“Tôi bắt đầu bén duyên với Tiếp sức mùa thi từ năm 2007. Đó là những ngày đầu tôi làm quen với bến bãi, với sơ đồ nhà trọ và những tuyến xe buýt chằng chịt”, chị Sony bắt đầu câu chuyện về thanh xuân của mình.
Chị Sony kể giai đoạn từ năm 2007 đến 2012 là quãng thời gian chị hoạt động sôi nổi nhất, có mặt ở nhiều mặt trận của chương trình. Về sau, khi đã ra trường và bận rộn với công việc, từ năm 2013 đến 2017, chị vẫn tranh thủ thời gian rảnh để quay lại tiếp sức cho đàn em. Với chị, Tiếp sức mùa thi không chỉ là một chương trình, mà đã trở thành một phần ký ức rất sâu của thanh xuân.
18 năm trước, khi Google Maps hay điện thoại thông minh vẫn còn xa lạ với nhiều người, việc một thí sinh từ tỉnh lẻ lên TP.HCM thi đại học là cả hành trình đầy lo âu. Với chị Sony, năm 2008 là một cột mốc đặc biệt khi chị được tin tưởng giao nhiệm vụ đội trưởng tại Bến xe Miền Đông, một trong những “điểm nóng” nhất của chiến dịch.
Ký ức ấy trở về như một thước phim quay chậm. Chị Sony nhớ lại đó là những buổi tối hơn 10 giờ, khi dòng người ở sảnh chờ bắt đầu thưa dần, các bạn sinh viên tình nguyện vẫn tất bật tập trung dưới khu tầng trệt siêu thị Bình An để điểm quân và phát áo.
Chị kể, ngày ấy trong ánh đèn vàng của bến xe, đứng giữa hàng trăm sinh viên tình nguyện để phổ biến công việc, chị vẫn nhớ cảm giác phải gồng mình cầm chiếc loa tay nhỏ, cố nói thật to để át đi tiếng động cơ xe khách.
“Khi đó chưa có những thiết bị hỗ trợ như bây giờ, nên cách duy nhất là phải di chuyển liên tục, nhắc đi nhắc lại các thông báo quan trọng để mọi người nắm rõ nhiệm vụ”, chị Sony kể.
Chị nhớ lại dù đang bận rộn với lịch thực tập tại nhà sách Nguyễn Văn Cừ, chị vẫn duy trì nhịp sống “3 trong 1” với một buổi đi thực tập, một buổi ra bến trực và đêm đến thì ngủ lại ngay tại bến xe để chờ đón thí sinh.
Cứ như thế, mỗi ngày cô sinh viên đạp xe mải miết từ Thủ Đức hay Q.5 (cũ) về bến, gửi xe xong là vội chạy vào bàn trực, hỏi ngay bè bạn rằng: “Hôm nay có chuyện gì không?”, “Bao nhiêu thí sinh được tiếp sức rồi?”,…
Khi nhắc về đội của mình, chị Sony kể bằng tất cả sự tự hào. Theo chị, trong điều kiện thiếu thốn công nghệ, hầu hết thông tin đều nằm trên giấy hoặc trong trí nhớ của từng người. Thế nhưng, có nhiều bạn tình nguyện viên khi ấy “đỉnh nóc kịch trần” đến mức chỉ cần nghe thí sinh đọc địa điểm thi là có thể nói ngay nhà trọ nào còn chỗ, giá bao nhiêu, nơi nào miễn phí… Còn đội xe ôm tình nguyện thì thuộc lòng từng tuyến xe buýt, nắm rõ giá cước để hỗ trợ thí sinh.
“Điều khó quên nhất với tôi là những ca trực đêm. 3 giờ sáng, khi những chuyến xe sớm nhất từ các tỉnh đổ về, bến xe tối và lạnh, nhiều thí sinh bước xuống với gương mặt phờ phạc vì thiếu ngủ. Đó cũng là lúc các bạn áo xanh phải hoạt động hết công suất, len lỏi qua từng đám đông để chắc chắn không một thí sinh nào bơ vơ giữa cổng bến, để không ai phải tự mình xoay xở trong thành phố còn lạ lẫm”, chị Sony nói.
Năm nào cũng vậy, mùa thi thường đi cùng những cơn mưa bất chợt của TP.HCM. Nhưng những cơn mưa ấy không làm nản lòng người trẻ. Ngược lại, cơn mưa càng khiến tình đồng đội thêm gắn bó.
Với chị Sony, những ngày tháng “ăn ở bến, ngủ tại bến” đã góp phần rèn nên một bản lĩnh vững vàng. Từ một cô gái nhỏ nhắn phải điều phối hàng trăm con người, chị học được cách tự tin trước đám đông. Kỹ năng ấy theo chị suốt chặng đường sau này, giúp chị vững vàng trong những hội trường đông người hay tự tin dẫn dắt các đoàn khách mà không còn cảm giác e ngại.
