các công việc nặng thì phần lớn phụ nữ gắn bó với nghề vá lưới. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Chị Thanh Tuyền (38 tuổi, ngụ xã Trần Đề) cho biết, vá lưới dễ học nhưng muốn vá cho đẹp thì phải tinh mắt, từng mũi khâu phải đều và chặt; phải tìm đúng chỗ rách, xử lý kỹ lưỡng để khi cá dính vào không bị bung lưới.
Không còn là công việc nhỏ lẻ, nghề vá lưới được tổ chức thành các nhóm chuyên nghiệp. Mỗi nhóm hàng chục người, sẵn sàng nhận sửa chữa khi chủ tàu cá có nhu cầu. Thu nhập dao động từ 200.000 đến 450.000 đồng/người/ngày.
Từ bốc xếp, vận chuyển đến sửa chữa ngư cụ… chuỗi dịch vụ hậu cần nghề cá tại cảng cá Trần Đề đang tạo sinh kế bền vững cho hàng ngàn lao động địa phương. Không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống, những mắt xích thầm lặng này còn giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển, giúp ngư dân yên tâm vươn khơi bám biển.
Đảng ủy UBND TP.Hà Nội vừa có báo cáo gửi Thường trực Thành ủy về tiến độ triển khai dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, trong đó nêu ra một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Theo đó, dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị (metro) số 5, đoạn Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc xảy ra xung đột, trùng nhiều hạng mục công trình (theo bản vẽ thiết kế đã được duyệt) khi giao cắt với dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, tại nút giao Nguyễn Chí Thanh.
Sự xung đột giao cắt giữa 2 dự án sẽ làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án Vành đai 1 tại nút giao Nguyễn Chí Thanh. Theo đó, phạm vi, khối lượng của dự án Vành đai 1 bị thay đổi vì giảm bớt phần hoàn thiện nút giao này.
Cạnh đó, thời gian thực hiện dự án Vành đai 1 có thể bị kéo dài vì phụ thuộc vào thời gian thi công ga S3 (thuộc metro số 5) và việc phân chia phạm vi giữa 2 dự án. Đồng thời, thiết kế của dự án Vành đai 1 có thể phải điều chỉnh.
Báo cáo với đoàn công tác của Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng vào chiều 19.4, Phó chủ tịch UBND TP.Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, dự án Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng hồi tháng 12.2025. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, UBND thành phố nhận thấy phần đầu tư xây dựng sau giải phóng mặt bằng của dự án "hơi chậm".
Nêu quan điểm về hướng xử lý khó khăn, vướng mắc tại nút giao Nguyễn Chí Thanh, ông Dương Đức Tuấn cho rằng có thể phải xác lập giải pháp về kỹ thuật, công nghệ để đáp ứng tiến độ dự án Vành đai 1, khép kín hoàn chỉnh nút giao Nguyễn Chí Thanh trước; đồng thời phải có giao diện xử lý kỹ thuật liên quan ga S3 ngay tại thời điểm này.
UBND thành phố, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp thành phố cùng chủ đầu tư tuyến metro số 5 sẽ phải họp bàn kỹ triển khai nội dung này.
Dự án đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, là dự án nhóm A, tổng mức đầu tư hơn 7.210 tỉ đồng, khởi công tháng 6.2020 và sau nhiều lần điều chỉnh, thời gian thực hiện kéo dài đến năm 2026.
Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng với tổng diện tích 153.341m², liên quan 1.983 hộ dân tại các phường Ô Chợ Dừa, Láng, Giảng Võ đã hoàn thành, toàn bộ mặt bằng được bàn giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp thành phố để tổ chức thi công.
Gói thầu thi công tuyến đường và 2 cầu vượt tại nút Láng Hạ - Giảng Võ được khởi công ngày 9.1 vừa qua. Hiện nay, tiến độ thi công tuyến đường đạt khoảng 50% khối lượng, trong đó tiến độ cầu vượt nút giao Láng Hạ - Giảng Võ đạt 50% khối lượng, cầu vượt nút giao Nguyễn Chí Thanh đã thi công được 20% khối lượng.
Trước đó, hồi cuối tháng 12.2025, Hà Nội chính thức động thổ dự án tuyến metro số 5, đoạn Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc, với tổng mức đầu tư hơn 72.000 tỉ đồng. Tuyến có chiều dài gần 40 km, dài 39,585 km, gồm các đoạn ngầm, trên cao và đi trên mặt đất, với 21 nhà ga và 2 depot.
