Đó là khẳng định của ThS Nguyễn Thị Xuân Thúy, khoa kinh tế chính trị Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), khi trao đổi với Tuổi Trẻ xung quanh đề xuất loại ngành ô tô ra khỏi ngành kinh doanh có điều kiện.
Bà Thúy nói: Những năm gần đây, ngay cả những nền kinh tế từng đề cao tự do thương mại cũng bắt đầu áp đặt chính sách bảo hộ chiến lược, đặc biệt trong ngành ô tô và xe điện.
* Vậy theo bà, chúng ta có nên cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh hay tiếp tục duy trì cách quản lý như trước?
– Sau gần ba thập niên phát triển, Việt Nam đã có được ngành công nghiệp ô tô với năng lực lắp ráp nhất định, hình thành mạng lưới các nhà cung cấp tuy chưa thực sự lớn mạnh nhưng cũng đã phát triển, đồng hành cùng các nhà lắp ráp, tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động.
Nhưng nhìn một cách khách quan, mức độ nội địa hóa ở nhiều phân khúc vẫn còn thấp, công nghiệp hỗ trợ phát triển chậm, năng lực xuất khẩu còn hạn chế và giá trị gia tăng nội địa chưa cao.
Đây cũng là lý do khiến nhiều ý kiến đặt câu hỏi: Liệu việc duy trì các điều kiện kinh doanh và hàng rào bảo hộ thời gian qua đã thực sự tạo ra năng lực công nghiệp đủ mạnh hay chưa?
Thực tế, nếu tiếp tục duy trì mô hình bảo hộ mà không tạo ra áp lực nâng cấp công nghệ và năng lực cạnh tranh, ngành ô tô trong nước cũng khó có thể phát triển bền vững.
Bảo hộ quá lâu nhưng không gắn với đổi mới công nghệ, nội địa hóa thực chất hay năng lực xuất khẩu có thể khiến doanh nghiệp phụ thuộc vào thị trường được bảo vệ thay vì nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ngược lại, nếu mở hoàn toàn trong khi năng lực công nghiệp hỗ trợ còn yếu, Việt Nam có nguy cơ trở thành thị trường tiêu thụ thay vì trung tâm sản xuất. Khi đó, các doanh nghiệp có thể lựa chọn nhập khẩu nguyên chiếc hoặc chỉ thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản từ các trung tâm sản xuất lớn trong khu vực như Thái Lan hay Indonesia.
* Những hệ lụy nào xảy ra nếu chúng ta “mở cửa” quá mức khi cắt giảm hết các điều kiện, thủ tục, thưa bà?
– Nếu cắt bỏ những điều kiện, thủ tục…, nhóm chịu tác động lớn nhất có thể không phải các tập đoàn lớn, mà là mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang từng bước tham gia chuỗi cung ứng cho ngành ô tô.
Các doanh nghiệp cơ khí, cao su, nhựa, dây điện, khuôn mẫu hay gia công kim loại phụ thuộc đáng kể vào hoạt động sản xuất và lắp ráp trong nước. Nếu chuyển mạnh sang nhập khẩu nguyên chiếc hoặc chỉ thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản, cơ hội tích lũy năng lực sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp này sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Đây cũng là điểm cần được nhìn nhận đầy đủ hơn khi đánh giá vai trò của ngành ô tô. Không nhiều ngành công nghiệp tại Việt Nam hiện nay có khả năng tạo ra hệ sinh thái sản xuất rộng như ô tô, với sự tham gia của các ngành cơ khí, điện – điện tử, cao su, nhựa, vật liệu, khuôn mẫu, tự động hóa hay logistics công nghiệp.
Giá trị của ngành ô tô vì thế không chỉ nằm ở sản lượng xe bán ra hay số lượng nhà máy lắp ráp cuối cùng, mà còn ở khả năng hình thành nền tảng sản xuất trong nước, tích lũy năng lực chế tạo và tạo không gian phát triển cho mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh.
Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng nhấn mạnh mục tiêu tự chủ, tự cường và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, câu chuyện ngành ô tô cũng cần được nhìn rộng hơn dưới góc độ năng lực sản xuất quốc gia.
Một nền kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu các sản phẩm công nghệ và công nghiệp chế tạo sẽ khó nâng cao tính tự chủ trong dài hạn, đặc biệt khi cạnh tranh địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu hướng bảo hộ đang gia tăng trên toàn cầu.