“Chính những ngày tháng ấy đã biến quãng đời sinh viên của tôi thành một phần thanh xuân rực rỡ, không thể nào quên”, chị Sony nói.
Không còn đặt nặng chuyện tích góp sớm, nhiều người trẻ ưu tiên trải nghiệm hơn tiết kiệm. Họ xem trải nghiệm như một dạng "tài sản tinh thần".
Trần Thị Thanh Trúc (25 tuổi, ngụ tại TP.HCM) tâm sự: "Mình ưu tiên trải nghiệm hơn vì mình cho rằng những chuyến du lịch hay concert (buổi hòa nhạc - PV) là phần thưởng cũng như là thời gian nghỉ ngơi dành cho bản thân sau khi đã tập trung làm việc suốt thời gian dài".
Trong cách phân bổ thu nhập, ngoài việc chi tiêu hằng ngày, Trúc giữ một nguyên tắc khá rõ ràng: khoảng 30% dành cho trải nghiệm, 20% cho tiết kiệm. Phần tiết kiệm này được xem như lớp đệm an toàn, dùng cho những tình huống phát sinh hoặc các kế hoạch dài hạn. "Mình vẫn muốn tận hưởng cuộc sống, nhưng cũng phải có một khoản dự phòng để không bị động", Trúc nói.
Ký ức gần nhất mà bạn nhắc đến là chuyến đi tự túc đến Thái Lan. Trúc kể: "Tháng 3 vừa rồi mình có một chuyến đi kết hợp du lịch và concert 6 ngày 5 đêm tại Thái Lan. Tổng chi phí cho chuyến đi tầm khoảng hơn 40 triệu đồng, trong đó có 3 ngày đi concert nên mình đã chi khoảng 20 triệu đồng cho tiền vé, hơn 20 triệu đồng còn lại cho những chi phí: di chuyển, ăn ở, mua sắm... Tổng thể mình rất hài lòng về chuyến đi vì đã được nghỉ ngơi sau thời gian dài làm việc xuyên tết cũng như có thêm nhiều trải nghiệm thú vị tại nước bạn".
Lương Hoàng Cẩm Tú (23 tuổi, ngụ đường Tạ Quang Bửu, Q.8 cũ) khẳng định: "Hiện tại mình ưu tiên trải nghiệm nhiều hơn".
Vì sống cùng gia đình, không lo việc ăn uống hằng ngày, tiền nhà cửa... nên khoảng 60% thu nhập mỗi tháng Tú dành cho những chuyến đi, những đêm nhạc giải trí; 40% giữ lại như một khoản dự phòng. "Mình vẫn phải có một phần tiết kiệm để không bị động, nhưng nếu chỉ làm việc rồi để đó, mình thấy bản thân dễ bị kiệt sức", Tú chia sẻ, như một cách lý giải cho tỷ lệ chi tiêu của mình.
Tú thường đi xem ca nhạc cùng bạn bè. Gần đây nhất, Tú tham dự một concert và tấm vé 755.000 đồng không phải hạng cao nhất, nhưng đủ gần để cô nàng thực sự "chạm" vào không khí của concert, chứ không chỉ đứng xem từ xa.
Ngoài chi phí vé, Tú chi thêm nhiều khoản khác để có đêm nhạc trọn vẹn. Điều đáng nói, theo Tú, sau mỗi lần như vậy, bạn nhận ra mình "nhẹ" hơn theo đúng nghĩa tinh thần. "Mình làm việc áp lực, nhiều khi bị cuốn vào tiến độ hoàn thành công việc liên tục. Những lúc được "cháy" hết mình ở concert, mình thấy như được xả hết năng lượng tiêu cực", Tú chia sẻ.
Nguyễn Nam Anh (25 tuổi, TP.HCM), làm việc trong lĩnh vực thể thao, chọn du lịch như một phần không thể thiếu trong năm. Không đi quá dày, nhưng mỗi chuyến đi đều được anh chuẩn bị kỹ lưỡng từ lịch trình đến ngân sách. "Mình không đi quá nhiều, nhưng mỗi lần đi là muốn đi cho đáng", Nam Anh nói.
Về tài chính, Nam Anh dành khoảng 30% thu nhập cho du lịch, phần còn lại được chia cho tiết kiệm và các chi phí cá nhân. "Mình vẫn giữ nguyên tắc phải có tiền dự phòng, nên mỗi chuyến đi đều nằm trong kế hoạch từ trước, chứ không phải thích là đi ngay", Anh chia sẻ.
