Trong nhiều năm, các yếu tố nguy cơ của đột quỵ thường được xác định dựa trên lối sống và tình trạng sức khỏe ở tuổi trưởng thành, như béo phì, hút thuốc hay tăng huyết áp. Tuy nhiên, nghiên cứu mới do các nhà khoa học từ University of Gothenburg thực hiện đã mở rộng góc nhìn: nguy cơ đột quỵ có thể đã được “lập trình” từ khi một người chào đời.
Công trình phân tích dữ liệu của gần 800.000 người sinh tại Thụy Điển trong giai đoạn 1973-1982, theo dõi đến năm 2022. Kết quả cho thấy những người có cân nặng khi sinh dưới mức trung bình (khoảng 3kg) có nguy cơ đột quỵ cao hơn rõ rệt khi bước vào tuổi trưởng thành.
Cụ thể, nhóm này có nguy cơ mắc tất cả các dạng đột quỵ tăng khoảng 21%, trong đó nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ tăng đáng kể, còn xuất huyết nội sọ, dạng đột quỵ nguy hiểm hơn, tăng tới 27%.
Điều đáng chú ý là mối liên hệ này không bị ảnh hưởng bởi chỉ số BMI khi trưởng thành hay tuổi thai lúc sinh, cho thấy cân nặng khi sinh là một yếu tố độc lập.
Các nhà khoa học cho rằng cân nặng khi sinh phản ánh môi trường phát triển trong tử cung. Khi thai nhi không nhận đủ dinh dưỡng hoặc gặp điều kiện bất lợi, cơ thể có thể “thích nghi” bằng cách thay đổi cấu trúc và chức năng của các cơ quan, bao gồm hệ tim mạch và mạch máu não.
Những thay đổi này có thể không biểu hiện ngay nhưng âm thầm làm tăng nguy cơ bệnh lý trong tương lai, đặc biệt là các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu như đột quỵ.
Nói cách khác, cơ thể “ghi nhớ” điều kiện sống từ trong bụng mẹ, và điều đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe suốt nhiều thập kỷ sau.
Mặc dù tỉ lệ đột quỵ đã giảm ở nhiều quốc gia phát triển, nhưng xu hướng này không rõ rệt ở người trẻ. Thậm chí, tại một số khu vực ở Đông Nam Á và các nước phát triển, tỉ lệ đột quỵ ở người trẻ và trung niên đang có dấu hiệu gia tăng.
Điều này khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến những yếu tố nguy cơ “sớm” như cân nặng khi sinh, những yếu tố mà trước đây ít được chú ý trong đánh giá nguy cơ.
Không thể thay đổi quá khứ, nhưng có thể phòng ngừa tương lai. Đối với người trưởng thành hiện nay, cân nặng khi sinh là yếu tố không thể thay đổi. Tuy nhiên, việc nhận diện nguy cơ sớm có thể giúp chủ động phòng ngừa.
Những người từng sinh nhẹ cân nên chú ý hơn đến các yếu tố nguy cơ khác như huyết áp, chế độ ăn, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.
Quan trọng hơn, phát hiện này mở ra cơ hội can thiệp từ sớm, ngay từ giai đoạn mang thai. Chăm sóc dinh dưỡng tốt cho mẹ bầu, theo dõi thai kỳ chặt chẽ và đảm bảo điều kiện phát triển tối ưu cho thai nhi có thể góp phần giảm nguy cơ bệnh tật cho thế hệ tương lai.
Nghiên cứu được trình bày tại European Congress on Obesity 2026 không chỉ cung cấp thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa giai đoạn đầu đời và sức khỏe lâu dài, mà còn gợi ý rằng cân nặng khi sinh có thể được đưa vào các mô hình đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch.
Đây là một bước tiến trong cách tiếp cận y học dự phòng, không chỉ nhìn vào hiện tại, mà còn xem xét toàn bộ “lịch sử sinh học” của một con người.
Theo Hiệp hội Chỉnh hình Bàn chân và Cổ chân Mỹ, chọn giày đi bộ không phù hợp có thể làm tăng áp lực lên bàn chân và gây chấn thương.
Bác sĩ Emily Splichal, chuyên gia về y học chức năng bàn chân (Mỹ), cho biết chọn giày sai kích cỡ có thể làm thay đổi dáng đi, khiến lực tác động phân bố không đều lên khớp.
Bác sĩ Rock G. Positano, chuyên gia phẫu thuật bàn chân tại Bệnh viện Special Surgery (Mỹ), nhấn mạnh: không có một loại giày phù hợp cho tất cả, cần chọn theo cấu trúc bàn chân.
Những sai lầm trên có thể làm tăng nguy cơ đau chân và chấn thương, theo Healthline (Mỹ).
Giày đi bộ không chỉ là phụ kiện mà là “nền tảng” của vận động. Chọn đúng giày đi bộ giúp giảm chấn thương, tăng hiệu quả tập luyện và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Theo báo South China Morning Post ngày 14-4, một người đàn ông 32 tuổi tại Trung Quốc đi khám vì đau bụng và bàng hoàng phát hiện chiếc nhiệt kế thủy ngân ông đã vô tình nuốt phải từ 20 năm trước vẫn còn trong cơ thể.
Bệnh nhân họ Wang, sống tại thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang (miền đông nam Trung Quốc), đến điều trị tại cơ sở Long Cương thuộc Bệnh viện trực thuộc số 1 của Đại học Y Ôn Châu.
Kết quả chụp X-quang phát hiện một dị vật trong tá tràng, được các bác sĩ xác định là chiếc nhiệt kế thủy ngân. Do đầu nhọn của nhiệt kế cắm trực tiếp vào thành ruột, bệnh nhân đối mặt nguy cơ cao bị thủng ruột và xuất huyết nội nghiêm trọng.