Về dài hạn, điều đáng lo không chỉ là chuyện thị phần xe nhập khẩu, mà là nguy cơ suy yếu nền tảng sản xuất công nghiệp trong nước trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
* Vậy làm thế nào để vừa tạo thuận lợi, thông thoáng cho môi trường đầu tư kinh doanh, nhưng cũng góp phần thúc đẩy phát triển ngành ô tô bền vững?
– Theo tôi, cần chuyển từ bảo hộ bằng các biện pháp hành chính sang chính sách công nghiệp thế hệ mới. Theo đó, giảm dần các cơ chế xin – cho và tiền kiểm mang tính hành chính.
Thay vào đó, cần tăng cường các công cụ chính sách hiệu quả hơn như tiêu chuẩn kỹ thuật, ưu đãi gắn với tỉ lệ nội địa hóa thực chất, hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ, khuyến khích nghiên cứu phát triển, phát triển hệ sinh thái xe điện và thúc đẩy xuất khẩu.
Kinh nghiệm cho thấy các quốc gia thành công trong ngành ô tô thường không dựa chủ yếu vào giấy phép kinh doanh để bảo vệ thị trường, mà tập trung xây dựng năng lực công nghiệp thông qua các chính sách có điều kiện rõ ràng và định hướng dài hạn.
Chính sách phát triển ngành ô tô cần tránh không chỉ là bảo hộ kéo dài, mà còn là nguy cơ đánh mất nền tảng sản xuất công nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Bất chấp việc sức mua trên thị trường ô tô cho thấy dấu hiệu hồi phục, doanh số bán nhiều mẫu mã vẫn trên đà sụt giảm. Danh sách 10 ô tô bán ít nhất Việt Nam tháng 3.2026 vẫn là những cái tên quen thuộc của các thương hiệu xe Nhật Bản, Hàn Quốc như Toyota, Suzuki, Isuzu, KIA hay Hyundai.
Trong đó, riêng Toyota có tới 4 mẫu xe góp mặt trong danh sách 10 ô tô bán ít nhất Việt Nam tháng 3.2026, đồng thời chiếm cả hai vị trí dẫn đầu.
Điểm nhấn đầu tiên nằm ở ngoại hình năng động, thể thao mang phong cách SUV lai coupe với mui xe vuốt thấp về phía sau, mang lại diện mạo trẻ trung. Kế đến, Suzuki Fronx là mẫu xe duy nhất trong phân khúc SUV đô thị dùng hệ động lực hybrid với sự kết hợp giữa mô-tơ điện và động cơ xăng. Sự kết hợp này tạo ra công suất 99 mã lực, mô-men xoắn 135 Nm nhưng vẫn đảm bảo tối ưu mức tiêu hao nhiên liệu.
Ưu điểm thứ 3 nằm ở công nghệ hỗ trợ lái xe nâng cao ADAS, vốn chỉ có trên những dòng xe hạng B, C. Với các tính năng như kiểm soát hành trình thích ứng, hỗ trợ giữ làn và phanh tự động khẩn cấp… tạo nên sự khác biệt của Fronx so với các đối thủ còn lại. Hơn nữa, mẫu xe này còn có nhiều tiện nghi như tính năng hiển thị thông tin trên kính lái (HUD), sạc không dây, kết nối Apple Carplay không dây, cửa gió hàng ghế sau…
Bên cạnh những ưu điểm, Suzuki Fronx vẫn tồn tại vài nhược điểm như trần xe ở khu vực hàng ghế sau thấp, không quá phù hợp với những người cao 1,75 m trở lên. Kế đến, xe sử dụng chất liệu ghế bọc da pha nỉ làm giảm đi sự cao cấp tổng thể của khoang nội thất. Ngoài ra, ghế lái chỉ dùng lẫy chỉnh cơ thay vì chỉnh điện.
Xét tổng thể, Suzuki Fronx là mẫu xe dành cho những khách hàng trẻ, yêu thích trải nghiệm công nghệ và muốn tìm kiếm sự khác biệt. Dù còn một vài hạn chế về không gian và vật liệu nội thất, nhưng với những giá trị về vận hành và an toàn, đây vẫn là một làn gió mới đầy thú vị trong phân khúc SUV đô thị hiện nay.
Nhìn chung, Suzuki Fronx là mẫu xe phù hợp với những khách hàng trẻ, thích công nghệ, tiện nghi và ăn chắc, mặc bền. Dù còn một vài điểm khuyết về không gian hàng ghế sau, vật liệu nội thất nhưng với những giá trị về vận hành, công nghệ an toàn… đây vẫn là làn gió mới cho khách hàng muốn mua xe gầm cao cỡ nhỏ.