Theo tiến sĩ Trần Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành), trong một thế giới nhiều biến động, việc giữ tiền hay tích trữ tài sản không còn mang lại cảm giác an toàn tuyệt đối. Thay vào đó, người trẻ có xu hướng tạo ra giá trị bằng cách nâng cao năng lực cá nhân, mở rộng mối quan hệ và tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp thông qua những trải nghiệm thực tế. Một chuyến đi, một khóa học hay một lần dấn thân vào môi trường mới, nếu được lựa chọn đúng, đều có thể trở thành "khoản đầu tư" cho tương lai.
"Câu chuyện không nằm ở việc nên hay không nên chi tiền cho trải nghiệm, mà nằm ở cách lựa chọn. Những trải nghiệm giúp nâng cao kỹ năng, mở rộng hiểu biết… luôn xứng đáng được ưu tiên. Ngược lại, những hoạt động chỉ mang tính chạy theo trào lưu, làm cho có hoặc để "bằng bạn bằng bè" lại dễ khiến người trẻ rơi vào vòng xoáy tiêu dùng thiếu kiểm soát", tiến sĩ Điền nói.
Tuy nhiên, tiến sĩ Điền cho biết cũng cần có tích lũy tài chính. Vì thế, việc xây dựng thói quen tài chính hợp lý là rất cần thiết. Một nguyên tắc đơn giản được tiến sĩ Điền gợi ý: "Luôn dành ra một phần thu nhập để tiết kiệm, có thể từ 20 - 50% tùy khả năng mỗi người. Phần còn lại được phân bổ rõ ràng cho chi tiêu thiết yếu và trải nghiệm, nhưng quan trọng là phải giữ kỷ luật với giới hạn đã đặt ra".
Quá trình chúng tôi thực hiện đề tài "Bị người yêu dùng clip nhạy cảm khống chế: Công an chỉ 3 việc phải làm ngay" (đăng trên Báo Thanh Niên ngày 26.4.2026), một đại diện công an phường trên địa bàn TP.HCM cho biết thực tế những vụ dùng clip nóng tống tiền, tống tình người yêu cũ rất nhiều.
Nhiều năm gắn bó với nghề, anh chỉ ra một vấn đề mà nhiều bạn trẻ hiện nay thờ ơ: không riêng hành vi dùng clip nóng với mục đích tống tiền nêu trên mà ngay cả gửi clip khiêu dâm, hình ảnh nhạy cảm của chính mình và người khác qua zalo, tin nhắn cũng có khả năng bị khởi tố hình sự nếu đủ cấu thành hành vi phạm tội.
Trao đổi với chúng tôi về nội dung này, luật sư Nguyễn Văn Hậu (Ủy viên Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam) nói bí mật cá nhân là quyền bất khả xâm phạm, được quy định trong Hiến pháp.
"Video riêng tư nhạy cảm của hai vợ chồng, chồng gửi cho bạn bè cùng xem "tham khảo" thì người chồng có khả năng bị xử lý theo quy định pháp luật nếu vợ không cho phép, vợ làm đơn tố cáo", luật sư Nguyễn Văn Hậu nói.
Luật sư Hậu nhấn mạnh mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình, có quyền bảo vệ danh dự uy tín của mình. Bởi vậy việc phát tán, lưu trữ và chia sẻ những clip khiêu dâm, hình ảnh nhạy cảm mà không được sự cho phép của chính chủ thể là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy theo mức độ mà đối tượng nhắn gửi clip này bị xử lý hình sự.
Cụ thể, tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy (Điều 326) phạt từ 8 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc xử lý hình sự cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 15 năm nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nếu clip phát tán nhằm mục đích bôi nhọ, xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác theo Điều 155 của bộ luật Hình sự, mức phạt lên tới 5 năm tù.
"Trường hợp thực hiện qua mạng internet, người vi phạm có thể xử lý theo quy định của Điều 288, tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, trên mạng viễn thông, mức phạt thể đến một tỉ đồng và phạt tù có thể đến 7 năm", luật sư Hậu cho biết.
Phân tích về câu chuyện "Vì sao gửi clip khiêu dâm qua zalo, tin nhắn cũng bị khởi tố hình sự", luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty Luật TNHH HPL và Cộng sự, TP.HCM) nhấn mạnh pháp luật không đợi đến khi clip lan truyền khắp mạng mới xử lý.
"Chỉ cần hành vi phát tán đã xảy ra, dù chỉ trong một nhóm chat nhỏ, gửi cho vài người, thì về mặt pháp lý, hành vi đã hoàn thành. Đây là điểm mà rất nhiều người chủ quan, cho rằng "chỉ gửi bạn bè", "không đăng công khai" thì sẽ không sao", luật sư Huyền phân tích.