Ông Wang cho biết đã vô tình nuốt chiếc nhiệt kế từ năm 12 tuổi, nhưng vì quá sợ hãi nên không dám nói với cha mẹ.
Thời điểm đó cha mẹ ông bận rộn công việc, bản thân ông lại không có triệu chứng bất thường nên sự việc dần bị lãng quên.
Các bác sĩ phẫu thuật lấy dị vật ra ngoài chỉ trong 20 phút. Đây là ca can thiệp đòi hỏi độ chính xác cao do nhiệt kế lưu lại trong cơ thể quá lâu và nằm gần ống mật, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thành ruột trong quá trình thao tác.
Chiếc nhiệt kế sau khi được lấy ra vẫn còn nguyên vẹn, song các vạch đo nhiệt độ đã phai mờ theo thời gian.
Các chuyên gia từ trung tâm nội soi của bệnh viện khuyến cáo người vô tình nuốt phải dị vật cần lập tức ngừng ăn uống, hạn chế nuốt và nói chuyện, đồng thời nhanh chóng tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Theo báo Wenzhou Daily, mỗi năm tại Trung Quốc có hơn 1 triệu người nhập viện do nuốt phải dị vật. Trẻ em chiếm hơn 60% số ca, người cao tuổi cũng chiếm tỉ lệ đáng kể. Các dị vật phổ biến gồm xương cá, xương gà, pin, nam châm và răng giả.
Trước đó vào tháng 6 năm ngoái, một trường hợp tương tự được ghi nhận tại tỉnh An Huy. Ông Yang, 64 tuổi, đi khám vì khó chịu ở ngực và phát hiện chiếc bàn chải đánh răng nằm trong cơ thể suốt 52 năm.
Giống như ông Wang, ông Yang nuốt phải vật này từ năm 12 tuổi nhưng giấu kín vì sợ bị cha mẹ mắng, đồng thời lầm tưởng dị vật có thể tự tiêu hủy trong dạ dày. Nhiều năm sau, ông chỉ thỉnh thoảng bị đau bụng nhẹ nên không để ý.
Trường hợp của ông Wang gây xôn xao cộng đồng mạng Trung Quốc. Một người dùng bình luận: "Anh ấy quá may mắn. Thật mừng vì chiếc nhiệt kế không bị vỡ và thủy ngân không rò rỉ".
Khai thác bệnh sử, trước đó anh có dùng nhiều rượu bia trong buổi gặp gỡ bạn bè. Sau cuộc nhậu, anh đột ngột xuất hiện cơn đau thắt vùng ngực sau xương ức, đau tăng dần, lan ra sau lưng, lên cằm và xuống cánh tay trái, kèm vã mồ hôi, khó thở và cảm giác mệt lả. Dù nghỉ ngơi, tình trạng vẫn không cải thiện nên được người thân đưa đi cấp cứu.
Tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, kết quả điện tâm đồ và chụp mạch vành xác định người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên thành trước rộng - một trong những thể nhồi máu cơ tim nguy hiểm có nguy cơ tử vong cao nếu chậm trễ điều trị.
Các bác sĩ ghi nhận động mạch liên thất trước (LAD) - mạch máu giữ vai trò nuôi phần lớn cơ tim bị hẹp đến 90% do huyết khối gây tắc nghẽn.
Ngay lập tức, ê kíp can thiệp tim mạch tiến hành nong mạch và đặt stent phủ thuốc qua đường động mạch quay ở cổ tay phải. Sau can thiệp, dòng máu mạch vành được tái lập hoàn toàn, tình trạng người bệnh cải thiện nhanh chóng.
Ngày 14.5, bác sĩ chuyên khoa 1 Hồ Văn Mót, Trưởng khoa Nội Tim mạch - Can thiệp tim mạch, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh, cho biết nhồi máu cơ tim hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt.
“Nhiều người dưới 40 tuổi vẫn có thể mắc nhồi máu cơ tim nếu có các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, stress kéo dài, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc lối sống ít vận động”, bác sĩ Mót chia sẻ.
Các chuyên gia tim mạch cũng cảnh báo, việc sử dụng nhiều rượu bia có thể gây tăng huyết áp đột ngột, rối loạn nhịp tim, co thắt mạch vành, thúc đẩy hình thành huyết khối và làm mất ổn định các mảng xơ vữa trong lòng mạch máu. Đây là những yếu tố nguy hiểm có thể kích hoạt cơn nhồi máu cơ tim cấp, đặc biệt ở người đã có bệnh lý tim mạch tiềm ẩn nhưng chưa được phát hiện. Ngoài ra, sau các cuộc nhậu kéo dài, cơ thể thường rơi vào trạng thái mất nước, tăng nhịp tim và tăng gánh cho tim, làm nguy cơ biến cố tim mạch tăng cao hơn bình thường.
Dấu hiệu điển hình của nhồi máu cơ tim là cơn đau thắt hoặc đè nặng sau xương ức, đau lan lên cổ, hàm, vai hoặc cánh tay trái, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc choáng váng.
"Mỗi phút chậm trễ, một phần cơ tim có thể bị hoại tử không hồi phục. Khi xuất hiện cơn đau ngực kéo dài trên 15 - 20 phút và không giảm khi nghỉ ngơi, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng can thiệp tim mạch để được cấp cứu kịp thời", bác sĩ Mót chia sẻ.
Bác sĩ cũng khuyến nghị người dân nên hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì vận động và khám sức khỏe định kỳ để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch nguy hiểm.