Không ít tài xế có thói quen để sẵn vài chai nước lọc trong xe để tiện sử dụng, đặc biệt vào những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng chính vật dụng quen thuộc này lại là yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, thậm chí có thể dẫn đến cháy xe nếu đặt sai vị trí trong ô tô, nhất là khi xe dừng đỗ dưới trời nắng.
Về bản chất, chai nước nhựa trong suốt chứa đầy nước có thể hoạt động như một thấu kính hội tụ. Khi ánh nắng mặt trời chiếu xuyên qua, các tia sáng không còn phân tán mà bị tập trung vào một điểm rất nhỏ trên bề mặt nội thất. Nguyên lý này tương tự cách nhiều người từng dùng kính lúp để đốt giấy trong các thí nghiệm về ánh sáng. Theo đó, khi năng lượng sáng bị "nén" lại sẽ chuyển hóa thành nhiệt lượng tại một điểm cụ thể.
Trong điều kiện thuận lợi, điểm hội tụ này có thể đạt nhiệt độ đủ cao để làm nóng, thậm chí gây cháy một số vật liệu như da, nỉ hoặc nhựa trong xe. Thực tế, đã có những thử nghiệm cho thấy chỉ sau một khoảng thời gian ngắn, tia sáng hội tụ qua chai nước có thể để lại vết cháy xém trên bề mặt ghế.
Rủi ro này càng gia tăng khi đặt trong bối cảnh môi trường ca-bin ô tô vốn đã rất nóng. Khi xe đậu ngoài trời nắng, nhiệt độ bên trong có thể nhanh chóng tăng lên mức 50 - 60 độ C, thậm chí cao hơn nếu đỗ lâu. Không gian kín khiến nhiệt bị giữ lại, làm các vật liệu nội thất nóng lên nhanh chóng và dễ bị tác động bởi nguồn nhiệt cục bộ.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng bản chất rằng không phải cứ để chai nước trong xe là chắc chắn gây cháy. Nguy cơ chỉ xuất hiện khi hội đủ các yếu tố như ánh nắng chiếu trực tiếp, góc chiếu phù hợp, chai nước trong suốt và được đặt ở vị trí có thể hội tụ ánh sáng vào một điểm trên nội thất. Dù vậy, chính vì khó kiểm soát các yếu tố này trong thực tế, việc chủ động phòng tránh vẫn là cần thiết.
Bên cạnh nguy cơ gây cháy, việc để chai nước trong ô tô dưới trời nắng còn tiềm ẩn những vấn đề khác. Nhiệt độ cao có thể làm biến dạng chai nhựa, đồng thời khiến một số hợp chất trong nhựa thôi nhiễm vào nước. Nếu tiếp tục sử dụng, chất lượng nước uống không còn đảm bảo như ban đầu. Ngoài ra, môi trường nóng ẩm cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt ở phần miệng chai nếu đã mở nắp.
Trong một số trường hợp, áp suất bên trong chai tăng do nhiệt độ cao cũng có thể khiến chai bị phồng, rò rỉ nước ra nội thất xe. Dù khả năng phát nổ không phổ biến, nhưng đây vẫn là yếu tố cần lưu ý khi để các vật chứa chất lỏng trong không gian kín, nhiệt độ cao.
Từ những phân tích trên, có thể thấy chai nước lọc về bản chất không phải là vật dụng nguy hiểm, nhưng lại hoàn toàn có thể trở thành yếu tố rủi ro khi đặt trong môi trường đặc thù như ca-bin ô tô dưới trời nắng. Vì vậy, người sử dụng ô tô nên hạn chế để chai nước trong xe khi đậu lâu ngoài trời, đặc biệt là ở những vị trí có thể bị ánh nắng chiếu trực tiếp như trên táp-lô, ghế ngồi hoặc gần cửa kính. Nếu cần mang theo nước, nên cất trong hộc kín, che chắn khỏi ánh sáng hoặc mang theo khi rời xe.
Không chỉ chai nước, một số vật dụng quen thuộc khác cũng không nên để trong ô tô dưới trời nắng nóng. Các thiết bị điện tử như điện thoại, pin sạc dự phòng dễ bị hư hỏng hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ khi quá nhiệt. Ngoài ra, bật lửa, bình xịt, nước hoa hay lon nước có ga cũng có thể tăng áp suất và phát nổ trong môi trường nhiệt độ cao. Ngay cả kính mắt hoặc các vật liệu trong suốt cũng có thể tạo hiệu ứng tương tự thấu kính, gây tập trung ánh sáng và làm tăng nguy cơ cháy cục bộ trong xe.