Nữ luật sư cho biết thực tế xét xử cho thấy, rất nhiều vụ án bị khởi tố chỉ từ việc chia sẻ trong phạm vi hẹp. Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người phát tán clip còn phải đối mặt với trách nhiệm dân sự, bao gồm bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, uy tín cho người bị hại.
Những tổn thất này thường không thể đo đếm bằng tiền, nhưng pháp luật vẫn buộc người vi phạm phải chịu trách nhiệm. Đồng thời, nếu chưa đến mức truy cứu hình sự, hành vi này vẫn có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên đến hàng chục triệu đồng và buộc phải gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Từ góc nhìn thực tiễn hành nghề, theo nữ luật sư điều đáng lo ngại nhất không phải là mức án, mà là sự thiếu nhận thức pháp lý của người vi phạm. Nhiều người chỉ vì một phút nóng giận, một lần "trả thù tình cảm", hoặc thậm chí một hành động vô ý, đã tự đẩy mình từ một tranh chấp cá nhân sang một vụ án hình sự. Khi đó, hậu quả không chỉ là án tích, mà còn là sự nghiệp, danh dự và tương lai bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
"Phát tán clip sex không phải là chuyện riêng tư bị lộ, mà là hành vi có ranh giới pháp lý rất rõ ràng. Một khi vượt qua ranh giới đó, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà có thể là tự do cá nhân. Trong bối cảnh công nghệ phát triển, mỗi hành vi trên môi trường số đều để lại dấu vết và pháp luật luôn có cách để truy vết, xử lý. Hiểu đúng để không vi phạm, đó mới là cách bảo vệ mình trong thời đại số hôm nay", luật sư Đặng Thị Thúy Huyền chia sẻ.
Chia sẻ về cách giải nhiệt cơ thể trong những ngày nắng gắt, bác sĩ - CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp, Phó chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, chia sẻ: "Để đảm bảo sức khỏe trong những ngày nắng nóng điều quan trọng nhất là phải uống đủ nước. Thông thường người trưởng thành cần khoảng 8 ly nước mỗi ngày".
Ngoài ra, theo bác sĩ Diệp với thời tiết nắng nóng cần tăng thêm 2 - 3 ly nước tùy theo mức độ hoạt động thể lực, có thể uống thêm 1-2 ly nước chanh muối, nước chanh tươi pha chút muối nếu thời tiết nắng nóng, làm việc, di chuyển ngoài đường. Mỗi ngày uống 1 ly nước ép trái cây, nước ép rau củ không thêm đường cũng là giải pháp giải nhiệt mùa hè. Han chế sử dụng nước ngọt, đồ uống có nhiều đường vì chúng chỉ tạo cảm giác đã khát nhất thời nhưng dễ gây mất cân bằng cho cơ thể.
Bác sĩ Diệp cũng cho biết thêm trong những ngày nắng nóng càng cần tuân thủ nguyên tắc "ăn chín, uống sôi" để đảm bảo an toàn thực phẩm. Tăng cường các loại rau giàu vi chất và chất xơ như rau cải xanh, cải trắng, bắp cải, bầu, bí... Đối với trái cây, nên chọn những loại mọng nước nhưng ít đường như cam, bưởi, dưa hấu, dưa gang, dưa lưới, mận... để vừa cung cấp nhiều vitamin vừa cung cấp thêm nước, vừa không gây nóng trong người.
Còn theo đông y sĩ Đặng Ngọc Viễn, chuyên gia thực dưỡng, sáng lập Thực dưỡng Khai Minh, chỉ dẫn: "Trong những ngày nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao hơn, môi trường trở nên dương, tốt nhất chúng ta nên ăn gạo lứt, đây là loại gạo lứt dành cho mọi lứa tuổi ăn đều được. Gạo lứt chính là "hạt ngọc trời ban" mang tính quân bình tự nhiên trong chuỗi thực phẩm của con người. Để cơ thể không bị sốc nhiệt và duy trì sức bền trong những ngày nắng gắt, nên áp dụng công thức dinh dưỡng từ tiên sinh George Ohsawa, người Nhật, đó là ăn 60% gạo lứt, ăn 30% rau củ và ăn 10% trái cây trong khẩu phần ăn. Tỷ lệ này phù hợp với thể trạng người Việt, giúp cơ thể thanh nhiệt mà vẫn đảm bảo năng lượng".
Cũng theo ông Viễn, đối với món nước uống giải nhiệt cơ thể hiệu quả trong mùa hè là bột sắn dây. Cách chế biến rất đơn giản, cho một muỗng bột sắn dây với một bát nước, khuấy đều đến khi sôi và đợi nguội bớt rồi uống sẽ giúp cơ thể hạ nhiệt rất nhanh và an toàn.
